സാങ്കേതിക മേഖലയെ അനാവശ്യ നിയന്ത്രണങ്ങളില്‍ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കും: പ്രധാനമന്ത്രി
യുവ സംരംഭകര്‍ക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങള്‍ പ്രയോജനപ്പെടുത്താനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടായിരിക്കണം: പ്രധാനമന്ത്രി

നമസ്‌കാരം !

ഇത്തവണ നാസ്കോമിന്റെ ടെക്നോളജി ആന്റ് ലീഡർഷിപ്പ് ഫോറം എന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ വളരെ സവിശേഷമാണ്. മുമ്പത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ പ്രതീക്ഷയോടും ആത്മവിശ്വാസത്തോടും കൂടി ലോകം ഇന്ത്യയെ നോക്കുന്ന സമയമാണിത്.

നമ്മോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്: ना दैन्यम्, ना पलायनम् അതായത്, വെല്ലുവിളി എത്ര ബുദ്ധിമുട്ടാണെങ്കിലും , നമ്മൾ സ്വയം ദുർബലരായി കണക്കാക്കരുത്, വെല്ലുവിളിയെ ഭയന്ന് പിന്മാറരുത്. കൊറോണ കാലഘട്ടത്തിൽ, ഇന്ത്യയുടെ അറിവ്, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവ സ്വയം തെളിയിക്കുക മാത്രമല്ല, സ്വയം വികസിക്കുകയും ചെയ്തു. വസൂരി വാക്സിനുകൾക്കായി നാം മറ്റ് രാജ്യങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. ഇക്കാലം ലോകത്തെ പല രാജ്യങ്ങൾക്കും നാം മെയ്ഡ് ഇൻ ഇന്ത്യ കൊറോണ വാക്സിനുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. കൊറോണ സമയത്ത് ഇന്ത്യ നൽകിയ പരിഹാരങ്ങൾ ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടും പ്രചോദനമാണ്. നിങ്ങളുടെ സഹപ്രവർത്തകരെല്ലാം പറയുന്നത് കേൾക്കാൻ എനിക്ക് ഇപ്പോൾ അവസരം ലഭിച്ചതുപോലെ, ചില സിഇഒമാരും ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതുപോലെ, ഇന്ത്യയുടെ ഐടി വ്യവസായവും അത്ഭുതങ്ങൾ ചെയ്തു. ചിപ്പുകൾ പ്രവർത്തനരഹിതമാകുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ കോഡ് കാര്യങ്ങൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു. രാജ്യം മുഴുവൻ വീടിന്റെ ചുവരുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങിയപ്പോൾ, നിങ്ങൾ വീട്ടിൽ നിന്ന് വ്യവസായം സുഗമമായി നടത്തുകയായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ കണക്കുകൾ ലോകത്തെ വിസ്മയിപ്പിച്ചേക്കാം, പക്ഷേ നിങ്ങളുടെ കഴിവുകൾ കണക്കിലെടുത്ത് ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങൾക്ക് ഇത് വളരെ സ്വാഭാവികമാണ്.

സുഹൃത്തുക്കളെ ,

അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ, എല്ലാ മേഖലയെയും കൊറോണ ബാധിച്ചപ്പോൾ, നിങ്ങൾ ഏകദേശം 2 ശതമാനം വളർച്ച നേടി. വളർച്ചയെക്കുറിച്ച് ആശങ്കയുണ്ടായിരുന്നപ്പോഴും ഇന്ത്യയുടെ ഐടി വ്യവസായം 4 ബില്യൺ ഡോളർ വരുമാനത്തിൽ ചേർക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഇത് ശരിക്കും അഭിനന്ദനീയമാണ്, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും അഭിനന്ദനത്തിന് അർഹരാണ്. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ നൽകി ഇന്ത്യയുടെ വളർച്ചയുടെ ശക്തമായ ഒരു സ്തംഭം എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് ഐടി വ്യവസായം ഈ കാലയളവിൽ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന്, എല്ലാ ഡാറ്റയും, എല്ലാ സൂചകങ്ങളും, ഐടി വ്യവസായത്തിന്റെ വളർച്ചാ വേഗത പുതിയ ഉയരങ്ങളിലെത്തുമെന്ന് കാണിക്കുന്നു.
സുഹൃത്തുക്കളെ ,
പുതിയ ഇന്ത്യയും ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരനും പുരോഗതിക്കായി അക്ഷമരാണ്.പുതിയ ഇന്ത്യയുടെയും അതിന്റെ യുവാക്കളുടെയും ഈ മനോഭാവം നമ്മുടെ സർക്കാർ മനസ്സിലാക്കുന്നു. 130 കോടിയിലധികം ഇന്ത്യക്കാരുടെ അഭിലാഷങ്ങൾ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോകാൻ ഞങ്ങളെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നു. സർക്കാരിൽ നിന്നും നിങ്ങളിൽ നിന്നും രാജ്യത്തിന്റെ സ്വകാര്യ മേഖലയിൽ നിന്നുമാണ് പുതിയ ഇന്ത്യയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രതീക്ഷകൾ.

