ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਹੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਦੇਸ਼ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣਿਆ, ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਣ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮਾਂ ਭਾਰਤੀ' ਦੇ ਸਨਮਾਨ, ਮਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸਿਹਤਮੰਦ ਨਾਰੀ, ਸਸ਼ਕਤ ਪਰਿਵਾਰ' ਮੁਹਿੰਮ ਸਾਡੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰਬਉੱਚ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਲਈ 5ਐੱਫ ਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ - ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਫਾਈਬਰ, ਫਾਈਬਰ ਤੋਂ ਫੈਕਟਰੀ, ਫੈਕਟਰੀ ਤੋਂ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਭਾਈ-ਭੈਣਾਂ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹਨ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਉਹ ਸਾਡੀ ਸਰਬਉੱਚ ਤਰਜੀਹ ਹਨ

ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ! ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ! ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ!

ਨਰਮਦਾ ਮਇਆ ਦੀ ਜੈ! ਨਰਮਦਾ ਮਇਆ ਦੀ ਜੈ! ਨਰਮਦਾ ਮਇਆ ਦੀ ਜੈ!

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਮੰਗੂਭਾਈ ਪਟੇਲ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਮੋਹਨ ਯਾਦਵ ਜੀ, ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੈਣ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਠਾਕੁਰ ਜੀ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਮੰਚ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪਤਵੰਤੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋ!

 

ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਧਾਰ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਗਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਹੈ। ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਕਰੋੜਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਅੱਜ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸਾਥੀਓ,

ਧਾਰ ਦੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਸਾਨੂੰ... ਸ਼ਾਇਦ ਉੱਥੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਦੂਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਮਝ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਜੀ। ਜੋ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਰਨ, otherwise ਤਾਂ ਇਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਿਸਿਪਲਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਚਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸਾਥੀਓ,

ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਸਾਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਡਟੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਦਾ ਬਲੀਦਾਨ ਸਾਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਮਾਂ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਰਬਉੱਚ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ-ਧੀਆਂ ਦਾ ਸਿੰਧੂਰ ਉਜਾੜਿਆ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਧੂਰ ਕਰਕੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਬਹਾਦਰ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪਲਕ ਝਪਕਦੇ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲੇ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਨੇ ਰੋ-ਰੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਸਾਥੀਓ,

ਇਹ ਨਵਾਂ ਭਾਰਤ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਧਮਕੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਨਵਾਂ ਭਾਰਤ ਹੈ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਥੀਓ,

ਅੱਜ 17 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਦੀ ਫ਼ੌਲਾਦੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੂੰ ਕਈ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ, ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ, ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਬੀਤ ਗਏ, ਕੋਈ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 17 ਸਤੰਬਰ, ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਡੇਅ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਡੇਅ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਡੇਅ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਆਣ-ਬਾਣ-ਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹੀਏ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ, ਸਾਡਾ ਹਰ ਪਲ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਵੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ।

 

ਸਾਥੀਓ,

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਮਰ-ਮਿਟਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਡੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ – ‘ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ’, ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਭਾਰਤ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਅੱਜ ਇਸੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸੀਂ 140 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥੰਮ੍ਹ ਹਨ: ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਰੀਸ਼ਕਤੀ, ਯੁਵਾ ਸ਼ਕਤੀ, ਗ਼ਰੀਬ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ। ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ-ਬੇਟੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਤਾਂ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ‘ਸਵਸਥ ਨਾਰੀ- ਸਸ਼ਕਤ ਪਰਿਵਾਰ’ ਇੱਕ ਮਹਾਅਭਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਵਾਗਦੇਵੀ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਾਥੀਓ,

ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਆਦੀ ਸੇਵਾ ਪਰਵ’ ਦੀ ਗੂੰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਭਿਆਨ, ਧਾਰ ਸਮੇਤ ਐੱਮਪੀ ਦੇ ਸਾਡੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਜੋੜਨ ਦਾ ਪੁਲ ਬਣੇਗਾ।

ਸਾਥੀਓ,

ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਅੱਜ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟੇਡ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਪਾਰਕ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਇੱਥੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਰਕ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਉਪਜ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇੱਥੇ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸਾਥੀਓ,

