“ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇന്ത്യയുടെ വേഗതയേറിയ അന്തരീക്ഷത്തിൽ, മികച്ച രീതിയി‌ൽ ആസൂത്രണം ചെയ്ത നഗരങ്ങൾ കാലഘട്ടത്തിന്റെ ആവശ്യമാണ്”
“പുതിയ നഗരങ്ങളുടെ വികസനവും നിലവിലുള്ളവയിലെ സേവനങ്ങളുടെ ആധുനികവൽക്കരണവും നഗരവികസനത്തിന്റെ രണ്ടു പ്രധാന വശങ്ങളാണ്”
“നഗരാസൂത്രണം അമൃതകാലത്തെ നമ്മുടെ നഗരങ്ങളുടെ ഭാഗധേയം നിർണയിക്കും; മികച്ച രീതിയിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്ത നഗരങ്ങൾ മാത്രമേ ഇന്ത്യയുടെ വിധി നിർണയിക്കൂ”
“മെട്രോ ശൃംഖലാ സമ്പർക്കസൗകര്യങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യ നിരവധി രാജ്യങ്ങളെ മറികടന്നു”
“2014ൽ 14-15 ശതമാനം മാലിന്യം മാത്രമാണു സംസ്കരിച്ചതെങ്കിൽ ഇന്ന് 75 ശതമാനം സംസ്കരിക്കപ്പെടുന്നു”
“നമ്മുടെ പുതിയ നഗരങ്ങൾ മാലിന്യമുക്തവും ജലസുരക്ഷിതവും കാലാവസ്ഥയെ അതിജീവിക്കുന്നതുമായിരിക്കണം”
“ഗവൺമെന്റ് ആവിഷ്കരി‌ക്കുന്ന പദ്ധതികളും നയങ്ങളും നഗരങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം സുഗമമാക്കുക മാത്രമല്ല, അവരുടെ സ്വന്തം വികസനത്തിനു സഹായിക്കുകയും വേണം”

നഗര വികസനം - ഈ സുപ്രധാന വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബജറ്റ് വെബിനാറിലേക്ക് നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ ,

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം നമ്മുടെ രാജ്യത്ത് ആസൂത്രിതമായ ചില നഗരങ്ങൾ മാത്രമേ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളൂ എന്നത് ഖേദകരമാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം കഴിഞ്ഞ 75 വർഷത്തിനുള്ളിൽ 75 പുതിയതും ആസൂത്രിതവുമായ നഗരങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയുടെ ചിത്രം തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാകുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, ഇന്ത്യ അതിവേഗം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന രീതിയിൽ, ഭാവിയിൽ നിരവധി പുതിയ നഗരങ്ങൾ ഇന്ത്യയ്ക്ക് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ, ഇന്ത്യയിലെ നഗരവികസനത്തിന് രണ്ട് പ്രധാന വശങ്ങളുണ്ട്. പുതിയ നഗരങ്ങളുടെ വികസനവും പഴയ നഗരങ്ങളിലെ പഴയ സംവിധാനങ്ങളുടെ നവീകരണവും. ഈ കാഴ്ചപ്പാട് മുൻനിർത്തി നമ്മുടെ സർക്കാർ എല്ലാ ബജറ്റിലും നഗരവികസനത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷത്തെ ബജറ്റിൽ നഗരാസൂത്രണത്തിന് 15,000 കോടി രൂപയുടെ പ്രോത്സാഹനവും വകയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് രാജ്യത്ത് ആസൂത്രിതവും വ്യവസ്ഥാപിതവുമായ നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ തുടക്കം കുറിക്കുമെന്നും അതിന് ആക്കം കൂട്ടുമെന്നും ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.

നഗരാസൂത്രണവും നഗര ഭരണവും നഗരവികസനത്തിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് നിങ്ങളെപ്പോലുള്ള വിദഗ്ധർക്ക് അറിയാം. നഗരങ്ങളുടെ മോശം ആസൂത്രണമോ ആസൂത്രണത്തിനു ശേഷം ശരിയായ നടപ്പാക്കലിന്റെ അഭാവമോ നമ്മുടെ വികസന യാത്രയ്ക്ക് മുന്നിൽ വലിയ വെല്ലുവിളികൾ സൃഷ്ടിക്കും. നഗരാസൂത്രണത്തിന് കീഴിൽ വരുന്ന പ്രത്യേക ആസൂത്രണമായാലും, ഗതാഗത ആസൂത്രണമായാലും, നഗര അടിസ്ഥാന സൗകര്യ ആസൂത്രണമായാലും, ജല മാനേജ്മെന്റായാലും, ഈ മേഖലകളിലെല്ലാം വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്.

