പുണെ മെട്രോയുടെ പൂര്‍ത്തിയായ ഭാഗങ്ങളുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് മെട്രോ ട്രെയിനുകള്‍ ഫ്‌ളാഗ് ഓഫ് ചെയ്തു
പിഎംഎവൈ പ്രകാരം നിർമിക്കുന്ന വീടുകള്‍ക്ക് തറക്കല്ലിട്ടു
മാലിന്യത്തില്‍ നിന്ന് ഊര്‍ജ്ജം നിർമിക്കുന്ന പ്ലാന്റ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു
"രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഊർജം നല്‍കുകയും രാജ്യത്തെ മുഴുവന്‍ യുവാക്കളുടെയും സ്വപ്നങ്ങള്‍ നിറവേറ്റുകയും ചെയ്യുന്ന ഊർജസ്വലമായ നഗരമാണ് പുണെ"
"പൗരന്മാരുടെ ജീവിത നിലവാരം ഉയര്‍ത്താന്‍ ഞങ്ങളുടെ ഗവണ്മെന്റ് പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്"
"ആധുനിക ഇന്ത്യയിലെ നഗരങ്ങള്‍ക്ക് മെട്രോ പുതിയ ജീവനാഡിയായി മാറുകയാണ്"
"സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്ക് ശേഷം മഹാരാഷ്ട്രയുടെ വ്യാവസായിക വികസനം ഇന്ത്യയുടെ വ്യാവസായിക വികസനത്തിന് വഴിയൊരുക്കി"
"ദരിദ്രരായാലും ഇടത്തരക്കാരായാലും എല്ലാവരുടെയും സ്വപ്‌നങ്ങള്‍ സാക്ഷാത്കരിക്കുകയെന്നതാണ് ഞങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം"

മഹാരാഷ്ട്ര ഗവർണർ ശ്രീ രമേഷ് ബൈസ് ജി, മുഖ്യമന്ത്രി ഏകനാഥ് ഷിൻഡേ ജി, കേന്ദ്രമന്ത്രിസഭയിലെ എന്റെ സഹപ്രവർത്തകരേ , മഹാരാഷ്ട്ര ഉപമുഖ്യമന്ത്രിമാരായ ദേവേന്ദ്ര ഫഡ്‌നാവിസ് ജി, അജിത് പവാർ ജി, ദിലീപ് ജി, മറ്റ് മന്ത്രിമാരേ , എംപിമാർ, എംഎൽഎമാർ, സഹോദരീസഹോദരന്മാരേ !

 ആഘോഷത്തിന്റെയും വിപ്ലവത്തിന്റെയും മാസമാണ് ആഗസ്റ്റ്. ഈ വിപ്ലവ മാസത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പൂനെയിൽ ആയിരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് ഭാഗ്യമായി കരുതുന്നു.

തീർച്ചയായും, ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ പൂനെ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാലഗംഗാധര തിലക് ജി ഉൾപ്പെടെ നിരവധി വിപ്ലവകാരികളെയും സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികളെയും പൂനെ രാജ്യത്തിന് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന് ലോകഷാഹിർ അണ്ണാ ഭാവു സാത്തേയുടെ ജന്മദിനം കൂടിയാണ്, ഈ ദിനം നമുക്കെല്ലാവർക്കും വളരെ പ്രത്യേകതയുള്ളതാക്കുന്നു. അന്നാ ഭൗ സാഥെ ഒരു മികച്ച സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവായിരുന്നു, ഡോ. ബി.ആറിന്റെ ആശയങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടു. അംബേദ്കർ. ഇന്നും ധാരാളം വിദ്യാർത്ഥികളും പണ്ഡിതന്മാരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യത്തെക്കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്നു. അണ്ണാ ഭൗ സാഥെയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും അനുശാസനങ്ങളും  നമ്മെയെല്ലാം പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ നയിക്കുന്നതും രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള യുവാക്കളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതുമായ ഒരു ഊർജ്ജസ്വലമായ നഗരമാണ് പൂനെ. ഇന്ന് പൂനെയിലും പിംപ്രി-ചിഞ്ച്‌വാഡിലും ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്ന പദ്ധതികൾ ഈ പങ്ക് കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ പോകുന്നു. ഏകദേശം 15,000 കോടി രൂപയുടെ പദ്ധതികളുടെ തറക്കല്ലിടലും ഉദ്ഘാടനവും ഇന്ന് നടന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങൾക്ക് പക്കാ വീടുകൾ ലഭിച്ചു, മാലിന്യം സമ്പത്താക്കി മാറ്റാൻ ഒരു ആധുനിക പ്ലാന്റ് സ്ഥാപിച്ചു. ഈ പദ്ധതികൾക്ക് എല്ലാ പൂനെ നിവാസികൾക്കും പൗരന്മാർക്കും ഞാൻ ഹൃദയംഗമമായ അഭിനന്ദനങ്ങൾ അറിയിക്കുന്നു.

 

സുഹൃത്തുക്കളേ ,

പ്രൊഫഷണലുകളുടെ, പ്രത്യേകിച്ച് നഗരങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന ഇടത്തരക്കാരുടെ ജീവിതനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഞങ്ങളുടെ ഗവൺമെന്റ് ആഴത്തിൽ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്. ജീവിതനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുമ്പോൾ നഗരത്തിന്റെ വികസനവും ത്വരിതഗതിയിലാകും. പൂനെ പോലുള്ള നമ്മുടെ നഗരങ്ങളിലെ ജീവിത നിലവാരം ഉയർത്താൻ ഞങ്ങളുടെ ഗവണ്മെന്റ്  നിരന്തരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഞാൻ ഇവിടെ വരുന്നതിന് മുമ്പ് പൂനെ മെട്രോയുടെ മറ്റൊരു ഭാഗം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പൂനെ മെട്രോയുടെ പണി തുടങ്ങിയപ്പോൾ അതിന്റെ തറക്കല്ലിടാൻ എനിക്ക് അവസരം ലഭിച്ചതും ദേവേന്ദ്ര ജി അത് വളരെ മനോഹരമായി വിവരിച്ചതും ഞാൻ ഇപ്പോഴും ഓർക്കുന്നു. ഈ കഴിഞ്ഞ 5 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഏകദേശം 24 കിലോമീറ്റർ മെട്രോ ശൃംഖല സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.

