Releases a commemorative postage stamp celebrating 100 years of Hindustan Times
The power that has shaped India's destiny, shown direction to India, is the wisdom and capability of the common man of India: PM Modi
Progress of the people,Progress by the people,Progress for the people is our Mantra for New and Developed India:PM Modi
Today, India is filled with unprecedented aspirations and we have made these aspirations a cornerstone of our policies:PM Modi
Our government has provided citizens with a unique combination, of Employment through Investment, Dignity through Development:PM Modi
The approach of our government is Spend Big For The People,Save Big For The People:PM Modi
This century will be India's century:PM Modi

നിങ്ങൾക്കെല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം! 

100 വർഷം മുമ്പ്, ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത് ബഹുമാന്യനായ ബാപ്പു ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഗുജറാത്തി സംസാരിക്കുന്ന വ്യക്തിയായിരുന്നു, 100 വർഷത്തിന് ശേഷം നിങ്ങൾ മറ്റൊരു ഗുജറാത്തിയെ ക്ഷണിച്ചു. ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസിനേയും കഴിഞ്ഞ 100 വർഷമായി ഈ ചരിത്ര യാത്രയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാവരെയും, അതിനെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നതിന് സംഭാവന നൽകിയവരെയും, പോരാടുകയും വെല്ലുവിളികളെ അഭിമുഖീകരിക്കുകയും എന്നാൽ അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്ത എല്ലാവരെയും ഞാൻ അഭിനന്ദിക്കുന്നു. ഇവരെല്ലാം ഇന്ന് അഭിനന്ദനങ്ങളും ബഹുമാനവും അർഹിക്കുന്നവരാണ്. 100 വർഷത്തെ യാത്ര പൂർത്തിയാക്കുക എന്നത് തീർച്ചയായും പ്രധാനമാണ്. നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഈ അംഗീകാരത്തിന് അർഹരാണ്, ഭാവിയിലേക്ക് ഞാൻ എൻ്റെ ആശംസകൾ നേരുന്നു. ഞാൻ ഇവിടെ എത്തിയപ്പോൾ, കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളെ ഞാൻ കണ്ടുമുട്ടി, 100 വർഷത്തെ യാത്ര (ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസ്) കാണിക്കുന്ന ഒരു ശ്രദ്ധേയമായ പ്രദർശനം കാണാനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചു. നിങ്ങൾക്ക് സമയമുണ്ടെങ്കിൽ പോകുന്നതിന് മുമ്പ് കുറച്ച് സമയം അവിടെ ചെലവഴിക്കാൻ ഞാൻ നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് വെറുമൊരു പ്രദർശനമല്ല, ഒരു അനുഭവമാണ്. 100 വർഷത്തെ ചരിത്രം എൻ്റെ കൺമുന്നിൽ കടന്നുപോയത് പോലെ തോന്നി. രാജ്യം സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയ നാൾ മുതൽ ഭരണഘടന നടപ്പാക്കിയ ദിവസം മുതലുള്ള പത്രങ്ങൾ ഞാൻ കണ്ടു. മാർട്ടിൻ ലൂഥർ കിംഗ്, നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ്, ഡോ. ശ്യാമ പ്രസാദ് മുഖർജി, അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയി, ഡോ. എം.എസ്. സ്വാമിനാഥൻ തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തരും പ്രമുഖരുമായ വ്യക്തികൾ ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസിനായി എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ രചനകൾ പത്രത്തെ വളരെയധികം സമ്പന്നമാക്കി. സത്യത്തിൽ നമ്മൾ ഒരുപാട് ദൂരം എത്തിയിരിക്കുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടം മുതൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം അതിരുകളില്ലാത്ത പ്രതീക്ഷയുടെ തിരമാലകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നത് വരെ, ഈ യാത്ര അസാധാരണവും അവിശ്വസനീയവുമാണ്. നിങ്ങളുടെ പത്രത്തിൽ, 1947 ഒക്ടോബറിൽ കാശ്മീർ കൂട്ടിച്ചേർക്കലിനു ശേഷമുള്ള ആവേശം ഞാൻ അനുഭവിച്ചു, അത് ഓരോ പൗരനും അനുഭവപ്പെട്ടു. ഏഴു പതിറ്റാണ്ടോളം കശ്മീരിനെ അക്രമത്തിൽ മുക്കിയ അനിശ്ചിതത്വം എങ്ങനെയെന്ന് ആ നിമിഷം ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഇന്ന്, നിങ്ങളുടെ പത്രം ജമ്മു കശ്മീരിലെ റെക്കോർഡ് വോട്ടിംഗിൻ്റെ വാർത്തകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, അത് ആ ഭൂതകാലവുമായി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്.  പത്രത്തിന്റെ മറ്റൊരു പേജ് ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും വായനക്കാരനെ ആകർഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പേജിൻ്റെ ഒരു ഭാഗത്ത് അസമിനെ അശാന്ത പ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ അടൽ ജി ബിജെപിയുടെ അടിത്തറ പാകിയതായി മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് പറയുന്നു. അസമിൽ ശാശ്വത സമാധാനം കൊണ്ടുവരുന്നതിൽ ഇന്ന് ബി.ജെ.പി വലിയ പങ്കാണ് വഹിക്കുന്നത് എന്നത് സന്തോഷകരമായ ഒരു യാദൃശ്ചികതയാണ്. 

 

ഇന്നലെ, ബോഡോ മേഖലയിൽ നിന്നുള്ള ആളുകളുമായി ഞാൻ ഒരു മഹത്തായ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തു, ഡൽഹിയിലെ മാധ്യമങ്ങൾ ഈ സുപ്രധാന സംഭവം കാണാതെ പോയതിൽ ഞാൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം, അക്രമവും ബോംബുകളും തോക്കുകളും ഉപേക്ഷിച്ച് യുവ ബോഡോകൾ ഇപ്പോൾ ഡൽഹിയിൽ സാംസ്കാരികോത്സവം ആഘോഷിക്കുകയാണെന്ന് അവർ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. ഇതൊരു പ്രധാന ചരിത്ര സംഭവമാണ്. ഞാൻ ഇന്നലെ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു, എനിക്ക് അത് ആഴത്തിൽ അനുഭവപ്പെട്ടു. ബോഡോ സമാധാന ഉടമ്പടി ഈ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ മാറ്റിമറിച്ചു. പ്രദർശനത്തിനിടെ 26/11 മുംബൈ ആക്രമണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകളും ഞാൻ കണ്ടു. അയൽരാജ്യത്തിൻ്റെ ഭീകരപ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണം നമ്മുടെ ജനങ്ങൾ സ്വന്തം വീടുകളിലും നഗരങ്ങളിലും പോലും സുരക്ഷിതരല്ലെന്ന് തോന്നിയ ഒരു കാലമായിരുന്നു അത്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ സ്ഥിതിഗതികൾ മാറി, ആ രാജ്യത്തെ തീവ്രവാദികൾക്ക് പോലും വീട്ടിൽ സുരക്ഷിതത്വം തോന്നുന്നില്ല.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

100 വർഷത്തെ യാത്രയിൽ 25 വർഷത്തെ കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിനും 75 വർഷത്തെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസ് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. ഈ 100 വർഷത്തിലുടനീളം ഭാരതത്തിൻ്റെ ഭാഗധേയം രൂപപ്പെടുത്തുകയും ദിശാബോധം നൽകുകയും ചെയ്ത ശക്തി സാധാരണ ഇന്ത്യക്കാരൻ്റെ ജ്ഞാനവും കഴിവുമാണ്. പല വിദഗ്ധരും സാധാരണ ഇന്ത്യക്കാരൻ്റെ ശക്തിയെ പലപ്പോഴും കുറച്ചുകാണുന്നുണ്ട്. ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഭാരതം വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, രാജ്യം ശിഥിലമാകുമെന്നും ഭാവിയില്ലെന്നും പറഞ്ഞു. അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് അത് ശാശ്വതമാകുമെന്നും ജനാധിപത്യം നഷ്ടപ്പെടുമെന്നും ചിലർ വിശ്വസിച്ചു. ചില ആളുകളും സ്ഥാപനങ്ങളും അടിയന്തരാവസ്ഥ ഏർപ്പെടുത്തിയവർക്കൊപ്പം നിന്നു. എന്നിട്ടും, ഭാരതത്തിലെ പൗരന്മാർ എഴുന്നേറ്റു, അടിയന്തരാവസ്ഥ അട്ടിമറിക്കപ്പെടാൻ അധികനാൾ വേണ്ടിവന്നില്ല. ഭാരതം ആഗോള സമൂഹത്തിന് ഒരു ഭാരമായി മാറുമെന്ന് ലോകം പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്ന കൊറോണയുടെ വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ കാലത്തെ കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുക. എന്നാൽ ഭാരതത്തിലെ പൗരന്മാർ പൊരുതുകയും പൂർവസ്ഥിതിയിൽ എത്തുകയും ചെയ്തു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

