Today, India is the fastest growing major economy:PM
Government is following the mantra of Reform, Perform and Transform:PM
Government is committed to carrying out structural reforms to make India developed:PM
Inclusion taking place along with growth in India:PM
India has made ‘process reforms’ a part of the government's continuous activities:PM
Today, India's focus is on critical technologies like AI and semiconductors:PM
Special package for skilling and internship of youth:PM

ധനമന്ത്രി നിര്‍മ്മല സീതാരാമന്‍ ജി, ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇക്കണോമിക് ഗ്രോത്ത് പ്രസിഡന്റ് എന്‍ കെ സിംഗ് ജി, കോണ്‍ക്ലേവില്‍ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തുമുള്ള മറ്റ് വിശിഷ്ടാതിഥികളേ, സ്ത്രീകളേ, മാന്യവ്യക്തിത്വങ്ങളേ! കൗടില്യ കോണ്‍ക്ലേവിന്റെ മൂന്നാം പതിപ്പാണിത്. നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും കാണാനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചതില്‍ ഞാന്‍ സന്തുഷ്ടനാണ്. അടുത്ത മൂന്ന് ദിവസങ്ങളില്‍ വിവിധ സാമ്പത്തിക വിഷയങ്ങള്‍ ചര്‍ച്ച ചെയ്യുന്ന നിരവധി സെഷനുകള്‍ ഇവിടെ നടക്കും. ഈ ചര്‍ച്ചകള്‍ ഭാരതത്തിന്റെ വളര്‍ച്ചയെ ത്വരിതപ്പെടുത്താന്‍ സഹായിക്കുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ലോകത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പ്രദേശങ്ങള്‍ യുദ്ധത്തിന്റെ അവസ്ഥയിലായിരിക്കുന്ന സമയത്താണ് ഈ കോണ്‍ക്ലേവ് നടക്കുന്നത്. ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് ഊര്‍ജ സുരക്ഷയുടെ കാര്യത്തില്‍ ഈ മേഖലകള്‍ നിര്‍ണായകമാണ്. അത്തരം സുപ്രധാന ആഗോള അനിശ്ചിതത്വത്തിനിടയില്‍, 'ഇന്ത്യന്‍ യുഗം' ചര്‍ച്ച ചെയ്യാനാണ് ഞങ്ങള്‍ ഇവിടെ ഒത്തുകൂടിയത്. ഇന്ന് ഭാരതത്തിലുള്ള വിശ്വാസം അതുല്യമാണെന്നാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നത്. ഭാരതത്തിന്റെ ആത്മവിശ്വാസം അസാധാരണമാണെന്ന് ഇത് തെളിയിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഇന്ന്, ഭാരതം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗത്തില്‍ വളരുന്ന പ്രധാന സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയാണ്. ജിഡിപിയുടെ കാര്യത്തില്‍ നിലവില്‍ അഞ്ചാമത്തെ വലിയ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയാണ് ഭാരതം. ആഗോള ഫിന്‍ടെക് ദത്തെടുക്കല്‍ നിരക്കുകളുടെ കാര്യത്തില്‍ ഞങ്ങള്‍ ഒന്നാമതാണ്. ഇന്ന് സ്മാര്‍ട്ട്ഫോണ്‍ ഡാറ്റ ഉപഭോഗത്തില്‍ നമ്മള്‍ ഒന്നാമതാണ്. ആഗോളതലത്തില്‍ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ ഇന്റര്‍നെറ്റ് ഉപയോക്താക്കളാണ് ഞങ്ങള്‍. ലോകത്തെ തത്സമയ ഡിജിറ്റല്‍ ഇടപാടുകളില്‍ പകുതിയും ഇന്ന് ഭാരതത്തിലാണ് നടക്കുന്നത്. ഭാരതത്തിന് ഇപ്പോള്‍ ലോകത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പ് ഇക്കോസിസ്റ്റം ഉണ്ട്. പുനരുപയോഗ ഊര്‍ജ ശേഷിയുടെ കാര്യത്തില്‍ ഭാരതം നാലാം സ്ഥാനത്താണ്. നിര്‍മ്മാണത്തിന്റെ കാര്യത്തില്‍, ഭാരതം രണ്ടാമത്തെ വലിയ മൊബൈല്‍ ഫോണ്‍ നിര്‍മ്മാതാവാണ്. ഇരുചക്രവാഹനങ്ങളുടെയും ട്രാക്ടറുകളുടെയും ഏറ്റവും വലിയ നിര്‍മ്മാതാവ് കൂടിയാണ് ഭാരതം. മാത്രമല്ല, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ രാജ്യമാണ് ഭാരതം. ആഗോളതലത്തില്‍ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെയും സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരുടെയും മൂന്നാമത്തെ വലിയ വിഭവശേഷി ഭാരതത്തിനുണ്ട്. അത് ശാസ്ത്രമോ സാങ്കേതികവിദ്യയോ നവീകരണമോ ആകട്ടെ, ഭാരതം സുപ്രധാനമായ ഒരു സ്ഥാനത്താണെന്ന് വ്യക്തമാണ്. 