സുഹൃത്തുക്കളേ ,

ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരം ഉയർത്തണമെങ്കിൽ പൊതുഗതാഗത സംവിധാനം നവീകരിക്കണം. അതുകൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ മെട്രോ ശൃംഖല തുടർച്ചയായി വിപുലീകരിക്കുന്നത്, പുതിയ ഫ്ലൈ ഓവറുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നു, ചുവന്ന ലൈറ്റുകളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതിന് ഊന്നൽ നൽകുന്നു. 2014 വരെ, ഇന്ത്യയിൽ മെട്രോ ശൃംഖല 250 കിലോമീറ്ററിൽ താഴെ മാത്രമായിരുന്നു, അതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഡൽഹി-എൻ‌സി‌ആറിലാണ്. ഇപ്പോൾ, രാജ്യം 800 കിലോമീറ്ററിലധികം മെട്രോ ശൃംഖലയുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ആയിരം കിലോമീറ്റർ കൂടി പണി നടക്കുന്നുണ്ട്. 2014ൽ 5 നഗരങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് മെട്രോ ശൃംഖല ഉണ്ടായിരുന്നതെങ്കിൽ ഇന്ന് രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള 20 നഗരങ്ങളിൽ മെട്രോ ശൃംഖല പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. പൂനെക്ക് പുറമെ മുംബൈയിലും നാഗ്പൂരിലും മെട്രോ വിപുലീകരണത്തിന് മഹാരാഷ്ട്ര സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. ഈ മെട്രോ ശൃംഖലകൾ ആധുനിക ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളുടെ ജീവനാഡികളായി മാറുകയാണ്. പൂനെ പോലുള്ള നഗരങ്ങളിൽ മെട്രോ വികസിപ്പിക്കുന്നത് കാര്യക്ഷമമായ ഗതാഗതം നൽകുന്നതിന് മാത്രമല്ല, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും മലിനീകരണം കുറയ്ക്കുന്നതിനും നിർണായകമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് മെട്രോ ശൃംഖല വിപുലീകരിക്കാൻ നമ്മുടെ ഗവണ്മെന്റ്  അശ്രാന്ത പരിശ്രമം നടത്തുന്നത്.

സഹോദരീ സഹോദരന്മാരേ,

നഗരങ്ങളിലെ ജീവിതനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നത് വൃത്തിയും ശുചിത്വവും നിലനിർത്തുന്നതിൽ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു. വികസിത രാജ്യങ്ങൾ വൃത്തിയുള്ള നഗരങ്ങളുള്ളതായി വാഴ്ത്തപ്പെട്ട ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു, ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങൾക്കും അത് നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ശുചിത്വ ഭാരത  ദൗത്യം   കക്കൂസ് പണിയുന്നതിനുമപ്പുറം; മാലിന്യ സംസ്‌കരണത്തിനും ഇത് കാര്യമായ ഊന്നൽ നൽകുന്നു. കൂറ്റൻ മാലിന്യങ്ങൾ നമ്മുടെ നഗരങ്ങളിൽ വലിയൊരു പ്രശ്നമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. പൂനെയിൽ മെട്രോ ഡിപ്പോ പണിത സ്ഥലത്തെ കോത്രുഡ് ഗാർബേജ് ഡമ്പിംഗ് യാർഡ് എന്നായിരുന്നു മുമ്പ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇത്തരം മാലിന്യ മലകൾ നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള മിഷൻ മോഡിൽ ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ, മാലിന്യങ്ങളെ ഉപയോഗപ്രദമായ വിഭവങ്ങളാക്കി മാറ്റാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന 'വേസ്റ്റ് ടു വെൽത്ത്' എന്ന തത്വത്തിൽ ഞങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പിംപ്രി-ചിഞ്ച്വാഡ് വേസ്റ്റ് ടു എനർജി പ്ലാന്റ് ഇക്കാര്യത്തിൽ ഒരു മികച്ച പദ്ധതിയാണ്. ഇത് മാലിന്യത്തിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന വൈദ്യുതി ഉപയോഗിച്ച് കോർപറേഷനും ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാനാകും. ഇതിനർത്ഥം മലിനീകരണത്തിന്റെ പ്രശ്നം കുറയുകയും മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനും ചെലവ് ലാഭിക്കുകയും ചെയ്യും.

 

സുഹൃത്തുക്കളേ ,

സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം, മഹാരാഷ്ട്രയിലെ വ്യവസായ വികസനം ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള വ്യാവസായിക വളർച്ചയ്ക്ക് ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ വ്യാവസായിക വികസനം കൂടുതൽ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നതിന് ആധുനിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ അനിവാര്യമാണ്. അതിനാൽ, മഹാരാഷ്ട്രയിലെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യവികസനത്തിൽ നമ്മുടെ ഗവണ്മെന്റ്  നടത്തുന്ന നിക്ഷേപത്തിന്റെ അളവ് അഭൂതപൂർവമാണ്. നിലവിൽ വലിയ എക്‌സ്പ്രസ് വേകളും പുതിയ റെയിൽവേ റൂട്ടുകളും വിമാനത്താവളങ്ങളും ഇവിടെ നിർമിക്കുന്നുണ്ട്. 2014-ന് മുമ്പുള്ളതിനേക്കാൾ 12 മടങ്ങ് കൂടുതലാണ് റെയിൽവേ വികസനത്തിനുള്ള ചെലവ്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ വിവിധ നഗരങ്ങളെ അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മുംബൈ-അഹമ്മദാബാദ് അതിവേഗ റെയിൽ ഗുജറാത്തിനും മഹാരാഷ്ട്രയ്ക്കും ഗുണം ചെയ്യും. ഡൽഹി-മുംബൈ സാമ്പത്തിക ഇടനാഴി മഹാരാഷ്ട്രയെ മധ്യപ്രദേശുമായും മറ്റ് ഉത്തരേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുമായും ബന്ധിപ്പിക്കും. പടിഞ്ഞാറൻ പ്രത്യേക  ചരക്ക് ഇടനാഴി മഹാരാഷ്ട്രയും ഉത്തരേന്ത്യയും തമ്മിലുള്ള റെയിൽവേ ബന്ധം ഗണ്യമായി മെച്ചപ്പെടുത്തും. കൂടാതെ, മഹാരാഷ്ട്രയെ അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളായ തെലങ്കാന, ഛത്തീസ്ഗഡ് എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്രാൻസ്മിഷൻ ലൈൻ ശൃംഖല മഹാരാഷ്ട്രയിലെ വ്യവസായങ്ങളുടെ വളർച്ചയെ ത്വരിതപ്പെടുത്തും. എണ്ണ, വാതക പൈപ്പ്‌ലൈനുകൾ, ഔറംഗബാദ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ സിറ്റി, നവി മുംബൈ എയർപോർട്ട്, ഷെന്ദ്ര-ബിഡ്‌കിൻ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ പാർക്ക് എന്നിവ മഹാരാഷ്ട്രയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഒരു പുതിയ ഉണർവ് നൽകാനുള്ള കഴിവുണ്ട്.

