પ્રધાનમંત્રીએ સૌને નવરાત્રીની શુભેચ્છાઓ પાઠવી
22 સપ્ટેમ્બરથી, આગામી પેઢીના GST સુધારા અમલમાં આવશે: PM
દરેક નાગરિક માટે GST લાભોની નવી લહેર આવી રહી છે: PM
GST સુધારા ભારતની વિકાસગાથાને વેગ આપશે: PM
નવા GST સુધારા લાગુ કરવામાં આવી રહ્યા છે, હવે ફક્ત ૫% અને ૧૮% ટેક્સ સ્લેબ બાકી રહેશે: PM
GST ઓછા થવાથી, નાગરિકો માટે તેમના સપના પૂરા કરવાનું સરળ બનશે: PM
નાણાકીય સેવાનો સાર આગામી પેઢીના GST સુધારાઓમાં સ્પષ્ટપણે પ્રતિબિંબિત થાય છે: PM
દેશને જેની જરૂરિયાત છે અને જે ભારતમાં બનાવી શકાય છે તે ભારતમાં જ બનાવવું જોઈએ: PM
ભારતની સમૃદ્ધિ આત્મનિર્ભરતાથી મજબૂત બનશે: PM
ચાલો એવા ઉત્પાદનો ખરીદીએ જે ભારતમાં બનાવેલા હોય: PM

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે ​​વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા રાષ્ટ્રને સંબોધન કર્યું. શક્તિની ઉપાસનાના તહેવાર નવરાત્રિની શરૂઆત પર તમામ નાગરિકોને હાર્દિક શુભેચ્છાઓ પાઠવતા તેમણે ટિપ્પણી કરી કે નવરાત્રિના પહેલા દિવસથી જ દેશ આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાનમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરી રહ્યો છે. 22 સપ્ટેમ્બરના સૂર્યોદયથી, દેશ આગામી પેઢીના GST સુધારાઓ લાગુ કરશે. પ્રધાનમંત્રીએ ભાર મૂક્યો કે આ સમગ્ર ભારતમાં GST બચત ઉત્સવ (બચત ઉત્સવ)ની શરૂઆત છે. તેમણે ભાર મૂક્યો કે આ તહેવાર બચતમાં વધારો કરશે અને લોકોને તેમની પસંદગીની વસ્તુઓ ખરીદવાનું સરળ બનાવશે. શ્રી મોદીએ નોંધ્યું કે આ બચત ઉત્સવના લાભ ગરીબ, મધ્યમ વર્ગ, નવ મધ્યમ વર્ગ, યુવાનો, ખેડૂતો, મહિલાઓ, દુકાનદારો, વેપારીઓ અને ઉદ્યોગસાહસિકો સુધી પહોંચશે. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે આ તહેવારોની મોસમમાં, દરેક ઘર ખુશી અને મધુરતામાં વધારો કરશે. અભિનંદન આપતા, પ્રધાનમંત્રીએ દેશભરના કરોડો પરિવારોને આગામી પેઢીના GST સુધારાઓ અને GST બચત ઉત્સવ માટે શુભેચ્છાઓ પાઠવી. તેમણે ભાર મૂક્યો કે આ સુધારાઓ ભારતની વિકાસગાથાને વેગ આપશે, વ્યવસાયિક કામગીરીને સરળ બનાવશે, રોકાણોને વધુ આકર્ષક બનાવશે અને ખાતરી કરશે કે દરેક રાજ્ય વિકાસની દોડમાં સમાન ભાગીદાર બનશે.

 