ਇਹ ਪੀਐੱਮ ਮਿੱਤਰ ਪਾਰਕ ਤੋਂ, ਇਹ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਪਾਰਕ ਤੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਗੱਭਰੂਆਂ ਨੂੰ, ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਿਲੇਗਾ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਨਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

 

ਸਾਥੀਓ,

ਸਾਡੀਆਂ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ, ਸਾਡੀ ਨਾਰੀਸ਼ਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਧਾਰ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਮਾਂ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਘਰ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪਰ ਸਾਥੀਓ,

ਜੇਕਰ ਮਾਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ‘ਸਵਸਥ ਨਾਰੀ - ਸਸ਼ਕਤ ਪਰਿਵਾਰ’ ਇਹ ਅਭਿਆਨ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਉੱਜਵਲ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਮਕਸਦ ਹੈ - ਇੱਕ ਵੀ ਮਹਿਲਾ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਕੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਚੁੱਪਚਾਪ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬੀਪੀ ਹੋਵੇ, ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਹੋਵੇ, ਅਨੀਮੀਆ-ਟੀਬੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ ਜਿਹੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੀ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੋਟਿ-ਕੋਟਿ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਮਾਤਾਓ-ਭੈਣੋਂ, ਅੱਜ 17 ਸਤੰਬਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ ‘ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੰਗਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਅੱਜ ਕੁਝ ਮੰਗਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਜ਼ਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋਗੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੋਗੇ? ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਵਾਹ! ਸਭ ਦੇ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਹੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੰਕੋਚ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਓ। ਇੱਕ ਬੇਟੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਇੱਕ ਭਾਈ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਤਾਂ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਨਾ? ਮੇਰਾ ਇਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਹੀ ਮਹਿੰਗੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਾਂਚ ਵੀ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਦਵਾਈ ਵੀ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਉੱਤਮ ਸਿਹਤ ਨਾਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ, ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹੈ। ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਕਾਰਡ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਆਵੇਗਾ।

ਇਹ ਅਭਿਆਨ ਅੱਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਜੇ ਦਸ਼ਮੀ ਤੱਕ ਵਿਜੇ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਦੋ ਹਫਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਭੈਣਾਂ, ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਕੱਢੋ। ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਓ, ਲੱਖਾਂ ਕੈਂਪ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਕੈਂਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਆਲਰੇਡੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹੁੰਚਾਓ। ਅਤੇ ਹਰ ਮਾਂ-ਭੈਣ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮੋਦੀ ਜੀ ਧਾਰ ਆਏ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਬੇਟਾ ਧਾਰ ਆਇਆ ਸੀ,  ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਜਾਂਚ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸਭ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸੋ। ਅਸੀਂ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਮਾਂ ਰਹਿ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਕੋਈ ਬੇਟੀ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।

 

ਸਾਥੀਓ,

ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ-ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਇਹ ਸਾਡੀ ਤਰਜੀਹ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੇਟੀਆਂ ਦੇ ਸਹੀ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਵੀ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਅੱਠਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਸ਼ਣ ਮਾਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੰਨਾ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਅਸੀਂ 2017 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਤ੍ਰ ਵੰਦਨਾ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਔਲਾਦ ਹੋਣ ‘ਤੇ 5000 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਬੇਟੀ ਦੇ ਜਨਮ ‘ਤੇ 6000 ਰੁਪਏ ਸਿੱਧੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਕਰੋੜ ਗਰਭਵਤੀ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ੍ਰ ਵੰਦਨਾ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 19 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। 19 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਕਮ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕਲਿੱਕ ਨਾਲ 15 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਭਵਤੀ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਹੁਣ ਜੋ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕੀਤਾ ਨਾ, ਮਦਦ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 450 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੁਪਏ ਅੱਜ ਇਸੇ ਧਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਸਾਥੀਓ,

ਅੱਜ ਮੈਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਸਾਡੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਅਨੀਮੀਆ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਈ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸੀਂ 2023 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਡੋਲ ਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਸ਼ਹਡੋਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦਾ 1 ਕਰੋੜਵਾਂ ਕਾਰਡ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਬੇਟੀ ਆਈ ਸੀ ਨਾ ਹੁਣ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਕਾਰਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਕਾਰਡ ਇੱਕ ਕਰੋੜਵਾਂ ਕਾਰਡ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੈਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 5  ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਾਥੀਓ,