സുഹൃത്തുക്കളെ ,
ഇന്ത്യയുടെ ഐടി വ്യവസായം വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് ആഗോള പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ അതിന്റെ മുദ്ര പതിച്ചിരുന്നു.. സേവനങ്ങളും പരിഹാരങ്ങളും നൽകിക്കൊണ്ട് നമ്മുടെ ഇന്ത്യൻ വിദഗ്ധർ ലോകമെമ്പാടും സംഭാവന ചെയ്യുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ത്യയിലെ വിശാലമായ ആഭ്യന്തര വിപണിയിൽ നിന്ന് ഐടി വ്യവസായത്തിന് പ്രയോജനം ലഭിക്കാത്തതിന് ചില കാരണങ്ങളുണ്ട്. ഇത് ഇന്ത്യയിൽ ഡിജിറ്റൽ വിഭജനം വർദ്ധിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. ഒരു തരത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, വിളക്കിനടിയിലെ ഇരുട്ട് പോലെയായിരുന്നു സ്ഥിതി. ഞങ്ങളുടെ ഗവൺമെന്റിന്റെ നയങ്ങളും തീരുമാനങ്ങളും വർഷങ്ങളായി ഈ സമീപനം നാം എങ്ങനെ മാറ്റിമറിച്ചു എന്നതിന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളെ ,
ഭാവി നേതൃത്വത്തിന് ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വികസിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് നമ്മുടെ ഗവണ്മെന്റിനും നന്നായി അറിയാം. അതിനാൽ, സാങ്കേതിക വ്യവസായത്തെ അനാവശ്യ നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കാൻ ഗവണ്മെന്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ദേശീയ ഡിജിറ്റൽ ആശയവിനിമയ നയം അത്തരമൊരു വലിയ ശ്രമമായിരുന്നു. ഇന്ത്യയെ ആഗോള സോഫ്റ്റ്വെയർ ഉൽ‌പന്ന കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുന്നതിനായി ഒരു ദേശീയ നയവും രൂപീകരിച്ചു. കൊറോണ കാലഘട്ടത്തിലും പരിഷ്കരണങ്ങൾ തുടർന്നു. കൊറോണ കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ, "മറ്റ് സേവന ദാതാക്കൾക്കായി " (ഒഎസ്പി) മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പുറത്തിറക്കി, അത് നിങ്ങളുടെ ചർച്ചയിലും പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് പുതിയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് നിങ്ങൾക്ക് സുഗമമാക്കുകയും നിങ്ങൾ‌ക്ക് നേരിടുന്ന തടസ്സങ്ങൾ‌ കുറയുകയും ചെയ്‌തു. ഇന്നും, ചില സുഹൃത്തുക്കൾ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതുപോലെ, 90 ശതമാനത്തിലധികം ആളുകൾ അവരുടെ വീടുകളിൽ നിന്നാണ് ജോലി ചെയ്യുന്നത്. മാത്രമല്ല, ചില ആളുകൾ അവരുടെ ജന്മഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് ജോലി ചെയ്യുന്നു. നോക്കൂ, ഇത് സ്വയം ഒരു വലിയ ശക്തിയായി മാറാൻ പോകുന്നു. 12 പ്രധാന സേവന മേഖലകളിൽ വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ പ്രയോജനം നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കാൻ തുടങ്ങി.

സുഹൃത്തുക്കളെ ,
രണ്ട് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, ഒരു സുപ്രധാന നയത്തിൽ മറ്റൊരു പരിഷ്‌കരണം നടത്തി, അത് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും സ്വാഗതം ചെയ്തു. നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് മാപ്പും ജിയോ-സ്പേഷ്യൽ ഡാറ്റയും സ്വതന്ത്രമാക്കുകയും അത് വ്യവസായത്തിലേക്ക് തുറക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഘട്ടമാണ്. ഈ ഫോറത്തിന്റെ പ്രമേയവുമായി സമന്വയിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഘട്ടമാണിത് - 'ഭാവിയെ മെച്ചപ്പെട്ട സാധാരണ നിലയിലേക്ക് രൂപപ്പെടുത്തുന്നു', ഈ ഉച്ചകോടിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സർക്കാർ ഒരു വിധത്തിൽ ചെയ്തുവെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഞങ്ങളുടെ ടെക് സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഇക്കോസിസ്റ്റത്തെ ശാക്തീകരിക്കാൻ പോകുന്ന ഒരു ഘട്ടമാണിത്. ഐടി വ്യവസായത്തെ മാത്രമല്ല, ആത്മനിർഭർ ഭാരതിയുടെ സമഗ്രമായ ദൗത്യത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഘട്ടമാണിത്. ഞാൻ ഓർക്കുന്നു, നിരവധി സംരംഭകർ ഈ നിയന്ത്രണങ്ങളും മാപ്പുകളിലെ റെഡ് ടേപ്പും വിവിധ ഫോറങ്ങളിൽ ജിയോ സ്പെഷ്യൽ ഡാറ്റയും ചർച്ച ചെയ്യുന്നു.

 

ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിങ്ങളോട് ഒരു കാര്യം പറയാം, സുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആശങ്കകൾ മുന്നിൽ വന്നിരുന്നുരുന്നു, ഇവ തുറന്നാൽ സുരക്ഷയ്ക്ക് അപകടമുണ്ടാകുമെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും വന്നു. എന്നാൽ സുരക്ഷാ പ്രശ്‌നങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള മികച്ച ശക്തിയാണ് ആത്മവിശ്വാസം. ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ ആത്മവിശ്വാസം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, നാം അത് അതിർത്തിയിൽ കാണുന്നു. അപ്പോൾ മാത്രമേ ഇത്തരം തീരുമാനങ്ങൾ സാധ്യമാകൂ. ഈ തീരുമാനങ്ങൾ സാങ്കേതികവിദ്യയെ മാത്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണെന്നല്ല, അല്ലെങ്കിൽ ഇവ ഭരണ പരിഷ്കാരങ്ങളാണ്, അല്ലെങ്കിൽ സർക്കാർ പ്രത്യേക നയങ്ങളിൽ നിന്നോ നിയമങ്ങളിൽ നിന്നോ പിന്മാറി. ഈ തീരുമാനങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ കഴിവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ തീരുമാനങ്ങൾ എടുത്തിട്ടും രാജ്യത്തിന് സുരക്ഷിതത്വം നിലനിർത്താനും ലോകത്തിന് തങ്ങളുടെ മൂല്യം തെളിയിക്കാൻ കഴിയുന്ന രാജ്യത്തെ യുവാക്കൾക്ക് അവസരങ്ങൾ നൽകാനും ഇന്ത്യക്ക് കഴിയുമെന്ന് ആത്മവിശ്വാസമുണ്ട്. നിങ്ങളുമായി ഒരു ചർച്ച നടത്തുമ്പോഴെല്ലാം എനിക്ക് ഈ പ്രശ്നത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ബോധമുണ്ടായിരുന്നു. ലോകത്ത് ഉയർന്നുവന്ന പുതിയ അവസരങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിന് നമ്മുടെ യുവ സംരംഭകർക്കും സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്കും പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടായിരിക്കണം എന്ന ആശയത്തോടെയാണ് ഈ തീരുമാനം. രാജ്യത്തെ പൗരന്മാർ, നമ്മുടെ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ, പുതുമകൾ എന്നിവയിൽ ഗവണ്മെന്റിണ് പൂർണ്ണ വിശ്വാസമുണ്ട്. ഈ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ, നാം സ്വയം സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളെ ,
കഴിഞ്ഞ ആറ് വർഷത്തിനിടയിൽ, ഐടി വ്യവസായം തയ്യാറാക്കിയ ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങളും പരിഹാരങ്ങളും നാം ‌ അവയെ ഭരണത്തിൻറെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാക്കി മാറ്റി. ഡിജിറ്റൽ ഇന്ത്യ, പ്രത്യേകിച്ചും, സാധാരണക്കാരനെ ശാക്തീകരിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തെ സർക്കാരുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന്, ഡാറ്റയും ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടു, അവസാന മൈൽ സേവന വിതരണവും ഫലപ്രദമാണ്. നൂറുകണക്കിന് സർക്കാർ സേവനങ്ങളുടെ വിതരണം ഇന്ന് ഓൺലൈനിൽ നടക്കുന്നു. ഭരണത്തിൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ദരിദ്രർക്കും മധ്യവർഗത്തിനും വലിയ ആശ്വാസം നൽകുകയും അഴിമതിയിൽ നിന്ന് അവരെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഞങ്ങളുടെ ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളായ ഫിൻ ടെക് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, യുപിഐ എന്നിവ ഇന്ന് ലോകബാങ്ക് ഉൾപ്പെടെ ലോകമെമ്പാടും ചർച്ചചെയ്യപ്പെടുന്നു. വളരെയധികം കറൻസിയെ ആശ്രയിച്ചുള്ള ഒരു സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് നാല് വർഷത്തിനുള്ളിൽ കറൻസി കുറഞ്ഞ സമൂഹത്തിലേക്ക് നാം എങ്ങനെയാണ് മാറിയതെന്ന് നമുക്കറിയാം . ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകളുടെ കൂടുതൽ ഉപയോഗം കള്ളപ്പണത്തിന്റെ ഉറവിടങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ജാം ട്രിനിറ്റിയും ഡിബിടിയും മൂലം പാവപ്പെട്ടവരുടെ ഓരോ പൈയും ചോർച്ചയില്ലാതെ അവനിലേക്ക് എത്തുന്നു.