ભારતે 2017 માં GST સુધારા તરફ પ્રથમ પગલાં લીધા હતા, જે એક જૂના પ્રકરણનો અંત અને દેશના આર્થિક ઇતિહાસમાં એક નવા પ્રકરણની શરૂઆત હતી તે યાદ કરતાં શ્રી મોદીએ ભાર મૂક્યો કે દાયકાઓથી, નાગરિકો અને વેપારીઓ કરવેરા - ઓક્ટ્રોઈ, એન્ટ્રી ટેક્સ, સેલ્સ ટેક્સ, એક્સાઇઝ, વેટ અને સર્વિસ ટેક્સ - ના જટિલ જાળમાં ફસાયેલા હતા, જે દેશભરમાં ડઝનબંધ જેટલી વસુલાત હતી. પ્રધાનમંત્રીએ ધ્યાન દોર્યું કે એક શહેરથી બીજા શહેરમાં માલ પરિવહન કરવા માટે અનેક ચેકપોઇન્ટ પાર કરવા, અસંખ્ય ફોર્મ ભરવા અને દરેક સ્થાન પર અલગ અલગ કર નિયમોના ચક્રવ્યૂહમાં નેવિગેટ કરવાની જરૂર હતી. તેમણે 2014 માં પ્રધાનમંત્રી તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો ત્યારેની એક વ્યક્તિગત યાદ શેર કરી, જેમાં એક વિદેશી અખબારમાં પ્રકાશિત એક આકર્ષક ઉદાહરણનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો. લેખમાં એક કંપની દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા પડકારોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું જેને બેંગલુરુથી હૈદરાબાદ - ફક્ત 570 કિલોમીટરના અંતરે - માલ મોકલવામાં એટલી મુશ્કેલી પડી કે તે બેંગલુરુથી યુરોપ અને પછી હૈદરાબાદ પરત માલ મોકલવાનું પસંદ કરતી હતી.

 

પ્રધાનમંત્રીએ ટિપ્પણી કરી કે કર અને ટોલના ગૂંચવણને કારણે આવી પરિસ્થિતિઓ હતી. તેમણે કહ્યું કે અગાઉનું ઉદાહરણ અસંખ્ય ઉદાહરણોમાંથી એક હતું. તેમણે ભાર મૂક્યો કે લાખો કંપનીઓ અને કરોડો નાગરિકોને બહુવિધ કરવેરાના જટિલ જાળને કારણે રોજિંદા મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. શ્રી મોદીએ ભાર મૂક્યો કે એક શહેરથી બીજા શહેરમાં માલસામાનના પરિવહનનો વધેલો ખર્ચ આખરે ગરીબો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવે છે અને સામાન્ય જનતાની જેમ ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલવામાં આવે છે.

 

રાષ્ટ્રને પ્રવર્તમાન કરવેરા જટિલતાઓમાંથી મુક્ત કરવું અનિવાર્ય છે તેના પર ભાર મૂકતા, શ્રી મોદીએ યાદ કર્યું કે 2014 માં આદેશ પ્રાપ્ત થયા પછી, સરકારે લોકો અને રાષ્ટ્રના હિતમાં GST ને પ્રાથમિકતા આપી હતી. તેમણે ભાર મૂક્યો કે તમામ હિસ્સેદારો સાથે વ્યાપક પરામર્શ કરવામાં આવ્યો હતો, રાજ્યો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી દરેક ચિંતાનું નિરાકરણ લાવવામાં આવ્યું હતું, અને દરેક પ્રશ્નનો ઉકેલ શોધવામાં આવ્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે બધા રાજ્યોને એકસાથે લાવીને, સ્વતંત્ર ભારતમાં આટલો મોટો કર સુધારો શક્ય બન્યો હતો. પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર અને રાજ્યોના સંયુક્ત પ્રયાસોનું પરિણામ હતું કે દેશ બહુવિધ કરવેરાઓના ચક્રવ્યૂહમાંથી મુક્ત થયો હતો અને સમગ્ર દેશમાં એક સમાન વ્યવસ્થા સ્થાપિત થઈ હતી. તેમણે ખાતરી આપી હતી કે એક રાષ્ટ્ર-એક કરનું સ્વપ્ન સાકાર થયું છે.

 

પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે સુધારા એક સતત પ્રક્રિયા છે, અને જેમ જેમ સમય બદલાય છે અને રાષ્ટ્રીય જરૂરિયાતો બદલાય છે, તેમ તેમ આગામી પેઢીના સુધારા પણ એટલા જ આવશ્યક બની જાય છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે દેશની વર્તમાન જરૂરિયાતો અને ભવિષ્યની આકાંક્ષાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, આ નવા GST સુધારાઓ લાગુ કરવામાં આવી રહ્યા છે. શ્રી મોદીએ ભાર મૂક્યો હતો કે નવા માળખા હેઠળ, ફક્ત 5% અને 18% ટેક્સ સ્લેબ મુખ્યત્વે રહેશે. તેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે, આનો અર્થ એ છે કે મોટાભાગની રોજિંદા ઉપયોગની વસ્તુઓ વધુ પોસાય તેવી બનશે. તેમણે ખાદ્ય પદાર્થો, દવાઓ, સાબુ, ટૂથબ્રશ, ટૂથપેસ્ટ, આરોગ્ય અને જીવન વીમાને એવી ઘણી વસ્તુઓ અને સેવાઓમાં સૂચિબદ્ધ કર્યા જે કાં તો કરમુક્ત હશે અથવા ફક્ત 5% કર આકર્ષિત કરશે. પ્રધાનમંત્રીએ વધુમાં નોંધ્યું હતું કે અગાઉ 12% કર લાગતી વસ્તુઓમાંથી 99% - લગભગ બધી - હવે 5% કર સ્લેબ હેઠળ લાવવામાં આવી છે.

