એક ઐતિહાસિક મુલાકાત અને સ્થાયી ભાગીદારી
સાયપ્રસ પ્રજાસત્તાકના રાષ્ટ્રપતિ, શ્રી નિકોસ ક્રિસ્ટોડોલિડ્સે, 15 થી 16 જૂન 2025 દરમિયાન સાયપ્રસની સત્તાવાર મુલાકાત માટે ભારતના પ્રજાસત્તાકના પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું હતું. બે દાયકાથી વધુ સમયમાં ભારતીય પ્રધાનમંત્રી દ્વારા સાયપ્રસની પ્રથમ મુલાકાત, પ્રધાનમંત્રી મોદીની આ મુલાકાત એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્નરૂપ છે અને બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચેની ઊંડી અને સ્થાયી મિત્રતાની પુનઃપુષ્ટિ કરે છે. આ મુલાકાત માત્ર એક સહિયારા ઇતિહાસની ઉજવણી જ નહીં, પરંતુ સંયુક્ત વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિકોણ અને પરસ્પર વિશ્વાસ અને આદરમાં મૂળ ધરાવતી ભવિષ્યલક્ષી ભાગીદારીની ઉજવણી કરે છે.
બંને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય, પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર વ્યાપક ચર્ચાઓ કરી, જે સાયપ્રસ અને ભારત વચ્ચે સહકારની વધતી જતી વ્યાપકતા પર ભાર મૂકે છે. તેમણે આર્થિક, ટેકનોલોજીકલ અને લોકો-થી-લોકોના સંબંધોમાં તાજેતરની પ્રગતિનું સ્વાગત કર્યું, જે સંબંધોની ગતિશીલ અને વિકસતી પ્રકૃતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
તેમના મૂલ્યો, હિતો, આંતરરાષ્ટ્રીય દૃષ્ટિકોણ અને દ્રષ્ટિકોણના વધતા સંરેખણને સ્વીકારતા, બંને પક્ષોએ મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં આ ભાગીદારીને વધુ આગળ વધારવાનો પોતાનો નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો હતો. સાયપ્રસ અને ભારત પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને સ્થિરતામાં ફાળો આપતા વિશ્વસનીય અને અનિવાર્ય ભાગીદારો તરીકે તેમના સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
તેઓ નીચેના સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર પર સંમત થયા:
સહિયારા મૂલ્યો અને વૈશ્વિક પ્રતિબદ્ધતાઓ
બંને નેતાઓએ શાંતિ, લોકશાહી, કાયદાનું શાસન, અસરકારક બહુપક્ષીયતા અને ટકાઉ વિકાસ પ્રત્યેની તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે યુએન ચાર્ટર અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા પર નિયમો-આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા માટે તેમના સમર્થનની પુનઃપુષ્ટિ કરી, જેમાં નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા અને સાર્વભૌમ દરિયાઈ અધિકારોના સંદર્ભમાં સમુદ્રના કાયદા પર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંમેલન (UNCLOS) પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
નેતાઓએ બધા રાષ્ટ્રોની સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતા માટે તેમના અતૂટ સમર્થનની પુનઃપુષ્ટિ કરી. તેમણે મધ્ય પૂર્વની પરિસ્થિતિ અને યુક્રેનમાં યુદ્ધ સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર વિગતવાર ચર્ચા કરી હતી. બંને નેતાઓએ વૈશ્વિક અપ્રસાર સ્થાપત્યને જાળવી રાખવાના મહત્વ પર પણ ચર્ચા કરી, ભારતને પરમાણુ સપ્લાયર્સ જૂથમાં જોડાવાના મૂલ્યને ઓળખી કાઢ્યું.
નેતાઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને કોમનવેલ્થ સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોમાં સંકલનને મજબૂત બનાવવાનો પોતાનો ઇરાદો વ્યક્ત કર્યો અને 2024 એપિયા કોમનવેલ્થ મહાસાગર ઘોષણાપત્રને અમલમાં મૂકવા પર નજીકથી કામ કરવા સંમત થયા, જેમાં સમુદ્ર શાસનને વૈશ્વિક ટકાઉપણું અને સ્થિતિસ્થાપકતાના સ્તંભ તરીકે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું. આ સંદર્ભમાં, એપ્રિલ 2024માં સાયપ્રસમાં પ્રથમ કોમનવેલ્થ મહાસાગર મંત્રીઓની બેઠક યોજાઈ હતી. જેમાં ટકાઉ સમુદ્ર શાસનને આગળ વધારવા અને કોમનવેલ્થ સભ્ય દેશોમાં ક્ષમતાને મજબૂત બનાવવા માટે બ્લુ ચાર્ટર સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સની સ્થાપના પણ કરવામાં આવી હતી.
બંને નેતાઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાની જરૂરિયાત પર ચર્ચા કરી, જેમાં તેને વધુ અસરકારક, કાર્યક્ષમ અને સમકાલીન ભૂ-રાજકીય પડકારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાના રસ્તાઓનો સમાવેશ થાય છે. બંને નેતાઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના સુધારા પર આંતર-સરકારી વાટાઘાટોમાં ગતિશીલતાને આગળ વધારવા માટે સમર્થન વ્યક્ત કર્યું, અને ટેક્સ્ટ-આધારિત વાટાઘાટો તરફ આગળ વધવા માટે સતત પ્રયાસો કરવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. સાયપ્રસે વિસ્તૃત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં ભારતને કાયમી સભ્ય તરીકે રાખીને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના વિસ્તરણના પ્રતિનિધિ પાત્રને વધારવા માટે પોતાના સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.
બંને પક્ષો સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ગાઢ સહયોગ અને એકબીજાને ટેકો આપવા સંમત થયા, જેમાં બહુપક્ષીય મંચો પર એકબીજાની ઉમેદવારીઓને ટેકો આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
રાજકીય સંવાદ
બંને પક્ષો નિયમિત રાજકીય સંવાદ કરવા અને સાયપ્રસ પ્રજાસત્તાકના વિદેશ મંત્રાલય અને ભારતના વિદેશ મંત્રાલય વચ્ચેના હાલના દ્વિપક્ષીય મિકેનિઝમનો ઉપયોગ કરવા સંમત થયા હતા. જેથી વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સંકલનને સુવ્યવસ્થિત કરી શકાય અને સહયોગને આગળ વધારી શકાય. ઉપરોક્ત સક્ષમ મંત્રાલયો બંને દેશોના સક્ષમ અધિકારીઓ સાથે ગાઢ સંકલનમાં તૈયાર કરવામાં આવનાર કાર્ય યોજનામાં સમાવિષ્ટ સહકારના ક્ષેત્રોના અમલીકરણની સમીક્ષા અને દેખરેખ રાખશે.
સાર્વભૌમત્વ અને શાંતિ માટે સમર્થન
સાયપ્રસ અને ભારતે સંમત યુએન ફ્રેમવર્ક અને સંબંધિત યુએન સુરક્ષા પરિષદના ઠરાવો અનુસાર, રાજકીય સમાનતા સાથે દ્વિભાજિક, દ્વિસાંપ્રદાયિક ફેડરેશનના આધારે સાયપ્રસ પ્રશ્નના વ્યાપક અને સ્થાયી સમાધાનને પ્રાપ્ત કરવા માટે યુએન-સુવિધાજનક પ્રયાસોને ફરી શરૂ કરવા માટે તેમની મજબૂત પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી.
ભારતે સાયપ્રસ પ્રજાસત્તાકની સ્વતંત્રતા, સાર્વભૌમત્વ, પ્રાદેશિક અખંડિતતા અને એકતા માટે પોતાના અટલ અને સતત સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. આ સંદર્ભમાં, બંને પક્ષોએ અર્થપૂર્ણ વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવા માટે અનુકૂળ વાતાવરણ બનાવવા માટે એકપક્ષીય કાર્યવાહી ટાળવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
સુરક્ષા, સંરક્ષણ અને કટોકટી સહયોગ
સાયપ્રસ અને ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય અને સરહદપાર આતંકવાદ સહિત તમામ સ્વરૂપો અને અભિવ્યક્તિઓમાં આતંકવાદ અને હિંસક ઉગ્રવાદની સ્પષ્ટપણે નિંદા કરી અને શાંતિ અને સ્થિરતાને નબળી પાડતા હાઇબ્રિડ જોખમોનો સામનો કરવા માટે તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાની પુનઃપુષ્ટિ કરી હતી.
