“ഗവണ്മെന്റിന്റെ നയങ്ങളുടെയും തീരുമാനങ്ങളുടെയും ഗുണപരമായ ഫലം ഇന്ന് അത് ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ളിടത് ദൃശ്യമാണ്”
“ഇന്നു ജനങ്ങൾ ഗവണ്മെന്റിനെ തടസമായി കാണുന്നില്ല; മറ‌ിച്ച്, പുതിയ അവസരങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തേജകമായാണു ജനങ്ങൾ നമ്മുടെ ഗവണ്മെന്റിനെ കാണുന്നത്. തീർച്ചയായും, സാങ്കേതികവിദ്യ ഇതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്”
“പൗരന്മാർക്ക് അവരുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ സുഗമമായി ഗവണ്മെന്റിനെ അറിയിക്കാനും പ്രതിവിധ‌ികൾ ഉടൻ നേടാനും കഴിയും”
“ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിലും എത്തുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനൊപ്പം, ഞങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽ ആധുനിക ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു”
“നിർമിതബുദ്ധിവഴി പരിഹരിക്കാൻ കഴിയുന്ന സമൂഹത്തിലെ ഇത്തരം 10 പ്രശ്നങ്ങൾ നമുക്കു തിരിച്ചറിയാൻ കഴ‌‌ിയുമോ”
“ഗവണ്മെന്റും ജനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വിശ്വാസത്തിന്റെ അഭാവം അടിമത്ത മനോഭാവത്തിന്റെ ഫലമാണ്”
“സമൂഹവുമായുള്ള വിശ്വാസം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് ആഗോളതലത്തിലെ മികച്ച സമ്പ്രദായങ്ങളിൽനിന്നു നാം പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്”

നമസ്‌കാരം!
ദേശീയ ശാസ്ത്ര ദിനമായ ഇന്നത്തെ ബജറ്റ് വെബിനാറിന്റെ വിഷയം വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഇന്ത്യ പൗരന്മാരെ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ശക്തിയാല്‍ നിരന്തരം ശാക്തീകരിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വര്‍ഷങ്ങളായി നമ്മുടെ ഗവണ്‍മെന്റിന്റെ എല്ലാ ബജറ്റിലും, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിത സൗകര്യങ്ങള്‍ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഊന്നല്‍ നല്‍കിയിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം, ഈ വര്‍ഷത്തെ ബജറ്റിലും മാനുഷിക സ്പര്‍ശമുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്ക് മുന്‍ഗണന നല്‍കാന്‍ ഞങ്ങള്‍ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സുഹൃത്തുക്കളെ, നമ്മുടെ രാജ്യത്ത് ഗവണ്‍മെന്റിന്റെ മുന്‍ഗണനകളില്‍ വളരെയധികം വൈരുദ്ധ്യങ്ങള്‍ ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ ചുവടുവയ്പിലും ഗവണ്‍മെന്റിന്റെ ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള ഇടപെടലും സ്വാധീനവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന സമൂഹത്തിലെ ഒരു വിഭാഗം ഉണ്ടായിരുന്നു. മറ്റൊരു വിധത്തില്‍ പറഞ്ഞാല്‍, അവര്‍ക്കായി ഗവണ്‍മെന്റ് എന്തെങ്കിലും ചെയ്യണം. എന്നാല്‍ മുന്‍ ഗവണ്‍മെന്റുകളുടെ കാലത്ത് ഈ വിഭാഗത്തിന് ഗവണ്‍മെന്റിന്റെ ഇടപെടലുകളുടെ അഭാവം എപ്പോഴും അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നു. അത്തരമൊരു അഭാവത്തില്‍, അവര്‍ ജീവിതം പോരാട്ടത്തിനായി മാറ്റിവെച്ചു. സമൂഹത്തില്‍ ഈ വിഭാഗത്തിനൊപ്പം സ്വന്തം കഴിവുകള്‍ ഉപയോഗിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകാന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മറ്റൊരു വിഭാഗം ആളുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാല്‍ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ഗവണ്‍മെന്റിന്റെ ഇടപെടലുകള്‍ നിമിത്തം വിവിധ തടസ്സങ്ങള്‍ നേരിട്ടു. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വര്‍ഷങ്ങളായി നമ്മുടെ ഗവണ്‍മെന്റിന്റെ ശ്രമഫലമായി ഇപ്പോള്‍ ഈ സ്ഥിതി മാറാന്‍ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഗവണ്‍മെന്റിന്റെ നയങ്ങളുടെയും തീരുമാനങ്ങളുടെയും നല്ല ഫലം ഇന്ന് ആവശ്യമുള്ളിടത്തെല്ലാം ദൃശ്യമാണ്.
നമ്മുടെ പ്രയത്നങ്ങള്‍ എല്ലാ ദരിദ്രുരടെയും ജീവിതം എളുപ്പമാക്കുകയും അവരുടെ ജീവിത സൗകര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ജനജീവിതത്തില്‍ ഗവണ്‍മെന്റിന്റെ ഇടപെടലും സമ്മര്‍ദ്ദവും കുറഞ്ഞു. ഇന്ന് ജനങ്ങള്‍ ഗവണ്‍മെന്റിനെ ഒരു തടസ്സമായി കണക്കാക്കുന്നില്ല. പകരം, പുതിയ അവസരങ്ങള്‍ക്കായുള്ള ഉത്തേജകമായാണ് ആളുകള്‍ നമ്മുടെ ഗവണ്‍മെന്റിനെ കാണുന്നത്. തീര്‍ച്ചയായും, സാങ്കേതികവിദ്യ ഇക്കാര്യത്തില്‍ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഒരു രാഷ്ട്രം-ഒരു റേഷന്‍ കാര്‍ഡ് എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനമായി സാങ്കേതികവിദ്യ മാറിയെന്നും അതിന്റെ ഫലമായി കോടിക്കണക്കിന് പാവപ്പെട്ട ജനങ്ങള്‍ക്ക് സുതാര്യമായ രീതിയില്‍ സൗജന്യ റേഷന്‍ ഉറപ്പാക്കാനായെന്നും കാണാം. കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികള്‍ക്ക് ഇത് വലിയ അനുഗ്രഹമായി മാറി. സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്കൊപ്പം ജന്‍ധന്‍ അക്കൗണ്ടുകളും ആധാറും മൊബൈലും കോടിക്കണക്കിന് പാവപ്പെട്ടവരുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകളിലേക്ക് നേരിട്ട് പണം അയക്കാന്‍ സൗകര്യമൊരുക്കി.