એવી વસ્તુઓ અને સેવાઓ કે જે કાં તો કરમુક્ત હશે અથવા ફક્ત 5% કર આકર્ષિત કરશે. પ્રધાનમંત્રીએ વધુમાં નોંધ્યું કે અગાઉ 12% કર લાગતી વસ્તુઓમાંથી 99% - લગભગ બધી જ - હવે 5% કર સ્લેબ હેઠળ લાવવામાં આવી છે.

 

છેલ્લા અગિયાર વર્ષોમાં, 25 કરોડ ભારતીયો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે અને દેશની પ્રગતિમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવતા એક મહત્વપૂર્ણ નવ મધ્યમ વર્ગ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે તે દર્શાવતા, પ્રધાનમંત્રીએ ભાર મૂક્યો કે આ નવ મધ્યમ વર્ગની પોતાની આકાંક્ષાઓ અને સપના છે. તેમણે નોંધ્યું કે આ વર્ષે, સરકારે ₹12 લાખ સુધીની આવકને કરમુક્ત કરીને કર રાહત આપી છે, જેનાથી મધ્યમ વર્ગના જીવનમાં નોંધપાત્ર સરળતા અને સુવિધા આવી છે. શ્રી મોદીએ ટિપ્પણી કરી કે હવે ગરીબો અને નવ મધ્યમ વર્ગને લાભ લેવાનો વારો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેમને બેવડો લાભ મળી રહ્યો છે - પહેલા આવકવેરામાં રાહત દ્વારા, અને હવે ઘટાડેલા GST દ્વારા. પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, GST દરમાં ઘટાડો થવાથી, નાગરિકો માટે વ્યક્તિગત સપના પૂરા કરવા સરળ બનશે - પછી ભલે તે ઘર બનાવવાનું હોય, ટીવી કે રેફ્રિજરેટર ખરીદવાનું હોય, કે પછી સ્કૂટર, બાઇક કે કાર ખરીદવાનું હોય - હવે બધું જ સસ્તું થશે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે મુસાફરી પણ વધુ સસ્તી બનશે, કારણ કે મોટાભાગની હોટલ રૂમ પર GST ઘટાડવામાં આવ્યો છે. શ્રી મોદીએ GST સુધારા પ્રત્યે દુકાનદારોના ઉત્સાહી પ્રતિભાવ પર ખુશી વ્યક્ત કરી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે તેઓ GST ઘટાડાના લાભો ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવા માટે સક્રિયપણે કામ કરી રહ્યા છે. પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઘણી જગ્યાએ, સુધારા પહેલા અને પછી કિંમતોની તુલના દર્શાવતા બોર્ડ મુખ્ય રીતે પ્રદર્શિત થઈ રહ્યા છે.

 

'નાગરિક દેવોભવ'નો મંત્ર આગામી પેઢીના GST સુધારાઓમાં સ્પષ્ટપણે પ્રતિબિંબિત થાય છે તે વાત પર ભાર મૂકતા, પ્રધાનમંત્રીએ ભાર મૂક્યો હતો કે જ્યારે આવકવેરા રાહત અને GST ઘટાડાને જોડવામાં આવે છે, ત્યારે છેલ્લા એક વર્ષમાં લેવામાં આવેલા નિર્ણયો ભારતના લોકો માટે ₹2.5 લાખ કરોડથી વધુની બચત કરશે. તેમણે ખાતરી આપી હતી કે આ જ કારણ છે કે તેઓ તેને 'બચત ઉત્સવ' કહે છે.