സദ്ഭരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥ സുതാര്യതയാണ്. ഈ പരിവർത്തനം ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണ വ്യവസ്ഥയിൽ സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് എല്ലാ സർവേയിലും ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിനോടുള്ള പൊതുവിശ്വാസം നിരന്തരം വളരുന്നത്. ഇപ്പോൾ, ഗവൺമെന്റ് ഫയലുകളിൽ നിന്ന് ഭരണം പുറത്തെടുത്ത് ഡാഷ്‌ബോർഡിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു. രാജ്യത്തെ സാധാരണ പൗരന്മാർക്ക് അവരുടെ ഫോണുകളിൽ സർക്കാരിന്റെയും സർക്കാർ വകുപ്പുകളുടെയും എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഉറപ്പാക്കാനാണ് ശ്രമം. ജോലി എന്തായാലും അത് രാജ്യത്തിന് മുമ്പിലായിരിക്കണം.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഇന്ന് ലോകത്തില്‍ ഇന്ത്യന്‍ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പ്രതിച്ഛായയും സ്വത്വവും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോള്‍, രാജ്യത്തിന് നിങ്ങളില്‍ നിന്ന് വളരെ പ്രതീക്ഷകളുണ്ട്. നമ്മുടെ സാങ്കേതികവിദ്യ കൂടുതല്‍ കൂടുതല്‍ 'മെയ്ഡ് ഇന്‍ ഇന്ത്യ' ആണെന്ന് നിങ്ങള്‍ ഉറപ്പുവരുത്തി. നിങ്ങളുടെ പരിഹാരങ്ങള്‍ക്ക് ഇപ്പോള്‍ മെയ്ക്ക് ഫോര്‍ ഇന്ത്യ എന്ന ധാരണ ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് ഞാന്‍ നിങ്ങളോട് അഭ്യര്‍ത്ഥിക്കുന്നു. ഒന്നിലധികം ഡൊമെയ്നുകളില്‍ ഇന്ത്യന്‍ സാങ്കേതിക നേതൃത്വത്തെ കൂടുതല്‍ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുകയും ഈ വേഗത നിലനിര്‍ത്തുകയും ചെയ്താല്‍ നമ്മുടെ മത്സരശേഷിക്ക് നാം പുതിയ മാനദണ്ഡങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതുണ്ട്. നമുക്ക് നമ്മോട് തന്നെ മത്സരിക്കേണ്ടി വരും. ഒരു ആഗോള സാങ്കേതിക നേതാവാകാന്‍, ഇന്ത്യന്‍ ഐടി വ്യവസായത്തിന് നവീകരണത്തിനും സംരംഭകത്വത്തിനും മികവിന്റെ സംസ്‌കാരത്തിനും സ്ഥാപന നിര്‍മ്മാണത്തിനും തുല്യ ശ്രദ്ധ നല്‍കേണ്ടതുണ്ട്. സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പ് സ്ഥാപകര്‍ക്കായി എനിക്ക് ഒരു പ്രത്യേക സന്ദേശമുണ്ട്. വെറും മൂല്യനിര്‍ണ്ണയത്തിലും എക്‌സിറ്റ് തന്ത്രങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. ഈ നൂറ്റാണ്ടിനെ മറികടക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങള്‍ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കാമെന്ന് ചിന്തിക്കുക. മികവിന്റെ ആഗോള മാനദണ്ഡം സജ്ജമാക്കുന്ന ലോകോത്തര ഉല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കാമെന്ന് ചിന്തിക്കുക. ഈ ഇരട്ട ലക്ഷ്യങ്ങളില്‍ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാന്‍ കഴിയില്ല, കാരണം അവയില്ലാതെ നാം എല്ലായ്‌പ്പോഴും ഒരു അനുയായിയാകും, ആഗോള നേതാവാകില്ല.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഈ വര്‍ഷം, നാം സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ 75-ാം വര്‍ഷം ആഘോഷിക്കുകയാണ്. പുതിയ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ നേടുന്നതിനുള്ള ശരിയായ സമയമാണിത്, അവ നേടുന്നതിന് മുഴുവന്‍ ശക്തിയും നല്‍കുക. ഇനി മുതല്‍ നാം എത്ര പുതിയ ലോകോത്തര ഉല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍ നല്‍കും, ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ 100 വര്‍ഷം ആഘോഷിക്കുമ്പോള്‍, 25-26 വര്‍ഷത്തിനുശേഷം നാം ഈ നൂറ്റാണ്ട് ആഘോഷിക്കുമ്പോള്‍ എത്ര ആഗോള നേതാക്കളെ സൃഷ്ടിക്കണം. നിങ്ങള്‍ ലക്ഷ്യം വയ്ക്കൂ, രാജ്യം നിങ്ങളോടൊപ്പമുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ഇത്രയും വലിയ ജനസംഖ്യയാണ് നിങ്ങളുടെ വലിയ ശക്തി. കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് മാസങ്ങളായി, സാങ്കേതിക പരിഹാരങ്ങള്‍ക്കായി ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങള്‍ എങ്ങനെയാണ് അക്ഷമരായി വളര്‍ന്നതെന്ന് നാം കണ്ടു. ആളുകള്‍ പുതിയ സാങ്കേതിക പരിഹാരങ്ങള്‍ക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു. ആളുകള്‍ പുതിയ കാര്യങ്ങള്‍ പരീക്ഷിക്കാന്‍ താല്‍പ്പര്യപ്പെടുന്നു, പ്രത്യേകിച്ചും ഇന്ത്യന്‍ ആപ്ലിക്കേഷനുകള്‍ അവര്‍ക്ക് ഉത്സാഹമേകുന്നു. രാജ്യം മനസ്സുമാറ്റി. നിങ്ങളും മനസ്സിനെ രൂപപ്പെടുത്തണം.