അതുപോലെ, ആരോഗ്യ സേതുവിനും കോവിന്‍ ആപ്പിനും സാങ്കേതികവിദ്യ ഒരു പ്രധാന ഉപകരണമായി മാറി. കൊറോണ സമയത്ത് ഇത് രോഗം കണ്ടെത്തുന്നതിനും വാക്‌സിനേഷനും വളരെയധികം സഹായിച്ചു. സാങ്കേതിക വിദ്യകള്‍ റെയില്‍വേ റിസര്‍വേഷന്‍ കൂടുതല്‍ ആധുനികമാക്കിയെന്നും സാധാരണക്കാരന് തലവേദനയില്‍ നിന്ന് മോചനം ലഭിച്ചെന്നും ഇന്ന് നാം കാണുന്നു. കോമണ്‍ സര്‍വീസ് സെന്ററുകളുടെ ശൃംഖല സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ ദരിദ്രരായ പാവപ്പെട്ടവരെ ഗവണ്‍മെന്റ് സേവനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത്തരം നിരവധി തീരുമാനങ്ങളിലൂടെ നമ്മുടെ ഗവണ്‍മെന്റ് നാട്ടുകാരുടെ ജീവിത സൗകര്യം വര്‍ധിപ്പിച്ചു.

സുഹൃത്തുക്കളേ, ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ ഓരോ പൗരനും ഈ മാറ്റം അനുഭവിക്കുന്നുണ്ട്, ഗവണ്‍മെന്റുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നത് വളരെ എളുപ്പമായി. അതായത്, പൗരന്‍മാര്‍ക്ക് അവരുടെ സന്ദേശം ഗവണ്‍മെന്റിലേക്ക് എളുപ്പത്തില്‍ എത്തിക്കാന്‍ കഴിയും, മാത്രമല്ല അവര്‍ക്ക് ഉടന്‍ തന്നെ പരിഹാരം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, നികുതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികള്‍ മുമ്പ് വളരെ കൂടുതലായിരുന്നു, നികുതിദായകര്‍ പല തരത്തില്‍ ഉപദ്രവിക്കപ്പെട്ടു. അതിനാല്‍, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ ഞങ്ങള്‍ മുഴുവന്‍ നികുതി പ്രക്രിയയും മുഖരഹിതമാക്കി. ഇപ്പോള്‍ നിങ്ങളുടെ പരാതികള്‍ക്കും തീര്‍പ്പിനും ഇടയില്‍ സാങ്കേതികതയല്ലാതെ വ്യക്തികളൊന്നുമില്ല. ഞാന്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് ഒരു ഉദാഹരണം മാത്രം പറഞ്ഞുതന്നതാണ്. സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ മറ്റ് വകുപ്പുകളിലെയും പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ മികച്ച രീതിയില്‍ പരിഹരിക്കാനാകും. വിവിധ വകുപ്പുകള്‍ക്ക് അവരുടെ സേവനങ്ങള്‍ ആഗോള നിലവാരമുള്ളതാക്കാന്‍ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കാം. ഈ ചുവടുവെപ്പ് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിലൂടെ, ഗവണ്‍മെന്റുമായുള്ള ആശയവിനിമയം കൂടുതല്‍ ലളിതമാക്കാന്‍ കഴിയുന്ന മേഖലകളും നമുക്ക് തിരിച്ചറിയാനാകും.

സുഹൃത്തുക്കളേ, മിഷന്‍ കര്‍മ്മയോഗിയിലൂടെ നാം ഗവണ്‍മെന്റ് ജീവനക്കാര്‍ക്ക് പരിശീലനം നല്‍കുന്നുവെന്ന് നിങ്ങള്‍ അറിഞ്ഞിരിക്കണം. ഈ പരിശീലനത്തിന് പിന്നിലെ നമ്മുടെ ലക്ഷ്യം ജീവനക്കാരെ പൗരകേന്ദ്രീകൃതമാക്കുക എന്നതാണ്. ഈ പരിശീലന കോഴ്‌സ് പതിവായി പുതുക്കേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്. എന്നാല്‍ ജനങ്ങളുടെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ മാറ്റങ്ങള്‍ വരുത്തിയാലേ മികച്ച ഫലം ലഭിക്കൂ. പരിശീലന കോഴ്സ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ആളുകളുടെ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ തുടര്‍ന്നും ലഭിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം നമുക്ക് സൃഷ്ടിക്കാന്‍ കഴിയും.

