പങ്കിടുക
 
Comments

എന്റെ സുഹൃത്തുക്കള്‍ക്ക് ആശംസകള്‍,


ഇന്ത്യയുടെ പുരോഗതിയിലും വികസനത്തിലും രാജ്യത്തിന്റെ ഊര്‍ജ്ജമേഖലയ്ക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. ജീവിതം അനായാസമാക്കല്‍, സുഗമമായ ബിസിനസ് നടത്തിപ്പ് എന്നിവയില്‍ നേരിട്ട് സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന ഒരു മേഖലയാണിത്. ഇന്ന്, ആത്മനിര്‍ഭര്‍ ഭാരത്-(സ്വാശ്രയ ഇന്ത്യ) എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ രാജ്യം മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോള്‍, നമ്മുടെ ഊര്‍ജ്ജ മേഖലയ്ക്കും, പുനരുപയോഗ ഊര്‍ജ്ജത്തിന് ഊന്നല്‍ നല്‍കലിലും ഒരു പ്രധാന പങ്കുണ്ട്. ഈ മേഖലയുടെ പുരോഗതിയുടെ വേഗത വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന്, മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായങ്ങള്‍ ബജറ്റിന് മുമ്പ് തേടിയിരുന്നു. നിങ്ങളുടെ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ ബജറ്റുമായി വിളക്കിചേര്‍ക്കുന്നതില്‍ ഞങ്ങളുടെ ടീം ശ്രദ്ധാലുവായിരുന്നു.


ഇന്ന്, നാം കേന്ദ്ര ബജറ്റ് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ട് രണ്ടാഴ്ചയിലേറെയായി. ഈ ബജറ്റ് നിങ്ങളുടെ മേഖലയില്‍ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിങ്ങള്‍ എല്ലാവരും സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ചു കാണും. നിങ്ങളുടെ മേഖലയ്ക്ക് നഷ്ടമുണ്ടാകുന്ന നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ ഏതൊക്കെയെന്നും ലാഭം കൊയ്യാവുന്നവയും ഉയര്‍ന്ന ലാഭവിഹിതം എങ്ങനെ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം എന്നും മറ്റും നിങ്ങള്‍ ആഴത്തില്‍ പരിശോധിച്ച് കാണുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. നിങ്ങളുടെ ഉപദേഷ്ടാക്കള്‍ കഠിന പ്രയത്‌നം നടത്തി ഒരു കരട്‌രേഖ ഇതിനകം തന്നെ തയ്യാറായി കാണുമെന്ന് ഞാന്‍ വിശ്വസിക്കുന്നു. പ്രവര്‍ത്തനക്ഷമമായ രംഗങ്ങളില്‍ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനും കേന്ദ്ര ബജറ്റിലെ പ്രഖ്യാപനങ്ങള്‍ നടപ്പാക്കുന്നത് വേഗത്തിലാക്കുന്നതിനും ഇനി ഗവണ്‍മെന്റും നിങ്ങളുടെ മേഖലയും ഒരുമിച്ച് പ്രവര്‍ത്തിക്കണം. ഗവണ്‍മെന്റും സ്വകാര്യമേഖലയും സജീവമായ സംഭാഷണത്തില്‍ ഏര്‍പ്പെടുകയും തികഞ്ഞ വിശ്വാസം വളര്‍ത്തിയെടുത്ത് മുന്നോട്ട് പോകുകയും വേണം.


സുഹൃത്തുക്കളെ,


ഊര്‍ജ്ജ മേഖലയോട് ഗവണ്‍മെന്റ് ഏക്കാലത്തും സമഗ്രമായ സമീപനമാണ് പുലര്‍ത്തിപ്പോരുന്നത്. 2014 ല്‍ ഞങ്ങളുടെ പാര്‍ട്ടി അധികാരമേറ്റപ്പോള്‍ നിങ്ങള്‍ക്കെല്ലാവര്‍ക്കും ഊര്‍ജ്ജമേഖലയിലെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് നന്നായി അറിയാം. വൈദ്യുതി മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിതരണ കമ്പനികളുടെ മോശം അവസ്ഥ ആവര്‍ത്തിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് ഞാന്‍ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഉപഭോക്താക്കളുടെയും ബിസിനസുകാരുടെയും നന്മ കണക്കിലെടുത്ത് നയങ്ങള്‍ രൂപകല്‍പ്പന ചെയ്യുന്നതിനും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഞങ്ങള്‍ നിരന്തരമായ ശ്രമങ്ങള്‍ നടത്തി. റീച്ച്, റീന്‍ഫോഴ്സ്, റിഫോം, റിന്യൂവബിള്‍ എനര്‍ജി എന്നീ മന്ത്രങ്ങള്‍ ഞങ്ങള്‍ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു.


സുഹൃത്തുക്കളെ,


ലഭ്യതയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും അടിത്തട്ടിലുള്ള വീട്ടിലും വൈദ്യുതി ലഭ്യമാക്കുന്നിടത്തോളം ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്‍ ഒരുക്കുന്നതിന് ഞങ്ങള്‍ ഒരു മടിയും കാട്ടിയില്ല. ഇപ്പോള്‍ വൈദ്യുതി ലഭിച്ച ആളുകള്‍ക്ക് ഇത് ഒരു പുതിയ ലോകം പോലെയാണ്.


ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ പോലും ഈ ജീവിതങ്ങള്‍ക്ക് വൈദ്യുതി ലഭ്യമായിരുന്നില്ല. നമ്മുടെ വൈദ്യുതി ശേഷിയെ കുറിച്ച് ഊന്നിപ്പറയുകയാണെങ്കില്‍, ഇന്ത്യ ഒരു വൈദ്യുതി കമ്മി രാജ്യം എന്ന നിലയില്‍ നിന്ന് മിച്ച വൈദ്യുതിയുള്ള രാജ്യമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വര്‍ഷങ്ങളായി നാം 139 ജിഗാ വാട്ട് ശേഷി വര്‍ദ്ധിപ്പിച്ചു. ''ഒരു രാഷ്ട്രം, ഒരു ഗ്രിഡ് - ഒരു ആവൃത്തി'' എന്ന ലക്ഷ്യവും ഇന്ത്യ നേടിയിട്ടുണ്ട്. ചില പരിഷ്‌കാരങ്ങള്‍ ഇല്ലാതെ ഇത് സാധ്യമാകുമായിരുന്നില്ല. ഉദയ് യോജനയിലൂടെ രണ്ട്‌ലക്ഷത്തി 32 ആയിരം കോടി രൂപയുടെ കടപ്പത്രങ്ങള്‍ ഇറക്കി. ഇത് ഊര്‍ജ്ജ മേഖലയിലെ സാമ്പത്തികവും പ്രവര്‍ത്തനപരവുമായ കാര്യക്ഷമതയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. പവര്‍ ഗ്രിഡിന്റെ ആസ്തികളുടെ ധനസമ്പാദനത്തിനായി ഒരു ഇന്‍ഫ്രാസ്ട്രക്ചര്‍ ഇന്‍വെസ്റ്റ്മെന്റ് ട്രസ്റ്റ് - അഥവാ ഇന്‍വിറ്റ് ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിച്ചു, ഇത് ഉടന്‍ നിക്ഷേപകര്‍ക്കായി തുറക്കപ്പെടും.


സുഹൃത്തുക്കളെ,


വൈദ്യുതിയുടെ ആവശ്യകതകള്‍ നിറവേറ്റുന്നതിനായി പുനരുപയോഗ ഊര്‍ജ്ജം ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് കൂടുതല്‍ ഊന്നല്‍ നല്‍കുന്നു. കഴിഞ്ഞ 6 വര്‍ഷത്തിനുള്ളില്‍ പുനരുപയോഗ ഊര്‍ജ്ജത്തിന്റെ ശേഷി രണ്ടര ഇരട്ടി വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കാന്‍ നമുക്ക് കഴിഞ്ഞു. ഇതേ കാലയളവില്‍, സൗരോര്‍ജ്ജത്തിന്റെ ശേഷിയില്‍ 15 മടങ്ങ് വര്‍ദ്ധനവ് ഇന്ത്യ കണ്ടു. ഇന്ന്, അന്താരാഷ്ട്ര സൗരോര്‍ജ്ജ സഖ്യം വഴി, ഈ മേഖലയിലെ ആഗോള നേതാവായി ഇന്ത്യ ഉയര്‍ന്നു.


സുഹൃത്തുക്കളെ,


21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആവശ്യങ്ങള്‍ നിറവേറ്റുന്നതിനായി, ഈ വര്‍ഷത്തെ ബജറ്റില്‍ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്‍ക്കായി അചിന്തനീയമായ നിക്ഷേപത്തോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത ഇന്ത്യ കാണിച്ചു. ഹൈഡ്രജന്‍ മിഷന്‍ തുടങ്ങുന്നതോ, സൗരോര്‍ജ്ജ സെല്ലുകളുടെ ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം അല്ലെങ്കില്‍ പുനരുപയോഗ ഊര്‍ജ്ജമേഖലയില്‍ വലിയ തോതിലുള്ള മൂലധന നിക്ഷേപം എന്നിവയൊക്കെയാണെങ്കിലും, ഇന്ത്യ ഓരോ മേഖലയ്ക്കും പ്രാധാന്യം നല്‍കുന്നു. അടുത്ത 10 വര്‍ഷത്തേക്ക് നമ്മുടെ രാജ്യത്ത് സൗരോര്‍ജ്ജ വില്‍പ്പനയ്ക്കുള്ള ആവശ്യം ഇന്നത്തെ ഉല്‍പാദന ശേഷിയേക്കാള്‍ 12 മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്. ഒരു വലിയ വിപണി നമ്മെ കാത്തിരിക്കുന്നു. ഭാവിയിലെ സാധ്യതകളുടെ തോത് നിങ്ങള്‍ക്ക് ഊഹിക്കാവുന്നതേയുള്ളൂ, അതാണ് നമ്മുടെ രാജ്യത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങളുടെ വലുപ്പം.


നമ്മുടെ കമ്പനികള്‍ ആഭ്യന്തര ഉപഭോഗ ആവശ്യങ്ങള്‍ നിറവേറ്റുക മാത്രമല്ല, ലോക വിപണിയില്‍ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ആഗോള ഉല്‍പാദന ചാമ്പ്യന്മാരായി മാറുകയും ചെയ്യണമെന്ന് നാം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.


4500 കോടി രൂപയ്ക്ക് മുകളില്‍ നിക്ഷേപം നടത്താന്‍ തയ്യാറുള്ള പിഎല്‍ഐ പദ്ധതികളുമായി ഗവണ്‍മെന്റ് ഉയര്‍ന്ന കാര്യക്ഷമതയുള്ള സൗരോര്‍ജ്ജ പിവി മൊഡ്യൂളുകളുട നിര്‍മ്മാണത്തെ ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ നിക്ഷേപങ്ങള്‍ ഇന്ത്യയില്‍ ജിഗാ വാട്ട് തലത്തില്‍ സോളാര്‍ പിവി നിര്‍മാണ സൗകര്യങ്ങള്‍ വികസിപ്പിക്കാന്‍ സഹായിക്കും. പിഎല്‍ഐ പദ്ധതിയുടെ വിജയത്തിന്റെ ഒരു നല്ല ട്രാക്ക് റെക്കോര്‍ഡ് നാം നേടിയിട്ടുണ്ട്. മൊബൈല്‍ നിര്‍മ്മാണത്തെ ഈ പദ്ധതിയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചയുടനെ, ധാരാളം പ്രതികരണങ്ങള്‍ നാം ഉടന്‍ കണ്ടുതുടങ്ങി. 'ഹൈ എഫിഷ്യന്‍സി സോളാര്‍ പിവി മൊഡ്യൂളുകളുടെ' കാര്യത്തിലും സമാനമായ പ്രതികരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.