સાયપ્રસે સરહદ પાર આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં ભારતને એકતા અને અડગ સમર્થન વ્યક્ત કર્યું. બંને નેતાઓએ ભારતના જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં તાજેતરમાં થયેલા જઘન્ય આતંકવાદી હુમલાઓમાં નાગરિકોની ભયાનક હત્યાની કડક નિંદા કરી. તેમણે આતંકવાદ પ્રત્યે શૂન્ય-સહિષ્ણુતાના વલણનો પુનરોચ્ચાર કર્યો, કોઈપણ સંજોગોમાં આવા કૃત્યોને વાજબી ઠેરવવાની વાતને નકારી કાઢી. તેમણે ભાર મૂક્યો કે હુમલાઓ માટે જવાબદાર લોકોને જવાબદાર ઠેરવવા જોઈએ.
નેતાઓએ બધા રાજ્યોને અન્ય રાષ્ટ્રોની સાર્વભૌમત્વનો આદર કરવા વિનંતી કરી અને તેના તમામ સ્વરૂપોમાં સરહદપાર આતંકવાદની નિંદા કરી હતી. તેમણે આતંકવાદ ભંડોળ નેટવર્કને વિક્ષેપિત કરવા, સલામત આશ્રયસ્થાનોને નાબૂદ કરવા, આતંકવાદી માળખાને તોડી પાડવા અને આતંકવાદના ગુનેગારોને ઝડપથી ન્યાયના કઠેડામાં લાવવા હાકલ કરી હતી. સરહદો પાર આતંકવાદનો સામનો કરવા માટે વ્યાપક, સંકલિત અને ટકાઉ અભિગમની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા, તેમણે સહયોગી, દ્વિપક્ષીય અને બહુપક્ષીય પ્રણાલી સાથે કામ કરવાના મહત્વ માટે આગ્રહ કર્યો હતો.
બંને નેતાઓએ આતંકવાદનો સામનો કરવા માટે બહુપક્ષીય પ્રયાસોને મજબૂત બનાવવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાની પુનઃપુષ્ટિ કરી અને યુએન માળખામાં આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદ પર વ્યાપક સંમેલનને ઝડપી અંતિમ સ્વરૂપ આપવા અને અપનાવવા હાકલ કરી હતી. તેમણે 1267 યુએનએસસી પ્રતિબંધ સમિતિ હેઠળ આતંકવાદીઓ સહિત તમામ યુએન- અને ઇયુ-નિયુક્ત આતંકવાદીઓ અને આતંકવાદી સંસ્થાઓ, સંકળાયેલ પ્રોક્સી જૂથો, સુવિધા આપનારાઓ અને પ્રાયોજકો સામે સંયુક્ત પગલાં લેવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે યુએન અને ફાઇનાન્સિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (FATF) દ્વારા આતંકવાદી ભંડોળ ચેનલોને વિક્ષેપિત કરવા માટે સક્રિય પગલાં લેવાનું ચાલુ રાખવાની તેમની મજબૂત પ્રતિબદ્ધતાને પુનરાવર્તિત કરી હતી.
આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વાતાવરણમાં ઉભરતા પડકારોને સ્વીકારતા, નેતાઓએ વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા, સંરક્ષણ તૈયારી અને સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને વધારવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.
તેઓ સાયબર સુરક્ષા અને ઉભરતી તકનીકો પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, તેમના સંબંધિત સંરક્ષણ ઉદ્યોગો વચ્ચે સહયોગ સહિત, તેમના સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા સંમત થયા છે.
ભારત અને સાયપ્રસ બંનેને ઊંડા મૂળિયાવાળા દરિયાઈ રાષ્ટ્રો તરીકે ઓળખતા, નેતાઓએ દરિયાઈ ક્ષેત્રને સમાવવા માટે સહયોગ વધારવાની પણ ચર્ચા કરી હતી. તેઓ ભારતીય નૌકાદળના જહાજો દ્વારા વધુ નિયમિત પોર્ટ કોલ્સને પ્રોત્સાહન આપશે અને દરિયાઈ ક્ષેત્ર જાગૃતિ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા વધારવા માટે સંયુક્ત દરિયાઈ તાલીમ અને કવાયતો માટે તકો શોધશે.