 

વિકસિત ભારતના ધ્યેયને પ્રાપ્ત કરવા માટે આત્મનિર્ભરતાના માર્ગ પ્રત્યે અતૂટ પ્રતિબદ્ધતાની જરૂર છે તેના પર ભાર મૂકતા, શ્રી મોદીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતને આત્મનિર્ભર બનાવવાની મુખ્ય જવાબદારી MSMEs - ભારતના સૂક્ષ્મ, નાના અને કુટીર ઉદ્યોગો - ની છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જે કંઈ પણ લોકોની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરે છે અને દેશમાં ઉત્પાદિત કરી શકાય છે તે સ્થાનિક સ્તરે જ ઉત્પન્ન થવું જોઈએ.

 

ઘટાડેલા GST દરો અને સરળ પ્રક્રિયાઓ ભારતના MSMEs, નાના પાયાના ઉદ્યોગો અને કુટીર ઉદ્યોગોને નોંધપાત્ર રીતે ફાયદો પહોંચાડશે તે પર ભાર મૂકતા, PM એ ટિપ્પણી કરી કે આ સુધારાઓ તેમના વેચાણમાં વધારો કરશે અને તેમના કરનો બોજ ઘટાડશે, જેના પરિણામે બેવડો ફાયદો થશે. તેમણે MSMEs પાસેથી ઉચ્ચ અપેક્ષાઓ વ્યક્ત કરી અને સમૃદ્ધિની ટોચ પર ભારતના અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ તરીકે તેમની ઐતિહાસિક ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારતનું ઉત્પાદન અને ઉત્પાદન ગુણવત્તા એક સમયે વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત અને શ્રેષ્ઠ હતી. શ્રી મોદીએ તે ગૌરવ પાછું મેળવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો, વિનંતી કરી કે નાના ઉદ્યોગો દ્વારા બનાવેલા ઉત્પાદનો ઉચ્ચતમ વૈશ્વિક ધોરણોને પૂર્ણ કરે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારતનું ઉત્પાદન ગૌરવ અને શ્રેષ્ઠતા સાથે તમામ માપદંડોને વટાવી જવું જોઈએ, અને ભારતીય ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા દેશની વૈશ્વિક ઓળખ અને પ્રતિષ્ઠામાં વધારો કરશે. પ્રધાનમંત્રીએ તમામ હિસ્સેદારોને આ ધ્યેયને ધ્યાનમાં રાખીને કામ કરવા હાકલ કરી.

 

પ્રધાનમંત્રીએ ટિપ્પણી કરી કે જેમ સ્વદેશીના મંત્રે ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામને સશક્ત બનાવ્યો, તેવી જ રીતે તે રાષ્ટ્રની સમૃદ્ધિ તરફની યાત્રાને પણ ઉર્જા આપશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ઘણી વિદેશી વસ્તુઓ અજાણતાં રોજિંદા જીવનનો ભાગ બની ગઈ છે, અને નાગરિકોને ઘણીવાર ખ્યાલ પણ નથી હોતો કે તેમના ખિસ્સામાં રહેલો કાંસકો વિદેશી છે કે સ્વદેશી. શ્રી મોદીએ આવી નિર્ભરતામાંથી મુક્ત થવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો અને લોકોને દેશના યુવાનોની મહેનત અને પરસેવાથી બનેલા મેડ ઇન ઇન્ડિયા ઉત્પાદનો ખરીદવા વિનંતી કરી. તેમણે દરેક ઘરને સ્વદેશીનું પ્રતીક બનવા અને દરેક દુકાનને સ્વદેશી વસ્તુઓથી શણગારવા હાકલ કરી. પ્રધાનમંત્રીએ નાગરિકોને ગર્વથી સ્વદેશી પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતા જાહેર કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા - "હું સ્વદેશી ખરીદું છું," "હું સ્વદેશી વેચું છું" - અને કહ્યું કે આ માનસિકતા દરેક ભારતીયમાં આંતરિક બનવી જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આવા પરિવર્તનથી ભારતના વિકાસને વેગ મળશે. તેમણે તમામ રાજ્ય સરકારોને આત્મનિર્ભર ભારત અને સ્વદેશી અભિયાનોને સક્રિયપણે સમર્થન આપવા અપીલ કરી, જેથી તેઓ તેમના પ્રદેશોમાં સંપૂર્ણ ઉર્જા અને ઉત્સાહ સાથે ઉત્પાદનને વેગ આપી શકે અને રોકાણ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ બનાવી શકે. તેમણે ખાતરી આપી કે જ્યારે કેન્દ્ર અને રાજ્યો સાથે મળીને આગળ વધશે, ત્યારે આત્મનિર્ભર ભારતનું સ્વપ્ન સાકાર થશે, દરેક રાજ્યનો વિકાસ થશે અને ભારત એક વિકસિત રાષ્ટ્ર બનશે. પોતાના સંબોધનના સમાપન કરતાં, પ્રધાનમંત્રીએ GST બચત ઉત્સવ અને નવરાત્રિના શુભ અવસર માટે હાર્દિક શુભેચ્છાઓ પાઠવી.