10 വർഷത്തിനിടെ അഞ്ച് തെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ ഭാരതം കടന്നുപോയ 1990-കൾ നിങ്ങൾ ഓർക്കുന്നുണ്ടാകും. ഇത്രയും വലിയ രാജ്യത്ത് 10 വർഷത്തിനുള്ളിൽ അഞ്ച് തിരഞ്ഞെടുപ്പ്! അത്തരം അസ്ഥിരത പല വിദഗ്‌ധരെയും പത്ര കോളമിസ്റ്റുകളെയും ഭാരതം എക്കാലവും ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലനിൽക്കുമെന്ന് പ്രവചിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. എന്നിട്ടും, ഭാരതത്തിലെ ജനങ്ങൾ ആ വിദഗ്‌ദ്ധർ വീണ്ടും തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിച്ചു. ഇന്ന് ലോകം അനിശ്ചിതത്വത്തെയും അസ്ഥിരതയെയും അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു. ഓരോ തെരഞ്ഞെടുപ്പിലും ഗവൺമെൻ്റുകൾ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ ലോകത്ത് ഉണ്ട്, അതേസമയം, തുടർച്ചയായ മൂന്നാം തവണയും അതേ സർക്കാരിനെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് ഭാരതം വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു.

 

സുഹൃത്തുക്കളേ,

നിങ്ങളിൽ പലരും ഭാരതത്തിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയവും നയങ്ങളും വളരെക്കാലമായി പിൻതുടരുന്നുണ്ട്.  പലപ്പോഴും കേൾക്കാറുള്ള ഒരു വാചകം ഉണ്ടായിരുന്നു- "നല്ല സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രമാണ് മോശം രാഷ്ട്രീയം." ഒന്നും ചെയ്യാതിരിക്കാനുള്ള ഒഴികഴിവ്   മുൻ ​ഗവൺമെന്റുകൾക്ക് നൽകിക്കൊണ്ട്  വിദഗ്ധർ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ ഈ ആശയം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ഒരു തരത്തിൽ അത് കാര്യക്ഷമതയില്ലായ്മയും ഭരണത്തിൻ്റെ കെടുകാര്യസ്ഥതയും മറയ്ക്കാനുള്ള വഴിയായി. മുൻപ്, വരും തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിക്കാൻ മാത്രമായിരുന്നു ​ഗവൺമെന്റുകൾ ശ്രമിച്ചിരുന്നത്. വോട്ട് ബാങ്കുകൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും ആ വോട്ട് ബാങ്കുകളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ നയങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇത്തരത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയം ഉണ്ടാക്കിയ ഏറ്റവും വലിയ ദോഷം അത് രാജ്യത്ത് അസമത്വവും അസന്തുലിതാവസ്ഥയും വളരെയധികം വർദ്ധിപ്പിച്ചു എന്നതാണ്. വികസനം പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും അപൂർവമായി മാത്രമേ കാണാനാകൂ. ഈ മാതൃക ​ഗവൺമെന്റിലുള്ള വിശ്വാസം ഇല്ലാതാക്കി. വോട്ട് ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾ അകലെയുള്ള വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഞങ്ങൾ ഈ വിശ്വാസം പുനഃസ്ഥാപിച്ചത്. ഞങ്ങളുടെ ഗവൺമെൻ്റിൻ്റെ ലക്ഷ്യം മഹത്തായതും സമഗ്രവുമാണ്: ‘ജനങ്ങളുടെ പുരോഗതി, ജനങ്ങളാൽ പുരോഗതി, ജനങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള പുരോഗതി’ എന്ന മന്ത്രം ഞങ്ങൾ പിന്തുടരുകയാണ്. ഒരു പുതിയ ഭാരതം, ഒരു വികസിത് ഭാരത് (വികസിത ഇന്ത്യ) കെട്ടിപ്പടുക്കുക എന്നതാണ് ഞങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. ഈ വലിയ ലക്ഷ്യവുമായി ഞങ്ങൾ പുറപ്പെടുമ്പോൾ, ഭാരതത്തിലെ ജനങ്ങൾ അവരുടെ വിശ്വാസത്തിൻ്റെ മൂലധനവും ഞങ്ങളിലേൽപ്പിച്ചു. സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ തെറ്റായ വിവരങ്ങളും തെറ്റായ സന്ദേശങ്ങളും വ്യാപകമാണെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് ഊഹിക്കാം. നിരവധി പത്രങ്ങളും ചാനലുകളും ഉണ്ട്, എന്നിട്ടും ഭാരതത്തിലെ പൗരന്മാർ നമ്മളെയും നമ്മുടെ ​ഗവൺമെന്റിനെയും വിശ്വസിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