പിഎല്‍ഐ പദ്ധതി പ്രകാരം 10,000 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള സംയോജിത സോളാര്‍ പിവി നിര്‍മാണ പ്ലാന്റുകള്‍ നിര്‍മ്മിക്കുകയും ഏകദേശം പതിനാലായിരം കോടി രൂപ മുതല്‍മുടക്ക് നടത്തുകയും ചെയ്യും. ഇത് വരുന്ന 5 വര്‍ഷത്തിനുള്ളില്‍ പതിനേഴായിരത്തി 500 കോടി രൂപയുടെ ഡിമാന്‍ഡ് സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് ഗവണ്‍മെന്റ് കണക്കാക്കുന്നു. സോളാര്‍ പിവി നിര്‍മ്മാണത്തിന്റെ മുഴുവന്‍ ആവാസ വ്യവസ്ഥയുടെയും വികസനം ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതില്‍ ഈ ആവശ്യം വലിയ പങ്ക് വഹിക്കും.


സുഹൃത്തുക്കളെ,


പുനരുപയോഗ ഊര്‍ജ്ജ മേഖലയില്‍ നിക്ഷേപം വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി സോളാര്‍ എനര്‍ജി കോര്‍പ്പറേഷന്‍ ഓഫ് ഇന്ത്യയില്‍ ആയിരം കോടി രൂപ അധിക മൂലധന സമാഹരണത്തിന് ഗവണ്‍മെന്റ് പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്. അതുപോലെ തന്നെ ഇന്ത്യന്‍ റിന്യൂവബിള്‍ എനര്‍ജി ഡെവലപ്മെന്റ് ഏജന്‍സിയില്‍ 1500 കോടി രൂപ അധിക നിക്ഷേപം നടത്തും. ഇതും ഒരു സുപ്രധാന ചുവടുവെയ്പ്പാണ്.


സുഹൃത്തുക്കളെ,


ഊര്‍ജ്ജമേഖലയില്‍ ബിസിനസ്സ് നടത്തിപ്പ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന്, നിയന്ത്രണ ചട്ടക്കൂട് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രചാരണവും ഗവണ്‍മെന്റ് ആരംഭിച്ചു. ഊര്‍ജ്ജമേഖലയെ മുമ്പ് എങ്ങനെ കണ്ടുവെന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങള്‍ക്ക് വ്യത്യസ്തമായ കാഴ്ചപ്പാടുണ്ട്. ഇന്ന് നടക്കുന്ന എല്ലാ പരിഷ്‌കാരങ്ങളും ഊര്‍ജ്ജ വ്യവസായത്തിന്റെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കുന്നതിനുപകരം ഊര്‍ജ്ജത്തെ ഒരു സ്വതന്ത്ര മേഖലയായി കണക്കാക്കുന്നു. ഊര്‍ജ്ജമേഖല പലപ്പോഴും വ്യാവസായിക മേഖലയുടെ പിന്തുണാ സംവിധാനമായി കാണുന്നു. അതേസമയം വൈദ്യുതി പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ഈ പ്രാധാന്യം കേവലം വ്യവസായങ്ങള്‍ മൂലമല്ല. അതുകൊണ്ടാണ് സാധാരണക്കാര്‍ക്ക് വൈദ്യുതി ലഭ്യമാക്കുന്നതില്‍ ഇന്ന് വളരെയധികം ശ്രദ്ധ ചെലുത്തുന്നത്.
ഗവണ്‍മെന്റ് നയങ്ങളുടെ ഫലം എന്താണെന്ന് വച്ചാല്‍ ഇന്ത്യയുടെ ഊര്‍ജ്ജ ആവശ്യകത ഇന്ന് റെക്കോര്‍ഡ് നിലയിലെത്തി. രാജ്യത്തുടനീളം വൈദ്യുതി വിതരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ പരിഹരിക്കുന്നതില്‍ ഞങ്ങള്‍ വ്യാപൃതരാണ്. ഇതിനായി വിതരണ കമ്പനികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ആവശ്യമായ നയങ്ങളും നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഉപഭോക്താക്കള്‍ക്ക് മറ്റ് ചില്ലറ സാധനങ്ങള്‍ കിട്ടുന്നതുപോലെ വൈദ്യുതിയും ലഭ്യമാക്കണം എന്ന് ഞങ്ങള്‍ വിശ്വാസിക്കുന്നു.
വിതരണ രംഗത്ത് ബാറ്ററികളുടെ ഉപയോഗം കുറയ്ക്കാനും വൈദ്യുതി വിതരണ ലൈസന്‍സ് സൗജന്യമാക്കാനും ഞങ്ങള്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. പ്രീ പെയ്ഡ് സ്മാര്‍ട് മീറ്റര്‍, ഫീഡര്‍ തരംതിരിക്കല്‍ സംവിധാനം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളില്‍ വൈദ്യുതി വിതരണ കമ്പനികളെ സഹായിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പദ്ധതി ഗവണ്‍മെന്റ് തയ്യാറാക്കി വരികയാണ്.


