ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି, ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବାକୁ ପଡିବ: ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
୩୪,୨୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟର ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟର ଉଦଘାଟନ ଏବଂ ଶିଳାନ୍ୟାସ କଲେ
ଚିପ୍ସ ହେଉ କି ଜାହାଜ, ଆମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ଭାରତରେ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ: ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି; ସରକାର ଏବେ ବଡ଼ ଜାହାଜକୁ ଭିତ୍ତିଭୂମି କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଛି: ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଆଜି ଗୁଜରାଟର ଭାବନଗରରେ ୩୪,୨୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟର ବିକାଶମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପର ଉଦଘାଟନ ଏବଂ ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। "ସମୁଦ୍ର ସେ ସମୃଦ୍ଧି" କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସମସ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୭ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କୁ ପଠାଯାଇଥିବା ଜନ୍ମଦିନର ଶୁଭେଚ୍ଛା ପାଇଁ କୃତଜ୍ଞତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ସ୍ନେହକୁ ଶକ୍ତିର ଏକ ମହାନ ଉତ୍ସ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ଯେ ଦେଶ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଜୟନ୍ତୀରୁ ଗାନ୍ଧୀ ଜୟନ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅର୍ଥାତ୍ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୭ ରୁ ଅକ୍ଟୋବର ୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେବା ପଖୱାଡା (ସେବା ପକ୍ଷ) ପାଳନ କରୁଛି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଗତ ଦୁଇରୁ ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଜରାଟରେ ଅନେକ ସେବାମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ହୋଇଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଶହ ଶହ ସ୍ଥାନରେ ରକ୍ତଦାନ ଶିବିର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ରକ୍ତଦାନ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଅନେକ ସହରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନାଗରିକ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ରାଜ୍ୟବ୍ୟାପୀ ୩୦,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଶିବିର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଜନସାଧାରଣ, ବିଶେଷକରି ମହିଳାମାନଙ୍କର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଉଛି। ସେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ସେବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜଡିତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର କୃତଜ୍ଞତା ଏବଂ କୃତଜ୍ଞତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

କୃଷ୍ଣକୁମାର ସିଂହ ଜୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ମହାନ ଐତିହ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ କୃଷ୍ଣକୁମାର ସିଂହ ଜୀ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲଙ୍କ ମିଶନରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଭାରତର ଏକତାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ମହାନ ଦେଶପ୍ରେମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଦେଶ ନିରନ୍ତର ଏକତାର ଭାବନାକୁ ମଜବୁତ କରୁଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ସାମୂହିକ ପ୍ରୟାସ ଏକ ଭାରତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାରତ ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରୁଛି।

 

ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ଏପରି ସମୟରେ ଭାବନଗରରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ନବରାତ୍ରିର ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଜିଏସଟି ହ୍ରାସ ବଜାରରେ ଗତିଶୀଳତା ଏବଂ ଉତ୍ସବମୁଖର ମନୋଭାବ ଆଣିବ। ଏହି ଉତ୍ସବମୁଖର ପରିବେଶରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଦେଶ ସମୁଦ୍ରରୁ ସମୃଦ୍ଧି ନାମକ ଏକ ମହାନ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରୁଛି। ୨୧ ଶତାବ୍ଦୀର ଭାରତ ସମୁଦ୍ରକୁ ସୁଯୋଗର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରେ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ସୂଚାଇଥିଲେ ଯେ ସମ୍ପ୍ରତି ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରକଳ୍ପ ଉଦଘାଟନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ବନ୍ଦର-ଆଧାରିତ ବିକାଶକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆଜି ମୁମ୍ବାଇରେ କ୍ରୁଜ୍ ପର୍ଯ୍ୟଟନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରୁଜ୍ ଟର୍ମିନାଲର ମଧ୍ୟ ଉଦଘାଟନ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାବନଗର ଏବଂ ଗୁଜରାଟ ସହ ଜଡିତ ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଏବଂ ଗୁଜରାଟୀମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହୃଦୟର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଛନ୍ତି।

 

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ, "ଭାରତ ବିଶ୍ୱ ଭ୍ରାତୃତ୍ୱର ଭାବନାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି ଏବଂ ଆଜି ବିଶ୍ୱରେ ଭାରତର କୌଣସି ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ, ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ହେଉଛି ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା । ଏହି ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ସାମୂହିକ ଭାବରେ ଦୂର କରାଯିବା ଉଚିତ।" ସେ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିଥିଲେ ଯେ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଦେଶୀ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଜାତୀୟ ବିଫଳତା ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଏ। ବିଶ୍ୱର ସର୍ବାଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଦେଶ ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି, ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବା ଉଚିତ। ସେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଜାତୀୟ ସ୍ୱାଭିମାନକୁ ହାନି କରେ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ୧୪୦ କୋଟି ଭାରତୀୟଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ଜାତୀୟ ବିକାଶର ସଂକଳ୍ପ ବିଦେଶୀ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ବିପଦରେ ପକାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ଶହ ଶହ ସମସ୍ୟାର କେବଳ ଗୋଟିଏ ସମାଧାନ ଅଛି: ଏକ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ଭାରତ ନିର୍ମାଣ। ଏହାକୁ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ, ଭାରତକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ବାହ୍ୟ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ପ୍ରକୃତରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ଦେଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।

 