പൊതുവിശ്വാസവും ആത്മവിശ്വാസവും വളരുമ്പോൾ അത് രാജ്യത്തിൻ്റെ വികസനത്തിൽ അതുല്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. പുരാതന വികസിത നാഗരികതകൾ മുതൽ ഇന്നത്തെ വികസിത രാജ്യങ്ങൾ വരെ, ഒരു പൊതു സ്വഭാവം അപകടസാധ്യതയെടുക്കുന്ന സംസ്കാരമാണെന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാം. നമ്മുടെ രാജ്യം വാണിജ്യത്തിൻ്റെയും സംസ്‌കാരത്തിൻ്റെയും കലവറയായിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു വശത്ത്, ഞങ്ങളുടെ വ്യാപാരികളും വിൽപ്പനക്കാരും തെക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യയിൽ സജീവമായിരുന്നു, മറുവശത്ത്, അവർക്ക് അറബ് ലോകവുമായും ആഫ്രിക്കയുമായും റോമാ സാമ്രാജ്യവുമായും ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. ഭാരതത്തിൻ്റെ ഉൽപന്നങ്ങളും സേവനങ്ങളും വിദൂര ഇടങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ അവർ റിസ്ക് എടുത്തതിനാലാണ് ഇത് സാധ്യമായത്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം, ഈ അപകടസാധ്യതയുള്ള മനോഭാവം നാം വളർത്തിയെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്, എന്നാൽ മുൻ ​ഗവൺമെന്റുകൾ പൗരന്മാരിൽ ആ ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തിയില്ല. തൽഫലമായി, ഒരു പടി മുന്നേറുമ്പോൾ രണ്ടടി പിന്നോട്ടു പോകുന്ന തരത്തിൽ തലമുറകൾ സമയം ചെലവഴിച്ചു. കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിൽ, രാജ്യത്തെ മാറ്റങ്ങൾ ഇന്ത്യക്കാർക്കിടയിൽ ഈ റിസ്ക്ക് എടുക്കുന്ന മനോഭാവം പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ചു. ഇന്ന്, നമ്മുടെ യുവാക്കൾ വിവിധ മേഖലകളിൽ റിസ്ക്ക് എടുക്കുന്നവരാണ്. ഒരു കമ്പനി ആരംഭിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് അപകടം പിടിച്ച സംഭവമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, പത്ത് വർഷം മുമ്പ് പോലും സ്റ്റാർട്ടപ്പ് സ്റ്റോറികൾ അപൂർവമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ, രാജ്യത്ത് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 125,000-ത്തിലധികം സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ ഉണ്ട്. കായിക മേഖല തൊഴിലായി സ്വീകരിക്കുന്നത് അപകടം പിടിച്ച തൊഴിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളായി കണ്ടിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ന് നമ്മുടെ ചെറുപട്ടണങ്ങളിലെ യുവാക്കൾ പോലും ഈ റിസ്ക് ഏറ്റെടുത്ത് രാജ്യത്തിന് മഹത്വം കൊണ്ടുവരുന്നു. സ്വാശ്രയ സംഘങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. ഇന്ന്, ഒരു കോടിയോളം സ്ത്രീകൾ 'ലഖ്പതിദിദികൾ' ആയി മാറിയിരിക്കുന്നു, അവർ ബിസിനസ്സ് നടത്തുകയും ഗ്രാമങ്ങളിൽ സംരംഭകത്വം നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഞാൻ അടുത്തിടെ ഒരു ഗ്രാമീണ സ്ത്രീയോട് സംസാരിച്ചു, അവൾ എങ്ങനെ ഒരു ട്രാക്ടർ വാങ്ങി തൻ്റെ കുടുംബത്തിൻ്റെ വരുമാനം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ഒരു സ്ത്രീ റിസ്ക് എടുത്ത് അവളുടെ കുടുംബത്തിൻ്റെ ജീവിതം മാറ്റിമറിച്ചു. ദരിദ്രരും ഇടത്തരക്കാരും റിസ്ക് എടുക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, യഥാർത്ഥ മാറ്റം ദൃശ്യമാകും. ഇതാണ് ഇന്ന് ഭാരതത്തിൽ നാം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഭാരതത്തിൻ്റെ സമൂഹം ഇപ്പോൾ അഭൂതപൂർവമായ അഭിലാഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അത് ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ നയങ്ങളുടെ അടിത്തറയാക്കിയിരിക്കുന്നു. നമ്മുടെ ഗവൺമെൻ്റ് പൗരന്മാർക്ക് തൊഴിലിലേക്കും മാന്യത ഉറപ്പാക്കുന്ന വികസനത്തിലേക്കും നയിക്കുന്ന സവിശേഷമായ നിക്ഷേപ സംയോജനമാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. നിക്ഷേപം സൃഷ്ടിക്കുകയും തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാരുടെ അന്തസ്സ് ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു വികസന മാതൃകയാണ് ഞങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്,  രാജ്യത്ത് ശൗചാലയങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന കാര്യം. ഞാൻ സംസാരിക്കുന്നത് നിസ്സാരമെന്ന് തോന്നുമെങ്കിലും കാര്യമായ മൂല്യമുള്ള വിഷയമാണിത്. ഒരു ഉദാഹരണത്തിലൂടെ ഞാൻ അത് വിശദീകരിക്കാം. ടോയ്‌ലറ്റുകൾ നിർമ്മിക്കുക എന്ന നമ്മുടെ ദൗത്യം സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുക മാത്രമല്ല, ഒരു വലിയ ജനവിഭാഗത്തിൻ്റെ സുരക്ഷയും അന്തസ്സും ഉറപ്പാക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ പദ്ധതിയെ കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ ആളുകൾ പറയാറുള്ളത് കോടികളുടെ ശൗചാലയങ്ങളെ കുറിച്ചാണ്. സംഖ്യകൾ മികച്ചതാണ്, എന്നാൽ പണിത ഓരോ ടോയ്‌ലറ്റും ഇഷ്ടിക, ഇരുമ്പ്, സിമൻ്റ് തുടങ്ങിയ വസ്തുക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തി തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ഈ സാധനങ്ങളെല്ലാം ഏതോ ഒരു കടയിൽ നിന്ന് വന്നതാണ്, ഏതോ വ്യവസായം നിർമ്മിച്ചതാണ്. ഏതോ ട്രാൻസ്പോർട്ടർ അത് ആരുടെയോ വീട്ടിൽ എത്തിച്ചു. ഇതിനർത്ഥം സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കും ഉത്തേജനം ലഭിച്ചു, ധാരാളം തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു എന്നാണ്. തൽഫലമായി, ജീവിതം എളുപ്പമായിത്തീർന്നു, ആളുകൾക്കിടയിൽ ബഹുമാനവും ആത്മാഭിമാനവും വർദ്ധിച്ചു. കൂടാതെ, അത് വികസനത്തിന് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് മന്ത്രത്തിൻ്റെ വിജയത്തെ കാണിക്കുന്നു: നിക്ഷേപം തൊഴിലിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, വികസനം അന്തസ്സ് ഉറപ്പാക്കുന്നു.

 

സുഹൃത്തുക്കളേ,

മറ്റൊരു ഉദാഹരണം എൽപിജി ഗ്യാസ് സിലിണ്ടറുകളുടേതാണ്. പണ്ട്, ഒരാളുടെ വീട്ടിൽ ഗ്യാസ് സിലിണ്ടർ ഉള്ളത് സ്റ്റാറ്റസ് സിംബലായിട്ടാണ് കണ്ടിരുന്നത്. അയൽക്കാർ അത്തരമൊരു വ്യക്തിയെ സ്വാധീനമുള്ളയാളായും, ഉയരമുള്ള ഒരാളായും വീക്ഷിക്കും, കാരണം അവർക്ക് ഒരു ഗ്യാസ് സ്റ്റൗ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഗ്യാസ് കണക്ഷനില്ലാത്തവർ തങ്ങളുടെ ഭക്ഷണം ഗ്യാസ് സ്റ്റൗവിൽ തയ്യാറാക്കുന്ന ദിവസത്തിനായി കൊതിക്കും. ഗ്യാസ് കണക്ഷൻ ലഭിക്കുന്നതിന് ജനപ്രതിനിധികളിൽ നിന്ന് ശുപാർശ കത്ത് വാങ്ങേണ്ട സ്ഥിതിയാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഞാൻ സംസാരിക്കുന്നത് 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിനെക്കുറിച്ചല്ല, 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തെക്കുറിച്ചാണ്. 2014-ന് മുമ്പ്, പ്രതിവർഷം ആറോ ഒമ്പതോ സിലിണ്ടറുകൾ നൽകണമോ എന്ന് സർക്കാരുകൾ ചർച്ച ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നു. സിലിണ്ടറുകളുടെ എണ്ണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിൽ നിന്ന് എല്ലാ വീട്ടിലും ഗ്യാസ് കണക്ഷൻ ലഭ്യമാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിലേക്ക് ഞങ്ങൾ ശ്രദ്ധ മാറ്റി. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷമുള്ള 70 വർഷങ്ങളിൽ നൽകിയതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഗ്യാസ് കണക്ഷനുകൾ കഴിഞ്ഞ 10 വർഷത്തിനിടെ നാം നൽകി. 2014ൽ രാജ്യത്ത് 14 കോടി ഗ്യാസ് കണക്ഷനുകളാണുണ്ടായിരുന്നത്; ഇന്ന് 30 കോടിയിലധികം ഗ്യാസ് കണക്ഷനുകളുണ്ട്. ഉപഭോക്താക്കളിൽ ഇത്രയും വലിയ വർധനയുണ്ടായിട്ടും ഗ്യാസ് ക്ഷാമത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും കേട്ടിട്ടുണ്ടോ? ഇല്ല, നിങ്ങൾ കേട്ടിട്ടില്ല. ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസിൽ ഇത് എപ്പോഴെങ്കിലും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ? ഇല്ല, അത് സംഭവിച്ചിട്ടില്ല, കാരണം അത് സംഭവിച്ചിട്ടില്ല. അടിസ്ഥാന സൗകര്യ പിന്തുണക്കായി നമ്മൾ  നിക്ഷേപിച്ച കാരണത്താലാണിത്. ഞങ്ങൾ രാജ്യത്തുടനീളം ബോട്ടിലിംഗ് പ്ലാൻ്റുകളും വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചു. ബോട്ടിലിംഗ് പ്ലാൻ്റുകൾ മുതൽ സിലിണ്ടർ വിതരണം വരെ എല്ലായിടത്തും തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