സുഹൃത്തുക്കളേ ,

സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വികസനം എന്ന മന്ത്രവുമായാണ് നമ്മുടെ ഗവണ്മെന്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് . അത് രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിന് സംഭാവന ചെയ്യുന്നു. മഹാരാഷ്ട്ര പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യ പുരോഗമിക്കുന്നു, ഇന്ത്യ വികസിക്കുമ്പോൾ മഹാരാഷ്ട്രയ്ക്കും നേട്ടമുണ്ടാകും. ഇക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയുടെ പുരോഗതിയെയും വികസനത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ലോകമെമ്പാടും നടക്കുന്നു. മഹാരാഷ്ട്രയും പ്രത്യേകിച്ച് പൂനെയും ഈ വികസനത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ കൊയ്യുന്നു. കഴിഞ്ഞ 9 വർഷമായി, നവീകരണത്തിലും സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളിലും ഇന്ത്യ ലോകത്ത് ഒരു പുതിയ ഐഡന്റിറ്റി സൃഷ്ടിച്ചു. വെറും 9 വർഷം മുമ്പ്, ഇന്ത്യയിൽ ഏതാനും നൂറ് സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ, ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ 100,000 സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളുടെ മാർക്ക് പിന്നിട്ടു. ഡിജിറ്റൽ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറിന്റെ വികാസം കാരണം സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളുടെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചു. ഇന്ത്യയിൽ ഡിജിറ്റൽ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറിന്റെ അടിത്തറ പാകുന്നതിൽ പുണെ ചരിത്രപരമായ പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിലകുറഞ്ഞ ഡാറ്റ, താങ്ങാനാവുന്ന ഫോണുകൾ, എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളിലും എത്തുന്ന ഇന്റർനെറ്റ് കണക്റ്റിവിറ്റി എന്നിവ ഈ മേഖലയെ ശക്തിപ്പെടുത്തി. ഇന്ന്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ 5G സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇന്ത്യ. ഫിൻടെക്, ബയോടെക്, അഗ്രിടെക് എന്നിങ്ങനെ എല്ലാ മേഖലയിലും നമ്മുടെ യുവപ്രതിഭകൾ മികച്ചു നിൽക്കുന്നു. പുണെ ഈ മുന്നേറ്റത്തിൽ നിന്ന് വലിയ നേട്ടമാണ് കൊയ്യുന്നത്.

 

സുഹൃത്തുക്കളേ ,

ഒരു വശത്ത്, മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നാം സർവതോന്മുഖമായ വികസനത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. മറുവശത്ത്, അയൽ സംസ്ഥാനമായ കർണാടകയിലെ സംഭവവികാസങ്ങളും ഞങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ബംഗളൂരു ഒരു സുപ്രധാന ഐടി ഹബ്ബും ആഗോള നിക്ഷേപകരുടെ കേന്ദ്രവുമാണ്. ഈ സമയത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള പുരോഗതിക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കേണ്ടത് ബെംഗളൂരുവിനും കർണാടകത്തിനും അത്യന്താപേക്ഷിതമായിരുന്നു. എന്നാല് , വാഗ്ദാനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തില് അവിടെ രൂപീകരിച്ച സര് ക്കാര് ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളില് പ്രതികൂലമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങള് ക്ക് വഴിവെച്ചത് രാജ്യം മുഴുവന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയും ആശങ്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു പാർട്ടി അതിന്റെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സ്വാർത്ഥ താൽപര്യങ്ങൾക്കായി സർക്കാരിന്റെ ഖജനാവ് കാലിയാക്കുമ്പോൾ, ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നത് സംസ്ഥാനത്തെ ജനങ്ങളാണ്, അത് നമ്മുടെ യുവാക്കളുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ഗുരുതരമായ ചോദ്യങ്ങളാണ് ഉയർത്തുന്നത്. ഇത് പാർട്ടിയെ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ സഹായിച്ചേക്കാമെങ്കിലും, ഇത് ജനങ്ങളുടെ ഭാവി അപകടത്തിലാക്കുന്നു. തങ്ങളുടെ ഖജനാവ് കാലിയായെന്നും ബെംഗളൂരുവിന്റെ വികസനത്തിനും കർണാടകയുടെ പുരോഗതിക്കും പണമില്ലെന്നും കർണാടക സർക്കാർ തന്നെ സമ്മതിക്കുന്ന സാഹചര്യമാണ് നിലവിലുള്ളത്. സഹോദരങ്ങളേ, ഇത് നമ്മുടെ രാജ്യത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയ ആശങ്കയാണ്. കടബാധ്യത വർധിക്കുകയും വികസന പദ്ധതികൾ മുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന രാജസ്ഥാനിലും സമാനമായ ഒരു സാഹചര്യമാണ് നാം കാണുന്നത്.