ଭାରତରେ କେବେବି କ୍ଷମତାର ଅଭାବ ନଥିଲା ବୋଲି ଜୋର ଦେଇ ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଥିଲେ ଯେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସେତେବେଳେ, ତତ୍କାଳୀନ ଶାସକ ଦଳ ଦେଶର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶକ୍ତିକୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଅଣଦେଖା କରିଥିଲା। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱାଧୀନତାର ଛଅରୁ ସାତ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସଫଳତା ମିଳିନାହିଁ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏହାର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି: ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଲାଇସେନ୍ସ-କୋଟା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଫସି ରହିବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବା। ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯେତେବେଳେ ଜଗତୀକରଣ ଯୁଗ ଆସିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ତତ୍କାଳୀନ ଶାସକ ସରକାରମାନେ କେବଳ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ ଯାହା ଫଳରେ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ଘୋଟାଲା ହୋଇଥିଲା। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ବହୁତ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା ଏବଂ ଦେଶର ପ୍ରକୃତ ସମ୍ଭାବନାକୁ ଉଦୀୟମାନ ହେବାରୁ ରୋକି ଦିଆଯାଇଥିଲା।

 

ଭାରତର ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କ୍ଷତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ସାମୁଦ୍ରିକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସର୍ବବୃହତ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ କେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଭାରତର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ନିର୍ମିତ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଥରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା। ୫୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ମଧ୍ୟ, ଭାରତ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବରେ ନିର୍ମିତ ଜାହାଜ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲା, ଭାରତର ଆମଦାନି-ରପ୍ତାନିର ୪୦% ଏହା ଦ୍ବାରାହେଉଥିଲା। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବର୍ତ୍ତମାନର ବିରୋଧୀ ଦଳକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ କହିଥିଲେ ଯେ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ କ୍ଷେତ୍ର ସେମାନଙ୍କର ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି ଦ୍ବାରା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେମାନେ ବିଦେଶୀ ଜାହାଜକୁ ଭଡାରେ ନେଉଥିଲେ। ଏହା ଭାରତର ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲା ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଜାହାଜ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ବାଣିଜ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜର ଅଂଶ ୪୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ମାତ୍ର ୫ ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଆଜି ଭାରତର ୯୫ ପ୍ରତିଶତ ବାଣିଜ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଜାହାଜ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ - ଏକ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଯାହା ଦେଶକୁ ବହୁତ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଛି।

 

ଦେଶ ସମ୍ମୁଖରେ କିଛି ସଂଖ୍ୟା ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନାଗରିକମାନେ ଜାଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଯେ ଭାରତ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୭୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର - ପ୍ରାୟ ଛଅ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା - ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ସେବା ପାଇଁ ବିଦେଶୀ ଜାହାଜ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଦାନ କରେ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏହା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ପରିମାଣ ଭାରତର ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜେଟ ସହିତ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ସେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ କଳ୍ପନା କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ ଯେ ଗତ ସାତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ମାଲ ପରିବହନ ଭାବରେ କେତେ ଟଙ୍କା ଦିଆଯାଇଛି। ସେ ସୂଚାଇଥିଲେ ଯେ ଏହି ପାଣ୍ଠିର ପ୍ରବାହ ବିଦେଶରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଯଦି ଏହି ଖର୍ଚ୍ଚର ଏକ ଛୋଟ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ସରକାରମାନେ ଭାରତର ଜାହାଜ ଶିଳ୍ପରେ ବିନିଯୋଗ କରିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଆଜି ବିଶ୍ୱ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ବ୍ୟବହାର କରୁଥାନ୍ତା ଏବଂ ଭାରତ ଜାହାଜ ସେବାରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ କୋଟି ରୋଜଗାର କରୁଥାନ୍ତା।

 

"ଯଦି ଭାରତକୁ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଏକ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ର ହେବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବାକୁ ପଡିବ, ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତାର କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ୧୪୦ କୋଟି ନାଗରିକଙ୍କୁ ସମାନ ସଂକଳ୍ପ ନେବାକୁ ପଡିବ - ତାହା ଚିପ୍ସ ହେଉ କିମ୍ବା ଜାହାଜ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତରେ ତିଆରି କରାଯିବା ଉଚିତ", ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହିତ, ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ର ଏବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ସଂସ୍କାର ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି। ସେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆଜିଠାରୁ ଦେଶର ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକୁ ବହୁବିଧ ଦଲିଲ ଏବଂ ଖଣ୍ଡିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ମୁକ୍ତ କରାଯିବ। 'ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଏକ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ' ଏବଂ 'ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଏକ ବନ୍ଦର' ପ୍ରକ୍ରିୟା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ଦ୍ୱାରା ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ସରଳ ହେବ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସମ୍ପ୍ରତି ମୌସୁମୀ ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ, ଉପନିବେଶବାଦୀ ଯୁଗର ଅନେକ ପୁରୁଣା ଆଇନ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଂସ୍କାରର ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ସାମୁଦ୍ରିକ ଆଇନ ନୂତନ ରୂପରେ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଆଇନଗୁଡ଼ିକ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ଏବଂ ବନ୍ଦର ପରିଚାଳନାରେ ପ୍ରମୁଖ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବ।