આ દિશામાં, અને ચાલુ વૈશ્વિક કટોકટીઓને ધ્યાનમાં રાખીને, બંને પક્ષોએ કટોકટીની તૈયારી અને સંકલિત કટોકટી પ્રતિભાવમાં સહયોગને મજબૂત બનાવવા માટે પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી. ભૂતકાળના સફળ પ્રયાસોના આધારે, નેતાઓ સ્થળાંતર અને શોધ અને બચાવ (SAR) કામગીરીમાં સંકલનને સંસ્થાકીય બનાવવા સંમત થયા.
કનેક્ટિવિટી અને પ્રાદેશિક સહકાર
સાયપ્રસ અને ભારત પ્રદેશો વચ્ચે પુલ તરીકે સેવા આપવાનું વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિકોણ ધરાવે છે. બંને નેતાઓએ ભારત-મધ્ય પૂર્વ-યુરોપ આર્થિક કોરિડોર (IMEC) ના મહત્વને એક પરિવર્તનશીલ, બહુ-નોડલ પહેલ તરીકે રેખાંકિત કર્યું, જે શાંતિ, આર્થિક એકીકરણ અને ટકાઉ વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. IMEC ને રચનાત્મક પ્રાદેશિક સહયોગ માટે ઉત્પ્રેરક તરીકે જોતા, તેઓએ પૂર્વીય ભૂમધ્ય અને વ્યાપક મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને ભારતીય દ્વીપકલ્પથી વિશાળ મધ્ય પૂર્વથી યુરોપ સુધી ઊંડા જોડાણ અને આંતરજોડાણના કોરિડોરને પ્રોત્સાહન આપવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.
સાયપ્રસની ભૂમિકાને યુરોપમાં પ્રવેશદ્વાર તરીકે અને આ સંદર્ભમાં, ટ્રાન્સશિપમેન્ટ, સ્ટોરેજ, વિતરણ અને લોજિસ્ટિક્સ માટે પ્રાદેશિક હબ તરીકે સેવા આપવાની તેની સંભાવનાને માન્યતા આપતા, તેમણે ભારતીય શિપિંગ કંપનીઓ દ્વારા સાયપ્રસમાં હાજરી સ્થાપિત કરવાની સંભાવનાને આવકારી, જે સાયપ્રસ સ્થિત અને ભારતીય દરિયાઈ સેવા પ્રદાતાઓને સંડોવતા સંયુક્ત સાહસો દ્વારા દરિયાઈ સહયોગને આગળ વધારવા માટે પ્રોત્સાહન આપે છે. જે આર્થિક અને લોજિસ્ટિકલ સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાના સાધન તરીકે છે.
EU-ભારત વ્યૂહાત્મક જોડાણ
2026ની શરૂઆતમાં યુરોપિયન યુનિયન કાઉન્સિલના સાયપ્રસના પ્રમુખપદની રાહ જોતા, બંને નેતાઓએ EU-ભારત સંબંધોને મજબૂત બનાવવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાની પુનઃપુષ્ટિ કરી હતી. તેમણે કોલેજ ઓફ કમિશનર્સની ભારતની સીમાચિહ્નરૂપ મુલાકાતને યાદ કરી અને પ્રથમ ભારત-EU વ્યૂહાત્મક સંવાદના પ્રારંભ અને વેપાર, સંરક્ષણ અને સુરક્ષા, દરિયાઈ, કનેક્ટિવિટી, સ્વચ્છ અને લીલી ઉર્જા અને અવકાશ સહિત મુલાકાત દરમિયાન ઓળખાયેલા પ્રાથમિકતા ક્ષેત્રોમાં પહેલાથી જ થયેલી પ્રગતિ પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો.
સાયપ્રસે રાષ્ટ્રપતિ પદ દરમિયાન EU-ભારત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને આગળ વધારવા માટે કામ કરવાનું વચન આપ્યું છે. બંને પક્ષોએ અંત સુધીમાં EU-ભારત મુક્ત વેપાર કરારના નિષ્કર્ષને સમર્થન આપવાની તૈયારી દર્શાવી છે.