ഈ വെബിനാറിന്റെ വ്യത്യസ്ത സെഷനുകളിൽ നിങ്ങൾ മൂന്ന് ചോദ്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണം. ഒന്നാമതായി- സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നഗരാസൂത്രണ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ എങ്ങനെ ശക്തിപ്പെടുത്താം. രണ്ടാമത് - നഗരാസൂത്രണത്തിൽ സ്വകാര്യമേഖലയിൽ ലഭ്യമായ വൈദഗ്ധ്യം എങ്ങനെ ശരിയായി ഉപയോഗിക്കാം. മൂന്നാമത്- നഗരാസൂത്രണത്തെ ഒരു പുതിയ തലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്ന ഇത്തരം മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങൾ എങ്ങനെ വികസിപ്പിക്കാം.

എല്ലാ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളും നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളും ഒരു കാര്യം എപ്പോഴും ഓർക്കണം. ആസൂത്രിതമായ നഗരപ്രദേശങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ അവർക്ക് രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിന് സംഭാവന നൽകാൻ കഴിയൂ. 'അമൃത്‌കാല'ത്തിൽ നഗരാസൂത്രണം മാത്രമേ നമ്മുടെ നഗരങ്ങളുടെ ഭാഗധേയം നിർണയിക്കുകയുള്ളൂവെന്നും നന്നായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഇന്ത്യയിലെ നഗരങ്ങൾ മാത്രമേ ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗധേയം നിർണയിക്കുകയുള്ളൂവെന്നും നാം ഇത് നന്നായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ആസൂത്രണം നന്നായി നടക്കുമ്പോൾ, നമ്മുടെ നഗരങ്ങൾ കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതും ജലസുരക്ഷിതവുമായി മാറും.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വെബിനാറിലെ നഗര ആസൂത്രണത്തിന്റെയും നഗര ഭരണത്തിന്റെയും വിദഗ്ധരോട് എനിക്ക് ഒരു പ്രത്യേക അഭ്യർത്ഥനയുണ്ട്. നിങ്ങൾ കൂടുതൽ കൂടുതൽ നൂതനമായ ആശയങ്ങൾ ചിന്തിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം. അത് ജിഐഎസ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മാസ്റ്റർ പ്ലാനിംഗ്, വിവിധ തരത്തിലുള്ള പ്ലാനിംഗ് ടൂളുകളുടെ വികസനം, കാര്യക്ഷമമായ മാനവ വിഭവശേഷി അല്ലെങ്കിൽ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കൽ എന്നിങ്ങനെ എല്ലാ മേഖലകളിലും നിങ്ങൾക്ക് നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കാനാകും. ഇന്ന് നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് നിങ്ങളുടെ വൈദഗ്ധ്യം ആവശ്യമാണ്. ഈ ആവശ്യം നിങ്ങൾക്കായി നിരവധി അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ പോകുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ, 