ଭାରତ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବଡ଼ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣରେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ବୋଲି ରେଖାଙ୍କିତ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ସଂସ୍କାର ଏହି ଭୁଲିଯାଇଥିବା ଐତିହ୍ୟକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ। ସେ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଗତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ, ୪୦ ରୁ ଅଧିକ ଜାହାଜ ଏବଂ ବୁଡ଼ାଜାହାଜକୁ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟିକୁ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ଭାରତରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବିଶାଳ ଆଇଏନଏସ ବିକ୍ରାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଘରୋଇ ଭାବରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନରେ ବ୍ୟବହୃତ ଉଚ୍ଚମାନର ଇସ୍ପାତ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଜୋର ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତରେ କ୍ଷମତା ଅଛି ଏବଂ କୌଣସି ଦକ୍ଷତାର ଅଭାବ ନାହିଁ। ସେ ଦେଶକୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ବଡ଼ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ରାଜନୈତିକ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରହିଛି।

 

ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଗତକାଲି ଏକ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ନୀତିଗତ ସଂସ୍କାର ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯାହା ଅଧୀନରେ ବଡ଼ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଛି। ସେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ର ଭିତ୍ତିଭୂମି ମାନ୍ୟତା ପାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଭ ପାଇଥାଏ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ଯେ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରୁ ଋଣ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ସହଜ ହେବ ଏବଂ ସେମାନେ ହ୍ରାସ ପାଇଥିବା ସୁଧ ହାରରୁ ଲାଭ ପାଇବେ। ଭିତ୍ତିଭୂମି ପାଣ୍ଠି ସହିତ ଜଡିତ ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ଏବେ ଏହି ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ହ୍ରାସ କରିବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।

ଭାରତକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସାମୁଦ୍ରିକ ଶକ୍ତି କରିବା ପାଇଁ, ସରକାର ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଯୋଜନାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାକୁ ସହଜ କରିବ, ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ଏବଂ ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡ ଉନ୍ନତ କରିବ। ସେ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ୭୦,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁରୁ ଅଧିକ ନିବେଶ କରାଯିବ।

୨୦୦୭ ମସିହାରେ, ତାଙ୍କ ଗୁଜରାଟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ସମୟରେ, ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ସୁଯୋଗ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ଗୁଜରାଟରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସେମିନାର ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ମନେ ପକାଇ ଶ୍ରୀ ମୋଦି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସେହି ସମୟରେ ଗୁଜରାଟ ଏକ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ବିକଶିତ କରିବାକୁ ସମର୍ଥନ ଦେଇଥିଲା। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ଏବେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛି। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଏକ ସାଧାରଣ ଶିଳ୍ପ ନୁହେଁ; ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ "ସମସ୍ତ ଶିଳ୍ପର ଜନନୀ" ଭାବରେ ପରିଚିତ କାରଣ ଏହା ବହୁ ସଂଲଗ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରର ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ଚାଳିତ କରିଥାଏ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ଯେ ଇସ୍ପାତ, ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ବୟନଶିଳ୍ପ, ରଙ୍ଗ ଏବଂ ଆଇଟି ସିଷ୍ଟମ ଭଳି ଶିଳ୍ପ ସବୁ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ କ୍ଷେତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହା କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଉଦ୍ୟୋଗ (ଏମଏସଏମଇ) ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଭ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଗବେଷଣାକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣରେ ନିବେଶିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟଙ୍କା ପ୍ରାୟ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ଅର୍ଥନୈତିକ ଲାଭ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏକ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଯୁକ୍ତି ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଛଅରୁ ସାତଟି ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ୧୦୦ଟି ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଚାକିରି ସମ୍ବନ୍ଧିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୬୦୦ରୁ ଅଧିକ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ, ଯାହା ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଶିଳ୍ପର ବିଶାଳ ଗୁଣକ ପ୍ରଭାବକୁ ଅଙ୍କିତ କରେ।

 

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦକ୍ଷତା ସେଟ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରିତ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଉଛି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ଶିଳ୍ପ ତାଲିମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (ଆଇଟିଆଇ) ଏହି ପଦକ୍ଷେପରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଅବଦାନ ଆହୁରି ବିସ୍ତାରିତ ହେବ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ, ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ନୌସେନା ଏବଂ ଏନସିସି ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ମାଧ୍ୟମରେ ନୂତନ ଢାଞ୍ଚା ବିକଶିତ ହୋଇଛି। ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏନସିସି କ୍ୟାଡେଟମାନଙ୍କୁ ଏବେ କେବଳ ନୌସେନା ଭୂମିକା ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ।

ଆଜିର ଭାରତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗତି ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦେଶ କେବଳ ମହତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥିର କରେ ନାହିଁ ବରଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ହାସଲ ମଧ୍ୟ କରେ। ସୌର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଭାରତ ଚାରିରୁ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରୁଛି। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବନ୍ଦର-ନେତୃତ୍ୱଗତ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏଗାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତା ସହିତ ପୂରଣ ହେଉଛି। ସେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ବଡ଼ ଜାହାଜକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ସାରା ଦେଶରେ ବଡ଼ ବନ୍ଦର ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି ଏବଂ ସାଗରମାଳା ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଯୋଗୀକରଣ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଉଛି।

ଗତ ଏଗାର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ତାର ବନ୍ଦର କ୍ଷମତାକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରିଛି ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ଯେ ୨୦୧୪ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତରେ ହାରାହାରି ଜାହାଜ ଟର୍ଣ୍ଣଆରାଉଣ୍ଡ ସମୟ ଦୁଇ ଦିନ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଆଜି ଏହା ଗୋଟିଏ ଦିନରୁ କମ୍ ହୋଇଯାଇଛି। ସେ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସାରା ଦେଶରେ ନୂତନ ଏବଂ ବଡ଼ ବନ୍ଦର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ସମ୍ପ୍ରତି, ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଗଭୀର ଜଳ କଣ୍ଟେନର ଟ୍ରାନ୍ସ-ସିପମେଣ୍ଟ ବନ୍ଦର କେରଳରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଏହା ସହିତ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଭାଧବନ ବନ୍ଦର ୭୫୦୦୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ବିକଶିତ ହେଉଛି ଏବଂ ଏହା ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶଟି ବନ୍ଦର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବ।

ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟର ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଟେ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଏହି ଅଂଶ ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତ ବିଶ୍ୱ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟରେ ତାର ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ତିନି ଗୁଣ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି - ଏବଂ ଏହାକୁ ହାସଲ କରିବ।

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହିତ ଭାରତୀୟ ନାବିକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ସେ ଏହି ପେସାଦାରମାନଙ୍କୁ ପରିଶ୍ରମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ଜାହାଜ ଚଳାନ୍ତି, ଇଞ୍ଜିନ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି ଏବଂ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୋଡିଂ ଏବଂ ଅନଲୋଡିଂ କାର୍ଯ୍ୟ ତଦାରଖ କରନ୍ତି। ଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଭାରତରେ ୧.୨୫ ଲକ୍ଷରୁ କମ୍ ନାବିକ ଥିଲେ। ଆଜି ଏହି ସଂଖ୍ୟା ତିନି ଲକ୍ଷ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଏବେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ସର୍ବାଧିକ ନାବିକ ଯୋଗାଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତିନୋଟି ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି ଏବଂ ଭାରତର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଶିଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱ କ୍ଷମତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରୁଛି।

 

ଭାରତରେ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସାମୁଦ୍ରିକ ଐତିହ୍ୟ ରହିଛି, ଯାହା ଏହାର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ବନ୍ଦର ସହର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତୀକିତ, ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଭାବନଗର ଏବଂ ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଐତିହର ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏହି ଐତିହ୍ୟକୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ଲୋଥଲରେ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି, ଯାହା ଷ୍ଟାଚ୍ୟୁ ଅଫ୍ ୟୁନିଟି ପରି ଭାରତର ପରିଚୟର ଏକ ନୂତନ ପ୍ରତୀକ ହୋଇଯିବ।

"ଭାରତର ଉପକୂଳ ଜାତୀୟ ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ହେବ", ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ। ଗୁଜରାଟର ଉପକୂଳ ପୁଣି ଥରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଏକ ବରଦାନ ପ୍ରମାଣିତ ହେଉଥିବାରୁ ସେ ଖୁସି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଏହି ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଏବେ ଦେଶରେ ବନ୍ଦର-କେନ୍ଦ୍ରିତ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ମାନଦଣ୍ଡ ସ୍ଥାପନ କରୁଛି। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତରେ ସମୁଦ୍ର ପଥ ଦେଇ ଆସୁଥିବା ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ମାଲ ଗୁଜୁରାଟର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ ଏବଂ ଏହି ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ସମର୍ପିତ ମାଲ ପରିବହନ କରିଡରରୁ ଲାଭ ପାଇବେ, ଯାହା ଦେଶର ଅନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ମାଲ ପରିବହନକୁ ଦ୍ରୁତ କରିବ ଏବଂ ବନ୍ଦର ଦକ୍ଷତାକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି କରିବ।

ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ଜାହାଜ ଭାଙ୍ଗିବା ଇକୋସିଷ୍ଟମ ଉଭା ହେଉଛି, ଯାହାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ଅଲଙ୍ଗ ସିପ୍ ବ୍ରେକିଂ ୟାର୍ଡ। ସେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।

 

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଏକ ବିକଶିତ ଭାରତ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦ୍ରୁତ ପ୍ରଗତି ଆବଶ୍ୟକ। ସେ ଦୋହରାଇଥିଲେ ଯେ ଏକ ବିକଶିତ ଭାରତର ପଥ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଗତି କରେ। ସେ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ମନେ ରଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଯାହା କିଣନ୍ତି ତାହା ସ୍ୱଦେଶୀ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ଯାହା ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି ତାହା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଦେଶୀ ହେବା ଉଚିତ। ଦୋକାନୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦି ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଦୋକାନରେ ପୋଷ୍ଟର ଲଗାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ଲେଖାଥିଲା: "ଗର୍ବର ସହିତ କୁହନ୍ତୁ, ଏହା ସ୍ୱଦେଶୀ।" ସେ ଶେଷରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ସାମୂହିକ ପ୍ରୟାସ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବକୁ ଭାରତର ସମୃଦ୍ଧିର ଉତ୍ସବ ଭାବରେ ପରିଣତ କରିବ, ଏବଂ ନବରାତ୍ରି ଅବସରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶୁଭକାମନା ଜଣାଇଥିଲେ।

 

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଗୁଜରାଟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଭୂପେନ୍ଦ୍ରଭାଇ ପଟେଲ, କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ସି. ଆର. ପାଟିଲ, ଶ୍ରୀ ସର୍ବାନନ୍ଦ ସୋନୋୱାଲ, ଡକ୍ଟର ମନସୁଖ ମାଣ୍ଡଭୀୟ, ଶ୍ରୀ ଶାନ୍ତନୁ ଠାକୁର, ଶ୍ରୀମତୀ ନିମୁବେନ ବାମ୍ଭାନିଆ ପ୍ରମୁଖ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

 

ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ୩୪୨୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟର ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ର ସହ ଜଡିତ ଅନେକ ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପର ଉଦଘାଟନ ଏବଂ ଶିଳାନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦିରା ଡକ୍ ଠାରେ ମୁମ୍ବାଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରୁଜ୍ ଟର୍ମିନାଲର ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ। ସେ କୋଲକାତାର ଶ୍ୟାମା ପ୍ରସାଦ ମୁଖାର୍ଜୀ ବନ୍ଦରରେ ଏକ ନୂତନ କଣ୍ଟେନର ଟର୍ମିନାଲ ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସୁବିଧାର ଶିଳାନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ; ପାରାଦୀପ ବନ୍ଦରରେ ନୂତନ କଣ୍ଟେନର ବର୍ଥ, କାର୍ଗୋ ପରିଚାଳନା ସୁବିଧା ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିକାଶ; ଟୁନା ଟେକ୍ରା ମଲ୍ଟି-କାରଗୋ ଟର୍ମିନାଲ; ଏନୁରର କାମରାଜର ବନ୍ଦରରେ ଅଗ୍ନି ନିର୍ବାପନ ସୁବିଧା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ରାସ୍ତା ସଂଯୋଗ; ଚେନ୍ନାଇ ବନ୍ଦରରେ ସମୁଦ୍ର-ପ୍ରାଚୀର ଏବଂ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ସମେତ ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ; କାର ନିକୋବାର ଦ୍ୱୀପରେ ସମୁଦ୍ର-ପ୍ରାଚୀର ନିର୍ମାଣ; କାଣ୍ଡଲାର ଦୀନଦୟାଲ ବନ୍ଦରରେ ଏକ ବହୁମୁଖୀ କାର୍ଗୋ ବର୍ଥ ଏବଂ ସବୁଜ ବାୟୋ-ମାନୋଲ ପ୍ଲାଣ୍ଟ; ଏବଂ ପାଟନା ଏବଂ ବାରାଣସୀରେ ଜାହାଜ ମରାମତି କାରଖାନା।

ସାମୁଦ୍ରିକ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁଜରାଟର ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯୋଗାଇ ଦେଉଥିବା ୨୬,୩୫୪ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟର କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ବହୁବିଧ ପ୍ରକଳ୍ପର ଉଦଘାଟନ ଏବଂ ଶିଳାନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ। ସେ ଛାରା ବନ୍ଦରରେ ଏଚପିଏଲଏନଜି ପୁନଃଗାସିଫିକେସନ୍ ଟର୍ମିନାଲ, ଗୁଜରାଟ ଆଇଓସିଏଲ ରିଫାଇନାରୀରେ ଆକ୍ରିଲିକ୍ସ ଏବଂ ଅକ୍ସୋ ଆଲକୋହଲ ପ୍ରକଳ୍ପ, ୬୦୦ ମେଗାଓ୍ବାଟ୍ ଗ୍ରୀନ୍ ଶୁ ଇନିସିଏଟିଭ୍, ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ପିଏମ-କୁସୁମ ୪୭୫ ମେଗାଓ୍ବାଟ୍ କମ୍ପୋନେଣ୍ଟ ସି ସୌର ଫିଡର, ୪୫ ମେଗାଓ୍ବାଟ ବଡେଲି ସୋଲାର ପିଭି ପ୍ରକଳ୍ପ, ଧୋର୍ଡୋ ଗ୍ରାମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌରୀକରଣ ଆଦିର ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାବନଗରର ସାର୍ ଟି. ଜେନେରାଲ ହସ୍ପିଟାଲରେ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ, ଜାମନଗରର ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହ ସରକାରୀ ହସ୍ପିଟାଲ ଏବଂ ୭୦ କିଲୋମିଟର ଜାତୀୟ ରାଜପଥର ଚାରି ଲେନ୍ ସହିତ ଏଲଏନଜି ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଅତିରିକ୍ତ ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ, ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ, ରାଜପଥ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳ ପରିବହନ ପ୍ରକଳ୍ପର ଶିଳାନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ।

 

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ଥାୟୀ ଶିଳ୍ପାୟନ, ସ୍ମାର୍ଟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ନିବେଶ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ସବୁଜ କ୍ଷେତ୍ର ଶିଳ୍ପ ସହର ଭାବରେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିବା ଧୋଲେରା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନିବେଶ କ୍ଷେତ୍ର (ଡିଏସଆଇଆର) ର ଏକ ଆକାଶ ମାର୍ଗ ସର୍ଭେ ମଧ୍ୟ କରିବେ। ସେ ଲୋଥାଲରେ ପ୍ରାୟ ୪୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ବିକଶିତ ହେଉଥିବା ଜାତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଐତିହ୍ୟ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ (ଏନଏଚଏମସି)ର ପ୍ରଗତି ପରିଦର୍ଶନ ଏବଂ ସମୀକ୍ଷା କରିବେ, ଯାହା ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ସାମୁଦ୍ରିକ ପରମ୍ପରାକୁ ପାଳନ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ଗବେଷଣା, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶର କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ।

 

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିଭାଷଣ ପଢିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ କ୍ଲିକ କରନ୍ତୁ

Explore More
ଶ୍ରୀରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ମନ୍ଦିର ଧ୍ଵଜାରୋହଣ ସମାରୋହରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ

ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଭିଭାଷଣ

ଶ୍ରୀରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ମନ୍ଦିର ଧ୍ଵଜାରୋହଣ ସମାରୋହରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ
38 Per Cent Women In Rural And Semi-Urban Use UPI Weekly For Daily Essentials: Survey

Media Coverage

38 Per Cent Women In Rural And Semi-Urban Use UPI Weekly For Daily Essentials: Survey
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
The government places great emphasis on bringing a 'technology culture' to agriculture: PM Modi
March 06, 2026
This year’s Union Budget gives a strong push to agriculture and rural transformation : PM
Government has continuously strengthened the agriculture sector ,major efforts have reduced the risks for farmers and provided them with basic economic security: PM
If we scale high-value agriculture together, it will transform agriculture into a globally competitive sector: PM
As export-oriented production increases, employment will be created in rural areas through processing and value addition: PM
Fisheries can become a major platform for export growth, a high-value, high-impact sector of rural prosperity: PM
The government is developing digital public infrastructure for agriculture through AgriStack: PM
Technology delivers results when systems adopt it, institutions integrate it, and entrepreneurs build innovations on it: PM

नमस्कार !