സുഹൃത്തുക്കൾ,

രാജ്യത്തിന്റെ പുരോഗതിക്കും വികസനത്തിനും നയവും നിശ്ചയദാർഢ്യവും അർപ്പണബോധവും ഒരുപോലെ നിർണായകമാണ്. സർക്കാരും സംവിധാനവും ഭരിക്കുന്നവരുടെ നയങ്ങളും ഉദ്ദേശ്യങ്ങളും അർപ്പണബോധവുമാണ് വികസനം വേണോ വേണ്ടയോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന് പാവപ്പെട്ടവർക്ക് പക്കാ വീടുകൾ നൽകാനുള്ള പദ്ധതിയുണ്ട്. 2014-ന് മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന സർക്കാർ നഗരങ്ങളിലെ പാവപ്പെട്ടവർക്ക് വീട് നൽകുന്നതിന് പത്ത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ രണ്ട് പദ്ധതികൾ നടത്തി, ഈ പദ്ധതികൾക്ക് കീഴിൽ ഒരു ദശാബ്ദത്തിനിടെ രാജ്യത്തുടനീളം 8 ലക്ഷം വീടുകൾ മാത്രമാണ് നിർമ്മിച്ചത്. എന്നിരുന്നാലും, ഈ വീടുകളുടെ അവസ്ഥ വളരെ മോശമായിരുന്നു, നഗരത്തിലെ ദരിദ്രരിൽ ഭൂരിഭാഗവും അവ എടുക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ ചിന്തിക്കുക, ചേരിയിൽ താമസിക്കുന്ന വ്യക്തിയും ആ വീട് ഏറ്റെടുക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചാൽ ആ വീട് എത്ര മോശമാകുമെന്ന്. ആരും ഏറ്റെടുക്കാൻ തയ്യാറാകാതിരുന്ന 2 ലക്ഷത്തിലധികം വീടുകൾ യുപിഎ സർക്കാരിന്റെ കാലത്ത് നിർമിച്ചതായി നിങ്ങൾക്ക് ഊഹിക്കാം. മഹാരാഷ്ട്രയിലും അക്കാലത്ത് നിർമിച്ച ഇത്തരം 50,000-ത്തിലധികം വീടുകൾ ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുകയാണ്. 

 

ഇത് പണം പാഴാക്കലാണ്, ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ അവർ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല.

സഹോദരീ സഹോദരന്മാരേ,

2014ൽ നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് സേവനം ചെയ്യാൻ അവസരം നൽകി. അധികാരത്തിൽ വന്നതിന് ശേഷം ഞങ്ങൾ ശരിയായ ഉദ്ദേശത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി, നയങ്ങളും മാറ്റി. കഴിഞ്ഞ 9 വർഷത്തിനുള്ളിൽ നമ്മുടെ സർക്കാർ ഗ്രാമങ്ങളിലും നഗരങ്ങളിലും പാവപ്പെട്ടവർക്കായി 4 കോടിയിലധികം വീടുകൾ നിർമ്മിച്ചു നൽകി. ഇതിൽ 75 ലക്ഷത്തിലധികം വീടുകൾ നഗരങ്ങളിലെ ദരിദ്രർക്കായി നിർമിച്ചു നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഈ പുതിയ വീടുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഞങ്ങൾ സുതാര്യത കൊണ്ടുവരികയും അവയുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നമ്മുടെ ഗവൺമെന്റ് മറ്റൊരു സുപ്രധാനമായ ജോലി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഗവണ്മെന്റ് നിർമിച്ച് പാവപ്പെട്ടവർക്ക് നൽകുന്ന വീടുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും സ്ത്രീകളുടെ പേരിലാണ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നത്. ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപ വിലമതിക്കുന്ന വീടാണിത്. കഴിഞ്ഞ 9 വർഷത്തിനിടെ രാജ്യത്ത് കോടിക്കണക്കിന് സഹോദരിമാർ ‘ലക്ഷപതി’ ആയി മാറിയിട്ടുണ്ട്; അവർ ‘ലക്ഷപതി ദീദി’ ആയി. ആദ്യമായാണ് ഇവരുടെ പേരിൽ സ്വത്ത് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ന് സ്വന്തമായി വീട് ലഭിച്ച എല്ലാ സഹോദരങ്ങളെയും ഞാൻ അഭിനന്ദിക്കുന്നു. അവർക്കെല്ലാം എന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ആശംസകൾ നേരുന്നു. ഈ വർഷത്തെ ഗണേശോത്സവം അവർക്ക് ഗംഭീരമാകും.

സഹോദരീ സഹോദരന്മാരേ,

പാവപ്പെട്ടവരായാലും മധ്യവർഗ കുടുംബമായാലും എല്ലാ സ്വപ്നങ്ങളും സാക്ഷാത്കരിക്കുമെന്നതാണ് മോദിയുടെ ഉറപ്പ്. ഒരു സ്വപ്നം സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ആ വിജയത്തിന്റെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ നിന്ന് നൂറുകണക്കിന് പുതിയ പ്രമേയങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു. ഈ തീരുമാനങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തിയായി മാറുന്നു. നിങ്ങളുടെ കുട്ടികൾ, നിങ്ങളുടെ വർത്തമാനം, നിങ്ങളുടെ ഭാവി തലമുറകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾക്ക് ആശങ്കയുണ്ട്.

 

സുഹൃത്തുക്കൾ,

അധികാരം വരുന്നു, പോകുന്നു, പക്ഷേ സമൂഹവും രാജ്യവും നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, നിങ്ങളുടെ ഇന്നത്തെയും നാളെയും മികച്ചതാക്കാനാണ് ഞങ്ങളുടെ ശ്രമം. വികസിത ഇന്ത്യ കെട്ടിപ്പടുക്കാനുള്ള പ്രതിബദ്ധത ഈ വികാരത്തിന്റെ പ്രകടനമാണ്. ഇതിനായി നമ്മൾ എല്ലാവരും ഒറ്റക്കെട്ടായി യോജിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം. ഇവിടെ മഹാരാഷ്ട്രയിൽ പല പാർട്ടികളും ഒരേ ലക്ഷ്യത്തോടെ ഒന്നിച്ചു. എല്ലാവരുടെയും പങ്കാളിത്തത്തോടെ മഹാരാഷ്ട്രയ്ക്ക് അതിവേഗം മുന്നേറാനും മികച്ച നേട്ടം കൈവരിക്കാനും കഴിയുമെന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. മഹാരാഷ്‌ട്ര എപ്പോഴും സ്‌നേഹവും അനുഗ്രഹവും ഞങ്ങൾക്ക് ചൊരിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഈ വാത്സല്യം തുടരട്ടെ എന്ന ഈ ആഗ്രഹത്തോടെ, വികസന പദ്ധതികൾക്ക് ഞാൻ നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും ഹൃദയം നിറഞ്ഞ അഭിനന്ദനങ്ങൾ അറിയിക്കുന്നു.

എന്നോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഭാരത് മാതാ കീ - ജയ് പറയൂ!

ഭാരത് മാതാ കി - ജയ്!

ഭാരത് മാതാ കി - ജയ്!

നന്ദി!