ਜਿਸ ਕੰਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਸੀਂ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਲੇ ਜਨਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਨਾ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਸਾਡੀਆਂ ਆਦਿਵਾਸੀ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਅਨੀਮੀਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਓ।

ਸਾਥੀਓ,

ਮੇਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਆਸਾਨ ਬਣਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਘੱਟ ਕਰਾਂ। ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਣੇ ਕਰੋੜਾਂ ਪਖ਼ਾਨੇ, ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਰੋੜਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਗੈਸ ਕਨੈਕਸ਼ਨ, ਘਰ-ਘਰ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ, 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਦੀ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਯੋਜਨਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਘੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ, ਇੱਥੇ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸਾਬ੍ਹ ਵੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਭੈਣ ਹੈ, ਬੇਟੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦਿਓ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ-ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਓ।

 

ਸਾਥੀਓ,

ਪੀਐੱਮ ਗ਼ਰੀਬ ਕਲਿਆਣ ਅੰਨ ਯੋਜਨਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਨਾ, ਗ਼ਰੀਬ ਕਲਿਆਣ ਅੰਨ ਯੋਜਨਾ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ। ਮੁਫ਼ਤ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਕਰੋਨਾ ਦੇ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਬੁਝਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਦੋਸਤੋ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੁਫ਼ਤ ਅਨਾਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੀਐੱਮ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੀ ਜੋ ਕਰੋੜਾਂ ਘਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਹੀ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਹਨ।

ਸਾਥੀਓ,

ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਭੈਣਾਂ-ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਸ਼ਕਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਡੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਭੈਣਾਂ ਮੁਦ੍ਰਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਲੋਨ ਲੈ ਕੇ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਉਦਯੋਗ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਸਾਥੀਓ,

ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ 3 ਕਰੋੜ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ, 3 ਕਰੋੜ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਖਪਤੀ ਦੀਦੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਇੰਨੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਕਰੀਬਨ 2 ਕਰੋੜ ਭੈਣਾਂ ਲੱਖਪਤੀ ਦੀਦੀ ਬਣ ਵੀ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਸਖੀ ਅਤੇ ਡ੍ਰੋਨ ਦੀਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸੈਲਫ ਹੈਲਪ ਗਰੁੱਪਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਵੀਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਈਓ-ਭੈਣੋ,

ਪਿਛਲੇ 11 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬ ਕਲਿਆਣ, ਗ਼ਰੀਬ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਉਦੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਗ਼ਰੀਬ ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ। ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਗ਼ਰੀਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਦੇ ਬੇਕਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਬਸ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ, ਉਸਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗ਼ਰੀਬ ਦਾ ਦੁੱਖ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਸਰਕਾਰ ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

 

ਸਾਥੀਓ,

ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਨਾਲ, ਸਮਰਪਣ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਣ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 11 ਸਾਲ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ 25 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਸਾਥੀਓ,

ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਸਿਰਫ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਹ ਗ਼ਰੀਬ ਮਾਂ-ਭੈਣ-ਬੇਟੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਹਨ। ਗ਼ਰੀਬ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਲਿਆਉਣਾ, ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਣ ਹੈ।

ਸਾਥੀਓ,

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਅਹਿਲਿਆਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਨੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸੀਂ ਅਹਿਲਿਆਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਜੀ ਦੀ 300ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਪੀਐੱਮ ਮਿੱਤਰ ਪਾਰਕ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦੇਵੀ ਅਹਿਲਿਆਬਾਈ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪੀਐੱਮ ਮਿੱਤਰ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੁਣਾਈ ਦੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੁਆਲਿਟੀ ਚੈੱਕ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਾਰਕਿਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧੇਗੀ। ਇੱਥੇ ਸਪਿਨਿੰਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਨਿਰਯਾਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਯਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਧਾਰ ਵੀ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਹੁਣ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵੈਲਿਊ ਚੇਨ ਇੱਕ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਲਈ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਜਿਸ 5ਐੱਫ ਵਿਜ਼ਨ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, 5F, ਪਹਿਲਾ ਹੈ, farm, ਦੂਸਰਾ ਹੈ fibre, ਤੀਸਰਾ ਹੈ factory, ਚੌਥਾ ਹੈ fashion, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ farm ਤੋਂ fibre, fibre ਤੋਂ factory, factory ਤੋਂ fashion ਅਤੇ fashion ਤੋਂ foreign, ਇਹ foreign ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਜਲਦੀ ਹੋਰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਾਥੀਓ,

ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰ ਦੇ ਇਸ ਪੀਐੱਮ ਮਿੱਤਰ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 1300 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ, 80 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੂਨਿਟਸ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਇੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇਨਫ੍ਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਨਾਲ ਚੱਲਣਗੇ। ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ 3 ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਵੀ ਬਣਨਗੇ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ, logistic cost ‘ਤੇ, ਪੀਐੱਮ ਮਿੱਤਰ ਪਾਰਕ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਇੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਧਰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ, Manufacturing ਦੀ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਸਾਡੇ products ਸਸਤੇ ਬਣਨਗੇ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ competitive ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਐੱਮਪੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੇਰੇ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਗੱਭਰੂ-ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਐੱਮ ਮਿੱਤਰ ਪਾਰਕ ਦੀ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ 6 ਹੋਰ ਪੀਐੱਮ ਮਿੱਤਰ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

 

ਸਾਥੀਓ,

ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਉਤਸਵ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪੀਐੱਮ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਭਾਈਆਂ-ਭੈਣਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਖਾਣ ਹੈ, ਲੁਹਾਰ ਹੈ, ਸੁਨਿਆਰ ਹੈ, ਘੁਮਿਆਰ ਹੈ, ਰਾਜ ਮਿਸਤਰੀ ਹੈ, ਕਸੇਰਾ-ਤਾਂਬਾ ਮਿਸਤਰੀ, ਕਾਂਸ਼ੀਕਾਰ, ਹੱਥ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਕਮਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ ਜੋ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਣਾਏ ਉਤਪਾਦ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿੰਡ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੈ ਕਿ ਪੀਐੱਮ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਇੰਨੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 30 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕਿੱਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਮਿਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਮੌਡਰਨ ਟੂਲਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। 6 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਉਪਕਰਣ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ 4000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਲੋਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਭਾਈਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਸਾਥੀਓ,

ਪੀਐੱਮ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਸ ਤਬਕੇ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਗ਼ਰੀਬ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਭਾਈਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੁਨਰ ਤਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪਲੈਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ - ਜੋ ਪਿਛੜਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਤਰਜੀਹ ਹੈ।

ਸਾਥੀਓ,

ਸਾਡਾ ਧਾਰ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਕੁਸ਼ਾਭਾਊ ਠਾਕਰੇ ਦੀ ਜਨਮਭੂਮੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਥਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿਮਰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਥਮ ਦੀ ਇਹ ਭਾਵਨਾ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੈ।

 

ਸਾਥੀਓ,

ਇਹ ਸਮਾਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਦਾ ਮੰਤਰ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਬੇਨਤੀ ਹੈ, 140 ਕਰੋੜ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦੋਂ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦੋ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਸੀਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦੋ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਮੇਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਮੇਰੇ ਵਪਾਰੀ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰੋ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਮਦਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ 2047 ਤੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਰਸਤਾ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰੀ ਭਾਈਓ-ਭੈਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਵੇਚੋਂ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹਰ ਚੀਜ਼ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦੀਏ, ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਖਿਡੌਣੇ ਖ਼ਰੀਦੀਏ, ਦਿਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਖ਼ਰੀਦੀਏ, ਘਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਸਮਾਨ ਖ਼ਰੀਦੀਏ, ਜਾਂ ਮੋਬਾਇਲ, ਟੀਵੀ, ਫਰਿੱਜ ਜਿਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਖ਼ਰੀਦੀਏ, ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ? ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਖ਼ਰੀਦਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਪੈਸਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਪੈਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਪੈਸਾ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਸੜਕਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਗ਼ਰੀਬ ਵਿਧਵਾ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਰਜੀਹੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਪੈਸਾ ਗ਼ਰੀਬ ਕਲਿਆਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਭਾਈਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

 

ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਜਦੋਂ 22 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਜੀਐੱਸਟੀ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਦਰਾਂ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਣਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਮੰਤਰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਹਰ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕਹਾਂਗਾ, ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਓ, ਹਰ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਬੋਰਡ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹੋ - ਇਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹੈ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੋਲੋਂਗੇ?, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੋਲੋਂਗੇ? ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਹੋਂਗੇ, ਇਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹੈ। ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹੋ - ਇਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹੈ, ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹੋ - ਇਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹੈ, ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹੋ - ਇਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹੈ, ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹੋ - ਇਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹੈ, ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹੋ - ਇਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹੈ।

ਸਾਥੀਓ,

ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਮੈਂ, ਆਪਣੀ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਬੋਲੋ - ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ। ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ। ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ। ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। 

 

Explore More
ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਮੰਦਿਰ ਧਵਜਾਰੋਹਣ ਉਤਸਵ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ

Popular Speeches

ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਮੰਦਿਰ ਧਵਜਾਰੋਹਣ ਉਤਸਵ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ
38 Per Cent Women In Rural And Semi-Urban Use UPI Weekly For Daily Essentials: Survey

Media Coverage

38 Per Cent Women In Rural And Semi-Urban Use UPI Weekly For Daily Essentials: Survey
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
The government places great emphasis on bringing a 'technology culture' to agriculture: PM Modi
March 06, 2026
This year’s Union Budget gives a strong push to agriculture and rural transformation : PM
Government has continuously strengthened the agriculture sector ,major efforts have reduced the risks for farmers and provided them with basic economic security: PM
If we scale high-value agriculture together, it will transform agriculture into a globally competitive sector: PM
As export-oriented production increases, employment will be created in rural areas through processing and value addition: PM
Fisheries can become a major platform for export growth, a high-value, high-impact sector of rural prosperity: PM
The government is developing digital public infrastructure for agriculture through AgriStack: PM
Technology delivers results when systems adopt it, institutions integrate it, and entrepreneurs build innovations on it: PM

नमस्कार !

बजट वेबिनार सीरीज के तीसरे वेबिनार में, मैं आप सभी का अभिनंदन करता हूं। इससे पहले, टेक्नोलॉजी, रिफॉर्म्स और इकोनॉमिक ग्रोथ जैसे अहम विषयों पर दो वेबिनार हो चुके हैं। आज, Rural Economy और Agriculture जैसे अहम सेक्टर पर चर्चा हो रही है। आप सभी ने बजट निर्माण में अपने मूल्यवान सुझावों से बहुत सहयोग दिया, और आपने देखा होगा बजट में आप सबके सुझाव रिफ्लेक्ट हो रहे हैं, बहुत काम आए हैं। लेकिन अब बजट आ चुका है, अब बजट के बाद उसके full potential का लाभ देश को मिले, इस दिशा में भी आपका अनुभव, आपके सुझाव और सरल तरीके से बजट का सर्वाधिक लोगों को लाभ हो। बजट का पाई-पाई पैसा जिस हेतु से दिया गया है, उसको परिपूर्ण कैसे करें? जल्द से जल्द कैसे करें? आपके सुझाव ये वेबिनार के लिए बहुत अहम है।

साथियों,

आप सभी जानते हैं, कृषि, एग्रीकल्चर, विश्वकर्मा, ये सब हमारी अर्थव्यवस्था का मुख्य आधार है। एग्रीकल्चर, भारत की लॉन्ग टर्म डेवलपमेंट जर्नी का Strategic Pillar भी है, और इसी सोच के साथ हमारी सरकार ने कृषि सेक्टर को लगातार मजबूत किया है। करीब 10 करोड़ किसानों को 4 लाख करोड़ रुपए से अधिक की पीएम किसान सम्मान निधि मिली है। MSP में हुए Reforms से अब किसानों को डेढ़ गुना तक रिटर्न मिल रहा है। इंस्टिट्यूशनल क्रेडिट कवरेज 75 प्रतिशत से अधिक हो चुका है। पीएम फसल बीमा योजना के तहत लगभग 2 लाख करोड़ रुपए के क्लेम सेटल किए गए हैं। ऐसे अनेक प्रयासों से किसानों का रिस्क बहुत कम हुआ है, और उन्हें एक बेसिक इकोनॉमिक सिक्योरिटी मिली है। इससे कृषि क्षेत्र का आत्मविश्वास भी बढ़ा है। आज खाद्यान्न और दालों से लेकर तिलहन तक देश रिकॉर्ड उत्पादन कर रहा है। लेकिन अब, जब 21वीं सदी का दूसरा क्वार्टर शुरू हो चुका है, 25 साल बीत चुके हैं, तब कृषि क्षेत्र को नई ऊर्जा से भरना भी उतना ही आवश्यक है। इस साल के बजट में इस दिशा में नए प्रयास हुए हैं। मुझे विश्वास है, इस वेबिनार में आप सभी के बीच हुई चर्चा, इससे निकले सुझाव, बजट प्रावधानों को जल्द से जल्द जमीन पर उतारने में मदद करेंगे।