സുഹൃത്തുക്കളെ,


സൗരോര്‍ജ്ജ ചെലവ് ഇന്ത്യയില്‍ വളരെ കുറവാണ്. ഇതുമൂലം ആളുകള്‍ സൗരോര്‍ജ്ജം കൂടുതല്‍ എളുപ്പത്തില്‍ സ്വീകരിക്കുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രി കുസും പദ്ധതി അന്നദാതാക്കളെ, നമ്മുടെ കര്‍ഷകരെ ഊര്‍ജ്ജ ദാതാക്കളാകാന്‍ പ്രാപ്തരാക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതിയിലൂടെ കര്‍ഷകരുടെ വയലുകളില്‍ ചെറിയ വൈദ്യുത നിലയങ്ങള്‍ സ്ഥാപിച്ച് 30 ജിഗാവാട്ട് സൗരോര്‍ജ്ജ ശേഷി സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. ഇതുവരെ, നാം ഏകദേശം 4 ജിഗാവാട്ട് പുരപ്പുറ സൗരോര്‍ജ്ജ പദ്ധതികള്‍ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം 2.5 ജിഗാവാട്ട് ഉടന്‍ ചേര്‍ക്കും. പുരപ്പുറ പദ്ധതികളിലൂടെ മാത്രം അടുത്ത ഒന്നര വര്‍ഷത്തിനുള്ളില്‍ 40 ജിഗാവാട്ട് സൗരോര്‍ജ്ജം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനാണ് ലക്ഷ്യമിട്ടിട്ടുള്ളത്.


സുഹൃത്തുക്കളെ,


വരും ദിവസങ്ങളില്‍, ഊര്‍ജ്ജമേഖലയെ കൂടുതല്‍ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ശ്രമങ്ങള്‍ക്ക് ഞങ്ങള്‍ ഊര്‍ജ്ജം പകരാന്‍ പോകുന്നു. നിങ്ങളുടെ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ ഞങ്ങളുടെ ശ്രമങ്ങളെ കൂടുതല്‍ ശക്തിപ്പെടുത്തും. ഇന്ന് രാജ്യത്തെ ഊര്‍ജ്ജമേഖല പുതിയ ഊര്‍ജ്ജസ്വലതയോടെ ഒരു പുതിയ യാത്ര ആരംഭിക്കുകയാണ്. നിങ്ങളും ഈ യാത്രയില്‍ ഒരു പങ്കാളിയാകണം. നിങ്ങള്‍ അതിനെ മുന്നില്‍ നിന്ന് നയിക്കണം.


ബഹുമാനപ്പെട്ട വിദഗ്ദ്ധര്‍ നല്‍കുന്ന ഉള്‍ക്കാഴ്ചകളും ശുപാര്‍ശകളും ഉപയോഗിച്ച് ഈ വെബിനാര്‍ ഇന്ന് അര്‍ത്ഥപൂര്‍വ്വമായി സമാപിക്കുമെന്ന് ഞാന്‍ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ വിലയേറിയ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ കേന്ദ്ര ബജറ്റിലെ വിവിധ പ്രഖ്യാപനങ്ങള്‍ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള ഞങ്ങളുടെ ശ്രമങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുമെന്ന് ഞാന്‍ വിശ്വസിക്കുന്നു. ബജറ്റ് കൊണ്ടുവരാന്‍, ഗവണ്‍മെന്റിലെ മുഴുവന്‍ ടീമും വളരെയധികം പരിശ്രമിക്കുകയും വിവിധ കാഴ്ചപ്പാടുകള്‍ നിരീക്ഷിക്കുകയും കൂടിയാലോചനയില്‍ ഏര്‍പ്പെടുകയും വേണം. എന്റെ അഭിപ്രായത്തില്‍, ബജറ്റ് പ്രഖ്യാപിച്ചയുടന്‍ തന്നെ അത്തരമൊരു മഹത്തായ ശ്രമത്തില്‍ ഏര്‍പ്പെടുന്നത് തീര്‍ച്ചയായും പ്രഖ്യാപനങ്ങള്‍ നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് വളരെയധികം പ്രയോജനകരവും നിര്‍ണായകവുമാണ്. ബജറ്റിന്റെ നടത്തിപ്പ് നമുക്ക് വേഗത്തിലാക്കണം. നാം ഒരു മാസം മുമ്പേ ബജറ്റ് പ്രഖ്യാപിക്കാന്‍ തുടങ്ങി, അതിനര്‍ത്ഥം ഒരു മാസം മുമ്പുതന്നെ സാമ്പത്തിക പുരോഗതി ഉയര്‍ത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഏപ്രിലിലാണ് ബജറ്റ് നടപ്പിലാക്കേണ്ടത്, അതിനാല്‍ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ ഘട്ടം അങ്ങേയറ്റം വിലപ്പെട്ടതാണെന്ന് ഞങ്ങള്‍ മനസ്സിലാക്കുന്നു. അപ്പോള്‍ നാം ഒരു ചര്‍ച്ചയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടാല്‍, നമുക്ക് ആസൂത്രണ സമയത്തിന്റെ ഒരു മാസം നഷ്ടപ്പെടും.
മെയ് അവസാനത്തോടെ നമ്മുടെ രാജ്യത്ത് മഴക്കാലം ആരംഭിക്കും, അടിസ്ഥാന സൗകര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ജോലികളും ഏകദേശം മൂന്ന് മാസത്തേക്ക് തടസ്സപ്പെടും. ഏപ്രില്‍ മാസത്തില്‍ തന്നെ പണി ആരംഭിച്ചാല്‍, അടിസ്ഥാന സൗകര്യവികസനത്തിനായി ഏപ്രില്‍ മുതല്‍ ജൂണ്‍ വരെയുള്ള പാദങ്ങളില്‍ നമുക്ക് ധാരാളം സമയം ലഭിക്കും. അങ്ങനെ, ജൂലൈ-സെപ്റ്റംബര്‍ മാസങ്ങളിലെ മഴയുടെ പാദത്തിലെ വെല്ലുവിളികള്‍ ഒഴിവാക്കാന്‍ നമുക്ക് കഴിയും. നടപ്പാക്കുന്നതിന് ലഭ്യമായ സമയം പരമാവധി പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിന് നാം ബജറ്റ് അവതരണം ഒരു മാസം മുമ്പെ ആക്കി. ശക്തമായ നടപ്പാക്കലിനായി ഗവണ്‍മെന്റ് സജീവമായ നടപടികള്‍ കൈക്കൊള്ളുന്നു, ഒപ്പം ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ പങ്കാളികള്‍ക്കും പിന്തുണ നല്‍കുന്നതില്‍ ഒരു പടി മുന്നിലായിരിക്കും. അതിനാല്‍, നിങ്ങള്‍ എല്ലാവരും അതിന്റെ പ്രയോജനം നേടണം. ബജറ്റില്‍ പ്രഖ്യാപനങ്ങള്‍ നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് വ്യക്തമായ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങളുമായി മുന്നോട്ട് വരാന്‍ ഞാന്‍ നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. എന്റെ ടീം നിങ്ങളുമായി വിശദമായി ചിന്തിക്കും, ഒപ്പം നാം ഇരുകൂട്ടരും കൈകോര്‍ത്ത് രാജ്യത്തിന്റെ സ്വപ്നങ്ങള്‍ യാഥാര്‍ത്ഥ്യമാക്കും.