 

 

Explore More
ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം

ജനപ്രിയ പ്രസംഗങ്ങൾ

ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം
Solar powers India as electricity demand hits record high of 256 GW

Media Coverage

Solar powers India as electricity demand hits record high of 256 GW
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Today, Sikkim has beautifully showcased the spirit of “Ek Bharat, Shreshtha Bharat”: PM Modi in Gangtok
April 28, 2026
Known for Serenity and Enterprise, Sikkim Sees Rapid Progress :PM
One of the best things I noticed all along the way, was the cleanliness of Sikkim's roads: PM
No garbage as far as the eye can see,cleanliness in the air too, cleanliness on the roads as well, the people of Sikkim, are true protectors of nature, its brand ambassadors: PM
We are placing maximum focus on connectivity and infrastructure in Sikkim; In recent years, hundreds of kilometers of highways have been constructed here, Work is progressing rapidly to connect every village with roads: PM
Another vast horizon of possibilities for Sikkim lies in sports;The youth here have showcased their capability and talent on grand stages: PM
Our government is committed to ensuring that alongside robust health infrastructure, people also receive affordable medical treatment: PM
Previously, we provided Ayushman cards to ensure free healthcare for the poor; Now, this facility is being extended to all senior citizens aged 70 years and above, medicines are available at highly affordable prices at Jan Aushadhi Kendras: PM
Sikkim's model of organic and natural farming serves as an inspiration for the entire nation : PM
The lifestyle of Sikkim and Sikkim’s resolve have today become an integral part of the nation's vision: PM

भारत माता की जय।

भारत माता की जय।

भारत माता की जय।

सिक्किम के राज्यपाल श्री ओम माथुर जी, यहां के लोकप्रिय, ऊर्जावान युवा और मेरे परम मित्र श्री प्रेम सिंह तमांग जी, संसद में मेरे साथी श्री दोरजी शेरिंग लेपचा जी, डॉ. इन्द्र हांग सुब्बा जी, श्री दिली राम थापा जी और सिक्किम के मेरे प्यारे भाइयों और बहनों।

समग्र सिक्किम वासी लाई स्वर्ण जयंती को धेरै धेरै बधाई तथा शुभकामना, नमस्ते, टाशी डिले!

खाम-रि-मो! तपाईंहरू कॉस्तो हुनु-हुन्छ ?

साथियों,

मैं कल दोपहर बाद गंगटोक पहुंचा था, और यहां मेरे आने से पहले, मैं बंगाल चुनावों की गहमा-गहमी में जरा व्यस्त था। यहां आते ही एक नई अनुभूति, एक नया आनंद, चारों तरफ उत्सव का माहौल, मन खुशियों से भर गया। रात में हुई बारिश, फिर सुबह की ठंडक और ये खिली हुई धूप, सिक्किम के रंग ही निराले हैं।

साथियों,

पूरब का स्वर्ग सिक्किम, ऑर्किड्स का गार्डन सिक्किम, इसका अप्रतिम सौंदर्य, यहां की शांति, यहां का आध्यात्मिक आनंद, ये अनुभूति बड़े सौभाग्य से मिलती है। आज मैं यहां के ऑर्किड्स को भी देखने गया था। मेरे लिए जितना समय तय हुआ था, मैं ज्यादा ही समय वहां बिता रहा था। और मैं देशभर के टूरिस्टों को, प्रकृति प्रेमी टूरिस्टों को, अगर उन्होंने सिक्किम का ये ऑर्किड नहीं देखा है, तो कुछ भी नहीं देखा है। और मुझे विश्वास है कि इस बार टूरिस्ट, सिक्किम के टूरिज्म के सारे आंकड़े इस बार पार कर देंगे। ऑर्किड में मैंने देखा प्रकृति के वो रंग, उनका उल्लास, मेरा मन अभी भी उसी में डूबा हुआ है।

साथियों,

आज हमें सिक्किम की 50 वर्ष की यात्रा का उत्सव मनाने का अवसर मिला है। जब अवसर इतना ऐतिहासिक हो और इतने दिव्य माहौल में हो रहा हो, तो उसकी भव्यता कई गुना बढ़ जाती है। पालजोर का ये स्टेडियम आज उसी अद्भुत आभा से भरा हुआ है। यहां जो सांस्कृतिक कार्यक्रम हुए, कलाकारों की मुग्ध कर देने वाली प्रस्तुतियां हुईं। सिक्किम के आप लोगों का जो उत्साह दिखा, सामने पहाड़ों और आसमान में प्रकृति की सुंदर छटा दिखी। ऐसा लग रहा था, जैसे प्रकृति और संस्कृति साथ मिलकर जीवंत हो उठी। वाकई ये स्मूर्तियां हमेशा मेरे दिल में बनी रहेगी। और मैं जो भी कोरियोग्राफी करने वाले लोग होंगे, जो भी गाने वाले लोग होंगे, सबको बधाई देता हूं। और आज का ये कार्यक्रम मैं चाहूंगा कि ये टीवी, मीडिया वाले, दूरदर्शन वाले देश को बार-बार दिखाएं। जब देश में राजनीतिक स्वार्थ के चलते भाषावाद, प्रांतवाद, ऊंच-नीच, देश में भेदभाव के लिए लगातार कोशिश हो रही है, आज सिक्किम ने ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ के दर्शन करा दिए। उन्होंने इस छोटे से कार्यक्रम में पूरा हिंदुस्तान आंखों के सामने खड़ा कर दिया। और अभी भी जो उन्होंने बैठने की रचना की है, मुझे ऊपर से दिखता है, पूरा हिंदुस्तान है, और जो जिस प्रदेश का है, वैसे ही परिवेश है, उधर गुजरात तो गुजराती कपड़ों में लोग बैठे हैं। वाकई-वाकई आपने दिल जीत लिया है। ये मोदी का नहीं, पूरे हिंदुस्तान का दिल जीत लिया है आज। यही तो भारत भक्ति होती है, यही तो देशभक्ति होती है। नई पीढ़ी में इसी से देशभक्ति के भाव जगते हैं। बहुत-बहुत बधाई आप लोगों को।

साथियों,

सिक्किम आने पर मुझे इसलिए भी बहुत खुशी है, क्योंकि पिछली बार मैं खराब मौसम के कारण यहां तक नहीं पहुंच पाया था। मुझे बागडोगरा से ऑनलाइन ही आपसे जुड़ना पड़ा था। आपसे यहां आकर ना मिल पाने की वो कसक मेरे मन में बनी हुई थी। और जब भी प्रेम सिंह जी मिलते थे ना, तो मेरी आंखें झुक जाती थी कि आपने इतनी मेहनत की, मैं आ नहीं पाया, और इसलिए मैं इंतजार में था, वो इंतजार भी आज इस अवसर के माध्यम से पूरा हुआ है।