साथियों,

आज दुनिया के बाजार खुल रहे हैं, ग्लोबल डिमांड बदल रही है। इस वेबिनार में अपनी खेती को एक्सपोर्ट ओरिएंटेड बनाने पर भी ज्यादा से ज्यादा चर्चा आवश्य़क है। हमारे पास Diverse Climate है, हमें इसका पूरा फायदा उठाना है। एग्रो क्लाइमेटिक जोन, उस विषय में हम बहुत समृद्ध है। इस साल का बजट इन सब बातों के लिए अनगिनत नए अवसर देने वाला बजट है। प्रोडक्टिविटी बढ़ाने की दिशा तय करता है, और एक्सपोर्ट स्ट्रेंथ को बढ़ावा देता है। बजट में हमने high value agriculture पर फोकस किया है। नारियल, काजू, कोको, चंदन, ऐसे उत्पादों के regional-specific promotion की बात कही है, और आपको मालूम है, दक्षिण के हमारे जो राज्य हैं खासकर केरल है, तमिलनाडु है, नारियल की पैदावार बहुत करते हैं। लेकिन अब वो क्रॉप, वो सारे पेड़ इतने पुराने हो चुके हैं कि उसकी वो क्षमता नहीं रही है। केरल के किसानों को अतिरिक्त लाभ हो, तमिलनाडु के किसानों को अतिरिक्त लाभ हो। इसलिए इस बार कोकोनट पर एक विशेष बल दिया गया है, जिसका फायदा आने वाले दिनों में हमारे इन किसानों को मिलेगा।

साथियों,

नॉर्थ ईस्ट की तरफ देखें, अगरवुड बहुत कम लोगों को मालूम है, जो ये अगरबत्ती शब्द है ना, वो अगरवुड से आया हुआ है। अब हिमालयन राज्यों में टेम्परेट नट क्रॉप्स, और इन्हें बढ़ावा देने का प्रस्ताव बजट में रखा गया है। जब एक्सपोर्ट ओरिएंटेड प्रोडक्शन बढ़ेगा, तो ग्रामीण क्षेत्रों में प्रोसेसिंग और वैल्यू एडिशन के जरिए रोजगार सृजन होगा। इस दिशा में एक coordinated action कैसे हो, आप सभी स्टेकहोल्डर्स मिलकर जरूर मंथन करें। अगर हम मिलकर High Value Agriculture को स्केल करते हैं, तो ये एग्रीकल्चर को ग्लोबली कंपेटिटिव सेक्टर में बदल सकता है। एग्री experts, इंडस्ट्री और किसान एक साथ कैसे आएं, किसानों को ग्लोबल मार्केट से जोड़ने के लिए किस तरह से गोल्स सेट किए जाएं, क्वालिटी, ब्रांडिंग और स्टैंडर्ड्स, ऐसे हर पहलू, इन सबको कैसे प्रमोट किया जाए, इन सारे विषयों पर चर्चा, इस वेबिनार को, इसके महत्व को बढ़ाएंगे। मैं एक और बात आपसे कहना चाहूंगा। आज दुनिया हेल्थ के संबंध में ज्यादा कॉनशियस है। होलिस्टिक हेल्थ केयर और उसमें ऑर्गेनिक डाइट, ऑर्गेनिक फूड, इस पर बहुत रुचि है। भारत में हमें केमिकल फ्री खेती पर बल देना ही होगा, हमें नेचुरल फार्मिंग पर बल देना होगा। नेचुरल फार्मिंग से, केमिकल फ्री प्रोडक्ट से दुनिया के बाजार तक पहुंचने में हमारे लिए एक राजमार्ग बन जाता है। उसके लिए सर्टिफिकेशन, लेबोरेटरी ये सारी व्यवस्थाएं सरकार सोच रही है। लेकिन आप लोग इसमें भी जरूर अपने विचार रखिए।