बजट वेबिनार सीरीज के तीसरे वेबिनार में, मैं आप सभी का अभिनंदन करता हूं। इससे पहले, टेक्नोलॉजी, रिफॉर्म्स और इकोनॉमिक ग्रोथ जैसे अहम विषयों पर दो वेबिनार हो चुके हैं। आज, Rural Economy और Agriculture जैसे अहम सेक्टर पर चर्चा हो रही है। आप सभी ने बजट निर्माण में अपने मूल्यवान सुझावों से बहुत सहयोग दिया, और आपने देखा होगा बजट में आप सबके सुझाव रिफ्लेक्ट हो रहे हैं, बहुत काम आए हैं। लेकिन अब बजट आ चुका है, अब बजट के बाद उसके full potential का लाभ देश को मिले, इस दिशा में भी आपका अनुभव, आपके सुझाव और सरल तरीके से बजट का सर्वाधिक लोगों को लाभ हो। बजट का पाई-पाई पैसा जिस हेतु से दिया गया है, उसको परिपूर्ण कैसे करें? जल्द से जल्द कैसे करें? आपके सुझाव ये वेबिनार के लिए बहुत अहम है।

साथियों,

आप सभी जानते हैं, कृषि, एग्रीकल्चर, विश्वकर्मा, ये सब हमारी अर्थव्यवस्था का मुख्य आधार है। एग्रीकल्चर, भारत की लॉन्ग टर्म डेवलपमेंट जर्नी का Strategic Pillar भी है, और इसी सोच के साथ हमारी सरकार ने कृषि सेक्टर को लगातार मजबूत किया है। करीब 10 करोड़ किसानों को 4 लाख करोड़ रुपए से अधिक की पीएम किसान सम्मान निधि मिली है। MSP में हुए Reforms से अब किसानों को डेढ़ गुना तक रिटर्न मिल रहा है। इंस्टिट्यूशनल क्रेडिट कवरेज 75 प्रतिशत से अधिक हो चुका है। पीएम फसल बीमा योजना के तहत लगभग 2 लाख करोड़ रुपए के क्लेम सेटल किए गए हैं। ऐसे अनेक प्रयासों से किसानों का रिस्क बहुत कम हुआ है, और उन्हें एक बेसिक इकोनॉमिक सिक्योरिटी मिली है। इससे कृषि क्षेत्र का आत्मविश्वास भी बढ़ा है। आज खाद्यान्न और दालों से लेकर तिलहन तक देश रिकॉर्ड उत्पादन कर रहा है। लेकिन अब, जब 21वीं सदी का दूसरा क्वार्टर शुरू हो चुका है, 25 साल बीत चुके हैं, तब कृषि क्षेत्र को नई ऊर्जा से भरना भी उतना ही आवश्यक है। इस साल के बजट में इस दिशा में नए प्रयास हुए हैं। मुझे विश्वास है, इस वेबिनार में आप सभी के बीच हुई चर्चा, इससे निकले सुझाव, बजट प्रावधानों को जल्द से जल्द जमीन पर उतारने में मदद करेंगे।

साथियों,

आज दुनिया के बाजार खुल रहे हैं, ग्लोबल डिमांड बदल रही है। इस वेबिनार में अपनी खेती को एक्सपोर्ट ओरिएंटेड बनाने पर भी ज्यादा से ज्यादा चर्चा आवश्य़क है। हमारे पास Diverse Climate है, हमें इसका पूरा फायदा उठाना है। एग्रो क्लाइमेटिक जोन, उस विषय में हम बहुत समृद्ध है। इस साल का बजट इन सब बातों के लिए अनगिनत नए अवसर देने वाला बजट है। प्रोडक्टिविटी बढ़ाने की दिशा तय करता है, और एक्सपोर्ट स्ट्रेंथ को बढ़ावा देता है। बजट में हमने high value agriculture पर फोकस किया है। नारियल, काजू, कोको, चंदन, ऐसे उत्पादों के regional-specific promotion की बात कही है, और आपको मालूम है, दक्षिण के हमारे जो राज्य हैं खासकर केरल है, तमिलनाडु है, नारियल की पैदावार बहुत करते हैं। लेकिन अब वो क्रॉप, वो सारे पेड़ इतने पुराने हो चुके हैं कि उसकी वो क्षमता नहीं रही है। केरल के किसानों को अतिरिक्त लाभ हो, तमिलनाडु के किसानों को अतिरिक्त लाभ हो। इसलिए इस बार कोकोनट पर एक विशेष बल दिया गया है, जिसका फायदा आने वाले दिनों में हमारे इन किसानों को मिलेगा।