അത്തരം എണ്ണമറ്റ ഉദാഹരണങ്ങൾ ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് നൽകാം. ഉദാഹരണത്തിന് മൊബൈൽ ഫോണുകൾ അല്ലെങ്കിൽ റുപേ കാർഡ് എടുക്കുക. മുമ്പ്, ഡെബിറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് ഉള്ളത് ചില ആളുകൾക്ക് അഭിമാനബോധം നൽകിയിരുന്നു, അവർ അത് ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് ചിഹ്നമായി കാണിക്കും. പാവപ്പെട്ടവർ ഈ കാർഡുകൾ കാണുമ്പോൾ എന്നെങ്കിലും ഒരെണ്ണം സ്വന്തമാക്കാൻ കൊതിക്കും. എന്നാൽ റുപേ കാർഡിൻ്റെ വരവോടെ, നമ്മുടെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും ദരിദ്രരായ ആളുകൾക്ക് പോലും ഇപ്പോൾ ഡെബിറ്റ്, ക്രെഡിറ്റ് കാർഡുകൾ ഉണ്ട്. ഈ പുതുതായി ലഭിച്ച പ്രവേശനം അവരെ തുല്യരായി തോന്നുകയും അവരുടെ ആത്മാഭിമാനം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്ന് ഏറ്റവും പാവപ്പെട്ടവൻ പോലും ഓൺലൈൻ ഇടപാടുകൾ നടത്തുന്നു. ഒരു മാളിൽ ആഡംബര കാറിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുന്ന ഒരാൾ ഒരു തെരുവ് കച്ചവടക്കാരൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന അതേ UPI പേയ്‌മെൻ്റ് സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുന്നു. നിക്ഷേപം എങ്ങനെ തൊഴിലിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, വികസനം എങ്ങനെ അന്തസ്സ് വളർത്തുന്നു എന്നതിൻ്റെ ഉജ്ജ്വലമായ ഉദാഹരണം കൂടിയാണിത്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഭാരതത്തിൻ്റെ ഇപ്പോഴത്തെ വളർച്ചയുടെ പാത മനസ്സിലാക്കാൻ നമ്മുടെ ​ഗവൺമെന്റിന്റെ സമീപനം പരിശോധിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ഒരു സമീപനം ‘ജനങ്ങൾക്കായി വലിയ തുക ചെലവഴിക്കുന്നു’ എന്നാൽ ഞങ്ങൾക്ക് മറ്റൊരു സമീപനമുണ്ട്: ‘ജനങ്ങൾക്കായി വലിയ തുക ലാഭിക്കുക.’ ഞങ്ങൾ ഇത് എങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു എന്നറിയാൻ നിങ്ങൾക്ക് താൽപ്പര്യമുണ്ടാകാം. 2014ൽ നമ്മുടെ യൂണിയൻ ബജറ്റ് ഏകദേശം 16 ലക്ഷം കോടി രൂപയായിരുന്നു. ഇന്ന് ഈ ബജറ്റ് 48 ലക്ഷം കോടി രൂപയാണ്. 2013-14ൽ ഞങ്ങൾ മൂലധനച്ചെലവിനായി ഏകദേശം 2.25 ലക്ഷം കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ചു. ഇന്ന് നമ്മുടെ മൂലധനച്ചെലവ് 11 ലക്ഷം കോടി രൂപ കവിഞ്ഞു. ഈ 11 ലക്ഷം കോടി രൂപ പുതിയ ആശുപത്രികൾ, സ്കൂളുകൾ, റോഡുകൾ, റെയിൽവേ, ഗവേഷണ സൗകര്യങ്ങൾ, മറ്റ് വിവിധ പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യ പദ്ധതികൾ എന്നിവയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ പൊതു ചെലവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങളുടെ പണവും ലാഭിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് താൽപ്പര്യമുള്ള ചില കണക്കുകൾ നിങ്ങളുമായി പങ്കിടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

 

ഉദാഹരണത്തിന്, ഡയറക്ട് ബെനിഫിറ്റ് ട്രാൻസ്ഫർ (ഡിബിടി) ചോർച്ച തടയുന്നതിലൂടെ രാജ്യത്തിന് 3.5 ലക്ഷം കോടി രൂപ ലാഭിച്ചു. ആയുഷ്മാൻ ഭാരത് പദ്ധതി വഴി പാവപ്പെട്ടവർക്ക് സൗജന്യ ചികിത്സയിലൂടെ 1.1 ലക്ഷം കോടി രൂപ ലാഭിച്ചു. 80% വിലക്കിഴിവിൽ മരുന്നുകൾ നൽകുന്ന ജൻ ഔഷധി കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെ 30,000 കോടി രൂപയാണ്  പൗരന്മാർക്ക് ലാഭിക്കാനായത്. സ്റ്റെൻ്റുകളുടെയും കാൽമുട്ട് ഇംപ്ലാൻ്റുകളുടെയും വില നിയന്ത്രണം ജനങ്ങൾക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് കോടി ലാഭിച്ചു. എൽഇഡി ബൾബുകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഉജാല പദ്ധതി വൈദ്യുതി ബില്ലിൽ 20,000 കോടി രൂപ കുറച്ചു. സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷൻ രോഗം കുറയ്ക്കുകയും ഓരോ ഗ്രാമീണ കുടുംബത്തിനും ഏകദേശം 50,000 രൂപ ലാഭിക്കുകയും ചെയ്തു. സ്വന്തമായി  ശൗചാലയങ്ങളുള്ള കുടുംബങ്ങൾ ഏകദേശം 70,000 രൂപ വീതം ലാഭിക്കുന്നുവെന്ന് യുണിസെഫ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ആദ്യമായി ടാപ്പ് വെള്ളം ലഭിച്ച 12 കോടി കുടുംബങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു WHO പഠനം കാണിക്കുന്നത് ശുദ്ധജല ലഭ്യത കാരണം ഈ കുടുംബങ്ങൾ പ്രതിവർഷം 80,000 രൂപ ലാഭിക്കുന്നു എന്നാണ്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

പത്ത് വർഷം മുമ്പ്, ഭാരതത്തിൽ ഇത്തരമൊരു പരിവർത്തനം ആർക്കും സങ്കൽപ്പിക്കാനാവില്ല. വലിയ സ്വപ്നം കാണാനും ആ സ്വപ്നങ്ങൾ സാക്ഷാത്കരിക്കാൻ കൂടുതൽ കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യാനും ഞങ്ങളുടെ വിജയം ഞങ്ങളെ പ്രചോദിപ്പിച്ചു. ഈ നൂറ്റാണ്ട് ഇന്ത്യയുടെ നൂറ്റാണ്ടായിരിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയും വിശ്വാസവുമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാൻ, പല മേഖലകളിലും നമ്മുടെ ശ്രമങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഞങ്ങൾ ആ ദിശയിൽ അതിവേഗം മുന്നേറുകയാണ്. എല്ലാ മേഖലയിലും നമ്മുടെ കഴിവിൻ്റെ പരമാവധി ചെയ്യാൻ നാം മുന്നോട്ട് പോകണം. മികച്ചതിൽ കുറഞ്ഞതൊന്നും നമുക്ക് സ്വീകാര്യമല്ല എന്ന ചിന്താഗതിയാണ് നാം സ്വീകരിക്കേണ്ടത്. ഭാരതത്തിൻ്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ലോകോത്തരമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയകൾ നാം സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ആഗോളതലത്തിൽ അവയുടെ മികവിന് പേരുകേട്ട സാധനങ്ങൾ നാം ഉത്പാദിപ്പിക്കണം. നമ്മുടെ നിർമ്മാണ പദ്ധതികൾ ലോകോത്തര അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളായി കണക്കാക്കണം. വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ നമ്മുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും അംഗീകരിക്കപ്പെടണം. വിനോദ വ്യവസായത്തിൽ, അന്തർദേശീയ തലത്തിൽ പ്രശംസ നേടിയ സൃഷ്ടികൾ നാം സൃഷ്ടിക്കണം. ഈ സമീപനം നിലനിർത്തുന്നതിനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസിന് ഒരു പ്രധാന പങ്കുണ്ട്. ഒരു 'വികസിത് ഭാരത്' യാത്രയിൽ നിങ്ങളുടെ 100 വർഷത്തെ അനുഭവം വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്.

 

 

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വികസനത്തിൻ്റെ ഈ വേഗത നിലനിർത്തുമെന്നും ഉടൻ തന്നെ ലോകത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായി മാറുമെന്നും എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. ഭാരതം അതിൻ്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൻ്റെ നൂറാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ, ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസിന് ഏകദേശം 125 വയസ്സ് തികയും, അത് 'വികസിത് ഭാരത്' എന്നതിൻ്റെ പ്രധാന പത്രമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടും. ഈ യാത്രയ്ക്ക് നിങ്ങൾ സാക്ഷികളായിരിക്കും. എന്നിരുന്നാലും, ഞാൻ ഇവിടെയുള്ളതിനാൽ, നിങ്ങളെ ഒരു ചുമതല ഏൽപ്പിക്കുകയാണ് , (ശോഭന) ഭാരതിയ ജി, ഇത് നിങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തമായിരിക്കും.