 

સંપૂર્ણ ટેક્સ્ટ સ્પીચ વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો

Explore More
શ્રી રામ જન્મભૂમિ મંદિર ધ્વજારોહણ ઉત્સવ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ

લોકપ્રિય ભાષણો

શ્રી રામ જન્મભૂમિ મંદિર ધ્વજારોહણ ઉત્સવ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
'Make in India' radar programme to help Tejas track targets gets Rs 2,205 crore boost

Media Coverage

'Make in India' radar programme to help Tejas track targets gets Rs 2,205 crore boost
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Text of PM’s address during inauguration of the Swami Vivekananda Cultural Youth Centre-Viveka Smaraka in Mysuru
August 01, 2026

एल्लरिगू नन्ना नमस्कारगलु।

रामकृष्ण मठ और रामकृष्ण मिशनबेलूर मठ के अध्यक्ष परम पूज्य स्वामी गौतमानंद जी महाराज, श्री रामकृष्ण आश्रम, मैसुरू के अध्यक्ष पूज्य स्वामी मुक्तिदानंद जी, रामकृष्ण मठ और रामकृष्ण मिशन के ट्रस्टी पूज्य स्वामी यादवेंद्रानंद जी, राज्यपाल श्री थावरचंद गहलोत जी, मुख्यमंत्री श्री डी.के. शिवकुमार जी, सांसद यदुवीर कृष्णदत्त चामराज वाडियार जी, विधायक विजयेंद्र येदियुरप्पा जी, के. हरीश गौड़ा जी, अन्य महानुभाव, पूज्य संतगण और भाईयों और बहनों।

सर्वप्रथम मैं मैसूरू की अधिष्ठात्री देवी मां चामुंडेश्वरी को प्रणाम करता हूं। अभी दो दिन पहले ही हम सभी ने गुरू पूर्णिमा भी मनाई है। आप सब जानते हैं, मेरी यात्रा जहां से शुरू हुई और आज मैं जहां हूं, इसमें राम कृष्ण मिशन का बहुत अहम योगदान है। मैं तीन महीने पहले हावड़ा में बेलूर मठ गया था। सभी पूज्य संतों से सतसंग करने का अवसर मिला था। मेरा सौभाग्य है कि आज मुझे फिर मैसूरू में श्री रामकृष्ण आश्रम से जुड़े संतों से, मेरे गुरू बंधुओं से मिलने का, उनसे आशीर्वाद लेने का अवसर मिला है। आप सभी की उपस्थिति की वजह से, आज मैसूरू की इस पवित्र भूमि पर मुझे एक अलग ही ऊर्जा अनुभव हो रही है। मैं आप सभी संतों के चरणों में सादर प्रणाम करता हूं।

साथियों,

मैसूरू भारत की अनादि सांस्कृतिक चेतना का केंद्र रहा है। यहां के मंदिर, यहां की परंपराएं और उत्सव, मैसूरू का दशहरा, यहां के भव्य महल, इसका संगीत और साहित्य, भारत की विरासत इस शहर के कण-कण में रची बसी है। और यह देखकर बहुत संतोष मिलता है। इस शहर ने इस विरासत को उसी कुशलता से सहेजा भी है, संवारा भी है। श्री रामकृष्ण आश्रम और स्वामी विवेकानंद जी की स्मृतियां भी मैसुरू की विरासत का ही एक समृद्ध हिस्सा हैं। कुछ देर पहले मैं उस ऐतिहासिक भवन में भी गया था, जहां स्वामी विवेकानंद जी ने अपने प्रवास के दौरान कुछ समय बिताया था। कर्नाटका के कितने ही विद्वान और मनीषी इस स्थान से जुड़े रहे हैं। राष्ट्रकवि कुवेम्पु जैसे महापुरुष जब मैसुरू में थे, उनका भी श्रीरामकृष्ण आश्रम से गहरा जुड़ाव था। आज स्वामी विवेकानंद कल्चरल यूथ सेंटर, यानी विवेका स्मारका के उद्घाटन के जरिए, हम इस मिशन को नया विस्तार दे रहे हैं। इसके लिए मैं श्रीरामकृष्ण आश्रम और इससे जुड़े सभी विद्वानों को हार्दिक बधाई देता हूं।