साथियों,

एक्सपोर्ट बढ़ाने में एक बहुत बड़ा फैक्टर फिशरीज सेक्टर का पोटेंशियल भी है। भारत दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा मछली उत्पादक देश भी है। आज हमारे अलग-अलग तरह के जलाशय, तालाब, ये सब मिलाकर लगभग 4 लाख टन मछली उत्पादन होता है। जबकि इसमें 20 लाख टन अतिरिक्त उत्पादन की संभावना मौजूद है। अब विचार कीजिए आप, 4 लाख टन से हम अतिरिक्त 20 लाख टन जोड़ दें, तो हमारे गरीब मछुआरे भाई-बहन हैं, उनकी जिंदगी कैसी बदल जाएगी। हमारे पास Rural Income को डायवर्सिफाई करने का अवसर है। फिशरीज एक्सपोर्ट ग्रोथ का बड़ा प्लेटफॉर्म बन सकता है, दुनिया में इसकी मांग है। इस वेबिनार से अगर बहुत ही प्रैक्टिकल सुझाव निकलते हैं, तो कैसे रिज़रवॉयर, उसकी पोटेंशियल की सटीक मैपिंग की जाए, कैसे क्लस्टर प्लानिंग की जाए, कैसे फिशरीज डिपार्टमेंट और लोकल कम्युनिटी के बीच मजबूत कोऑर्डिनेशन हो, तो बहुत ही उत्तम होगा। हैचरी, फीड, प्रोसेसिंग, ब्रांडिंग, एक्सपोर्ट, उसके लिए आवश्यक लॉजिस्टिक्स, हर स्तर पर हमें नए बिजनेस मॉडल विकसित करने ही होंगे। ये Rural Prosperity, ग्रामीण समृद्धि के लिए, वहां की हाई वैल्यू, हाई इम्पैक्ट सेक्टर के रूप में परिवर्तित करने का एक अवसर है हमारे लिए, और इस दिशा में भी हम सबको मिलकर काम करना है, और आप आज जो मंथन करेंगे, उसके लिए, उस कार्य के लिए रास्ता बनेगा।

साथियों,

पशुपालन सेक्टर, ग्रामीण इकोनॉमी का हाई ग्रोथ पिलर है। भारत आज दुनिया का सबसे बड़ा मिल्क प्रोड्यूसर है, Egg प्रोडक्शन में हम दूसरे स्थान पर है। हमें इसे और आगे ले जाने के लिए ब्रीडिंग क्वालिटी, डिजीज प्रिवेंशन और साइंटिफिक मैनेजमेंट पर फोकस करना होगा। एक और अहम विषय पशुधन के स्वास्थ्य का भी है। मैं जब One Earth One Health की बात करता हूं, तो उसमें पौधा हो या पशु, सबके स्वास्थ्य की बात शामिल है। भारत अब वैक्सीन उत्पादन में आत्मनिर्भर है। फुट एंड माउथ डिजीज, उससे पशुओं को बचाने के लिए सवा सौ करोड़ से अधिक डोज पशुओं को लगाई जा चुकी है। राष्ट्रीय गोकुल मिशन के तहत टेक्नोलॉजी का विस्तार किया जा रहा है। हमारी सरकार में अब पशुपालन क्षेत्र के किसानों को किसान क्रेडिट कार्ड का भी लाभ मिल रहा है। निजी निवेश को प्रोत्साहित करने के लिए एनिमल हसबेंड्री इंफ्रास्ट्रक्चर डेवलपमेंट फंड की शुरुआत भी की गई है, और आपको ये पता है हम लोगों ने गोबरधन योजना लागू की है। गांव के पशुओं के निकलने वाला मलमूत्र है, गांव का जो वेस्ट है, कूड़ा-कचरा है। हम गोबरधन योजना में इसका उपयोग करके गांव भी स्वच्छ रख सकते हैं, दूध से आय होती है, तो गोबर से भी आय हो सकती है, और एनर्जी सिक्योरिटी की दिशा में गैस सप्लाई में भी ये गोबरधन बहुत बड़ा योगदान दे सकता है। ये मल्टीपर्पज बेनिफिट वाला काम है, और गांव के लिए बहुत उपयोगी है। मैं चाहूंगा कि सभी राज्य सरकारें इसको प्राथमिकता दें, इसको आगे बढ़ाएं।

साथियों,

हमने पिछले अनुभवों से समझा है कि केवल एक ही फसल पर टिके रहना किसान के लिए जोखिम भरा है। इससे आय के विकल्प भी सीमित हो जाते हैं। इसलिए, हम crop diversification पर फोकस कर रहे हैं। इसके अलावा, National Mission on Edible Oils And Pulses, National Mission on Natural Farming, ये सभी एग्रीकल्चर सेक्टर की ताकत बढ़ा रहे हैं।