നഗരങ്ങളുടെ വികസനത്തിന്റെ പ്രധാന സ്തംഭമാണ് ഗതാഗത ആസൂത്രണം. നമ്മുടെ നഗരങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം തടസ്സമില്ലാത്തതായിരിക്കണം. 2014-ന് മുമ്പ് രാജ്യത്തെ മെട്രോ കണക്റ്റിവിറ്റിയുടെ അവസ്ഥ നിങ്ങൾക്ക് നന്നായി അറിയാം. പല നഗരങ്ങളിലും ഞങ്ങളുടെ സർക്കാർ മെട്രോ റെയിൽ കണക്റ്റിവിറ്റിക്കായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. മെട്രോ ശൃംഖലയുടെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ന് നമ്മൾ പല രാജ്യങ്ങളെക്കാൾ മുന്നിലാണ്. ഇപ്പോൾ ഈ ശൃംഖല ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും വേഗതയേറിയതും അവസാന മൈൽ കണക്റ്റിവിറ്റി നൽകുകയും ചെയ്യേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്. ഇതിനായി കാര്യക്ഷമമായ ഗതാഗത ആസൂത്രണം ആവശ്യമാണ്. നഗരങ്ങളിലെ റോഡ് വീതി കൂട്ടൽ, ഗ്രീൻ മൊബിലിറ്റി, എലിവേറ്റഡ് റോഡുകൾ, ജങ്ഷൻ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ തുടങ്ങി എല്ലാ ഘടകങ്ങളും ഗതാഗത ആസൂത്രണത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഇന്ന്, ഇന്ത്യ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ നഗര വികസനത്തിനുള്ള പ്രധാന ഉപകരണമാക്കി മാറ്റുകയാണ്. ഓരോ ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിന് ടൺ മുനിസിപ്പൽ മാലിന്യങ്ങൾ നമ്മുടെ രാജ്യത്ത് ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, അതിൽ ബാറ്ററി മാലിന്യങ്ങൾ, ഇലക്ട്രിക്കൽ മാലിന്യങ്ങൾ, ഓട്ടോമൊബൈൽ മാലിന്യങ്ങൾ, ടയറുകൾ എന്നിവയും കമ്പോസ്റ്റ് നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന വസ്തുക്കളും ഉൾപ്പെടുന്നു. 2014ൽ രാജ്യത്ത് 14-15 ശതമാനം മാലിന്യ സംസ്‌കരണം മാത്രമാണ് നടന്നതെങ്കിൽ ഇന്ന് 75 ശതമാനം മാലിന്യമാണ് സംസ്‌കരിക്കുന്നത്. ഇത് നേരത്തെ ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ നമ്മുടെ നഗരങ്ങളുടെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ മാലിന്യക്കൂമ്പാരം കൊണ്ട് നിറയില്ലായിരുന്നു.

ഇന്ന്, മാലിന്യ സംസ്കരണത്തിലൂടെ, ഈ മാലിന്യ മലകളിൽ നിന്ന് നഗരങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കാനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നു. പല വ്യവസായങ്ങൾക്കും റീസൈക്ലിങ്ങിനും സർക്കുലറിറ്റിക്കും ധാരാളം അവസരങ്ങളുണ്ട്. നിരവധി സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളും ഈ രംഗത്ത് മികച്ച പ്രവർത്തനമാണ് നടത്തുന്നത്. നാം അവരെ പിന്തുണയ്ക്കണം. വ്യവസായം മാലിന്യ സംസ്കരണത്തിന്റെ മുഴുവൻ സാധ്യതകളും ഉപയോഗിക്കണം.

അമൃത് പദ്ധതിയുടെ വിജയത്തിന് ശേഷം ഞങ്ങൾ നഗരങ്ങളിൽ ശുദ്ധമായ കുടിവെള്ളത്തിനായി 'അമൃത്-2.0' ആരംഭിച്ചു. ഈ പ്ലാൻ ഉപയോഗിച്ച്, ഇപ്പോൾ നമ്മൾ ജലത്തിന്റെയും മലിനജലത്തിന്റെയും പരമ്പരാഗത മാതൃകയ്ക്ക് അപ്പുറം ആസൂത്രണം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ന് ചില നഗരങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ച വെള്ളം ശുദ്ധീകരിച്ച് വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിതരണം ചെയ്യുന്നു. മാലിന്യ സംസ്‌കരണത്തിന്റെ ഈ മേഖലയിലും സ്വകാര്യ മേഖലയ്ക്ക് വിപുലമായ സാധ്യതകൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയാണ്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

നമ്മുടെ പുതിയ നഗരങ്ങൾ മാലിന്യമുക്തവും ജലസുരക്ഷിതവും കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതുമായിരിക്കണം. അതിനാൽ, ടയർ-2, ടയർ-3 നഗരങ്ങളിലെ നഗര അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിലും ആസൂത്രണത്തിലും നിക്ഷേപം വർദ്ധിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അത് ആർക്കിടെക്ചർ, സീറോ ഡിസ്ചാർജ് മോഡൽ, ഊർജ്ജത്തിന്റെ നെറ്റ് പോസിറ്റിവിറ്റി, ഭൂവിനിയോഗത്തിലെ കാര്യക്ഷമത, ട്രാൻസിറ്റ് ഇടനാഴികൾ അല്ലെങ്കിൽ പൊതു സേവനങ്ങളിൽ നിർമ്മിത ബുദ്ധിയുടെ  ഉപയോഗം എന്നിവയാകട്ടെ, നമ്മുടെ ഭാവി നഗരങ്ങൾക്ക് പുതിയ പാരാമീറ്ററുകൾ സജ്ജീകരിക്കാനുള്ള സമയമാണിത്. നഗരാസൂത്രണത്തിൽ കുട്ടികളെ പരിപാലിക്കുന്നുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്ന് നോക്കണം. കുട്ടികൾക്ക് കളിക്കാനോ സൈക്കിൾ ചവിട്ടാനോ മതിയായ ഇടമില്ല. നഗരാസൂത്രണത്തിലും നാം ഈ വശം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