നമ്മുടെ മഹാനായ സാഹിത്യകാരന്മാർ അവരുടെ കൃതികളെക്കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ഗവേഷണം നടത്തിയതിനാണ് പിഎച്ച്ഡി നൽകിയത്. ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസിൻ്റെ 100 വർഷത്തെ യാത്രയിൽ പിഎച്ച്ഡി നടത്തിയാലോ? കൊളോണിയൽ, സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടങ്ങൾ, ദൗർലഭ്യത്തിൻ്റെ നാളുകൾ, സ്വാധീനത്തിൻ്റെ നാളുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ഒരു യാത്ര, ഇന്ത്യൻ പത്രപ്രവർത്തനത്തിൻ്റെ യാത്രയെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്ന ഗവേഷണം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്ന ഒരു മികച്ച സേവനമായിരിക്കും ഇത്. ഇത് ഒരു പ്രധാന സംഭാവനയായിരിക്കുമെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് എന്നും പേരുകേട്ടവരാണ് ബിർള കുടുംബം. ഒരു ആഗോള പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഭാരതത്തിൻ്റെ യഥാർത്ഥ സ്വത്വം പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്ന ഗവേഷണത്തിനായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട, ഭാരതത്തിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള സർവ്വകലാശാലകളിൽ എന്തുകൊണ്ട് ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസ് ചെയർ സ്ഥാപിച്ചുകൂടാ? നിങ്ങളുടെ പത്രം വലിയ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ 100 വർഷമായി നിങ്ങൾ നേടിയ ആദരവും വിശ്വാസവും ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസിൻ്റെ പരിധിക്കപ്പുറം തലമുറകളെ സേവിക്കും. ഈ ശതാബ്ദി സെമിനാർ ഇവിടെ അവസാനിക്കില്ല, കൂടുതൽ സംരംഭങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. രണ്ടാമതായി, ഞാൻ കണ്ട പ്രദർശനം ശരിക്കും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് സമഗ്രമായ വ്യാഖ്യാനങ്ങളുള്ള ഒരു ഡിജിറ്റൽ പതിപ്പ് സൃഷ്‌ടിച്ച് രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള എല്ലാ സ്കൂൾ കുട്ടികൾക്കും അത് പ്രാപ്യമാക്കാമോ? ഇത് ഭാരതത്തിൻ്റെ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും അഭിമുഖീകരിച്ച വെല്ലുവിളികളെക്കുറിച്ചും നേടിയ പുരോഗതിയെക്കുറിച്ചും വിലപ്പെട്ട ഉൾക്കാഴ്ച നൽകും. ഇതിനായി നിങ്ങൾ കഠിനാധ്വാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു, കൂടാതെ ഒരു ഡിജിറ്റൽ പതിപ്പ് സൃഷ്‌ടിക്കുന്നതിലൂടെ, രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള കുട്ടികൾക്ക് ഇത് ആകർഷണത്തിൻ്റെയും പഠനത്തിൻ്റെയും ഉറവിടമാക്കാൻ കഴിയും.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

100 വർഷം ഒരു സുപ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ, ഞാൻ വിവിധ ജോലികളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ ഇത് ഞാൻ നഷ്ടപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കാത്ത ഒരു അവസരമാണ്; വ്യക്തിപരമായി ഇവിടെ വരാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. കാരണം 100 വർഷത്തെ യാത്ര പൂർത്തിയാക്കുക എന്നത് തന്നെ വലിയ നേട്ടമാണ്. അതിനാൽ, നിങ്ങൾക്കും നിങ്ങളുടെ എല്ലാ സഹപ്രവർത്തകർക്കും ഞാൻ എൻ്റെ ഹൃദയംഗമമായ അഭിനന്ദനങ്ങൾ അറിയിക്കുന്നു. വളരെ നന്ദി!

 

Explore More
ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം

ജനപ്രിയ പ്രസംഗങ്ങൾ

ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം
New Smart Drug RK-251 Developed as Replacement for Chemotherapy

Media Coverage

New Smart Drug RK-251 Developed as Replacement for Chemotherapy
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
The world is seeing India as a bright spot of growth and hope: PM Modi at Economic Times World Leaders Forum 2026
August 21, 2026
The world sees India as a bright spot for growth and hope: PM
Today, India is implementing next-generation reforms at the policy level and undertaking reforms at governance level: PM
Increasing production was met with punishment earlier but today, our government is providing incentives for boosting production
India has political stability and continuity in its policies: PM
Earlier, the approach of regulations was, 'prohibited unless permitted’; We are changing this approach and taking it towards 'permitted unless prohibited’: PM
The relationship between the government and citizens should be based on trust, not suspicion: PM
Today, we are shaping policies that are pro-people, pro-growth and pro-development: PM

World Leaders Forum का ये प्रतिष्ठित मंच, Business और Industry की दुनिया के सभी जाने माने दिग्गज, पॉलिसी मेकर्स, अन्य महानुभाव, देवियों और सज्जनों।

आप सबके बीच आकर के खुश होना बहुत स्वाभाविक भी है। इस साल समिट का फोकस Shared Future पर है। पिछले कुछ वर्षों में दुनिया ने अनेक उतार-चढ़ाव देखे हैं। और इन अनुभवों ने एक बात बहुत स्पष्ट कर दी है, कोई चाहे या ना चाहे, हर देश का भविष्य, उसका फ्यूचर, एक-दूसरे से जुड़ा हुआ ही है, Isolation में कुछ संभव नहीं है। इसीलिए Shared Futures की ये theme, आज और भी अधिक प्रासंगिक हो गई है। और भारत तो हमेशा से इसी भावना को लेकर चला है। जी-20 की अध्यक्षता में इसलिए ही भारत का मंत्र रहा, One Earth, One Family, One Future. Shared Future की ये भावना और इसके साथ जुड़ा दायित्वबोध, 21वीं सदी के इस विश्व की अनेक समस्याओं का समाधान देता है।

साथियों,

आज दुनिया में growth को लेकर के कई तरह की चिंताएं हैं। दुनिया ने बड़ा भयंकर एक रूप देखा है इन दिनों। Resources का वेपनाइजेशन हो रहा है। अविश्वास का वातावरण विश्व के लिए अनेक नई चुनौतियां लेकर के आ रहा है। लेकिन ऐसे समय में भी, दुनिया भारत को growth और hope के bright spot के रूप में देख रही है। भारत ने पिछले 10-12 साल में अपनी 25 करोड़ आबादी को गरीबी से बाहर निकाला है। इतना ही नहीं, अगर आने वाले दिनों की चर्चा करें, तो IMF का forecast है कि भारत दुनिया की fastest growing major economy बना रहेगा। और भारत निरंतर वो कदम उठा रहा है, जो उसके विकास को गति दे रहे हैं।

Friends,

अभी पिछले हफ्ते ही, 15 अगस्त को मैंने लाल किले से सप्त-धारा की सप्त-शक्तियों की बात की है। मैन्यूफैक्चरिंग, टेक्नोलॉजी और इनोवेशन, फूड प्रोसेसिंग, ग्रीन और ब्लू इकोनॉमी समेत, मैंने ऐसे सात सेक्टर्स की बात की है, जिन पर भारत का आज बहुत ज्यादा फोकस है। और इसलिए भारत आज, Policy level पर, नेक्स्ट जनरेशन reforms कर रहा है, ताकि हमारा future सुरक्षित हो। Governance पर reforms कर रहा है, Ease of Living के लिए reforms कर रहा है। पिछली बार जब मैं इसी मंच के माध्यम से आपसे जुड़ा था, तब भी मैंने कहा था, ये Reforms हमारे लिए Compulsion नहीं है। ये हमारा commitment है, ये हमारा conviction है।

साथियों,

2014 में, जब हमारी सरकार बनी, तो उसके बाद से ही रिफॉर्म्स ने कैसे देश की दिशा और दशा बदली है, मैं इसका एक बहुत दिलचस्प उदाहरण आपको देना चाहता हूं। यहां मौजूद शायद ही किसी को PLP के बारे में पता होगा, कोई है, जिसको PLP के बारे में पता है? अपना हाथ उठाएं। यहां इतने मीडिया के दिग्गज बैठे हैं, PLP आपको पता है? और आप सुनकर के हैरान हो जाएंगे। PLP यानी प्रोडक्शन लिंक्ड पनिशमेंट, इसके बारे में किसी को पता नहीं है। और एक दूसरा टर्म आपने जरूर सुना है PLI, ये ज्यादातर लोगों को पता होगा। PLI- यानी प्रोडक्शन लिंक्ड इंसेंटिव।