साथियों,

आप भी जानते हैं एग्रीकल्चर स्टेट सब्जेक्ट है, राज्यों का भी एक बड़ा एग्रीकल्चर बजट होता है, हमें राज्यों को भी निरंतर प्रेरित करना है कि वो अपना दायित्व निभाने में, हम उनको कैसे मदद दें, हमारे सुझाव उनको कैसे काम आएं। राज्य का भी एक-एक पैसा जो गांव के लिए, किसान के लिए तय हुआ है, वो सही उपयोग हो। हमें बजट प्रावधानों को जिला स्तर तक मजबूत करना होगा। तभी नई पॉलिसीज का ज्यादा से ज्यादा फायदा उठाया जा सकता है।

साथियों,

ये टेक्नोलॉजी की सदी है और सरकार का बहुत जोर एग्रीकल्चर में टेक्नोलॉजी कल्चर लाने पर भी है। आज e-NAM के माध्यम से मार्केट एक्सेस का डेमोक्रेटाइजेशन हुआ है। सरकार एग्रीस्टैक के जरिए, एग्रीकल्चर के लिए डिजिटल पब्लिक इंफ्रास्ट्रक्चर विकसित कर रही है। इसके तहत डिजिटल पहचान, यानी किसान आईडी बनाई जा रही है। अब तक लगभग 9 करोड़ किसानों की किसान आईडी बन चुकी है, और लगभग 30 करोड़ भूमि पार्सलों का डिजिटल सर्वे किया गया है। भारत-विस्तार जैसे AI आधारित प्लेटफॉर्म, रिसर्च इंस्टीट्यूशंस और किसानों के बीच की दूरी कम कर रहे हैं।

लेकिन साथियों,

टेक्नोलॉजी तभी परिणाम देती है, जब सिस्टम उसे अपनाएं, संस्थाएं उसे इंटीग्रेट करें और एंटरप्रेन्योर्स उस पर इनोवेशन खड़ा करें। इस वेबिनार में आपको इससे जुड़े सुझावों को मजबूती से सामने लाना होगा। हम टेक्नोलॉजी को कैसे सही तरीके से इंटीग्रेट करें, इस दिशा में इस वेबिनार से निकले सुझावों की बहुत बड़ी भूमिका होगी।

साथियों,

हमारी सरकार ग्रामीण समृद्धि के निर्माण के लिए प्रतिबद्ध है। प्रधानमंत्री आवास योजना, स्वामित्व योजना, पीएम ग्रामीण सड़क योजना, स्वयं सहायता समूहों को आर्थिक मदद, इसने रूरल इकोनॉमी को निरंतर मजबूत किया है। लखपति दीदी अभियान की सफलता को भी हमें नई ऊंचाई देनी है। अभी तक गांव की 3 करोड़ महिलाओं को लखपति दीदी बनाने में हम सफल हो चुके हैं। अब 2029 तक, 2029 तक 3 करोड़ में और 3 करोड़ जोड़ना है, और 3 करोड़ और लखपति दीदियां बनाने का लक्ष्य तय किया गया है। ये लक्ष्य और तेजी से कैसे प्राप्त किया जाए, इसे लेकर भी आपके सुझाव महत्वपूर्ण होंगे।

साथियों,

देश में स्टोरेज का बहुत बड़ा अभियान चल रहा है। लाखों गोदाम बनाए जा रहे हैं। स्टोरेज के अलावा एग्री एंटरप्रेन्योर्स प्रोसेसिंग, सप्लाई चैन, एग्री-टेक, एग्री-फिनटेक, एक्सपोर्ट, इन सब में इनोवेशन और निवेश बढ़ाना आज समय की मांग है। मुझे विश्वास है आज जो आप मंथन करेंगे, उससे निकले अमृत से ग्रामीण अर्थव्यवस्था को नई ऊर्जा मिलेगी। आप सबको इस वेबिनार के लिए मेरी बहुत-बहुत शुभकामनाएं हैं, और मुझे पूरा विश्वास है कि जमीन से जुड़े हुए विचार, जड़ों से जुड़े हुए विचार, इस बजट को सफल बनाने के लिए, गांव-गांव तक पहुंचाने के लिए बहुत काम आएंगे। आपको बहुत-बहुत शुभकामनाएं।

बहुत-बहुत धन्यवाद। नमस्कार।