സുഹൃത്തുക്കളേ, സാങ്കേതികവിദ്യ എല്ലാവര്‍ക്കും കൃത്യമായ വിവരങ്ങള്‍ നല്‍കി മുന്നോട്ട് പോകാനുള്ള തുല്യ അവസരം നല്‍കുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി നമ്മുടെ ഗവണ്‍മെന്റ് വലിയ തോതില്‍ നിക്ഷേപം നടത്തുന്നു. നാം ഇന്ത്യയില്‍ ആധുനിക ഡിജിറ്റല്‍ ഇന്‍ഫ്രാസ്ട്രക്ചര്‍ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. ഇതോടൊപ്പം, ഡിജിറ്റല്‍ വിപ്ലവത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങള്‍ സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിലും എത്തുന്നുവെന്ന് നാം ഉറപ്പാക്കുന്നു. ഇന്ന്, ദൂരസ്ഥലങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള ചെറുകിട കച്ചവടക്കാര്‍ക്കും വഴിയോര കച്ചവടക്കാര്‍ക്കും പോലും അവരുടെ ഉല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍ ഗവണ്‍മെന്റഇനു നേരിട്ട് വില്‍ക്കാന്‍  ജെം പോര്‍ട്ടല്‍ ഈ അവസരം നല്‍കിയിട്ടുണ്ട്. ഇ-നാം കര്‍ഷകര്‍ക്ക് വാങ്ങാന്‍ തയ്യാറുള്ള വിവിധ സ്ഥലങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ളവരുമായി ബന്ധപ്പെടാനുള്ള അവസരം നല്‍കി. ഇപ്പോള്‍ കര്‍ഷകര്‍ക്ക് സ്വന്തം നാടുകളില്‍ ഇരുന്നു തന്നെ അവരുടെ ഉല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍ക്ക് മികച്ച വില നേടിയെടുക്കാന്‍ കഴിയും.

സുഹൃത്തുക്കളേ, 5ജി, എഐ എന്നിവ വളരെക്കാലമായി ചര്‍ച്ചചെയ്യപ്പെട്ടതാണ്. വ്യവസായം, വൈദ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, കൃഷി തുടങ്ങി എല്ലാ മേഖലകളിലും വലിയ മാറ്റങ്ങളുണ്ടാകുമെന്നു പറയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാല്‍ ഇപ്പോള്‍ നമുക്ക് ചില പ്രത്യേക ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ വെക്കേണ്ടതുണ്ട്. സാധാരണക്കാരന്റെ ഉന്നമനത്തിനായി ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മാര്‍ഗങ്ങള്‍ എന്തൊക്കെയാണ്? നമ്മള്‍ കൂടുതല്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട മേഖലകള്‍ ഏതൊക്കെയാണ്? എഐ വഴി പരിഹരിക്കാവുന്ന സമൂഹത്തിന്റെ 10 പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ നമുക്ക് തിരിച്ചറിയാനാകുമോ? ലക്ഷക്കണക്കിന് യുവാക്കള്‍ ഹാക്കത്തണുകളില്‍ ചേരുകയും മികച്ച പരിഹാരങ്ങള്‍ നല്‍കുകയും ചെയ്യുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ, നാം സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ ഓരോ വ്യക്തിക്കും ഡിജിലോക്കര്‍ സൗകര്യം അവതരിപ്പിച്ചു. ഇപ്പോള്‍ സ്ഥാപനങ്ങള്‍ക്കും ഡിജിലോക്കര്‍ സൗകര്യമുണ്ട്. ഇവിടെ കമ്പനികള്‍ക്കും എംഎസ്എംഇകള്‍ക്കും അവരുടെ ഫയലുകള്‍ സംഭരിക്കാനും വിവിധ റെഗുലേറ്റര്‍മാരുമായും ഗവണ്‍മെന്റ് വകുപ്പുകളുമായും അവ പങ്കിടാനും കഴിയും. ഡിജിലോക്കര്‍ എന്ന ആശയം കൂടുതല്‍ വിപുലീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മറ്റെന്തൊക്കെ വഴികളിലൂടെയാണ് ജനങ്ങള്‍ക്ക് ഇതിന്റെ പ്രയോജനം ലഭിക്കുക എന്ന് കണ്ടറിയണം.

സുഹൃത്തുക്കളേ, കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വര്‍ഷങ്ങളായി എം.എസ്.എം.ഇകളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി നാം നിരവധി സുപ്രധാന നടപടികള്‍ കൈക്കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. വന്‍കിട കമ്പനികളായി മാറുന്നതില്‍ ഇന്ത്യയിലെ ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങള്‍ നേരിടുന്ന പ്രശ്നങ്ങള്‍ കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്. ചെറുകിട ബിസിനസുകള്‍ക്കും ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങള്‍ക്കും ഉണ്ടാകുന്ന പരിപാലന ചെലവ് കുറയ്ക്കാന്‍ നാം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. സമയം പണമാണെന്ന് ബിസിനസ്സില്‍ പറയാറുണ്ട്. അതിനാല്‍, പരിപാലിക്കാന്‍ ചെലവഴിക്കുന്ന സമയം ലാഭിക്കുന്നത്, പരിപാലിക്കല്‍ ചെലവ് ലാഭിക്കുന്നു എന്നാണ്. അനാവശ്യമായി ചെയ്യുന്ന ജോലികളുടെ പട്ടികയുണ്ടാക്കാന്‍ നിങ്ങള്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കില്‍, ഇതാണ് ശരിയായ സമയം. കാരണം ഞങ്ങള്‍ ഇതിനകം 40,000 പരിപാലന പ്രക്രിയകള്‍ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