साथियों,

ये दोनों टर्म, भारत के दो अलग-अलग Time Period को डिफाइन करते हैं। आजकल Explainer का जमाना है, तो मैं आपको Explain करता हूं।

साथियों,

आज की युवा पीढ़ी को ये सुनकर हैरानी होगी, कि हमारे देश में एक समय ऐसा भी था, कि अगर कोई कंपनी तय लिमिट से ज्यादा प्रॉडक्शन कर दे, तो उसे पनिशमेंट दिया जाता था। ये पहले की लाइसेंस राज वाली सरकारों का, PLP यानी प्रोडक्शन लिंक्ड पनिशमेंट मॉडल था। ऐसे भी उदाहरण रहे हैं कि अगर किसी फैक्ट्री ने ज्यादा डिमांड देखते हुए ज्यादा प्रॉडक्शन कर दिया, तो उसे नोटिस भेज दिया जाता था। मजबूरी में वो कंपनी अपना प्रॉडक्ट मार्केट में बेचने के बजाय, उसे खुद ही नष्ट कर देती थी।

साथियों,

आज जो लोग Make In India और आत्मनिर्भर भारत अभियान का मजाक उड़ाते हैं, उनके पुरखों की सोच यही थी, PLP यानी प्रोडक्शन लिंक्ड पनिशमेंट। ऐसा करने के पीछे एक विशेष तरह की विकृत मानसिकता काम करती थी। ऐसी मानसिकता वाले लोग हमेशा चाहते थे कि जरूरी चीजों की किल्लत बनी रहे। देश के नागरिकों को अभाव में रखना उनकी पॉलिसी थी। वो चाहते थे कि जनता उनके सामने हाथ जोड़े, हाथ फैलाए, आप समझ गए मैं किन लोगों की बात कर रहा हूं। लोगों से हाथ जुड़वाने के बाद उपकार करना, उन सरकारों का तरीका था, इसलिए वो प्रोडक्शन लिंक्ड पनिशमेंट मॉडल पर चलते थे। आप कल्पना कर सकते हैं, ऐसे करके उन लोगों ने Employment Generation के बेसिक principal का गला घोंट दिया था। और हैरानी ये, इन लोगों के दरबारियों ने again I repeat, इन लोगों के दरबारियों ने, कभी इसके खिलाफ कोई आवाज नहीं उठाई।

साथियों,

हर reform की शुरुआत सबसे पहले, आपके सोचने के तरीके, आपके मानसिक, किस रेंज में आप काम कर रहे हैं, इस सोच के reform से ही होती है। जहां पहले production बढ़ाने पर पनिशमेंट मिलता था, वहीं आज हमारी सरकार production बढ़ाने पर incentive दे रही है। और आज PLI स्कीम की सक्सेस दुनिया देख रही है। सिर्फ इस एक योजना की वजह से, मैं सारी योजनाओं की बात नहीं करता हूं, एक की बात करता हूं, करीब ढाई लाख करोड़ रुपए का actual investment हुआ है। 22 लाख करोड़ रुपए से ज्यादा का production और sales हुई है। 15 लाख करोड़ रुपए से ज्यादा का exports हुआ है, और 14 लाख से ज्यादा direct और indirect jobs बनी हैं। और मैं फिर याद दिलाउंगा, ये आंकड़े सिर्फ एक स्कीम के हैं। आप सोचिए, पहले का लाइसेंस राज वाली सरकार का पनिशमेंट मॉडल जहां बेरोजगारी बढ़ाता था, वहीं आज का हमारा incentive मॉडल लाखों नई जॉब्स क्रिएट कर रहा है।

साथियों,

आज भारत में ये तेज विकास, ये तेज रिफॉर्म इसलिए हो रहे हैं, क्योंकि भारत में और जिसका अभी सत्य ने उल्लेख किया, political stability है, हमारी policy में continuity है। पहले देश में रिफॉर्म्स की बात करने वाले घोषणा तो कर देते थे, बाद में भूल जाते थे। लेकिन हमने रिफॉर्म्स को लेकर एक क्लियर रोडमैप बनाया। इस रोडमैप की प्रमुख दिशा रही है- गवर्नेंस लेवेल के रिफॉर्म्स हों! इसके लिए, आज 21वीं सदी के भारत में, हम सिर्फ regulations नहीं बदल रहे हैं, हम regulation की पूरी philosophy बदल रहे हैं। पहले regulations की अप्रोच थी- “Prohibited unless permitted.” यानी जब तक सरकार इजाजत ना दे, तब तक आप वो काम नहीं कर सकते। हम इस approach को बदलकर, “Permitted unless prohibited” की तरफ ले जा रहे हैं। यानी, जो काम कानून ने स्पष्ट रूप से मना नहीं किया है, उसके लिए हर कदम पर permission की कोई जरूरत नहीं होनी चाहिए। और इसके पीछे सोच बहुत सीधी है, सरकार और नागरिक के रिश्ते का आधार, Suspicion नहीं, trust होना चाहिए।

साथियों,

यही सोच आपको Jan Vishwas बिल में भी दिखाई देती है। मैं मानता हूं, हर procedural गलती को criminal offence मान लेना ठीक नहीं है। इसीलिए अनेक offences को decriminalise किया गया है। कई मामलों में जेल की जगह केवल आर्थिक penalty का प्रावधान किया गया है। Government और enterprise के रिश्ते में, हम इसी reform mindset को आगे बढ़ा रहे हैं। बीते वर्षों में 40 हजार से ज्यादा compliances हटाए गए हैं, 40 thousand. डेढ़ हजार से ज्यादा, 15 hundred, डेढ़ हजार से ज्यादा, पुराने और बेकार हो चुके कानून हमने खत्म किए, और जब इन सारे reforms को एक साथ देखते हैं, तो अंदाजा होता है, हमारी industries और businesses के कंधों से कितना बड़ा बोझ कम हुआ है।

साथियों,

गवर्नेंस रिफॉर्म्स की इस प्रक्रिया, उस पर हम निरंतर काम कर रहे है। अभी संसद के मॉनसून सत्र में हमने ‘बैंकर्स बुक एविडेंस बिल’ पारित किया है। और वो भी तब जब विपक्ष ने संसद में लगातार गतिरोध बनाया हुआ था। हमने देश की सेवा करने का काम रूकने नहीं दिया। अब इस कानून ने 19वीं सदी के अंग्रेजी कानून को रिप्लेस किया है। अब बैंकों के डिजिटल रिकॉर्ड्स की स्वीकार्यता को कानूनी मान्यता दी गई है। इससे कानूनी उलझनें कम होंगी, सिस्टम में पारदर्शिता होगी, Ease of Doing Business बढ़ेगा।

साथियों,

गवर्नेंस में रिफॉर्म का एक मतलब ये भी है कि सिस्टम ऐसे बनें, जिसमें एक-एक मानव जीवन और उसके समय के प्रति संवेदनशीलता हो। मैं रेलवे का उदाहरण देता हूं। हमारी रेलवेज में भी इसी अप्रोच के साथ काम हुआ है। आज साढ़े 6 हजार से ज्यादा रेलवे स्टेशनों पर इलेक्ट्रॉनिक इंटरलॉकिंग की व्यवस्था है। 10 हजार से ज्यादा लेवल क्रॉसिंग गेट्स को भी इंटरलॉकिंग से जोड़ा जा चुका है। इससे ह्यूमन एरर से होने वाले हादसों की आशंका बहुत कम हुई है।

साथियों,

जब 2014 में हमारी सरकार आई, तो करीब 9 हजार फाटक ऐसे थे जो Un-Manned थे। इन्हें हटाना कोई रॉकेट साइंस नहीं था। Un-Manned क्रॉसिंग्स की वजह से हजारों लोगों को अपनी जान गंवानी पड़ी, लेकिन पहले की सरकारों को इससे बहुत फर्क नहीं पड़ता था। हमने मिशन मोड में, गत दस वर्ष में, इन Un-Manned क्रॉसिंग्स को समाप्त कर दिया। हमने रोड ओवर ब्रिज और रोड अंडर ब्रिज बनाने की गति भी कई गुना बढ़ा दी। और इसी का नतीजा है कि 2014 के पहले के मुकाबले ट्रेन दुर्घटनाओं की संख्या में Ninety Percent तक की कमी आई है, 90, Ninety Percent. 12 साल पहले जहां एक साल में करीब डेढ़ सौ रेल दुर्घटनाएं होती थीं, वहीं अब इनकी संख्या घटकर 15-20 रह गई है। और हम इसे और कम से कम करने का प्रयास लगातार कर रहे हैं।