സുഹൃത്തുക്കളെ,

21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യയുടെ വെല്ലുവിളികളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നതിന് അനുകൂലമായ സാങ്കേതിക പരിഹാരങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നതില്‍ ഐടി വ്യവസായം, സാങ്കേതിക വ്യവസായം, നവീനാശയക്കാര്‍, ഗവേഷകര്‍, യുവമനസ്സുകള്‍ എന്നിവയ്ക്ക് വലിയ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ജലത്തിന്റെയും വളത്തിന്റെയും അമിത ഉപയോഗം കാരണം നമ്മുടെ കൃഷി വലിയ പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ നേരിടുന്നു. ഓരോ വിളയിലും വെള്ളത്തിന്റെയും വളത്തിന്റെയും ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ച് കര്‍ഷകനെ അറിയിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന നിര്‍മ്മിതബുദ്ധിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വ്യവസായം സ്മാര്‍ട്ട് സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതല്ലേ? സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് മാത്രം ഇത് മതിയാകില്ല; ഇന്ത്യയിലെ ജനകീയ തലത്തില്‍ സ്വീകരിക്കാവുന്ന പരിഹാരങ്ങള്‍ നാം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യണം. അതുപോലെ, ദരിദ്രരില്‍ ദരിദ്രര്‍ക്ക് ആരോഗ്യത്തിന്റെയും സ്വാത്ഥ്യത്തിന്റെയും ഡാറ്റയുടെ ശക്തിയില്‍ നിന്ന് എങ്ങനെ പ്രയോജനം നേടാമെന്ന് ഇന്ത്യ ഇന്ന് നിങ്ങളെ നോക്കുന്നു. ടെലിമെഡിസിന്‍ ഫലപ്രദമാക്കുന്നതിന് നിങ്ങളില്‍ നിന്ന് മികച്ച പരിഹാരങ്ങളും രാജ്യം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.


സുഹൃത്തുക്കളെ,

വിദ്യാഭ്യാസവും നൈപുണ്യവികസനവും സംബന്ധിച്ച്, രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ജനസംഖ്യയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന സാങ്കേതിക വ്യവസായങ്ങള്‍ രാജ്യത്തിന് പരിഹാരങ്ങള്‍ നല്‍കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ന്, രാജ്യത്തെ സ്‌കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും അടല്‍ ടിങ്കറിംഗ് ലാബുകളിലൂടെയും അടല്‍ ഇന്‍കുബേഷന്‍ കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെയും സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്കുള്ള അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു. പുതിയ ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും നൈപുണ്യത്തിനും പ്രാധാന്യം നല്‍കുന്നു. വ്യവസായത്തിന്റെ സഹകരണമില്ലാതെ ഈ ശ്രമങ്ങള്‍ വിജയിക്കാന്‍ കഴിയില്ല. നിങ്ങളുടെ സിഎസ്ആര്‍ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളുടെ ഫലങ്ങള്‍ നിങ്ങള്‍ അവലോകനം ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഞാന്‍ പറയുന്ന ഒരു കാര്യം. നിങ്ങളുടെ സിഎസ്ആര്‍ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ രാജ്യത്തിന്റെ പിന്നോക്ക പ്രദേശങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള കുട്ടികളിലായിരിക്കും, നിങ്ങള്‍ അവരെ ഡിജിറ്റല്‍ വിദ്യാഭ്യാസവുമായി കൂടുതല്‍ ബന്ധിപ്പിക്കുകയും വിശകലന ചിന്തയും ലാറ്ററല്‍ ചിന്തയും വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കില്‍, അത് ഒരു വലിയ ഗെയിം മാറ്റുന്നയാളായിരിക്കും. ഗവണ്‍മെന്റ് അതിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ശ്രമങ്ങള്‍ നടത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും നിങ്ങളുടെ സഹായത്തിന് അത്ഭുതങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിക്കാന്‍ കഴിയും. ഇന്ത്യ ആശയങ്ങള്‍ക്ക് കുറവല്ല. ആശയങ്ങള്‍ യാഥാര്‍ത്ഥ്യമാക്കാന്‍ സഹായിക്കുന്ന ഉപദേശകരെ ഇതിന് ആവശ്യമാണ്.


സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഇന്ന് ടയര്‍ -2, ടയര്‍ -3 നഗരങ്ങള്‍ രാജ്യത്തെ ആത്മനിഭര്‍ ഭാരതത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറുകയാണ്. ഈ ചെറിയ നഗരങ്ങള്‍ ഇന്ന് ഐടി അധിഷ്ഠിത സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ ആവശ്യകതയുടെയും വളര്‍ച്ചയുടെയും വലിയ കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറുകയാണ്. രാജ്യത്തെ ഈ ചെറിയ പട്ടണങ്ങളിലെ യുവാക്കള്‍ അത്ഭുതകരമായ പുതുമയുള്ളവരായി വളരുകയാണ്. ഈ ചെറിയ നഗരങ്ങളില്‍ മെച്ചപ്പെട്ട അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്‍ ഒരുക്കുന്നതിലും ഗവണ്‍മെന്റിന്റെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, അതിനാല്‍ രാജ്യക്കാര്‍ക്കും നിങ്ങളെപ്പോലുള്ള സംരംഭകര്‍ക്കും അസൗകര്യമുണ്ടാകില്ല. നിങ്ങള്‍ ഈ ചെറിയ നഗരങ്ങളിലേക്കും പട്ടണങ്ങളിലേക്കും പോകുത്തോറും അവ വളരും.


സുഹൃത്തുക്കളെ,

അടുത്ത മൂന്ന് ദിവസങ്ങളില്‍ ഇന്നത്തെയും ഭാവിയിലേയ്ക്കുമുള്ള പരിഹാരങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിങ്ങള്‍ ഗൗരവമേറിയ ചര്‍ച്ച നടത്തുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. പതിവുപോലെ, നിങ്ങളുടെ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ സര്‍ക്കാര്‍ ഗൗരവമായി പരിഗണിക്കും. എനിക്ക് ഒരു കാര്യം പറയാനുണ്ട്. ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ചെങ്കോട്ടയില്‍ നിന്നുള്ള എന്റെ ഇത്തവണ പ്രസംഗത്തിനിടെ, ആറ് ദിവസത്തിനുള്ളില്‍ ആറ് ലക്ഷം ഗ്രാമങ്ങളില്‍ ഒപ്റ്റിക്കല്‍ ഫൈബര്‍ ശൃംഖല പൂര്‍ത്തിയാക്കണമെന്ന് ഞാന്‍ രാജ്യത്തിന് മുന്നില്‍ ലക്ഷ്യം വച്ചിരുന്നു. ഞാന്‍ ഇത് പിന്തുടരുന്നതിനാല്‍, ഞങ്ങള്‍ അത് ചെയ്യും, കൂടാതെ സംസ്ഥാനങ്ങളും നമ്മോടൊപ്പം ചേരും. എന്നാല്‍ തുടര്‍ന്നുള്ള ജോലി നിങ്ങളുടെ മനസ്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ ദരിദ്രരില്‍ ദരിദ്രര്‍ക്ക് ഒപ്റ്റിക്കല്‍ ഫൈബര്‍ ശൃംഖലയുടെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്‍ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കാം, പുതിയ ഉപയോക്തൃ-സൈഹൃദ ഉല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍ എങ്ങനെ അവതരിപ്പിക്കാം, ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജനങ്ങളെ ഗവണ്‍മെന്റ് വിപണികള്‍, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം എന്നിവയുമായി എങ്ങനെ ബന്ധിപ്പിക്കാന്‍ കഴിയും. എങ്ങനെയാണ് ഈ ചട്ടക്കൂട് അയാളുടെ ജീവിതത്തെ മാറ്റുന്നതിനുള്ള ഒരു വലിയ മാധ്യമമാകുന്നത്? അത് ഉടനടി ചെയ്യണം. ഒപ്റ്റിക്കല്‍ ഫൈബര്‍ ഗ്രാമങ്ങളില്‍ എത്തുമ്പോള്‍ ഗ്രാമങ്ങളുടെ 10 ആവശ്യകതകള്‍ നിറവേറ്റാനും ഗ്രാമങ്ങളിലെ കുട്ടികളുടെ ജീവിതത്തില്‍ വലിയ മാറ്റം വരുത്താനും കഴിയുന്ന അത്തരം സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പുകള്‍ കൊണ്ടുവരണം.

ഇത് എത്ര വലിയ അവസരമാണെന്ന് നിങ്ങള്‍ നോക്കൂ, അതിനാല്‍ ഞാന്‍ നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഗവണ്‍മെന്റ് ഈ ജോലി ചെയ്യുന്നു. ഇപ്പോള്‍ നാം നേതൃത്വം എടുക്കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുക, അത് എല്ലാ മേഖലകളിലും എടുക്കുക, പൂര്‍ണ്ണ ശക്തിയോടെ സ്വീകരിക്കുക, ഈ നേതൃത്വത്തില്‍ നിന്ന് ഉയര്‍ന്നുവരുന്ന അമൃത് രാജ്യത്തെ മുഴുവന്‍ സേവിക്കും.
ഈ പ്രതീക്ഷയോടെ, നിങ്ങള്‍ക്ക് ഒരിക്കല്‍ കൂടി ആശംസകള്‍ നേരുന്നു.

വളരെ നന്ദി!

Explore More
ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം

ജനപ്രിയ പ്രസംഗങ്ങൾ

ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം
IIT Delhi tops India in QS Rankings 2027; 52 Indian institutions feature

Media Coverage

IIT Delhi tops India in QS Rankings 2027; 52 Indian institutions feature
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
India-France partnership is emerging as a strong pillar of trust, stability and cooperation: PM Modi in Paris
June 18, 2026

नमस्ते!

बों जू!