साथियों,

व्यक्ति से विभूति का निर्माण एकाएक नहीं होता। इसके लिए हमें जीवन की अनगिनत परीक्षाएँ देनी होती हैं। साधना करनी होती है, तप करना होता है, खुद को तपाना पड़ता है, खपाना पड़ता है। ख्याति के बाद तो संसार पीछे खड़ा होता है। लेकिन, तप के समय महान विभूतियों को पहचानना आसान नहीं होता। जो साधक को तपस्या में पहचानता है, वो उसकी सिद्धि का सहभागी भी होता है।

इसलिए भाइयों बहनों,

स्वामी विवेकानंद के जीवन में मैसुरू का इतना अहम योगदान था। करीब 130 वर्ष पहले, स्वामी जी, एक युवा संन्यासी के रूप में भ्रमण करते हुए मैसुरू आए थे। तब उनकी प्रसिद्धि वैसी नहीं थी। लेकिन, विचार उतने ही ऊंचे थे। उस समय उन्हें जिन लोगों ने पहचाना, जो उनके साथ जुड़े, उनमें से एक प्रमुख नाम मैसुरू के तत्कालीन महाराजा का भी था। जब स्वामी विवेकानंद जी अमेरिका में थे, तो उन्होंने वहाँ से मैसुरू के तत्कालीन महाराजा को एक पत्र लिखा था। उसमें उन्होंने स्वयं महाराजा के सहयोग का उल्लेख किया था।

साथियों,

स्वामी विवेकानंद जी ने भारतीय चेतना को आत्मसात किया था। उन्होंने शास्त्रों को आत्मसात किया था जो कहते हैं- “परं परोपकारार्थं यो जीवति स जीवति”। अर्थात्, वास्तव में वही जीता है जो दूसरों के लिए जीता है। इसी मंत्र पर चलते हुए, मैसुरू के इस श्री रामकृष्ण आश्रम ने पिछले वर्ष अपने सौ साल पूरे किए हैं। शिक्षा और स्वास्थ्य से जुड़ी सेवाएँ हों, या प्राकृतिक आपदा में राहत कार्य, श्री रामकृष्ण आश्रम ने स्वामी विवेकानंद जी की विरासत को जीवंत रखा है। मुझे विश्वास है विवेका स्मारका साधकों और श्रद्धालुओं के लिए आत्मिक उत्थान का तीर्थ बनेगा। स्वामी विवेकानंद जी की प्रेरणा थी- ‘शिव ज्ञाने जीव सेवा’। यानी जीव की सेवा ही शिव की सेवा है। हमें इस विवेका स्मारक में इसलिए, ऐसे युवाओं को गढ़ना है, जिनके लिए समाज और राष्ट्र के हित, गरीब-वंचित के दुःख, अपने सुख-दुःख से ऊपर हों। जिन युवाओं के लिए राष्ट्र प्रथम ही सर्वोपरि मंत्र हो, मां भारती की सेवा ही जिनका जीवन लक्ष्य हो।

साथियों,

स्वामी विवेकानंद जी युवाओँ की शिक्षा को राष्ट्र निर्माण का मजबूत आधार मानते थे। उन्होंने स्वयं ये देखा था कि कैसे दुनिया के देश अपने युवाओं को शिक्षित बना रहे हैं। लेकिन दुर्भाग्य से तब भारत गुलाम था। भारत के युवा भी गुलामी की जंजीरों में जक़ड़े हुए थे। उस दौर से लेकर अब तक, भारत के युवा ने एक लंबी यात्रा तय की है। भारत का जो युवा कभी जंजीरों में था, आज वो युवा दुनिया के विकास को गति दे रहा है।

· आज भारत की अर्थव्यवस्था, सबसे तेजी से आगे बढ़ रही है।

· किसकी वजह से? भारत के युवाओँके सामर्थ्य से।

· आज भारत में दुनिया की तीसरा सबसे बड़ा स्टार्ट-अप इकोसिस्टम है।

· किसकी वजह से? भारत के युवाओँ के सामर्थ्य से।

· आज भारत दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा मोबाइल फोन निर्माता बन चुका है।

· किसकी वजह से?