साथियों,

Railways में स्वच्छता भी गवर्नेंस रिफॉर्म का एक बड़ा उदाहरण है। एक समय था, जब रेल पटरियों पर गंदगी और human waste एक बड़ी समस्या हुआ करती थी। आज स्थिति पूरी तरह बदल गई है। 2014 से पहले हमारी ट्रेनों में जहां लगभग 12 हजार बायो-टॉयलेट्स लगाए गए थे, वहीं 2014 के बाद ट्रेनों में 3 लाख 60 हजार से ज्यादा बायो-टॉयलेट्स लगाए गए हैं। यानी, 97 प्रतिशत से ज्यादा बायो-टॉयलेट्स पिछले 12 वर्षों में लगे हैं। ये बदलाव सिर्फ सफाई का नहीं, यात्रियों की गरिमा, स्वच्छता और आधुनिक भारत के निर्माण की दिशा में गवर्नेंस का एक नया मॉडल है। ये करोड़ों यात्रियों को बेहतर अनुभव देने का अभियान भी है।

साथियों,

गवर्नेंस की क्वालिटी का एक और पैमाना, और वो पैमाना है - समय। जो प्रोजेक्ट शुरू हो, वो समय पर पूरा हो। और जो सर्विस लोगों को मिले, वो भी समय की कसौटी पर खरी उतरे। दिल्ली-मेरठ नमो भारत रैपिड रेल सिस्टम इसका बहुत अच्छा उदाहरण है। इस कॉरिडोर पर 160 किलोमीटर प्रति घंटे की रफ्तार से ट्रेनें चल रही हैं। ये हमारे देश में पहले कभी सोचा नहीं जा सकता था। अब तक 4 करोड़ से ज्यादा यात्री इसमें ट्रैवल कर चुके हैं। और इसका एक और अहम फैक्टर है, जिसकी चर्चा नहीं होती है। दिल्ली मेरठ नमो भारत रैपिड रेल की पंक्चुअलिटी 99.9 परसेंट है। वरना हम तो हर चीज में कहते हैं, लेट हो तो कहते थे, ये तो इंडियन टाइम है। वक्त बदला है, ये मैं छोटी-छोटी चीजें इसलिए बताता हूं, कि हमें अंदाज आए कि कितने बड़े व्यापक स्तर पर काम हो रहा है। इसी तरह, Delhi Metro की पंक्चुअलिटी। Delhi Metro की पंक्चुअलिटी 99.9 परसेंट है। और ये punctuality, New York, Hong Kong और Paris जैसे शहरों की Metro से करीब-करीब बराबर हो चुकी है। ये सिर्फ समय पर चलती हुई Metro और नमो रेपिड रेल की कहानी नहीं है, ये समय के साथ बदलते हुए भारत की पहचान है। मैं जानता हूं कि अभी भी, और र्मैं कोई इतने से संतोष मानकर बैठने वाला व्यक्ति नहीं हूं, अभी भी इस दिशा में हमें बहुत कुछ करना है, बहुत कुछ बाकी है, लेकिन हम लगातार कर रहे हैं। लेकिन एक शुरूआत तो हुई है और ये शुरुआत सराहनीय है।

साथियों,

हमारे रिफॉर्म्स रोडमैप का एक और बड़ा आयाम है- पॉलिसी लेवल पर होने वाले रिफॉर्म्स! आज हम ऐसी policies बना रहे हैं, जो pro-people हों, Pro-growth हों, pro development हों! पॉलिसीज़ देश और देश के लोगों की जरूरत के हिसाब से होनी चाहिए न कि पॉलिसीज़ बनाकर देश को उनके हिसाब से चलने को मजबूर होना पड़े! मैं आपको एक और Interesting उदाहरण देना चाहता हूं। कुछ साल पहले तक हमारे यहाँ देश का नक्शा बनाना भी गैर-कानूनी था, मैप बनाए तो गैर कानूनी था, आप जेल चले जाएंगे। बिना परमिशन के आप देश में मैपिंग का काम भी नहीं कर सकते थे। आप सोचिए, विदेशी सैटेलाइट टेक्नोलॉजी के जरिए भारत के किसी भी कोने को मैप कर सकती थी, लेकिन भारत में भारतीयों पर भारत का मैप बनाने पर पाबंदी लगी हुई थी।

साथियों,

आज टेक्नोलॉजी के इस दौर में, इस एक पाबंदी से कितने स्टार्टअप्स की हत्या हो सकती थी! कितने ideas implement होने से वंचित रह सकते थे! हमने इस व्यवस्था को भी बदला। हमने Geospatial डेटा का Deregulation किया और आज Geospatial डेटा कितने ही स्टार्टअप्स का आधार बन रहा है।

साथियों,

आज आप लगातार ड्रोन्स की उपयोगिता बढ़ते हुए देख रहे हैं। एग्रीकल्चर में, डिफेंस में, डिलिवरी में, शूटिंग में, कंटेंट क्रिएशन में, ये सब संभव ही नहीं होता, अगर सरकार ने इससे जुड़े नियमों में Reform नहीं किए होते। पहले देश में ड्रोन फ्लाइंग पूरी तरह नियमों में, बंधनों में जकड़ी हुई थी। हमने उसे बंधनों से आजाद किया, और आज भारत की ड्रोन इंडस्ट्री, एक अभूतपूर्व उड़ान के साथ आगे बढ़ रही है।

साथियों,

पहले border areas को लेकर सरकारों की सोच थी कि बॉर्डर पर roads और infrastructure बढ़ेगा, तो उसका फायदा दुश्मन भी उठा सकता है। हमने इस सोच को बदला। हमने कहा, Border infrastructure कमजोरी नहीं, देश की ताकत है। और इसीलिए आज border areas में roads, bridges और tunnels का network तेजी से बढ़ रहा है। सिर्फ 2024 और 2025 में ही, BRO के 250 infrastructure projects देश को समर्पित किए गए हैं। सोच बदली, तो border infrastructure की तस्वीर भी बदल गई।

साथियों,

एक उदाहरण न्यूक्लियर रिफॉर्म्स का भी है। एक ऐसे समय में, जब विकास पूरी तरह से energy dependent है, बंदिशों और प्रतिबंधों के कारण, देश अपने न्यूक्लियर potential का इस्तेमाल नहीं कर पा रहा था। हमने शांति बिल के जरिए इसमें भी बड़ा रिफॉर्म किया है। आज भारत में न्यूक्लियर एनर्जी में प्राइवेट सेक्टर के लिए रास्ता खुल चुका है। इसी तरह, हमने एक बड़ा पॉलिसी रिफॉर्म डिफेंस सेक्टर में भी किया। 200 साल के पहले जो व्यवस्था चली आ रही थी, उसे बदलकर हमने 40 से ज्यादा ordnance फैक्ट्रीज़ को मर्ज करके 7 फैक्ट्रीज़ बना दी। और उसका परिणाम हमें देखने को मिल रहा है। आज भारत अपनी रक्षा जरूरतों के लिए भी आत्मनिर्भर बन रहा है, और 2014 की तुलना में, हमारा डिफेंस एक्सपोर्ट 55 गुना बढ़ा है। और इसलिए, कई बार रिफॉर्म्स हमारे जीवन में इस तरह घुल-मिल जाते हैं कि हमारा उनकी तरफ ध्यान ही नहीं जाता। आप सोचिए, आपका कोई सामान्य दिन आज कैसे बीतता है। आप सुबह उठते हैं, फोन पर घर का सामान ऑर्डर कर देते हैं, और जब तक ऑफिस के लिए रेडी होते हैं, वो सारा सामान आपके घर आकर के पहुंच जाता है। आपकी गली के स्ट्रीट वेंडर से लेकर, आपकी गाड़ी के शो रूम तक, आपकी सारी पेमेंट्स, सिर्फ एक क्यूआर कोड स्कैन करके हो जाती है। अगर आपकी बेटी, किसी दूसरे शहर में पढ़ती है, तो आप फोन से उसे पैसे भेज सकते हैं, और वो पैसा, कुछ सेकंड्स में उसके पास भी पहुंच जाता है। कई बार तो बिटिया क्यूआर ही शेयर कर देती है कि ‘पापा-मां मैंने ये ड्रेस ले ली है, इसकी पेमेंट कर दीजिए, और आप उसकी शॉपिंग अपने घर बैठे-बैठे करवा देते हैं। ये चीजें Remarkable हैं, लेकिन अब ये कोई भारत के लोगों को कम से कम हैरानी नहीं होती, बाहर के लोग आते हैं, उनको आश्चर्य होता है, अच्छा ऐसे होता है। भारत के लोगों का रूटीन हो गया है। ये भारत के सामान्य मानवी के जीवन का हिस्सा बन चुका है। आप सोचिए, 2014 से पहले ऐसी कितनी ही बातें क्या पॉसिबल थीं?