ऐसा लग रहा है, आप सब छुट्टी के मूड में हैं।

साथियों,

ये पेरिस शहर, Lights का शहर है, रंगों का शहर है, यहां Art है, Ideas हैं, और innovation की प्रेरणा भी है। इस शहर को भारत के अलग-अलग राज्यों से आए आप सभी लोग और भी खूबसूरत बना देते हैं। नए नए रंगों से भर देते हैं।

कोई तमिल है, कोई पंजाबी है, कोई गुजराती है, तो कोई मराठी है, और कोई बंगाली है। भारत के हर कोने का प्रतिनिधित्व यहां दिखाई देता है।

साथियों,

मैं जब 14 जून को नीस पहुंचा था तो सबसे पहले भारत इनोवेट्स कार्यक्रम में शामिल हुआ था। आज जब मैं फ्रांस से वापसी की तैयारी में हूं तो लग रहा है जैसे भारत कनेक्ट्स कार्यक्रम में आ गया हूं।

फ्रांस में रहने वाले आप लोगों ने 21वीं सदी के भारत-फ्रांस रिश्तों को जिस तरह कनेक्ट किया है, वो हमारी Strategic Partnership की बहुत बड़ी ताकत बन रही है। मैं आप सभी के लिए भारत से 140 करोड़ देशवासियों की शुभकामनाएं लेकर आया हूं। इस आत्मीय स्वागत के लिए, मैं आप सभी का हृदय से आभार व्यक्त करता हूं।

साथियों,

आज मैं ऐसे समय में फ्रांस आया हूं जब कुछ ही दिन पहले हमारी सरकार के 12 वर्ष पूरे हुए हैं। चुने हुए प्रधानमंत्री के रूप निरंतर 12 साल तक देश की सेवा करना मेरे जीवन का बहुत बड़ा सौभाग्य रहा है। यह भारत के लोकतंत्र की शक्ति है जिसने एक चायवाले को यहां तक पहुंचा दिया।

साथियों,

बीते 12 वर्ष, 140 करोड़ भारतीयों के अद्भुत सामर्थ्य के रहे हैं। 12 साल के इस कालखंड में भारत का GDP दोगुना हुआ है। Airports की संख्या दोगुनी हुई है। Universities की संख्या भी दोगुनी हो गई है। Highway Construction की स्पीड तीन गुना बढ़ गई। और Metro Network, चार गुणा बड़ा हो गया है।

मैं आपको कुछ और फैक्ट्स दूंगा, उससे आप अंदाजा लगा पाएंगे कि भारत किस स्पीड और कितने बड़े स्केल पर काम कर रहा है। पिछले 12 वर्षों में भारत का Defence Export 35 गुणा यानि Thirty Five Times बढ़ गया है।

औऱ एक फैक्ट सुनिए भारत में मोबाइल मैन्यूफैक्टरिंग यूनिट्स में, 100 गुणा की बढ़ोतरी हुई है। 100 times. भारत अब दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा mobile phone manufacturer है। इसी गति, इसी प्रगति का नतीजा है कि आज भारत दुनिया की Fastest Growing Major Economy है।

साथियों,

आज भारत की कहानी सिर्फ Economic Progress की कहानी नहीं है। सिर्फ यहाँ अटक नहीं जाती है। ये Social Transformation की भी कहानी है।

पिछले 12 साल में देश में 25 करोड़ लोग गरीबी से बाहर निकले हैं। यानि एक ऐसी प्रगति जिसका लाभ समाज के अंतिम व्यक्ति तक पहुंच रहा है। फ्रांस में जितने घर हैं, उससे भी अधिक पक्के घर बीते 12 वर्ष में हमने जरूरतमंदों के लिए बनाए हैं।

अब हर परिवार के पास, गरीब से गरीब क्यों न हो, Bank Account है। Financial Inclusion एक सरकारी कार्यक्रम नहीं, बल्कि सामाजिक परिवर्तन का अभियान बना है।

साथियों,

इन 12 वर्षों की उपलब्धियों में, एक उपलब्धि ऐसी भी है जिसे किसी आंकड़े से, या अंकों से, नहीं मापा जा सकता। वह है 140 करोड़ भारतीयों का आत्मविश्वास।

आज का भारत और आज के भारत का युवा बहुत बड़े सपने देख रहा है। भारत का किसान नई संभावनाओं के साथ आगे बढ़ रहा है। भारत की महिलाएं नए नेतृत्व का परिचय दे रही हैं। इसलिए ये सिर्फ Achievements के 12 साल नहीं हैं, ये भारत की एस्पिरेशन्स को नई बुलंदी देने का कालखंड रहा है।

साथियों,

एक समय था जब दूर-दराज के गांवों तक आधुनिक सुविधाएं पहुंचाना वाकई बहुत मुश्किल भरा था। आज उन्हीं गांवों में बिजली भी है, इंटरनेट भी है, और डिजिटल सेवाओं की पूरी दुनिया भी है। आज एक क्लिक पर, कभी भी, कहीं भी बैंकिंग सेवाएं उपलब्ध हैं।

आज मोबाइल फोन, भारत के नागरिकों को अनेक सुविधाओं से कनेक्ट कर रहा है। हमारे किसान, हमारे मछुआरे, हमारे dairy farmers, हमारी महिलाएं, हमारे स्टूडेंट्स, सभी टेक्नोलॉजी के माध्यम से सशक्त हो रहे हैं, और अपने लिए नए अवसर बना रहे हैं।

साथियों,

आपने 125 करोड़ से अधिक Aadhaar IDs के बारे में सुना है। लेकिन आज भारत सिर्फ पहचान को डिजिटल नहीं बना रहा। आज करीब 90 करोड़ भारतीयों की Unique Digital Health IDs बनाई जा चुकी हैं। जिससे मेडिकल रिकॉर्ड सुरक्षित और accessible बन गए हैं। इससे हेल्थकेयर डिलीवरी और अधिक आसान और efficient हो रही है।

साथियों,

इन उपलब्धियों की सबसे बड़ी विशेषता यह है कि इनमें से अधिकांश चीजें कुछ वर्ष पहले तक कल्पना जैसी लगती थीं। कौन सोच सकता था कि गांव-गांव तक हाई-स्पीड इंटरनेट पहुंचेगा ? कौन सोच सकता था कि दूर-सुदूर के गांवों में भी QR code जीवन का हिस्सा बन जायेगा ? गांव में कोई बहन, ड्रोन से खेती करने में मदद करेगी, ये भी असंभव लगता था।

लेकिन आज यह सब, भारत के करोड़ों लोगों के जीवन का सामान्य हिस्सा बनता जा रहा है। और आपको गर्व होगा साथियों, यही नए भारत की पहचान है।

जो कभी सपना था, वह आज सच्चाई है। जो कभी नामुमकिन लगता था, वो आज मुमकिन हुआ है, औऱ ये करने के पीछे सबसे बड़ी ताकत क्या है? किसकी वजह से ये सब संभव हुआ है? यह मोदी के कारण नहीं, वो ताकत है- भारत का लोकतंत्र, भारत की डेमोक्रेसी। इस डेमोक्रेसी में सबका साथ है, सबका विकास है।