സുഹൃത്തുക്കളേ, ഗവണ്‍മെന്റും ജനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വിശ്വാസമില്ലായ്മ അടിമ മനോഭാവത്തിന്റെ ഫലമാണ്. എന്നാല്‍ ഇന്ന് ഗവണ്‍മെന്റ ചെറിയ തെറ്റുകള്‍ കുറ്റമല്ലാതാക്കിയും എംഎസ്എംഇ വായ്പകള്‍ ജാമ്യം നിന്നും ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം നേടിയെടുത്തിരിക്കുന്നു. എന്നാല്‍ നമ്മള്‍ ഇവിടെക്കൊണ്ട് അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല. സമൂഹവുമായുള്ള വിശ്വാസം ഊട്ടിയുറപ്പിക്കാന്‍ ലോകത്തെ മറ്റു രാജ്യങ്ങളില്‍ എന്തെല്ലാം ചെയ്തുവെന്നതു കാണേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. അവരില്‍ നിന്ന് പാഠം ഉള്‍ക്കൊണ്ട് നമ്മുടെ നാട്ടിലും സമാനമായ ശ്രമങ്ങള്‍ നടത്താം.

സുഹൃത്തുക്കളേ, ബജറ്റിന്റെയോ ഏതെങ്കിലും ഗവണ്‍മെന്റ് നയത്തിന്റെയോ വിജയം ഒരു പരിധിവരെ അത് എത്ര നന്നായി തയ്യാറാക്കപ്പെടുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നാല്‍ ഇതിലുപരി ഇത് എങ്ങനെ നടപ്പാക്കണം എന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്, ഇക്കാര്യത്തില്‍ ജനങ്ങളുടെ സഹകരണം വളരെ പ്രധാനമാണ്. എല്ലാ തല്പരകക്ഷികളുടേയും ശുപാര്‍ശകള്‍ ജീവിതം സുഗമമാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവര്‍ത്തനത്തിനു വലിയ ഉത്തേജനം പകരുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. ഒരു നിര്‍മ്മാണ ഹബ് സൃഷ്ടിക്കണമെന്ന് നാം പലപ്പോഴും പറയാറുണ്ട് എന്ന് ഓര്‍മിപ്പിക്കാന്‍ ഞാന്‍ തീര്‍ച്ചയായും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. 'സീറോ ഡിഫെക്റ്റ്, സീറോ ഇഫക്റ്റ്' എന്നതായിരിക്കണം നമ്മുടെ മുന്‍ഗണന. നമ്മുടെ ഗുണനിലവാരത്തില്‍ ഒരു വിട്ടുവീഴ്ചയും പാടില്ല. കൂടാതെ സാങ്കേതികവിദ്യ ഇക്കാര്യത്തില്‍ വളരെയധികം സഹായിക്കുകയും ചെയ്യും. സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ ഉല്‍പ്പാദന വേളയിലെ സൂക്ഷ്മവിവരങ്ങള്‍ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് നമുക്ക് ഉല്‍പ്പന്നത്തെ കൂടുതല്‍ മികച്ച രീതിയില്‍ കൊണ്ടുവരാന്‍ കഴിയും. എങ്കില്‍ മാത്രമേ നമുക്ക് ആഗോള വിപണി പിടിച്ചെടുക്കാന്‍ കഴിയൂ.

ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ട് സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെ അധീനതയിലുള്ളതാണെന്ന് നാം അംഗീകരിക്കണം. ജീവിതത്തില്‍ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സ്വാധീനം വളരെയധികം വര്‍ദ്ധിക്കാന്‍ പോകുന്നു. ഇന്റര്‍നെറ്റിലും ഡിജിറ്റല്‍ സാങ്കേതികവിദ്യയിലും മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. അതുപോലെ ഇന്ന് ഒപ്റ്റിക്കല്‍ ഫൈബര്‍ ശൃംഖല എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളിലും എത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇത് പഞ്ചായത്തുകളിലും ക്ഷേമകേന്ദ്രങ്ങളിലും ടെലി മെഡിസിന്‍ പരിരക്ഷയിലും ചെന്നെത്തും. ആരോഗ്യമേഖല പോലും സമ്പൂര്‍ണമായും സാങ്കേതികവിദ്യാ അധിഷ്ഠിതമായി മാറുകയാണ്. പ്രതിരോധം, ആരോഗ്യം എന്നീ മേഖലകളില്‍ ഇന്ന് രാജ്യം ധാരാളം കാര്യങ്ങള്‍ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നു. ഇപ്പോള്‍ എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളിലും ഒപ്റ്റിക്കല്‍ ഫൈബര്‍ എത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനാല്‍ സാങ്കേതികവിദ്യ നവീകരിച്ചുകൊണ്ട് എന്റെ രാജ്യത്തെ വ്യവസായികള്‍ക്ക് ആ വഴിക്ക് പോകാന്‍ കഴിയില്ലേ?