ഈ വെബിനാറിന്റെ വിജയത്തിനായി ഞാന്‍ ആശംസകള്‍ നേരുന്നു. ഇത് വന്‍ വിജയവും കേന്ദ്രീകൃതവുമായ ചര്‍ച്ചകളാല്‍ സമ്പന്നവുമാകാട്ടെ. നടപ്പാക്കല്‍- ഞാന്‍ ഊന്നല്‍ നല്‍കുന്നത് നടപ്പാക്കലിനാണ്. ഇത് ആവര്‍ത്തിച്ച് ഉറപ്പാക്കുക.
വളരെ വളരെ നന്ദി.

 

'മൻ കി ബാത്തിനായുള്ള' നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും ഇപ്പോൾ പങ്കിടുക!
Modi Govt's #7YearsOfSeva
Explore More
നടന്നു പോയിക്കോളും എന്ന മനോഭാവം മാറ്റാനുള്ള സമയമാണിത്, മാറ്റം വരുത്താനാവും എന്ന് ചിന്തിക്കുക: പ്രധാനമന്ത്രി മോദി

ജനപ്രിയ പ്രസംഗങ്ങൾ

നടന്നു പോയിക്കോളും എന്ന മനോഭാവം മാറ്റാനുള്ള സമയമാണിത്, മാറ്റം വരുത്താനാവും എന്ന് ചിന്തിക്കുക: പ്രധാനമന്ത്രി മോദി
At e-auction of PM’s mementos, sports gear of Olympians get highest bids

Media Coverage

At e-auction of PM’s mementos, sports gear of Olympians get highest bids
...

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Goa has shown the great results of ‘Sabka Saath, Sabka Vikas, Sabka Vishwas and Sabka Prayas: PM Modi
September 18, 2021
പങ്കിടുക
 
Comments
Lauds Goa on the completion of 100% first dose coverage for the adult population
Remembers services of Shri Manohar Parikkar on the occasion
Goa has shown the great results of ‘Sabka Saath, Sabka Vikas, Sabka Vishwas and Sabka Prayas: PM
I have seen many birthdays and have always been indifferent to that but, in all my years, yesterday was a day that made me deeply emotional as 2.5 crore people got vaccinated: PM
Yesterday witnessed more than 15 lakh doses administered every hour, more than 26 thousand doses every minute and more than 425 doses every second: PM
Every achievement of Goa that epitomises the concept of Ek Bharat -Shreshth Bharat fills me with great joy: PM
Goa is not just a state of the country but also a strong marker of Brand India: PM

गोवा के ऊर्जावान और लोकप्रिय मुख्यमंत्री श्री प्रमोद सावंत जी, केंद्रीय मंत्रिमंडल के मेरे साथी, गोवा के सपूत श्रीपाद नायक जी, केंद्र सरकार में मंत्रिपरिषद की मेरी साथी डॉक्टर भारती …. पवार जी, गोवा के सभी मंत्रिगण, सांसद और विधायक गण, अन्य जन प्रतिनिधि, सभी कोरोना वॉरियर, भाइयों और बहनों!

गोंयच्या म्हजा मोगाल भावा बहिणींनो, तुमचे अभिनंदन.

आप सभी को श्री गणेश पर्व की ढेर सारी शुभकामनाएं। कल अनंत चतुर्दशी के पावन अवसर पर हम सभी बप्पा को विदाई देंगे, हाथों में अनंत सूत्र भी बाधेंगे। अनंत सूत्र यानि जीवन में सुख-समृद्धि, लंबी आयु का आशीर्वाद।

मुझे खुशी है कि इस पावन दिन से पहले गोवा के लोगों ने अपने हाथों पर, बांह पर जीवन रक्षा सूत्र, यानि वैक्सीन लगवाने का भी काम पूरा कर लिया है। गोवा के प्रत्येक पात्र व्यक्ति को वैक्सीन की एक डोज लग चुकी है। कोरोना के खिलाफ लड़ाई में ये बहुत बड़ी बात है। इसके लिए गोवा के सभी लोगों को बहुत-बहुत बधाई।

साथियों,

गोवा एक ऐसा भी राज्य है, जहाँ भारत की विविधता की शक्ति के दर्शन होते हैं। पूर्व और पश्चिम की संस्कृति, रहन-सहन, खानपान, यहां एक ही जगह देखने को मिलता है। यहां गणेशोत्सव भी मनता है, दीपावली भी धूमधाम से मनाई जाती है और क्रिसमस के दौरान तो गोवा की रौनक ही और बढ़ जाती है। ऐसा करते हुए गोवा अपनी परंपरा का भी निर्वाह करता है। एक भारत-श्रेष्ठ भारत की भावना को निरंतर मजबूत करने वाले गोवा की हर उपलब्धि, सिर्फ मुझे ही नहीं, पूरे देश को खुशी देती है, गर्व से भर देती है।