साथियों,

आज से 50 या 100 साल बाद जब भारत के इस कालखंड की समीक्षा होगी, तो ये बात उभरकर सामने आएगी कि इस कालखंड को भारत की Aspirations ने ड्राइव किया। यह भारत के एस्पिरेशन्स का नया युग है।

जहां बिजली पहुंची है, वहां लोग सिर्फ बिजली नहीं चाहते, वे Smart Living चाहते हैं। जहां ट्रेन पहुंची है, वहां लोग High-Speed Connectivity चाहते हैं। जहां हाईवे बने हैं, वहां लोग World-Class Expressways चाहते हैं। जहां इंटरनेट पहुंचा है, वहां लोग AI और Digital Innovation में नेतृत्व चाहते हैं।

यानि आज भारत के लोग अपने जीवन को भी Next Level पर ले जाना चाहते हैं, और भारत को भी Next Level पर ले जाना उनका मकसद है, उनका संकल्प है, उनके सपने है।

और साथियों,

यही Aspirations आज भारत की विकास यात्रा की सबसे बड़ी शक्ति हैं। मैं आपको भारत की Space Journey का उदाहरण दूंगा।

भारत ने चंद्रयान को चंद्रमा के South Pole पर उतारा। दुनिया ने इसे एक बहुत बड़ी उपलब्धि माना। लेकिन भारत इसे अपनी मंजिल मानकर रुका नहीं। आज देश गगनयान की तैयारी कर रहा है। भारत अंतरिक्ष में अपना Space Station बनाने की दिशा में आगे बढ़ रहा है।

हमारे Space Startups Global Space Economy में अपनी जगह बनाने के लिए पुरजोश काम कर रहे हैं, आगे बढ़ रहे हैं।

साथियों,

Green Energy के क्षेत्र में भी भारत की यही एस्पिरेशंस दिखाई देती है। Solar Power में भारत की उपलब्धियों की दुनिया भर में लगातार चर्चा हो रही हैं। लेकिन भारत अगली छलांग की तैयारी कर रहा है।

Green Hydrogen में बड़े निवेश हो रहे हैं। Advanced Nuclear Energy पर तेजी से काम हो रहा है। आपने भारत के Fast Breeder nuclear Reactor से जुड़ी प्रोग्रेस के बारे में भी सुना ज़रूर होगा। ये भारत के न्यूक्लियर एनर्जी लैंडस्केप में क्रांतिकारी परिवर्तन करने का बहुत बड़ा अचीवमेंट हमारे सीसेन्टिस्टों ने किया है।

साथियों,

आज का भारत भविष्य का पूरा Ecosystem बना रहा है। भारत एक साथ हर उस क्षेत्र में निवेश कर रहा है, जो आने वाले दशकों की दिशा तय करेगा।

अभी आपने कुछ दिन पहले ही देखा है नीस में भारत इनोवेट्स का एक आयोजन किया। ये इवेंट भारत के डीप टेक सामर्थ्य को दुनिया तक पहुंचाने का एक और माध्यम था। इसमें भारत के 120 Deep-Tech Startups उपस्थित थे। Bharat Innovates में करीब एक हजार चार सौ B2B Meetings हुईं है। कई Startups के लिए Investment Commitments आगे बढ़ीं, Commercial Orders के लिए रास्ते खुले। French और European Universities तथा Incubators के साथ Engagements बढ़ रही हैं।

Student Exchanges, Joint Research, और Innovation Support के नए रास्ते बने। इसलिए Bharat Innovates सिर्फ एक Summit नहीं रहा। यह Innovation Diplomacy का एक नया मॉडल बना है।

और आज ही पेरिस में VivaTech इवेंट के जरिए, इस यात्रा को हमने और आगे बढ़ाया। नीस में हमने Ideas को Capital से जोड़ा और पेरिस में Indian Innovation को Global Scale से जोड़ा। आज दुनिया देख रही है भारत केवल भविष्य के लिए तैयार नहीं हो रहा है। भारत भविष्य को आकार दे रहा है।

साथियों,

एक समय था, जब देशों के बीच रिश्ते केवल व्यापार से तय होते थे। आज व्यापार के साथ-साथ Trust यानि भरोसा भी उतना ही महत्वपूर्ण हो गया है।

हर देश Reliable Supply Chains चाहता है। हर देश Stable Partnerships चाहता है। हर देश ऐसे साथियों की तलाश में है, जिन पर लंबे समय तक भरोसा किया जा सके। और ऐसे समय में, भारत विश्व में एक Trusted Partner के रूप में उभर रहा है।

एवियां में G7 बैठक के दौरान मैंने trust based partnerships बनाने पर ज़ोर दिया। ग्लोबल साउथ के देशों के साथ equal पार्टनर्स के रूप में आगे बढ़ने का आह्वान किया। भारत का G7 समिट में संदेश था Global Governance तभी प्रभावी होगी जब वह Inclusive होगी। Global Growth तभी Sustainable होगी जब वह शेयर्ड होगी। और Global Technology तभी मानवता के लिए उपयोगी होगी जब वह Trusted होगी।

साथियों,

भारत और दुनिया के बीच व्यापारिक रिश्तों में नई ऊर्जा नज़र आ रही है। फ्रांस के साथ भारत का ट्रेड लगतार बढ़ रहा है। पिछले कुछ वर्षों में भारत ने दुनिया के अनेक देशों के साथ Free Trade Agreements किए हैं। यूरोपियन यूनियन हो, यूनाइटेड किंगडम हो दुनिया के हर देश, हर रीजन के साथ भारत समझौते कर रहा है।

अगले महीने से भारत और UK के बीच ट्रेड एग्रीमेंट भी लागू हो जाएगा। यह एग्रीमेंट भारत के farmers, workers और innovators को अनेक नए अवसर प्रदान करेगा।

साथियों,

आज दुनिया Uncertainty और Disruption के दौर से गुजर रही है। ऐसे समय में भारत और फ्रांस की साझेदारी विश्वास, स्थिरता और सहयोग का एक मजबूत स्तंभ बन रहा है।