സാധാരണ പൗരന്മാര്‍ക്ക് ഒപ്റ്റിക്കല്‍ ഫൈബര്‍ എങ്ങനെ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം എന്നതിന് ഒരു മാതൃക വികസിപ്പിക്കാം. കൂടാതെ എല്ലാത്തിലും പൊതുജന പങ്കാളിത്തം നാം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഗവണ്‍മെന്റിന് എല്ലാ അറിവും ഉണ്ടെന്നു കരുതുകയോ അവകാശവാദമുന്നയിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.  അതിനാല്‍, സാങ്കേതികവിദ്യയാല്‍ നയിക്കപ്പെടുന്ന നൂറ്റാണ്ട് പരമാവധി ഉപയോഗിക്കാനും അത് ലളിതമാക്കാനും സാധാരണക്കാരെ ശാക്തീകരിക്കാനും ഞാന്‍ എല്ലാ പങ്കാളികളോടും അഭ്യര്‍ത്ഥിക്കുന്നു. 2047-ല്‍ വികസിത ഇന്ത്യ എന്ന ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കുന്നതില്‍ സാങ്കേതികവിദ്യ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുമെന്നതിനാല്‍ ഇത് രാജ്യത്തെയും ജനങ്ങളെയും സഹായിക്കും. ഇന്ത്യയ്ക്ക് പ്രകൃതിദത്തമായ ഒരു സമ്മാനം ഉണ്ടെന്നതിനാല്‍ നാം ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.

കഴിവുള്ള യുവാക്കളും വൈദഗ്ധ്യമുള്ള മനുഷ്യശക്തിയും നമുക്കുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രാമങ്ങളില്‍ താമസിക്കുന്ന ആളുകള്‍ക്കും സാങ്കേതികവിദ്യ സ്വീകരിക്കുന്നതിനുള്ള വലിയ ശേഷിയുണ്ട്. നമുക്ക് ഇത് എങ്ങനെ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം എന്നതു സംബന്ധിച്ചും ബജറ്റില്‍ നിന്ന് എങ്ങനെ മികച്ച നേട്ടമുണ്ടാക്കാമെന്നും അതിന്റെ മികച്ച നേട്ടങ്ങള്‍ എങ്ങനെ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചും വിശദമായി ചര്‍ച്ച ചെയ്യണമെന്ന് ഞാന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ വിഷയത്തില്‍ നിങ്ങളുടെ ചര്‍ച്ച എത്രത്തോളം ആഴത്തിലാണോ അത്രത്തോളം ഈ ബജറ്റ് അര്‍ത്ഥപൂര്‍ണ്ണമാകും.

ഞാന്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് ആശംസകള്‍ നേരുന്നു. വളരെ നന്ദി.

Explore More
ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം

ജനപ്രിയ പ്രസംഗങ്ങൾ

ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം
Govt directs faster processing of city gas projects, hikes commercial LPG allocation to ease supply stress

Media Coverage

Govt directs faster processing of city gas projects, hikes commercial LPG allocation to ease supply stress
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
This is the New India that leaves no stone unturned for development: PM Modi
March 23, 2026
Today, India is moving forward with a new confidence; Now India faces challenges head-on: PM
From the Gulf to the Global West and from the Global South to neighbouring countries, India is a trusted partner for all: PM
What gets measured gets improved and ultimately gets transformed: PM
This is the new India, It is leaving no stone unturned for development: PM

नमस्कार!

पिछले कुछ समय में मुझे एक-दो बार टीवी9 भारतवर्ष देखने का मौका मिला है। नॉर्मली भी युद्धों और मिसाइलों पर आपका बहुत फोकस होता है और आजकल तो आपको कंटेंट की ओवरफीडिंग हो रही है। बड़े-बड़े देश टीवी9 को इतना सारा कंटेंट देने पर तुले हुए हैं, लेकिन On a Serious Note, आज विश्व जिन गंभीर परिस्थितियों से गुजर रहा है, वो अभूतपूर्व है और बेहद गंभीर है। और इन स्थितियों के बीच, आज टीवी-9 नेटवर्क ने विचारों का एक बेहद महत्वपूर्ण मंच बनाया है। आज इस समिट में आप सभी India and the world, इस विषय पर चर्चा कर रहे हैं। मैं आप सबको बधाई देता हूं। इस समिट के लिए अपनी शुभकामनाएं देता हूं। सभी अतिथियों का अभिनंदन करता हूं।

साथियों,

आज जब दुनिया, conflicts के कारण उलझी हुई है, जब इन conflicts के दुष्प्रभाव पूरी दुनिया पर दिख रहे हैं, तब India and the world की बात करना बहुत ही प्रासंगिक है। भारत आज वो देश है, जिसकी अर्थव्यवस्था तेजी से आगे बढ़ रही है। 2014 के पहले की स्थितियों को पीछे छोड़कर के आज भारत एक नए आत्मविश्वास के साथ आगे बढ़ रहा है। अब भारत चुनौतियों को टालता नहीं है बल्कि चुनौतियों से टकराता है। आप बीते 5-6 साल में देखिए, कोरोना की महामारी के बाद चुनौतियां एक के बाद एक बढ़ती ही गई हैं। ऐसा कोई साल नहीं है, जिसने भारत की, भारतीयों की परीक्षा न ली हो। लेकिन 140 करोड़ देशवासियों के एकजुट प्रयास से भारत हर आपदा का सामना करते हुए आगे बढ़ रहा है। इस समय युद्ध की परिस्थितियों में भी भारत की नीति और रणनीति देखकर, भारत का सामर्थ्य देखकर दुनिया के अनेकों देश हैरान हैं। हमारे यहां कहावत है, सांच को आंच नहीं। 28 फरवरी से दुनिया में जो उथल-पुथल मची है, इन कठोर विपरीत परिस्थितियों में भी भारत प्रगति के, विकास के, विश्वास के संकल्प के साथ आगे बढ़ रहा है। इन 23 दिनों में भारत ने अपनी Relationship Building Capacity दिखाई है, Decision Making Capacity दिखाई है और Crisis Management Capacity दिखाई है।