· भारत के युवाओं के सामर्थ्य से।

· आज भारत से बने Digital Solutions, दुनिया के अनेक देशों के लिए प्रेरणा बन रहे हैं।

· किसकी वजह से?

· भारत के युवाओं के सामर्थ्य से।

· आज भारत सेमीकंडक्टर मैन्युफैक्चरिंग की नई यात्रा पर तेज़ी से आगे बढ़ रहा है।

· किसकी वजह से?

· भारत के युवाओं के सामर्थ्य से।

· आज भारत AI, Deep Tech, Space Technology और Innovation के नए अध्याय लिख रहा है।

· किसकी वजह से?

· भारत के युवाओं के सामर्थ्य से।

अभी कुछ दिन पहले ही हमने देखा है, भारत के युवाओं ने अंतरिक्ष में कमाल कर दिया है। पहली बार युवाओं का बनाया हुआ एक प्राइवेट कंपनी का रॉकेट, अंतरिक्ष तक पहुंचा है। आज कोई भी सेक्टर हो, भारत युवा अपना दम-खम दिखा रहा है। हम सभी अपने आसपास देख रहे हैं, आज छोटे से छोटे व्यवसाय में लगा युवा, भारत की डिजिटल इकॉनमी को आगे बढ़ा रहा है। वो मुद्रा लोन के जरिए नई शुरुआत कर रहा है। वो देश की स्टार्टअप revolutionको लीड कर रहा है। आत्मनिर्भर भारत का अभियान हो, मेक इन इंडिया का अभियान हो, इसकी सफलता के पीछे भारत के युवाओं की ही ताकत है।

साथियों,

किसी भी देश में, युवाओं का सामर्थ्य तभी उस राष्ट्र की शक्ति बनता है, जब उसे सही अवसर मिले, जब उसे सही दिशा मिले, और जब उसे अपनी ही धरती पर बड़े सपने देखने, उन्हें पूरा करने का भरोसा मिले। और इसमें बहुत बड़ी भूमिका हमारे शिक्षा संस्थानों की होती है। मुझे खुशी है कि आज भारत में शिक्षण संस्थाओँ की संख्या लगातार बढ़ रही है। पिछले 12 वर्षों में, 650 से ज्यादा नई यूनिवर्सिटीज बनी हैं। पिछले 12 वर्षों में करीब 14 हजार नए कॉलेज बने हैं। 4 हजार से ज्यादा नई ITI बनाई गई हैं। 9 नए आई.आई.एम, 7 नई आई.आई.टी, और13 नए एम्स भी स्थापित किए गए हैं। आज देश में MBBS की सीटें करीब 1 लाख 40 हजार हो चुकी हैं। मेडिकल कॉलेजों की संख्या बढ़कर 823 हो गई है।

साथियों,

एक ओर हम एजुकेशन इनफ्रास्ट्रक्चर को modernize कर रहे हैं। साथ ही, शिक्षा व्यवस्था को भी आधुनिक जरूरतों के हिसाब से ढाला जा रहा है। नेशनल एजुकेशन पॉलिसी, भारत के युवाओँ को 21वीं सदी के अनुरूप तैयार करने का माध्यम बन रही है।

साथियों,

स्कूली शिक्षा में भी बड़े स्तर पर काम हुआ है। देशभर में 14 हजार से ज्यादा पीएम श्री स्कूल विकसित किए गए हैं। शिक्षा केवल किताबी न रहे, बच्चों में इनोवेशन और साइंटिफिक टेंपरामेंट विकसित हो, इसके लिए,10 हजार से ज्यादा अटल टिंकरिंग लैब्स स्थापित हुई हैं।

साथियों,

स्वामी विवेकानंद जी, राष्ट्र उत्थान के लिए शिक्षा के साथ-साथ समानता को भी उतना ही अहम मानते थे। शिक्षा में भेदभाव न हो, अवसरों में भेदभाव न हो, आज ये देश का विज़न बन गया है। आज बेटियाँ भी सैनिक स्कूलों में एड्मिशन ले रहीं हैं। एनडीए में बेटियां राष्ट्र के लिए योगदान दे रही हैं। आज मेडिकल और इंजीनियरिंग जैसी पढ़ाई मातृभाषा में करने की सुविधा हो गई है। इससे, भाषा के आधार पर अवसरों में होने वाले भेदभाव पर लगाम लग रही है।