इस वर्ष हमने भारत और फ्रांस के संबंधों को Special Global Strategic Partnership का दर्जा दिया था। नीस में मेरे मित्र President Macron और मैंने हमारे संबंधों को force for global good बनाने पर चर्चा की। Defence से लेकर space और नुक्लियर तक AI और क्रिटीकल मिनरल्स से लेकर high speed railway तक, हर क्षेत्र में हम मिलकर आगे बढ़ेंगे।

साथियों,

Solar energy हो, या AI के क्षेत्र में सहयोग हो, भारत और फ्रांस मिलकर ऐसे समाधान विकसित कर रहे हैं जो पूरी मानवता के हित में हैं। पिछले वर्ष पेरिस में और इस वर्ष दिल्ली में हमने AI Summit को Co-chair किया।

अब हम साथ मिलकर अगले वर्ष “तृष्णा” satellite को लॉन्च करने जा रहें हैं। यह “तृष्णा” satellite जो विश्व में फूड और वाटर सिक्युरिटी सुनिश्चित करने में योगदान देगा।

और साथियों,

यह सभी गवर्नमेंट टू गवर्नमेंट पहलो में आप सभी का योगदान बहुत महत्वपूर्ण है। ये आप हैं जो भारत और यूरोप के बीच सबसे मजबूत सेतु हैं। आप दोनों समाजों को समझते हैं। दोनों बाजारों को समझते हैं। आने वाले समय में Talent, Trade, Technology, Tourism और Investment के नए अवसरों को आगे बढ़ाने में आपकी भूमिका लगातार बढ़ने वाली हैं।

साथियों,

भारत और फ्रांस के रिश्तों को साझा इतिहास, साझा मूल्यों और साझा विश्वास ने आगे बढ़ाया है। विश्व युद्धों के दौरान फ्रांस की धरती पर बलिदान देने वाले भारतीय सैनिकों की स्मृतियां आज भी हमें जोड़ती हैं।

मुझे पहले नव शापेल में श्रद्धांजलि देने का अवसर मिला, पिछले वर्ष प्रेसिडेंट मैक्रों के साथ मार्सेय के वॉर मेमोरियल जाने का अवसर भी मिला। ये हमारी साझा विरासत है।

फ्रांस, भारतीयों के योगदान को संजोता भी है और सराहता भी है। भारतीय मूल की नूर इनायत खान हों, जिन्होंने फ्रांस की Resistance के लिए अपना जीवन बलिदान किया, या महाराजा रणजीत सिंह के साथ काम करने वाले जनरल जां फ्रांस्वा अलार हों ये सभी भारत और फ्रांस की साझा विरासत के प्रतीक हैं।

भारत के राज्य पुडुचेरी में भी फ्रेंच विरासत की झलक दिखाई देती है। वहां का Architecture, वहां की कला-संस्कृति और खान-पान सभी में हमारे संबंधों की महेक है।

साथियों,

इस समय फ्रांस समेत पूरी दुनिया में International Yoga Day की तैयारी भी चल रही है। इस अवसर पर मैं, फ्रांस में योग को आगे बढ़ाने वाले श्रीमान महेश घाट्राड्याल जी को भी आदरपूर्वक श्रद्धांजलि देता हूं। मैं पद्म पुरस्कार से सम्मानित, शार्लोत शोपां जी को भी प्रणाम करता हूं। जिन्होंने सौ वर्ष की आयु में भी, योग के माध्यम से फ़्रांस को भारत की विरासत से जोड़ा है। उनका जीवन यह सिद्ध करता है: Yoga does not add years to life, it adds life to years.

साथियों,

मैं फ्रेद नेग्री जी को भी आदरपूर्वक श्रद्धापूर्वक याद करता हूं। भारतीय विरासत को संरक्षित करने में उनका योगदान अतुल्य रहा है।

साथियों,

भारत और फ्रांस को कनेक्ट करने वाली एक और चीज है, और वो है फुटबॉल। इस वक्त यहां फुटबॉल फीवर पूरे जोर पर है। फ्रांस में इसकी दीवानगी, चप्पे-चप्पे पर दिखती है। लेकिन भारत में भी फुटबॉल का क्रेज़ सिर चढ़कर बोलता है।

खासतौर पर फ्रांस की टीम के फैन्स भारत में बहुत अधिक हैं। फ़्रांस ने इस वर्ल्ड कप की शुरुआत एक जोरदार जीत से शुरू की है। मैं फ्रांस की टीम को बहुत-बहुत शुभकामनाएं देता हूं।

साथियों,

जाने से पहले, आप सभी के लिए कुछ और अच्छी खबरें भी लेकर के आया हूँ। वो आपके लिए हैं। पिछले वर्ष, मार्सेय में कॉन्सुलेट खोला गया, इससे काफी अधिक सुविधा मिल रही है। कुछ हफ्ते पहले, Indian Nationals के लिए French Airports पर Visa-free Transit की व्यवस्था शुरू हो गई है।

Students और Professionals की Mobility बढ़ाना हो, या Educational Qualifications की Mutual Recognition की बात हो, या फिर French Universities के भारत में Campus खोलना हो, इन सभी पर हम मिलकर आगे बढ़ रहें हैं।

अब फ्रांस में UPI के उपयोग का दायरा भी और बढ़ने जा रहा है। यानि भारत-फ्रांस कनेक्ट भी Instant और आपसी Payment भी Instant!

साथियों,

इन सभी पहलों से, हम भारत और फ़्रांस को और करीब ला रहें हैं। और मैं फिर कहूंगा इस साझेदारी की नींव, इस रिश्ते की असली ताकत आप सभी हैं। आप सब मेरे देशवासी हैं।

आज जब भारत तेज़ी से विकसित भारत के लक्ष्य की ओर बढ़ रहा है, तो मैं आप सभी से भारत के साथ और गहराई से जुडने का आग्रह करूंगा। इससे भारत की विकास यात्रा को नई शक्ति मिलेगी, और आपको अपनी पुरखों की धरती की सेवा करने का अवसर भी मिलेगा।

इन्हीं शब्दों के साथ आप सभी के प्रेम आपके उत्साह और इस आत्मीय स्वागत के लिए मैं एक बार फिर आप सभी का आभार व्यक्त करता हूं।

भारत माता की जय!

बहुत बहुत धन्यवाद।