साथियों,

आज जब दुनिया इतने सारे खेमों में बंटी हुई है, भारत ने अभूतपूर्व और अकल्पनीय bridges बनाए हैं। Gulf से लेकर Global West तक, Global South से लेकर पड़ोसी देशों तक भारत सभी का trusted partner है। कुछ लोग पूछते हैं, हम किसके साथ हैं? तो उनको मेरा जवाब यही है कि हम भारत के साथ हैं, हम भारत के हितों के साथ हैं, शांति के साथ हैं, संवाद के साथ हैं।

साथियों,

संकट के इसी समय में जब global supply chains डगमगा रही हैं, भारत ने diversification और resilience का मॉडल पेश किया है। Energy हो, fertilizers हों या essential goods अपने नागरिकों को कम से कम परेशानी हो, इसके लिए भारत ने निरंतर प्रयास किया है और आज भी कर रहे है।

साथियों,

जब राष्ट्रनीति ही राजनीति का मुख्य आधार हो, तब देश का भविष्य सर्वोपरि होता है। लेकिन जब राजनीति में व्यक्तिगत स्वार्थ हावी हो जाता है, तब लोग देश के फ्यूचर के बजाय अपने फ्यूचर के बारे में सोचते हैं। आप ज़रा याद कीजिए 2004 से 2010 के बीच क्या हुआ था? तब कांग्रेस सरकार के समय पेट्रोल-डीजल और गैस की कीमतों का संकट आया था और तब कांग्रेस ने देश की नहीं बल्कि अपनी सत्ता की चिंता की। उस वक्त कांग्रेस ने एक लाख अड़तालीस हज़ार करोड़ रुपए के ऑयल बॉन्ड जारी किए थे और प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह जी ने खुद कहा था कि वो आने वाली पीढ़ी पर कर्ज का बोझ डाल रहे हैं। यह जानते हुए भी कि ऑयल बॉन्ड का फैसला गलत है, जो रिमोट कंट्रोल से सरकार चला रहे थे, उन लोगों ने अपनी सत्ता बचाने के लिए यह गलत निर्णय किया क्योंकि जवाबदेही उस समय नहीं होनी थी, उस बॉन्ड पर री-पेमेंट 2020 के बाद होनी थी।

साथियों,

बीते 5-6 वर्षों में हमारी सरकार ने कांग्रेस सरकार के उस पाप को धोने का काम किया है, और इस धुलाई का खर्चा कम नहीं आया है, ऐसी लाँड्री आपने देखी नहीं होगी। 1 लाख 48 हज़ार करोड़ रुपए की जगह, देश को 3 लाख करोड़ रुपए से अधिक की पेमेंट करनी पड़ी क्योंकि इसमें ब्याज भी जुड़ गया था। यानी हमने करीब-करीब दोगुनी राशि चुकाने के लिए मजबूर हुए। आजकल कांग्रेस के जो नेता बयानों की मिसाइलें दाग रहे हैं, मिसाइल आई तो टीवी9 को मजा आएगा, उनकी इस विषय का जिक्र आते ही बोलती बंद हो जाती है।

साथियों,

पश्चिम एशिया में बनी परिस्थितियों पर मैंने आज लोकसभा में अपना वक्तव्य दिया है। दुनिया में जहां भी युद्ध हो रहे हैं, वो भारत की सीमा से दूर हैं। लेकिन आज की व्यवस्थाओं में कोई भी देश युद्धों से दुष्प्रभाव से दूर रहे, ऐसा संभव नहीं होता। अनेक देशों में तो स्थिति बहुत गंभीर हो चुकी है। और इन हालातों में हम देख रहे हैं कि राजनीतिक स्वार्थ से भरे कुछ लोग, कुछ दल, संकट के इस समय में भी अपने लिए राजनीतिक अवसर खोज रहे हैं। इसलिए मैं टीवी9 के मंच से फिर कहूंगा, यह समय संयम का है, संवेदनशीलता का है। हमने कोरोना महासंकट के दौरान भी देखा है, जब देशवासी एकजुट होकर संकट का सामना करते हैं, तो कितने सार्थक परिणाम आते हैं। इसी भाव के साथ हमें इस युद्ध से बनी परिस्थितियों का सामना करना है।