साथियों,

नॉर्थ ईस्ट की तरफ देखें, अगरवुड बहुत कम लोगों को मालूम है, जो ये अगरबत्ती शब्द है ना, वो अगरवुड से आया हुआ है। अब हिमालयन राज्यों में टेम्परेट नट क्रॉप्स, और इन्हें बढ़ावा देने का प्रस्ताव बजट में रखा गया है। जब एक्सपोर्ट ओरिएंटेड प्रोडक्शन बढ़ेगा, तो ग्रामीण क्षेत्रों में प्रोसेसिंग और वैल्यू एडिशन के जरिए रोजगार सृजन होगा। इस दिशा में एक coordinated action कैसे हो, आप सभी स्टेकहोल्डर्स मिलकर जरूर मंथन करें। अगर हम मिलकर High Value Agriculture को स्केल करते हैं, तो ये एग्रीकल्चर को ग्लोबली कंपेटिटिव सेक्टर में बदल सकता है। एग्री experts, इंडस्ट्री और किसान एक साथ कैसे आएं, किसानों को ग्लोबल मार्केट से जोड़ने के लिए किस तरह से गोल्स सेट किए जाएं, क्वालिटी, ब्रांडिंग और स्टैंडर्ड्स, ऐसे हर पहलू, इन सबको कैसे प्रमोट किया जाए, इन सारे विषयों पर चर्चा, इस वेबिनार को, इसके महत्व को बढ़ाएंगे। मैं एक और बात आपसे कहना चाहूंगा। आज दुनिया हेल्थ के संबंध में ज्यादा कॉनशियस है। होलिस्टिक हेल्थ केयर और उसमें ऑर्गेनिक डाइट, ऑर्गेनिक फूड, इस पर बहुत रुचि है। भारत में हमें केमिकल फ्री खेती पर बल देना ही होगा, हमें नेचुरल फार्मिंग पर बल देना होगा। नेचुरल फार्मिंग से, केमिकल फ्री प्रोडक्ट से दुनिया के बाजार तक पहुंचने में हमारे लिए एक राजमार्ग बन जाता है। उसके लिए सर्टिफिकेशन, लेबोरेटरी ये सारी व्यवस्थाएं सरकार सोच रही है। लेकिन आप लोग इसमें भी जरूर अपने विचार रखिए।

साथियों,

एक्सपोर्ट बढ़ाने में एक बहुत बड़ा फैक्टर फिशरीज सेक्टर का पोटेंशियल भी है। भारत दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा मछली उत्पादक देश भी है। आज हमारे अलग-अलग तरह के जलाशय, तालाब, ये सब मिलाकर लगभग 4 लाख टन मछली उत्पादन होता है। जबकि इसमें 20 लाख टन अतिरिक्त उत्पादन की संभावना मौजूद है। अब विचार कीजिए आप, 4 लाख टन से हम अतिरिक्त 20 लाख टन जोड़ दें, तो हमारे गरीब मछुआरे भाई-बहन हैं, उनकी जिंदगी कैसी बदल जाएगी। हमारे पास Rural Income को डायवर्सिफाई करने का अवसर है। फिशरीज एक्सपोर्ट ग्रोथ का बड़ा प्लेटफॉर्म बन सकता है, दुनिया में इसकी मांग है। इस वेबिनार से अगर बहुत ही प्रैक्टिकल सुझाव निकलते हैं, तो कैसे रिज़रवॉयर, उसकी पोटेंशियल की सटीक मैपिंग की जाए, कैसे क्लस्टर प्लानिंग की जाए, कैसे फिशरीज डिपार्टमेंट और लोकल कम्युनिटी के बीच मजबूत कोऑर्डिनेशन हो, तो बहुत ही उत्तम होगा। हैचरी, फीड, प्रोसेसिंग, ब्रांडिंग, एक्सपोर्ट, उसके लिए आवश्यक लॉजिस्टिक्स, हर स्तर पर हमें नए बिजनेस मॉडल विकसित करने ही होंगे। ये Rural Prosperity, ग्रामीण समृद्धि के लिए, वहां की हाई वैल्यू, हाई इम्पैक्ट सेक्टर के रूप में परिवर्तित करने का एक अवसर है हमारे लिए, और इस दिशा में भी हम सबको मिलकर काम करना है, और आप आज जो मंथन करेंगे, उसके लिए, उस कार्य के लिए रास्ता बनेगा।

साथियों,

पशुपालन सेक्टर, ग्रामीण इकोनॉमी का हाई ग्रोथ पिलर है। भारत आज दुनिया का सबसे बड़ा मिल्क प्रोड्यूसर है, Egg प्रोडक्शन में हम दूसरे स्थान पर है। हमें इसे और आगे ले जाने के लिए ब्रीडिंग क्वालिटी, डिजीज प्रिवेंशन और साइंटिफिक मैनेजमेंट पर फोकस करना होगा। एक और अहम विषय पशुधन के स्वास्थ्य का भी है। मैं जब One Earth One Health की बात करता हूं, तो उसमें पौधा हो या पशु, सबके स्वास्थ्य की बात शामिल है। भारत अब वैक्सीन उत्पादन में आत्मनिर्भर है। फुट एंड माउथ डिजीज, उससे पशुओं को बचाने के लिए सवा सौ करोड़ से अधिक डोज पशुओं को लगाई जा चुकी है। राष्ट्रीय गोकुल मिशन के तहत टेक्नोलॉजी का विस्तार किया जा रहा है। हमारी सरकार में अब पशुपालन क्षेत्र के किसानों को किसान क्रेडिट कार्ड का भी लाभ मिल रहा है। निजी निवेश को प्रोत्साहित करने के लिए एनिमल हसबेंड्री इंफ्रास्ट्रक्चर डेवलपमेंट फंड की शुरुआत भी की गई है, और आपको ये पता है हम लोगों ने गोबरधन योजना लागू की है। गांव के पशुओं के निकलने वाला मलमूत्र है, गांव का जो वेस्ट है, कूड़ा-कचरा है। हम गोबरधन योजना में इसका उपयोग करके गांव भी स्वच्छ रख सकते हैं, दूध से आय होती है, तो गोबर से भी आय हो सकती है, और एनर्जी सिक्योरिटी की दिशा में गैस सप्लाई में भी ये गोबरधन बहुत बड़ा योगदान दे सकता है। ये मल्टीपर्पज बेनिफिट वाला काम है, और गांव के लिए बहुत उपयोगी है। मैं चाहूंगा कि सभी राज्य सरकारें इसको प्राथमिकता दें, इसको आगे बढ़ाएं।