साथियों,

भारत ने बीते 10-12 सालों में Ease of Living से जुड़े जो रिफॉर्म्स किए हैं, उसकी वजह से लोगों का, खासतौर पर हमारे मिडिल क्लास का जो जीवन बदला है, वो दुनिया के कई विकसित देशों में आज भी एक सपना ही है।

साथियों,

आज दुनिया का सबसे सस्ता डेटा भारत में है, हम सस्ते और अच्छे स्मार्टफोन्स बना रहे हैं। अभी सत्या ने उसका वर्णन किया। भारत दुनिया के fastest 5G rollouts करने वाले देशों में से एक है। हमने आधार को बैंकिंग, मोबाइल कनेक्टिविटी और सर्विसेज से जोड़कर, ई-के.वाई.सी और Digital Authentication जैसी सर्विसेज को पॉसिबल किया है। आज आपको अगर बैंक अकाउंट खोलना है, तो उसके लिए बैंक जाने तक की जरूरत नहीं है। सरकार ने बैंक को ही, आपके पास पहुंचा दिया है। आज चाहे कोई बिल जमा करना हो, कोई टिकट करानी हो, किसी सरकारी दफ्तर में जाने की जरूरत नहीं पड़ती, ये सारा काम ऑनलाइन हो जाता है। इनकम टैक्स की फाइलिंग का काम आसान हुआ है। ऐसी व्यवस्था बनी है कि फॉर्म में मैक्सिमम जानकारियां पहले से भरी होती हैं। आप ये इन्फॉर्मेशन वेरिफाई करते हैं, कुछ जोड़ना है तो जोड़ देते हैं, और सबमिट करते हैं, आपका काम पूरा हो जाता है। पहले जो रिफंड आने में महीनों लगते थे, अब वो भी कुछ ही दिनों में आ जाता है।

साथियों,

आज ई-संजीवनी की मदद से, शायद इसकी चर्चा अभी बहुत कम होती है, ई-संजीवनी की मदद से, गांव के दूर दराज के लोग भी, कहीं से भी डॉक्टर्स के साथ सीधी अपनी चर्चा करके अपने उपचार का रास्ता लेते हैं। और इससे जिन लोगों को अस्पताल जाने के लिए कई किलोमीटर का सफर करना पड़ता था, आज डॉक्टर उनके घर पर, उनकी स्क्रीन पर उपलब्ध है। अब तक ये आंकड़ा भी आपको जरूर आश्चर्य करेगा। यानी भारत ने टेक्नोलॉजी को किस प्रकार से अडाप्ट किया है, सामान्य मानवीय के जीवन को कैसे सरल किया है। अब तक ईं-संजीवनी के तहत करीब-करीब 50 करोड़ टेली-कंसल्टेशंस हो चुकी हैं।

साथियों,

आज भारत में Travel Experience बदल रहा है, भारत के नागरिकों की यात्राएं पूरी तरह बदल गई हैं। यहां इस हॉल में ऐसा व्यक्ति खोजना मुश्किल होगा, जिसने एयरपोर्ट पर डिजी यात्रा का इस्तेमाल ना किया हो। ऐसे ही आजकल बहुत सारा काम Seamless तरीके से हो रहा है। हाइवे पर फास्ट टैग चल रहे हैं, ताकि आप बिना रुके टोल देकर आगे बढ़ सकें। Ease of Living का सही अर्थ यही है। समय की बचत हो रही है, जीवन आसान हो रहा है, और करोड़ों लोग अपनी प्रगति पर फोकस कर पा रहे हैं।

साथियों,

Politics में अक्सर वही फैसले headlines बनते हैं, जिनका असर आज दिखाई दे, यानी उसकी उमर 24 घंटे हो। पहले की सरकारों ने इलेक्शन सामने देख कर भी घोषणाएं करने का फॉर्मूला अपनाया। लेकिन ऐसी घोषणाओं से देश नहीं बदला। देश बदलने वाले फैसले वो होते हैं, जिनका प्रभाव जमीन पर दिखे, जो वर्तमान और भविष्य, दोनों को ध्यान में रखकर के लिए गए होने चाहिए।

साथियों,

पीएम कुसुम योजना और पीएम सूर्यघर मुफ्त बिजली योजना इसका बहुत बड़ा यूनीक Example है। कुसुम योजना से किसानों को बिजली की चिंता से मुक्ति मिली है। और सूर्यघर योजना से मिडिल क्लास को बहुत फायदा हुआ है।

साथियों,

मैं ये जानता हूं कि अगर मैंने ये अनाउंस कर दिया होता कि आज से लाखों-लाख परिवारों के लिए बिजली मुफ्त है, तो सारा मीडिया, सारी स्क्रीन्स, सारे न्यूजपेपर्स, बड़ी-बड़ी हेडलाइन बनाकर के खबर दे देते कि मोदी जी ने आज अनाउंस कर दिया है। लेकिन हमने कुछ दूसरे अप्रोच से काम शुरू किया। हमने हर घर की छत पर एक सूरज उगाने की ठान ली, और आज देश के 50 लाख से ज्यादा परिवार, पीएम सूर्यघर मुफ्त बिजली योजना से जुड़े हैं। सरकार ने 22 हजार करोड़ रुपए से ज्यादा इन परिवारों को दिए हैं, ये सोलर सिस्टम लगाने के लिए, ताकि उनकी छत पर सोलर प्लांट लगाकर सोलर पावर पैदा की जा सके। अब ये परिवार, एक्स्ट्रा बिजली को, बिजली ग्रिड में बेचकर, पैसे भी कमा रहे हैं। खुद का बिल तो जीरो हुआ, कमाई भी होने लगी। इस योजना से लोगों के सपनों को भी विस्तार मिल रहा है। बिजली बिल कम हुआ है, तो अब घर में फ्रिज, कूलर, वाशिंग मशीन, टीवी जैसी चीजें लोग खरीदकर रखने लगे हैं। अब ये डर नहीं होता कि बिजली कटौती की वजह से दूध फट जाएगा, अब चिंता नहीं रहती है। अब स्कूल जाने वाले बच्चे रातभर चैन से सो पाते हैं। मैं फिर कहता हूं- इलेक्शन हो या ना हो, लेकिन ये सूर्यघर और उसकी रोशनी बनी रहेगी, इस प्लांट का फायदा, सालों तक देश के परिवारों को होता रहेगा।

साथियों,

आने वाले समय में Ease of Living और Ease of Doing Business का और विस्तार होगा। देश के Youth के लिए, नारीशक्ति के लिए, Farmers के लिए, गरीब और Middle Class के लिए, हमारी सरकार लगातार काम करती रहेगी, हमारी Reform Express और अधिक गति से आगे बढ़ने वाली है। विकसित भारत का लक्ष्य पूरा करने के लिए, हम पूरी प्रतिबद्धता के साथ काम करते रहेंगे। और मैं, मेरे लिए भारत का future अगर सुनिश्चित हो गया ना, तो दुनिया के future में भी स्थिरता लाने का बहुत बड़ा काम इसी धरती से होने वाला है। इस आत्मविश्वास के साथ भारत जितना स्टेबल होगा, भारत का future जितना सुरक्षित होगा, विश्व को सुरक्षत्व का एहसास देने की ताकत यहीं से पैदा होने वाली है। इस सामर्थ्य के साथ, इसी संकल्प के साथ, मैं एक बार फिर, आज के इस कार्यक्रम में मुझे आमंत्रित करने के लिए, Economic Times की पूरी टीम का हृदय से बहुत-बहुत धन्यवाद करता हूं। वन्दे मातरम् !