साथियों,

दुनिया की हर उथल-पुथल के बीच, भारत ने अपनी प्रगति की गति को भी बनाए रखा है। अगर मैं 28 फरवरी को युद्ध शुरू होने के बाद, बीते 23 दिनों का ही ब्यौरा दूं, तो पूरब से पश्चिम तक, उत्तर से दक्षिण तक देश में हजारों करोड़ के डेवलपमेंट प्रोजेक्ट्स का काम हुआ है। दिल्ली मेट्रो रेल के महत्वपूर्ण कॉरिडोर्स का लोकार्पण, सिलचर का हाई स्पीड कॉरिडोर का शिलान्यास, कोटा में नए एयरपोर्ट का शिलान्यास, मदुरै एयरपोर्ट को इंटरनेशनल एयरपोर्ट का दर्जा देना, ऐसे अनेक काम बीते 23 दिनों में ही हुए हैं। बीते एक महीने के दौरान ही औद्योगिक विकास को गति देने के लिए भव्य स्कीम को मंजूरी दी गई है। इसके तहत देशभर में 100 plug-and-play industrial parks विकसित किए जाएंगे। देश में Small Hydro Power Development Scheme को भी हरी झंडी दी गई है। इससे आने वाले वर्षों में 1,500 मेगावाट नई hydro power capacity जोड़ी जाएगी। इसी दौरान जल जीवन मिशन को साल 2028 तक बढ़ाने का निर्णय लिया गया है। किसानों के हित में भी अनेक बड़े निर्णय लिए गए हैं। बीते एक महीने में ही पीएम किसान सम्मान निधि के तहत 18 हजार करोड़ रुपए से अधिक सीधे किसानों के खातों में ट्रांसफर किए गए हैं। और जो हमारे MSMEs हैं, जो हमारे निर्यातक हैं, उनके लिए भी करीब 500 करोड़ रुपए के राहत पैकेज की भी घोषणा की गई है। यह सारे कदम इस बात का प्रमाण हैं कि विकसित भारत बनाने के लिए देश कितनी तेज गति से काम कर रहा है।

साथियों,

Management की दुनिया में एक सिद्धांत कहा जाता है - What gets measured, gets managed. लेकिन मैं इसमें एक बात और जोड़ना चाहता हूं, What gets measured, gets improved और ultimately, gets transformed. क्योंकि आकलन जागरूकता पैदा करता है। आकलन जवाबदेही तय करता है और सबसे महत्वपूर्ण आकलन संभावनाओं को जन्म देता है।

साथियों,

अगर आप 2014 से पहले के 10-11 साल और 2014 के बाद के 10-11 साल का आप आकलन करेंगे, तो यही पाएंगे कि कैसे इसी सिद्धांत पर चलते हुए, भारत ने हर सेक्टर को Transform किया है। जैसे पहले हाईवे बनते थे, करीब 11-12 किलोमीटर प्रति दिन की रफ्तार से, आज भारत करीब 30 किलोमीटर प्रतिदिन की स्पीड से हाईवे बना रहा है। पहले पोर्ट्स पर शिप का Turnaround Time, 5-6 दिन का होता था। आज वही काम, करीब-करीब 2 दिन से भी कम समय में पूरा हो रहा है। पहले Startup Culture के बारे में चर्चा ही नहीं होती थी। 2014 से पहले, हमारे देश में 400-500 स्टार्ट अप्स ही थे। आज भारत में 2 लाख से ज्यादा रजिस्ट्रर्ड स्टार्ट अप्स हैं। पहले मेडिकल education में सीटें भी सीमित थीं, करीब 50-55 हजार MBBS seats थीं, आज यह बढ़कर सवा लाख से ज्यादा हो चुकी हैं। पहले देश के Banking system से भी करोड़ों लोग बाहर थे। देश में सिर्फ 25 करोड़ के आसपास ही बैंक account थे। वहीं जनधन योजना के माध्यम से 55 करोड़ से ज्यादा बैंक अकाउंट खुले हैं। पहले हमारे देश में airports की संख्या भी 70 से कम थी। आज एयरपोर्ट्स की संख्या भी बढ़कर 160 से ज्यादा हो चुकी है।

साथियों,

पहले भी योजनाएं तो बनती थीं, लेकिन आज फर्क है, आज परिणाम दिखते हैं। पहले गति धीमी थी, आज भारत fastrack पर है। पहले संभावनाएं भी अंधकार में थीं, आज संकल्प सिद्धियों में बदल रहे हैं। इसलिए दुनिया को भी यह संदेश मिल रहा है कि यह नया भारत है। यह अपने विकास के लिए कोई कोर-कसर बाकी नहीं छोड़ रहा है।

साथियों,

आज हमारा प्रयास है कि अतीत में विकास का जो असंतुलन पैदा हो गया था, उसको अवसरों में बदला जाए। अब जैसे हमारा पूर्वी भारत है। हमारा पूर्वी भारत संसाधनों से समृद्ध है, दशकों तक वहां जिन्होंने सरकारें चलाई हैं, उनकी उपेक्षा ने पूर्वी भारत के विकास पर ब्रेक लगा दी थी। अब हालात बदल रहे हैं। जिस असम में कभी गोलियों की आवाज सुनाई देती थी, आज वहां सेमीकंडक्टर यूनिट बन रही है। ओडिशा में सेमीकंडक्टर से लेकर पेट्रोकेमिकल्स तक अनेक नए-नए सेक्टर का विकास हो रहा है। जिस बिहार में 6-7 दशक में गंगा जी पर एक बड़ा पुल बन पाया था एक, उस बिहार में पिछले एक दशक में 5 से ज्यादा नए पुल बनाए गए हैं। यूपी में कभी कट्टा मैन्युफैक्चरिंग की कहानियां कही जाती थीं, आज यूपी, मोबाइल फोन मैन्युफैक्चरिंग में दुनिया में अपनी पहचान बना रहा है।