भाइयों और बहनों,

इस महत्वपूर्ण अवसर पर मुझे अपने मित्र, सच्चे कर्मयोगी, स्वर्गीय मनोहर पर्रिकर जी की याद आना स्वाभाविक है। 100 वर्ष के सबसे बड़े संकट से गोवा ने जिस प्रकार से लड़ाई लड़ी है, पर्रिकर जी आज हमारे बीच होते तो उनको भी आपकी इस सिद्धि के लिए, आपके इस achievement के लिए बहुत गर्व होता।

गोवा, दुनिया के सबसे बड़े और सबसे तेज़ टीकाकरण अभियान- सबको वैक्सीन, मुफ्त वैक्सीन- की सफलता में अहम भूमिका निभा रहा है। बीते कुछ महीनों में गोवा ने भारी बारिश, cyclone, बाढ़ जैसी प्राकृतिक आपदाओं के साथ भी बड़ी बहादुरी से लड़ाई लड़ी है। इन प्राकृतिक चुनौतियों के बीच भी प्रमोद सावंत जी के नेतृत्‍व में बड़ी बहादुरी से लड़ाई लड़ी है। इन प्राकृतिक चुनौतियों के बीच कोरोना टीकाकरण की रफ्तार को बनाए रखने के लिए सभी कोरोना वॉरियर्स का, स्वास्थ्य कर्मियों का, टीम गोवा का, हर किसी का बहुत-बहुत अभिनंदन करता हूं।

यहां अनेक साथियों ने जो अनुभव हमसे साझा किए, उनसे साफ है कि ये अभियान कितना मुश्किल था। उफनती नदियों को पार करके, वैक्सीन को सुरक्षित रखते हुए, दूर-दूर तक पहुंचने के लिए कर्तव्य भावना भी चाहिए, समाज के प्रति भक्ति भी चाहिए और अप्रतिम साहस की भी जरूरत लगती है। आप सभी बिना रुके, बिना थके मानवता की सेवा कर रहे हैं। आपकी ये सेवा हमेशा-हमेशा याद रखी जाएगी।

साथियों,

सबका साथ, सबका विकास, सबका विश्वास और सबका प्रयास- ये सारी बातें कितने उत्‍तम परिणाम लाती हैं, ये गोवा ने, गोवा की सरकार ने, गोवा के नागरिकों ने, गोवा के कोरोना वॉरियर्स ने, फ्रंट लाइन वर्कर्स ने ये कर दिखाया है। सामाजिक और भौगोलिक चुनौतियों से निपटने के लिए जिस प्रकार का समन्वय गोवा ने दिखाया है, वो वाकई सराहनीय है। प्रमोद जी आपको और आपकी टीम को बहुत-बहुत बधाई। राज्य के दूर-सुदूर में बसे, केनाकोना सब डिविजन में भी बाकी राज्य की तरह ही तेज़ी से टीकाकरण होना ये इसका बहुत बड़ा प्रमाण है।

मुझे खुशी है कि गोवा ने अपनी रफ्तार को ढीला नहीं पड़ने दिया है। इस वक्त भी जब हम बात कर रहे हैं तो दूसरी डोज़ के लिए राज्य में टीका उत्सव चल रहा है। ऐसे ईमानदार, एकनिष्ठ प्रयासों से ही संपूर्ण टीकाकरण के मामले में भी गोवा देश का अग्रणी राज्य बनने की ओर अग्रसर है। और ये भी अच्छी बात है कि गोवा ना सिर्फ अपनी आबादी को बल्कि यहां आने वाले पर्यटकों, बाहर से आए श्रमिकों को भी वैक्सीन लगा रहा है।

साथियों,

आज इस अवसर पर मैं देश के सभी डॉक्टरों, मेडिकल स्टाफ, प्रशासन से जुड़े लोगों की भी सराहना करना चाहता हूं। आप सभी के प्रयासों से कल भारत ने एक ही दिन में ढाई करोड़ से भी अधिक लोगों को वैक्सीन देने का रिकॉर्ड बनाया है। दुनिया के बड़े-बड़े और समृद्ध और सामर्थ्यवान माने जाने वाले देश भी ऐसा नहीं कर पाए हैं। कल हम देख रहे थे कि कैसे देश टकटकी लगाए कोविन डैशबोर्ड को देख रहा था, बढ़ते हुए आंकड़ों को देखकर उत्साह से भर रहा था।

कल हर घंटे, 15 लाख से ज्यादा वैक्सीनेशन हुआ है, हर मिनट 26 हजार से ज्यादा वैक्सीनेशन हुआ, हर सेकेंड सवा चार सौ से ज्यादा लोगों को वैक्सीन लगी। देश के कोने-कोने में बनाए गए एक लाख से ज्यादा वैक्सीनेशन सेंटर्स पर ये वैक्सीन लोगों को लगाई गई है। भारत की अपनी वैक्सीन, वैक्सीनेशन के लिए इतना बड़ा नेटवर्क, skilled manpower, ये भारत के सामर्थ्य को दिखाता है।

साथियों,

कल का आपको जो achievement है ना, वह पूरे विश्‍व में सिर्फ वैक्‍सीनेशन के आंकड़ों के आधार पर नहीं है, भारत के पास कितना सामर्थ्‍य है इसकी पहचान दुनिया को होने वाली है। और इसलिए इसका गौरवगान हर भारतीय का कर्तव्‍य भी है और स्‍वभाव भी होना चाहिए।