साथियों,

सिक्किम के लोगों से मिलना मुझे हमेशा एक अलग सुकून देता है। आपकी ये सौम्यता, आपकी ये सादगी, आपके चेहरों की मुस्कान अद्भुत है। यहां आने से पहले भी मैं सिक्किम के कई प्रतिभाशाली लोगों से मिला। सिक्किम के प्रबुद्ध लोग, पद्म सम्मान विजेता, आर्टिस्ट और फुटबॉलर्स उनसे अलग-अलग विषयों पर मेरी बात हुई।

साथियों,

कल शाम को जो रोड शो हुआ, मैं उसे भी अब तक भूल नहीं पाया हूं, और शायद कभी नहीं भूल पाऊंगा। हाथों में हमारा ये प्यारा तिरंगा। लगातार भारत माता का जयकारा, और वंदे मातरम का उद्घोष, पूरा वातावरण ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ की तस्वीरों से रंगा हुआ था। गंजू लामा द्वार से लोकभवन के रास्ते तक, जिस तरह सिक्किम के मेरे भाई-बहन अपना प्यार देने उमड़े, जिस तरह सभी जातीय समुदायों ने स्वागत किया, हर समुदाय की अपनी वेशभूषा, अपना-अपना संगीत, अपनी-अपनी परंपराएं, पूरा माहौल ही एक बड़े महोत्सव में बदल गया था। ये दृश्य ऐसा था, जैसे प्रकृति की गोद में अलग-अलग रंग खिले हों। बड़ी संख्या में मेरी माताएं-बहनें, बच्चे और बुजुर्ग भी अपना आशीर्वाद देने आए थे। और जो एक सबसे अच्छी बात मुझे पूरे रास्ते भर दिखी, वो थी सिक्किम की सड़कों की स्वच्छता, आप सबको सैल्यूट। दूर-दूर तक कोई गंदगी नहीं, वायु में भी स्वच्छता, सड़कों पर भी स्वच्छता, सिक्किम के आप लोग प्रकृति के पक्के वाले संरक्षक हैं, ब्रैंड एंबेसेडर हैं। मैं फिर देशवासियों को कहता हूं, सिक्किम आइए। कितना साफ-सुथरा, स्वच्छ बनाए रखा है सिक्किम को।

भाइयों-बहनों,

कल रोड शो जो हुआ, और अभी इस आयोजन के लिए मैं आप सभी का और सभी कलाकारों का हृदय से बहुत-बहुत आभार प्रकट करता हूं, आपका अभिनंदन करता हूं। मैं सिक्किम के लोगों को, और सभी देशवासियों को 50 वर्ष की इस महत्वपूर्ण यात्रा के इस उत्सव की बहुत-बहुत बधाई देता हूं। मैं आपको विश्वास दिलाता हूं, आपके प्यार, आपका स्नेह, आपके आशीर्वाद का ये कर्ज, इसे चुकाने के लिए मैं कोई कोर-कसर बाकी नहीं छोडूंगा।

साथियों,

सिक्किम की यात्रा मानवीय मूल्यों की यात्रा है। ये विकास और विरासत को साथ लेकर चलने की यात्रा है। सिक्किम की अनेक पीढ़ियों ने इस यात्रा को आगे बढ़ाया है। गत् 50 वर्ष में जिन-जिन लोगों ने सिक्किम को आगे बढ़ाया है, यहां तक पहुंचाया है, उन सबको मैं आज हृदय से बहुत-बहुत बधाई देता हूं, उनका अभिनंदन करता हूं। जिस समय, जिसको जो करना था, उसने किया, उसने सिक्किम को दिया। अब, इसकी ज़िम्मेदारी हमारे पर है, हमारे ऊपर है। सिक्किम की सरकार, मेरे मित्र प्रेम सिंह जी के नेतृत्व में पूरी ईमानदारी से सिक्किम की विरासत को संजोने और विकास को गति देने का काम कर रही है। हमारे लिए सिक्किम, नॉर्थ ईस्ट केवल देश का एक अहम हिस्सा ही नहीं है, बल्कि ये भारत की ‘अष्ट लक्ष्मी’ हैं। नॉर्थ ईस्ट ये हिंदुस्तान की ‘अष्ट लक्ष्मी’ हैं। इसलिए, हम ‘एक्ट ईस्ट’ की पॉलिसी पर तो काम कर ही रहे हैं, हमने नॉर्थ ईस्ट के लिए ‘एक्ट फास्ट’ का संकल्प भी लिया है। और इसलिए ‘एक्ट ईस्ट’, ‘एक्ट फास्ट’। आज भी यहाँ हजारों करोड़ रुपए की 30 से ज्यादा परियोजनाओं का लोकार्पण और शिलान्यास हुआ है। इनमें रोड, पावर, टूरिज्म, हेल्थ, एजुकेशन, हर तरह के प्रोजेक्ट शामिल हैं। नॉर्थ सिक्किम के क्षेत्रों में 2023 के बाद जो चुनौतियां आईं, उन्हें भी ध्यान में रखा गया है। जहां-जहां कनेक्टिविटी प्रभावित हुई, वहां उसे फिर से मजबूत करने पर फोकस किया गया है। मैं इनके लिए सिक्किम के आप सभी लोगों को बहुत-बहुत बधाई देता हूं।

साथियों,

हमारे सिक्किम की बहुत बड़ी ताकत उसकी टूरिज़्म इकोनॉमी है। सिक्किम का क्षेत्रफल देश के कुल क्षेत्रफल का एक परसेंट से भी कम है, लेकिन देश की 25 परसेंट से ज्यादा फ्लोरल diversity हमारे सिक्किम में मिलती है। यहाँ पक्षियों की करीब 500 प्रजातियाँ, बटरफ़्लाइज़ की करीब 700 प्रजातियाँ, खूबसूरत फॉरेस्ट कवर, कंचनजंगा का अद्भुत आकर्षण, कितना कुछ है। इसलिए हर कोई बार-बार सिक्किम आना चाहता है।