साथियों,

हमने पिछले अनुभवों से समझा है कि केवल एक ही फसल पर टिके रहना किसान के लिए जोखिम भरा है। इससे आय के विकल्प भी सीमित हो जाते हैं। इसलिए, हम crop diversification पर फोकस कर रहे हैं। इसके अलावा, National Mission on Edible Oils And Pulses, National Mission on Natural Farming, ये सभी एग्रीकल्चर सेक्टर की ताकत बढ़ा रहे हैं।

साथियों,

आप भी जानते हैं एग्रीकल्चर स्टेट सब्जेक्ट है, राज्यों का भी एक बड़ा एग्रीकल्चर बजट होता है, हमें राज्यों को भी निरंतर प्रेरित करना है कि वो अपना दायित्व निभाने में, हम उनको कैसे मदद दें, हमारे सुझाव उनको कैसे काम आएं। राज्य का भी एक-एक पैसा जो गांव के लिए, किसान के लिए तय हुआ है, वो सही उपयोग हो। हमें बजट प्रावधानों को जिला स्तर तक मजबूत करना होगा। तभी नई पॉलिसीज का ज्यादा से ज्यादा फायदा उठाया जा सकता है।

साथियों,

ये टेक्नोलॉजी की सदी है और सरकार का बहुत जोर एग्रीकल्चर में टेक्नोलॉजी कल्चर लाने पर भी है। आज e-NAM के माध्यम से मार्केट एक्सेस का डेमोक्रेटाइजेशन हुआ है। सरकार एग्रीस्टैक के जरिए, एग्रीकल्चर के लिए डिजिटल पब्लिक इंफ्रास्ट्रक्चर विकसित कर रही है। इसके तहत डिजिटल पहचान, यानी किसान आईडी बनाई जा रही है। अब तक लगभग 9 करोड़ किसानों की किसान आईडी बन चुकी है, और लगभग 30 करोड़ भूमि पार्सलों का डिजिटल सर्वे किया गया है। भारत-विस्तार जैसे AI आधारित प्लेटफॉर्म, रिसर्च इंस्टीट्यूशंस और किसानों के बीच की दूरी कम कर रहे हैं।

लेकिन साथियों,

टेक्नोलॉजी तभी परिणाम देती है, जब सिस्टम उसे अपनाएं, संस्थाएं उसे इंटीग्रेट करें और एंटरप्रेन्योर्स उस पर इनोवेशन खड़ा करें। इस वेबिनार में आपको इससे जुड़े सुझावों को मजबूती से सामने लाना होगा। हम टेक्नोलॉजी को कैसे सही तरीके से इंटीग्रेट करें, इस दिशा में इस वेबिनार से निकले सुझावों की बहुत बड़ी भूमिका होगी।

साथियों,

हमारी सरकार ग्रामीण समृद्धि के निर्माण के लिए प्रतिबद्ध है। प्रधानमंत्री आवास योजना, स्वामित्व योजना, पीएम ग्रामीण सड़क योजना, स्वयं सहायता समूहों को आर्थिक मदद, इसने रूरल इकोनॉमी को निरंतर मजबूत किया है। लखपति दीदी अभियान की सफलता को भी हमें नई ऊंचाई देनी है। अभी तक गांव की 3 करोड़ महिलाओं को लखपति दीदी बनाने में हम सफल हो चुके हैं। अब 2029 तक, 2029 तक 3 करोड़ में और 3 करोड़ जोड़ना है, और 3 करोड़ और लखपति दीदियां बनाने का लक्ष्य तय किया गया है। ये लक्ष्य और तेजी से कैसे प्राप्त किया जाए, इसे लेकर भी आपके सुझाव महत्वपूर्ण होंगे।

साथियों,

देश में स्टोरेज का बहुत बड़ा अभियान चल रहा है। लाखों गोदाम बनाए जा रहे हैं। स्टोरेज के अलावा एग्री एंटरप्रेन्योर्स प्रोसेसिंग, सप्लाई चैन, एग्री-टेक, एग्री-फिनटेक, एक्सपोर्ट, इन सब में इनोवेशन और निवेश बढ़ाना आज समय की मांग है। मुझे विश्वास है आज जो आप मंथन करेंगे, उससे निकले अमृत से ग्रामीण अर्थव्यवस्था को नई ऊर्जा मिलेगी। आप सबको इस वेबिनार के लिए मेरी बहुत-बहुत शुभकामनाएं हैं, और मुझे पूरा विश्वास है कि जमीन से जुड़े हुए विचार, जड़ों से जुड़े हुए विचार, इस बजट को सफल बनाने के लिए, गांव-गांव तक पहुंचाने के लिए बहुत काम आएंगे। आपको बहुत-बहुत शुभकामनाएं।

बहुत-बहुत धन्यवाद। नमस्कार।