साथियो,

मैं आज मेरे मन की बात भी कहना चाहता हूं। जन्मदिन तो बहुत आए बहुत जन्‍मदिन गए पर मैं मन से हमेशा इन चीजों से अलिप्त रहा हूं, इन चीजों से मैं दूर रहा हूं। पर मेरी इतनी आयु में कल का दिन मेरे लिए बहुत भावुक कर देने वाला था। जन्मदिन मनाने के बहुत सारे तरीके होते हैं। लोग अलग-अलग तरीके से मनाते भी हैं। और अगर मनाते हैं तो कुछ गलत करते हैं, ऐसा मानने वालों में मैं नहीं हूं। लेकिन आप सभी के प्रयासों की वजह से, कल का दिन मेरे लिए बहुत खास बन गया है।

मेडिकल फील्ड के लोग, जो लोग पिछले डेढ़-दो साल से दिन रात जुटे हुए हैं, अपनी जान की परवाह किए बिना कोरोना से लड़ने में देशवासियों की मदद कर रहे हैं, उन्होंने कल जिस तरह से वैक्सीनेशन का रिकॉर्ड बनाकर दिखाया है, वो बहुत बड़ी बात है। हर किसी ने इसमें बहुत सहयोग किया है। लोगों ने इसे सेवा से जोड़ा। ये उनका करुणा भाव, कर्तव्य भाव ही है जो ढाई करोड़ वैक्सीन डोज लगाई जा सकी।

और मैं मानता हूं, वैक्सीन की हर एक डोज, एक जीवन को बचाने में मदद करती है। ढाई करोड़ से ज्यादा लोगों को इतने कम समय में, इतना बड़ा सुरक्षा कवच मिलना, बहुत संतोष देता है। जन्मदिन आएंगे, जाएंगे लेकिन कल का ये दिन मेरे मन को छू गया है, अविस्मरणीय बन गया है। मैं जितना धन्यवाद अर्पित करूं वो कम है। मैं हृदय से प्रत्येक देशवासी को नमन करता हूं, सभी का आभार जताता हूं।

भाइयों और बहनों,

भारत का टीकाकरण अभियान, सिर्फ स्वास्थ्य का सुरक्षा कवच ही नहीं है, बल्कि एक तरह से आजीविका की सुरक्षा का भी कवच है। अभी हम देखें तो हिमाचल, पहली डोज के मामले में 100 percent हो चुका है, गोवा 100 percent हो चुका है, चंडीगढ़ और लक्षद्वीप में भी सभी पात्र व्यक्तियों को पहली डोज लग चुकी है। सिक्किम भी बहुत जल्द 100 परसेंट होने जा रहा है। अंडमान निकोबार, केरला, लद्दाख, उत्तराखंड, दादरा और नगर हवेली भी बहुत दूर नहीं है।

साथियों,

ये बहुत चर्चा में नहीं आया लेकिन भारत ने अपने वैक्सीनेशन अभियान में टूरिज्म सेक्टर से जुड़े राज्यों को बहुत प्राथमिकता दी है। प्रारंभ में हमने कहा नहीं क्योंकि इस पर भी राजनीति होने लग जाती है। लेकिन ये बहुत जरूरी था कि हमारे टूरिज्म डेस्टिनेशंस जल्‍द से जल्‍द खुलें। अब उत्तराखंड में भी चार-धाम यात्रा संभव हो पाएगी। और इन सब प्रयासों के बीच, गोवा का 100 percent होना, बहुत खास हो जाता है।

टूरिज्म सेक्टर को revive करने में गोवा की भूमिका बहुत अहम है। आप सोचिए, होटल इंडस्ट्री के लोग हों, टैक्सी ड्राइवर हों, फेरी वाले हों, दुकानदार हों, जब सभी को वैक्सीन लगी होगी तो टूरिस्ट भी सुरक्षा की एक भावना लेकर यहां आएगा। अब गोवा दुनिया के उन बहुत गिने-चुने इंटरनेशनल टूरिस्ट डेस्टिनेशंस में शामिल हो चला है, जहां लोगों को वैक्सीन का सुरक्षा कवच मिला हुआ है।

साथियों,

आने वाले टूरिज्म सीज़न में यहां पहले की ही तरह टूरिस्ट एक्टिविटीज़ हों, देश के -दुनिया के टूरिस्ट यहां आनंद ले सकें, ये हम सभी की कामना है। ये तभी संभव है जब हम कोरोना से जुड़ी सावधानियों पर भी उतना ही ध्यान देंगे, जितना टीकाकरण पर दे रहे हैं। संक्रमण कम हुआ है लेकिन अभी भी इस वायरस को हमें हल्के में नहीं लेना है। safety और hygiene पर यहां जितना फोकस होगा, पर्यटक उतनी ही ज्यादा संख्या में यहां आएंगे।

साथियों,

केंद्र सरकार ने भी हाल में विदेशी पर्यटकों को प्रोत्साहित करने के लिए अनेक कदम उठाए हैं। भारत आने वाले 5 लाख पर्यटकों को मुफ्त वीजा देने का फैसला किया गया है। ट्रैवल और टूरिज्म से जुड़े stakeholders को 10 लाख रुपए तक का लोन शत-प्रतिशत सरकारी गारंटी के साथ दिया जा रहा है। रजिस्टर्ड टूरिस्ट गाइड को भी 1 लाख रुपए तक के लोन की व्यवस्था की गई है। केंद्र सरकार आगे भी हर वो कदम उठाने के लिए प्रतिबद्ध है, जो देश के टूरिज्म सेक्टर को तेज़ी से आगे बढ़ाने में सहायक हों।