साथियों,

सिक्किम के टूरिज्म से यहां बहुत बड़ी संख्या में लोगों की आय जुड़ी हुई है। और टूरिज्म तभी बढ़ता है, उस राज्य का इंफ्रास्ट्रक्चर जब बढ़िया हो, तब बढ़ता है। इसीलिए हम सिक्किम की कनेक्टिविटी और यहां इंफ्रास्ट्रक्चर पर सबसे ज्यादा फोकस कर रहे हैं। बीते वर्षों में यहाँ सैकड़ों किलोमीटर हाइवेज का निर्माण हुआ है। गाँव-गाँव तक सड़कों को पहुंचाने के लिए तेजी से काम चल रहा है। ऐसे आधुनिक इंफ्रास्ट्रक्चर पहले जिनकी कल्पना भी नहीं होती थी, आज वो हकीकत बन रहे हैं। बागडोगरा से गंगटोक तक एक्सप्रेसवे का निर्माण हो, सेवोक-रंगपो रेल लाइन हो, ये प्रोजेक्ट सिक्किम को पूरे देश से जोड़ने का जरिया बन रहे हैं। यहां नए नेशनल हाईवेज, उसका निर्माण भी कराया जा रहा है। गंगटोक जैसे शहरों में रिंग रोड जैसी परियोजनाएं भविष्य के लिए जरूरी हैं। इस दिशा में भी काम आगे बढ़ रहा है।

भाइयों-बहनों,

बीजेपी सरकार जो काम आज कर रही है, वो पहले भी हो सकते थे, लेकिन काँग्रेस की सरकारों ने हमेशा सिक्किम के विकास को पीछे धकेला। सेवोक-रंगपो रेल लाइन का ही उदाहरण लीजिए, इस प्रोजेक्ट को 2008-2009 में मंजूरी मिली थी, लेकिन जमीन पर काम नहीं हुआ, कागज पर लटका रहा। परियोजना फाइलों में ही पड़ी रही। केंद्र में बीजेपी सरकार आने के बाद विकास को फिर से गति मिली है। पहली बार सिक्किम तक रेल पहुँचने जा रही है।

साथियों,

पर्यटन को बढ़ावा देने के लिए हमें नए ideas की भी जरूरत होती है। आज हम इसी सोच के साथ काम कर रहे हैं। भालेढूंगा, येन-येंग और पेलिंग में रोपवे का निर्माण इसी का उदाहरण है। भालेढूंगा में स्काइवॉक का भी निर्माण कराया जा रहा है। और अब सिंहशोर Bridge पर ग्लास डेक स्काइवॉक भी बनाने की तैयारी है। नाथूला और नामली जैसी जगहों पर बार्डर एक्सपीरियंस को बेहतर बनाने का काम भी हो रहा है।

साथियों,

हमारी सरकार के इन प्रयासों से आपका जीवन आसान होगा, सिक्किम आने वाले पर्यटकों की संख्या और बढ़ेगी, और आपकी आमदनी में भी वृद्धि होगी। और मैं देशभर के टूरिस्टों को हमेशा आग्रह करता हूं। आप यात्रा के लिए जाएं, आप एडवेंचर टूरिज्म के लिए जाएं, आप एनवायरमेंट टूरिज्म के लिए जाएं, लेकिन जहां जाए, वहां जो लोकल उत्पाद होते हैं, आपकी यात्रा के बजट का 5% वहां से कुछ ना कुछ खरीदना कंपलसरी होना चाहिए। लोकल को वोकल बनाने का रास्ता यहीं से शुरू होता है। आप जहां जाए, वहीं का खाना खाएं, जहां जाए वहीं की चीजें खरीदें, Souvenir के तौर पर ले जाएं। ताकि यहां के लोगों को दूर-दूर पहाड़ों में रहने वाले छोटे-छोटे समूहों को ये जो इतनी बड़ी मात्रा में मेरी बहनें आई हैं, ये इतनी बढ़िया-बढ़िया चीजें बनाती हैं सेल्फ हेल्प ग्रुप में, वो खरीदने वाले लोग देश भर से आने चाहिए और इससे यहां रोजगार के अवसर भी बढ़ेंगे।

साथियों,

सिक्किम में इको-वेलनेस टूरिज़्म का भी बहुत स्कोप है, हम इसे भी प्रमोट कर रहे हैं। स्थानीय लोगों को टूरिज़्म से ज्यादा से ज्यादा आय हो, इसके लिए 1 हजार होमस्टे भी बिल्ड किए जा रहे हैं। Adventure टूरिज़्म के लिए भी इंफ्रास्ट्रक्चर को सपोर्ट किया जा रहा है।

साथियों,

सिक्किम के लिए संभावनाओं का एक और आसमान स्पोर्ट्स में भी है, खेलकूद में भी है। यहाँ के युवाओं ने स्पोर्ट्स में अपनी क्षमता और प्रतिभा को बड़े-बड़े मंचों पर साबित किया है। फुटबाल, बॉक्सिंग, आर्चरी, इन खेलों में यहाँ से निकले खिलाड़ियों ने सिक्किम और देश का नाम रोशन किया है।

साथियों,

इन प्रतिभाओं को आगे बढ़ाने के लिए हम ‘खेलो इंडिया’ और ‘फिट इंडिया’ जैसे मूवमेंट चला रहे हैं। यहाँ की State Sports Academy को भी पुनर्जीवित किया गया है। सिक्किम प्रिमियर लीग जैसी sports events को बढ़ावा दिया जा रहा है, ताकि ज्यादा से ज्यादा संख्या में खिलाड़ियों को खेलने का मौका मिले, उनके खेलने में सुधार आए।

साथियों,

यहाँ जसलाल प्रधान जी के नाम पर state-of-the-art boxing academy का भी प्रस्ताव है। इंटीग्रेटेड स्पोर्ट्स और कल्चरल विलेज जैसे प्रोजेक्ट भी आगे बढ़ रहे हैं। इससे सिक्किम के युवाओं को बेहतर सुविधाएं मिलेंगी, और वे अपने खेल को और चमका भी पाएंगे।