साथियों,

पूर्वी भारत का एक और बड़ा राज्य पश्चिम बंगाल है। पश्चिम बंगाल, एक समय में भारत के कल्चर, एजुकेशन, इंडस्ट्री और ट्रेड का हब होता था। बीते 11 वर्षों में केंद्र सरकार ने पश्चिम बंगाल के विकास के लिए बड़ी मात्रा में निवेश किया है। लेकिन दुर्भाग्य से, आज वहां एक ऐसी निर्मम सरकार है, जो विकास पर ब्रेक लगाकर बैठी है। TV9 बांग्ला के जो दर्शक हैं, वो जानते हैं कि बंगाल में आयुष्मान योजना पर निर्मम सरकार ने ब्रेक लगाया हुआ है। पीएम सूर्यघर मुफ्त बिजली योजना पर ब्रेक लगाया हुआ है। पीएम आवास योजना पर ब्रेक लगाया हुआ है। चाय बागान श्रमिकों के लिए शुरू हुई योजना के लिए ब्रेक लगाया हुआ है। यानी विकास और जनकल्याण से ज्यादा प्राथमिकता निर्मम सरकार अपने राजनीतिक स्वार्थ को दे रही है।

साथियों,

देश में इस तरह की राजनीति की शुरुआत जिस दल ने की है, वो अपने गुनाहों से बच नहीं सकती और वो पार्टी है - कांग्रेस। कांग्रेस पार्टी की राजनीति का एक ही लक्ष्य रहा है, किसी भी तरह विकास का विरोध और कांग्रेस यह तब से कर रही है, जब मैं गुजरात में था। गुजरात में वर्षों तक जनता ने हमें आशीर्वाद दिया, तो कांग्रेस ने उस जनादेश को स्वीकार नहीं किया। उन्होंने गुजरात की छवि पर सवाल उठाए, उसकी प्रगति को कटघरे में खड़ा किया और जब यही विश्वास पूरे देश में दिखाई दिया, तो कांग्रेस का विरोध भी रीजनल से नेशनल हो गया।

साथियों,

जब राजनीति में विरोध, विकास के विरोध में बदल जाए, जब आलोचना देश की उपलब्धियों पर सवाल उठाने लगे, तब यह सिर्फ सरकार का विरोध नहीं रह जाता, यह देश की प्रगति से असहज होने की मानसिकता बन जाती है। आज कांग्रेस इसी मानसिकता की गुलाम बन चुकी है। आज स्थिति यह है कि देश की हर सफलता पर प्रश्न उठाया जाता है, हर उपलब्धि में कमी खोजी जाती है और हर प्रयास के असफल होने की कामना की जाती है। कोविड के समय, देश ने अपनी वैक्सीन बनाई, तो कांग्रेस ने उस पर भी संदेह जताया। Make in India की बात हुई, तो कहा गया कि यह सफल नहीं होगा, बब्बर शेर कहकर इसका मजाक उड़ाया गया। जब देश में डिजिटल इंडिया अभियान शुरू हुआ, तो उसका मजाक उड़ाया गया। लेकिन हर बार यह कांग्रेस का दुर्भाग्य और देश का सौभाग्य रहा कि भारत ने हर चुनौती को सफलता में बदला। आज भारत दुनिया की सबसे बड़ी वैक्सीनेशन ड्राइव का उदाहरण है। भारत डिजिटल पेमेंट्स में दुनिया का अग्रणी देश है। भारत मैन्युफैक्चरिंग और स्टार्टअप्स में नई ऊंचाइयों को छू रहा है।

साथियों,

लोकतंत्र में विरोध जरूरी होता है। लेकिन विरोध और विद्वेष के बीच एक रेखा होती है। सरकार का विरोध करना लोकतांत्रिक अधिकार है। लेकिन देश को बदनाम करना, यह कांग्रेस की नीयत पर सवाल खड़ा करता है। जब विरोध इस स्तर तक पहुंच जाए कि देश की उपलब्धियां भी असहज करने लगें, तो यह राजनीति नहीं, यह दृष्टिकोण की समस्या है। अभी हमने ग्लोबल AI समिट में भी देखा है। जब पूरी दुनिया भारत में जुटी हुई थी, तो कांग्रेस के लोग कपड़े फाड़ने वहां पहुंच गए थे। इन लोगों को देश की इज्जत की कितनी परवाह है, यह इसी से पता चलता है। इसलिए आज आवश्यकता है कि देशहित को, दलहित से ऊपर रखा जाए क्योंकि अंत में राजनीति से ऊपर, राष्ट्र होता है, राष्ट्र का विकास होता है।

साथियों,

आज का यह दिन भी हमें यही प्रेरणा देता है। आज के ही दिन शहीद भगत सिंह, शहीद राजगुरु और शहीद सुखदेव ने देश के लिए सर्वोच्च बलिदान दिया था। आज ही, समाजवादी आंदोलन के प्रखर आदर्श डॉ. राम मनोहर लोहिया जी की जयंती भी है। यह वो प्रेरणाएं हैं, जिन्होंने देश को हमेशा स्व से ऊपर रखा है। देशहित को सबसे ऊपर रखने की यही प्रेरणा, भारत को विकसित भारत बनाएगी। यही प्रेरणा भारत को आत्मनिर्भर बनाएगी। मुझे पूरा विश्वास है कि टीवी9 की यह समिट भी भारत के आत्मविश्वास और दुनिया के भरोसे पर, भारतीयों पर जो भरोसा है, उस भरोसे को और सशक्त करेगी। आप सभी को मेरी तरफ से बहुत-बहुत शुभकामनाएं हैं और आपके बीच आने का अवसर दिया, आप सबसे मिलने का मौका लिया, इसलिए बहुत-बहुत धन्यवाद!

नमस्‍कार!