साथियों,

युवा शक्ति का स्वस्थ, अनुशासित और आत्मविश्वास से भरे रहना उतना ही जरूरी है। जो देश खेलों को महत्व देते हैं, वहां के युवाओं में इन तीनों गुणों का तेजी से विकास होता है। इसलिए आज खेलों को राष्ट्र निर्माण की एक महत्वपूर्ण धारा के रूप में देखा जा रहा है। खेलो इंडिया यूथ गेम्स, यूनिवर्सिटी गेम्स, पैरा गेम्स और विंटर गेम्स जैसे आयोजनों ने देशभर के युवाओं को अपनी प्रतिभा दिखाने का मंच दिया है। आज देशभर में आधुनिक स्पोर्ट्स इंफ्रास्ट्रक्चर का विस्तार हो रहा है, खेलो इंडिया सेंटर के माध्यम से सुविधाएं बढ़ रही हैं, गांवों से लेकर छोटे शहरों तक नई प्रतिभाओं की पहचान की जा रही है।

और साथियों,

आज इस अभियान के परिणाम भी साफ - साफ दिखाई दे रहे हैं। अंतरराष्ट्रीय खेल प्रतियोगिताओं में भारत का प्रदर्शन बेहतर होता जा रहा है। हमारे खिलाड़ी नए-नए कीर्तिमान बना रहे हैं, हमारी बेटियां देश का गौरव बढ़ा रही हैं।

साथियों,

स्वामी विवेकानंद जी की तरह, हमें विवेका स्मारका, बड़े उद्देश्य के लिए कार्य करने की प्रेरणा देता है। ऐसे स्थान पर मैं हमारे युवाओं से कुछ आग्रह करना चाहता हूं।

साथियों,

मैसुरू को अक्सर भारत के सबसे स्वच्छ शहरों में स्थान मिला है। मैं इसके लिए यहां के लोगों को हृदय से बधाई देता हूं। क्या इस अवसर पर हम ये संकल्प ले सकते हैं, कि भविष्य में स्वच्छता के संकल्प को निरंतर मजबूत करते रहेंगे। हमें यहाँ की प्राकृतिक संपदाओं को संरक्षित करना चाहिए। हमें पर्यावरण से जुड़े संकल्प लेने चाहिए। हमें पानी की हर बूंद बचाने के लिए मिशन मोड में काम करना होगा।

साथियों,

आज ही यहां ‘वाल्मीकि रामायण’ के कन्नड़ा अनुवाद का विमोचन भी हुआ है। मैं कन्नड़ा भाषा से जुड़ी एक अपील भी करना चाहता हूं। कर्नाटका महान लेखकों और कवियों की धरती है। कन्नड़ा भाषी लोग हमेशा से पढ़ने की संस्कृति के लिए जाने जाते हैं। स्मार्टफोन के इस युग में इस स्वभाव को और बढ़ावा मिलना चाहिए। क्या हम युवा पीढ़ी को कन्नड़ा साहित्य से गहराई से जुड़ने के लिए प्रेरित कर सकते हैं।

साथियों,

मैसुरू अपने सिल्क, चंदन और हस्तशिल्प के लिए प्रसिद्ध है। जब भी हम किसी को उपहार दें, तो क्या हम ये सुनिश्चित कर सकते हैं कि वो किसी भारतीय के हाथों और पसीने से बनी चीज हो? इससे हमारी संस्कृति को बढ़ावा मिलेगा, साथ ही, एक और परिवार को आर्थिक सहायता भी मिलेगी।

साथियों,

स्वामी विवेकानंद जी ने जिस तरह के भारत का सपना देखा था, उसे पूरा करने का दायित्व आज की पीढ़ी पर है। मुझे विश्वास है, विवेका स्मारका इसके लिए एक ऊर्जा स्रोत का काम करेगा। मैं एक बार फिर, यहां एकत्र पूज्य संतजनों गुरू बंधुओं और मैसुरू के लोगों को नमन करते हुए मेरी वाणी को विराम देता हूं। आप सबका बहुत-बहुत धन्यवाद।