साथियों,

आज जिन प्रोजेक्ट्स का लोकार्पण और शिलान्यास हुआ है, उनमें हेल्थ सेक्टर से जुड़े कई बड़े काम भी शामिल हैं। एक समय था, जब सिक्किम और नॉर्थ ईस्ट को कांग्रेस की सरकारों ने पूरी तरह नजर अंदाज कर रखा था। यहाँ स्वास्थ्य सेवाएं बहुत सीमित होती थीं। इस कारण से टूरिस्ट भी यहाँ आने में संकोच करते थे, लेकिन आज वो चुनौती भी खत्म हो रही है। आज सिक्किम में करीब 200 आयुष्मान आरोग्य मंदिर काम कर रहे हैं। आज यहाँ 4 डिस्ट्रिक्ट हॉस्पिटल्स हैं, Tertiary care हॉस्पिटल है, वेलनेस सेंटर्स हैं, यहाँ आयुष सुविधाओं का भी हजारों लोग लाभ ले रहे हैं। ड्रेजॉन्ग नामग्यल सोवा रिग्पा हॉस्पिटल के लोकार्पण के बाद सिक्किम के हेल्थकेयर सिस्टम को और बूस्ट मिलेगा।

भाइयों-बहनों,

हेल्थ इंफ्रास्ट्रक्चर के साथ-साथ लोगों को सस्ता इलाज भी मिले, हमारी सरकार इसके लिए भी कमिटेड है। पहले हमने गरीबों को मुफ्त इलाज के लिए आयुष्मान कार्ड दिये थे। अब ये सुविधा 70 वर्ष और उससे ऊपर वाले उम्र के सभी बुजुर्गों को भी दी जा रही है। साथ ही, जन औषधि केन्द्रों पर दवाएं भी बेहद सस्ते दामों पर उपलब्ध हैं। इन प्रयासों से यहाँ के लोगों का जीवन तो आसान हुआ ही है, इलाज पर होने वाला आपका खर्च भी कम हो रहा है।

साथियों,

आज आर्थिक प्रगति और संसाधनों को लेकर विश्व का नज़रिया तेजी से बदल रहा है। आज दुनिया sustainable lifestyle की बात कर रही है। आज क्लीन एनर्जी पर दुनिया का फोकस है। आज organic फूड्स को प्राथमिकता दी जा रही है। मुझे खुशी है कि हमारा नॉर्थ ईस्ट और सिक्किम इस futuristic ग्रोथ का बड़ा केंद्र है। सिक्किम ने पूरे देश को दिशा दिखाई है। सिक्किम ने तो 10 साल पहले, 2016 में ही पूरे राज्य को organic state घोषित कर दिया था। हमारा डेमाजोंग अब केवल राइस उत्पादन के लिए नहीं जाना जाता, उसकी पहचान अब organic राइस के लिए होने लगी है। बड़ी इलायची, अदरक, हल्दी, एवोकाडो, कीवी, ऐसे कितने ही उत्पाद देश और दुनिया के बाजार तक पहुँच रहे हैं। सिक्किम में medicinal plants की भी सैकड़ों प्रजातियाँ पाई जाती हैं। ये भी स्थानीय लोगों की आय बढ़ाने का जरिया बन रही है।

साथियों,

Organic और प्राकृतिक खेती का सिक्किम का मॉडल, ये पूरे देश के लिए एक प्रेरणा है। सिक्किम की लाइफस्टाइल, सिक्किम के संकल्प, आज ये देश के विज़न का हिस्सा बन चुके हैं। यहां प्राकृतिक खेती को बढ़ावा देने अब ऑर्गेनिक प्रोसेसिंग प्लांट भी शुरू किये गए हैं। इससे किसानों को बाजार से सीधा जुड़ने का मौका मिल रहा है।

साथियों,

सिक्किम की आर्थिक प्रगति में एक बहुत बड़ी भूमिका यहाँ के सेल्फ हेल्प ग्रुप्स और इन महिलाओं की भी है। इन सेल्फ हेल्प ग्रुप्स के प्रॉडक्ट्स बड़े बाज़ारों तक पहुंचे, डिजिटल इंडिया इसमें एक बड़ी भूमिका निभा रहा है। “स्वयं सिक्किम” जैसे प्लेटफॉर्म आज इन महिलाओं को सशक्त बना रहे हैं।

साथियों,

क्लीन एनर्जी के क्षेत्र में सिक्किम की व्यापक क्षमता मौजूद है। यहाँ के पर्यावरण को भी संरक्षित रखते हुए, हमें सिक्किम के इस potential का और इस्तेमाल करना है। मैं जानता हूं, पर्यावरण संरक्षण, ये सिक्किम के लोगों का स्वभाव है। जब देश ने ‘एक पेड़ मां के नाम’ की पहल शुरू की थी, सिक्किम के लोगों ने कर्तव्य भाव से आगे बढ़ाया, और मुख्यमंत्री जी ने यहां के लोग को प्रेरणा देकर के “मेरो रुख मेरो संतति” पहल भी चला रहे हैं। इसके तहत हर शिशु के जन्म पर 108 पेड़ लगाए जाते हैं। मुझे लगता है ये पहल पूरी दुनिया के लिए एक प्रेरणा है। हमें पर्यावरण से जुड़े अपने प्रयासों को और निष्ठा से आगे बढ़ाना है। ये हमारी ऐसी विरासत है, जो हमें अगली पीढ़ी के लिए सुरक्षित रखना है।

साथियों,

सिक्किम और तेज गति से आगे बढ़े, विकसित भारत के सपने को गति दे, हमें इसके लिए मिलकर मेहनत करनी है। हमें सिक्किम को नई ऊंचाइयों पर लेकर जाना है। इसी संकल्प के साथ एक बार फिर, आप सभी को इस अवसर पर शुभकामनाएं देता हूं। आप सभी के उज्ज्वल भविष्य की कामना करता हूं। और आज 50 वर्ष की यात्रा अब हमें दो पड़ाव पूरे करने हैं। जब

सिक्किम की यात्रा के 100 साल होंगे तब क्या करेंगे? सिक्किम की यात्रा के 75 साल होंगे तब तक क्या करेंगे? और देश की आजादी के 100 साल होंगे, विकसित भारत का सपना जो है, 2047 उसके लिए आज से तैयारी शुरू कर करके संकल्प के साथ हम आगे बढ़े। इसी भावना के साथ फिर एक बार हृदय से मैं आप सबका बहुत-बहुत आभार व्यक्त करता हूं। बहुत-बहुत धन्यवाद। मेरे साथ बोलिए-

भारत माता की जय। भारत माता की जय। भारत माता की जय।

वंदे मातरम। वंदे मातरम। वंदे मातरम।

वंदे मातरम। वंदे मातरम। वंदे मातरम।

वंदे मातरम। वंदे मातरम। वंदे मातरम।

वंदे मातरम।