साथियों,

गोवा के टूरिज्म सेक्टर को आकर्षक बनाने के लिए, वहां के किसानों, मछुआरों और दूसरे लोगों की सुविधा के लिए, इंफ्रास्ट्रक्चर को डबल इंजन की सरकार की डबल शक्ति मिल रही है। विशेष रूप से कनेक्टिविटी से जुड़े इंफ्रास्ट्रक्चर पर गोवा में अभूतपूर्व काम हो रहा है। 'मोपा' में बन रहा ग्रीनफील्ड एयरपोर्ट अगले कुछ महीनों में बनकर तैयार होने वाला है। इस एयरपोर्ट को नेशनल हाइवे से जोड़ने के लिए लगभग 12 हज़ार करोड़ रुपए की लागत से 6 लेन का एक आधुनिक कनेक्टिंग हाईवे बनाया जा रहा है। सिर्फ नेशनल हाईवे के निर्माण में ही बीते सालों में हज़ारों करोड़ रुपए का निवेश गोवा में हुआ है।

ये भी बहुत खुशी की बात है कि नॉर्थ गोवा को साउथ गोवा से जोड़ने के लिए 'झुरी ब्रिज' का लोकार्पण भी अगले कुछ महीनों में होने जा रहा है। जैसा कि आप भी जानते हैं, ये ब्रिज पणजी को 'मार्गो' से जोड़ता है। मुझे बताया गया है कि गोवा मुक्ति संग्राम की अनोखी गाथा का साक्षी 'अगौडा' फोर्ट भी जल्द ही लोगों के लिए फिर खोल दिया जाएगा।

भाइयों और बहनों,

गोवा के विकास की जो विरासत मनोहर पर्रिकर जी ने छोड़ी थी, उसको मेरे मित्र डॉ. प्रमोद जी और उनकी टीम पूरी लगन के साथ आगे बढ़ा रही है। आज़ादी के अमृतकाल में जब देश आत्मनिर्भरता के नए संकल्प के साथ आगे बढ़ रहा है तो गोवा ने भी स्वयंपूर्णा गोवा का संकल्प लिया है। मुझे बताया गया है कि आत्मनिर्भर भारत, स्वयंपूर्णा गोवा के इस संकल्प के तहत गोवा में 50 से अधिक components के निर्माण पर काम शुरु हो चुका है। ये दिखाता है कि गोवा राष्ट्रीय लक्ष्यों की प्राप्ति के लिए, युवाओं के लिए रोज़गार के नए अवसर तैयार करने के लिए कितनी गंभीरता से काम कर रहा है।

साथियों,

आज गोवा सिर्फ कोविड टीकाकरण में अग्रणी नहीं है, बल्कि विकास के अनेक पैमानों में देश के अग्रणी राज्यों में है। गोवा का जो rural और urban क्षेत्र है, पूरी तरह से खुले में शौच से मुक्त हो रहा है। बिजली और पानी जैसी बुनियादी सुविधाओं को लेकर भी गोवा में अच्छा काम हो रहा है। गोवा देश का ऐसा राज्य है जहां शत-प्रतिशत बिजलीकरण हो चुका है। हर घर नल से जल के मामले में तो गोवा ने कमाल ही कर दिया है। गोवा के ग्रामीण क्षेत्र में हर घर में नल से जल पहुंचाने का प्रयास प्रशंसनीय है। जल जीवन मिशन के तहत बीते 2 सालों में देश ने अब तक लगभग 5 करोड़ परिवारों को पाइप के पानी की सुविधा से जोड़ा है। जिस प्रकार गोवा ने इस अभियान को आगे बढ़ाया है, वो 'गुड गवर्नेंस' और 'ईज ऑफ लिविंग' को लेकर गोवा सरकार की प्राथमिकता को भी स्पष्ट करता है।

भाइयों और बहनों,

सुशासन को लेकर यही प्रतिबद्धता कोरोना काल में गोवा सरकार ने दिखाई है। हर प्रकार की चुनौतियों के बावजूद, केंद्र सरकार ने जो भी मदद गोवा के लिए भेजी, उसको तेज़ी से, बिना किसी भेदभाव के हर लाभार्थी तक पहुंचाने का काम गोवा की टीम ने किया है। हर गरीब, हर किसान, हर मछुआरे साथी तक मदद पहुंचाने में कोई कसर नहीं छोड़ी गई। महीनों-महीनों से गोवा के गरीब परिवारों को मुफ्त राशन पूरी ईमानदारी के साथ पहुंचाया जा रहा है। मुफ्त गैस सिलेंडर मिलने से गोवा की अनेक बहनों को मुश्किल समय में सहारा मिला है।

गोवा के किसान परिवारों को पीएम किसान सम्मान निधि से करोड़ों रुपए सीधे बैंक अकाउंट में मिले हैं। कोरोना काल में ही यहां के छोटे किसानों को मिशन मोड पर किसान क्रेडिट कार्ड मिले हैं। यही नहीं गोवा के पशुपालकों और मछुआरों को पहली बार बड़ी संख्या में किसान क्रेडिट कार्ड की सुविधा मिली है। पीएम स्वनिधि योजना के तहत भी गोवा में रेहड़ी-पटरी और ठेले के माध्यम से व्यापार करने वाले साथियों को तेज़ी से लोन देने का काम चल रहा है। इन सारे प्रयासों की वजह से गोवा के लोगों को, बाढ़ के दौरान भी काफी मदद मिली है।

भाइयों और बहनों,

गोवा असीम संभावनाओं का प्रदेश है। गोवा देश का सिर्फ एक राज्य भर नहीं है, बल्कि ब्रांड इंडिया की भी एक सशक्त पहचान है। ये हम सभी का दायित्व है कि गोवा की इस भूमिका को हम विस्तार दें। गोवा में आज जो अच्छा काम हो रहा है, उसमें निरतंरता बहुत आवश्यक है। लंबे समय बाद गोवा को राजनीतिक स्थिरता का, सुशासन का लाभ मिल रहा है।

इस सिलसिले को गोवा के लोग ऐसे ही बनाए रखेंगे, इसी कामना के साथ आप सभी को फिर से बहुत-बहुत बधाई। प्रमोद जी और उनकी पूरी टीम को बधाई।

सगल्यांक देव बरें करूं

धन्यवाद !