നഗരങ്ങളുടെ വികസനത്തിൽ, നഗരപ്രദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുടെ വികസനത്തിന്റെ സാധ്യതകളും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതായത്, ഞങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന പദ്ധതികളും നയങ്ങളും നഗരങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം എളുപ്പമാക്കുക മാത്രമല്ല, അവരുടെ വ്യക്തിഗത വികസനത്തിന് സഹായിക്കുകയും വേണം. ഈ വർഷത്തെ ബജറ്റിൽ ഏകദേശം 1000 കോടി രൂപ ചെലവഴിക്കാൻ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്. പ്രധാനമന്ത്രി ആവാസ് യോജനയ്ക്ക് 80,000 കോടി.

ഒരു വീട് നിർമ്മിക്കപ്പെടുമ്പോഴെല്ലാം, സിമന്റ്, സ്റ്റീൽ, പെയിന്റ്, ഫർണിച്ചർ തുടങ്ങി നിരവധി അനുബന്ധ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് അതോടൊപ്പം ഉത്തേജനം ലഭിക്കും. അതിൽ നിന്ന് വലിയ ഉത്തേജനം ലഭിക്കുന്ന വ്യവസായങ്ങളുടെ എണ്ണം സങ്കൽപ്പിക്കുക. ഇന്ന് നഗരവികസന രംഗത്ത് ഫ്യൂച്ചറിസ്റ്റിക് സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പങ്ക് വളരെയധികം വർദ്ധിച്ചു. നമ്മുടെ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളും വ്യവസായങ്ങളും ഈ ദിശയിൽ ചിന്തിക്കുകയും വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും വേണം. നിലവിലുള്ള സാധ്യതകൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുകയും പുതിയ സാധ്യതകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും വേണം. സുസ്ഥിര ഭവന സാങ്കേതികവിദ്യ മുതൽ സുസ്ഥിര നഗരങ്ങൾ വരെ, നമുക്ക് പുതിയ പരിഹാരങ്ങൾ കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്.

സുഹൃത്തുക്കളേ ,

ഈ വിഷയങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഗൌരവമായ ചർച്ച നടത്തുമെന്ന് ഞാൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ഇവ കൂടാതെ മറ്റു പല വിഷയങ്ങളും ഉണ്ടായേക്കാം. ഈ ആശയം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുക, ഈ സാധ്യതകൾ നിറവേറ്റുന്നതിനുള്ള മികച്ച റോഡ്മാപ്പ് കൊണ്ടുവരിക.

ഈ ഉത്സാഹത്തോടെ , ഒരിക്കൽ കൂടി നിങ്ങൾക്കെല്ലാവർക്കും എന്റെ ഹൃദയംഗമമായ അഭിനന്ദനങ്ങൾ! വളരെ നന്ദി!

Explore More
ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം

ജനപ്രിയ പ്രസംഗങ്ങൾ

ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം
From 17,000 Violent Incidents To Bastar Olympics: How PM Modi Got The Maoists To Turn In

Media Coverage

From 17,000 Violent Incidents To Bastar Olympics: How PM Modi Got The Maoists To Turn In
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Prime Minister attends Civil Investiture Ceremony-II at Rashtrapati Bhavan
June 23, 2026

The Prime Minister, Shri Narendra Modi today attended the Civil Investiture Ceremony-II at Rashtrapati Bhavan, where the Padma Awards were presented.

The Prime Minister said that the awards celebrate exceptional service and dedication across diverse fields.

Shri Modi noted that each awardee represents the best of the nation’s commitment to society.

The Prime Minister said that the life journeys of the awardees inspire countless citizens and remind everyone of the power of hard work and service.

In a post on X, Shri Modi said;

“Attended the Civil Investiture Ceremony-II at Rashtrapati Bhavan, where the Padma Awards were presented. They celebrate exceptional service and dedication across diverse fields. Each awardee represents the best of our commitment to society. Their life journeys inspire countless citizens and remind everyone of the power of hard work and service.

@PadmaAwards”