 

സുഹൃത്തുക്കളേ,

'പരിഷ്‌ക്കരിക്കുക, നടപ്പിലാക്കുക, പരിവര്‍ത്തനം ചെയ്യുക' എന്ന മന്ത്രം പിന്തുടരുന്നതിലൂടെ, രാജ്യത്തെ അതിവേഗം മുന്നോട്ട് നയിക്കാനുള്ള തീരുമാനങ്ങള്‍ ഞങ്ങള്‍ തുടര്‍ച്ചയായി എടുക്കുന്നു. 60 വര്‍ഷത്തിനു ശേഷം തുടര്‍ച്ചയായി മൂന്നാം തവണയും ഇതേ ഗവൺമെൻ്റിനെ തെരഞ്ഞെടുക്കാന്‍ ഭാരതത്തിലെ ജനങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിച്ച ഘടകമാണിത്. ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം മാറുമ്പോള്‍, രാജ്യം ശരിയായ പാതയിലാണ് നീങ്ങുന്നതെന്ന് അവര്‍ക്ക് ആത്മവിശ്വാസം ലഭിക്കും. ഈ വികാരം ഇന്ത്യന്‍ പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ നിയോഗത്തില്‍ പ്രതിഫലിക്കുന്നു. 140 കോടി പൗരന്മാരുടെ വിശ്വാസം ഈ ഗവൺമെൻ്റിന്  വലിയ മുതല്‍ക്കൂട്ടാണ്.

ഭാരതത്തെ ഒരു വികസിത രാഷ്ട്രമാക്കി മാറ്റുന്നതിനുള്ള ഘടനാപരമായ പരിഷ്‌കാരങ്ങള്‍ തുടരുക എന്നതാണ് ഞങ്ങളുടെ പ്രതിബദ്ധത. ഞങ്ങളുടെ മൂന്നാം ടേമിന്റെ ആദ്യ മൂന്ന് മാസങ്ങളില്‍ ഞങ്ങള്‍ ചെയ്ത പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളില്‍ ഈ പ്രതിബദ്ധത നിങ്ങള്‍ക്ക് കാണാന്‍ കഴിയും. ധീരമായ നയ മാറ്റങ്ങള്‍, ജോലികളോടും കഴിവുകളോടുമുള്ള ശക്തമായ പ്രതിബദ്ധത, സുസ്ഥിര വളര്‍ച്ചയിലും നവീകരണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കല്‍, ആധുനിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്‍, ജീവിത നിലവാരം, ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വളര്‍ച്ചയുടെ തുടര്‍ച്ച എന്നിവ ഞങ്ങളുടെ ആദ്യ മൂന്ന് മാസത്തെ നയങ്ങളില്‍ പ്രതിഫലിക്കുന്നു. ഇക്കാലയളവില്‍ 15 ലക്ഷം കോടി രൂപയിലധികം, അതായത് 15 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ തീരുമാനങ്ങള്‍ കൈക്കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ മൂന്ന് മാസത്തിനുള്ളില്‍ തന്നെ നിരവധി ബൃഹത്തായ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ പദ്ധതികളുടെ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ ഭാരതത്തില്‍ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. രാജ്യത്തുടനീളം 12 വ്യാവസായിക നോഡുകള്‍ സൃഷ്ടിക്കാനും ഞങ്ങള്‍ തീരുമാനിച്ചു. കൂടാതെ, 3 കോടി പുതിയ വീടുകളുടെ നിര്‍മ്മാണത്തിന് ഞങ്ങള്‍ അംഗീകാരം നല്‍കി.


സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഭാരതത്തിന്റെ വളര്‍ച്ചയുടെ മറ്റൊരു ശ്രദ്ധേയമായ ഘടകം അതിന്റെ എല്ലാവരെയും ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന ആത്മാവാണ്. വളര്‍ച്ചയ്ക്കൊപ്പം അസമത്വവും ഉണ്ടാകുമെന്ന് ഒരുകാലത്ത് വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. എന്നാല്‍ ഭാരതത്തില്‍ സംഭവിക്കുന്നത് മറിച്ചാണ്. വളര്‍ച്ചയ്ക്കൊപ്പം ഭാരതത്തില്‍ ഉള്‍പ്പെടുത്തലും നടക്കുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി കഴിഞ്ഞ 10 വര്‍ഷത്തിനുള്ളില്‍ 250 ദശലക്ഷം അതായത് 25 കോടി ജനങ്ങള്‍ ദാരിദ്ര്യത്തില്‍ നിന്ന് കരകയറി. ഭാരതത്തിന്റെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള പുരോഗതിയ്ക്കൊപ്പം, അസമത്വം കുറയുമെന്നും വികസനത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങള്‍ എല്ലാവരിലേക്കും എത്തുന്നുവെന്നും ഞങ്ങള്‍ ഉറപ്പാക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഭാരതത്തിന്റെ വളര്‍ച്ചാ പ്രവചനങ്ങളിലുള്ള ആത്മവിശ്വാസം, നമ്മള്‍ പോകുന്ന ദിശയും കാണിക്കുന്നു. അടുത്ത ആഴ്ചകളിലെയും മാസങ്ങളിലെയും ഡാറ്റയില്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് ഇത് കാണാന്‍ കഴിയും. കഴിഞ്ഞ വര്‍ഷം, നമ്മുടെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ ഏതൊരു പ്രവചനത്തേക്കാളും മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവച്ചു. അത് ലോകബാങ്കോ, ഐഎംഎഫോ, മൂഡീസോ ആകട്ടെ, എല്ലാം ഭാരതത്തിനായുള്ള അവരുടെ പ്രവചനങ്ങള്‍ അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ആഗോള അനിശ്ചിതത്വത്തിനിടയിലും ഭാരതം 7+ നിരക്കില്‍ വളര്‍ച്ച തുടരുമെന്ന് ഈ സ്ഥാപനങ്ങളെല്ലാം പറയുന്നു. അതിനേക്കാള്‍ മികച്ച പ്രകടനം നടത്തുമെന്ന് ഞങ്ങള്‍ ഇന്ത്യക്കാര്‍ക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്.

 

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഭാരതത്തിലുള്ള ഈ വിശ്വാസത്തിന് പിന്നില്‍ ശക്തമായ കാരണങ്ങളുണ്ട്. ഉല്‍പ്പാദനമോ സേവന മേഖലയോ ആകട്ടെ, ലോകം ഇന്ന് ഭാരതത്തെ നിക്ഷേപത്തിനുള്ള ഒരു ഇഷ്ടകേന്ദ്രമായി കാണുന്നു. ഇത് യാദൃശ്ചികമല്ല, കഴിഞ്ഞ 10 വര്‍ഷത്തെ പ്രധാന പരിഷ്‌കാരങ്ങളുടെ ഫലമാണ്. ഈ പരിഷ്‌കാരങ്ങള്‍ ഭാരതത്തിന്റെ ബൃഹത്തായ സാമ്പത്തിക അടിസ്ഥാനങ്ങളെ മാറ്റിമറിച്ചു. ഭാരതത്തിന്റെ ബാങ്കിംഗ് പരിഷ്‌കാരങ്ങള്‍ ബാങ്കുകളുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി ശക്തിപ്പെടുത്തുക മാത്രമല്ല, വായ്പാ ശേഷി വര്‍ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതാണ് ഒരു ഉദാഹരണം. അതുപോലെ, ജിഎസ്ടി വിവിധ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന പരോക്ഷ നികുതികളെ സംയോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. പാപ്പരത്ത നിയമം  (IBC) ഉത്തരവാദിത്തം, വീണ്ടെടുക്കല്‍, പരിഹാരം എന്നിവയുടെ ഒരു പുതിയ ക്രെഡിറ്റ് സംസ്‌കാരം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഖനനം, പ്രതിരോധം, ബഹിരാകാശം തുടങ്ങിയ മേഖലകള്‍ സ്വകാര്യ കമ്പനികള്‍ക്കും നമ്മുടെ യുവസംരംഭകര്‍ക്കുമായി ഭാരതം തുറന്നിട്ടുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിക്ഷേപകര്‍ക്ക് കൂടുതല്‍ കൂടുതല്‍ അവസരങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി ഞങ്ങള്‍ എഫ് ഡി ഐ നയം ഉദാരമാക്കി. ലോജിസ്റ്റിക്സ് ചെലവും സമയവും കുറയ്ക്കുന്നതിന് ഞങ്ങള്‍ ആധുനിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ ദശകത്തില്‍, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിലുള്ള നിക്ഷേപം ഞങ്ങള്‍ ഗണ്യമായി വര്‍ദ്ധിപ്പിച്ചു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഗവണ്‍മെന്റിന്റെ നിലവിലുള്ള സംരംഭങ്ങളില്‍ ഇന്ത്യ പ്രക്രിയ പരിഷ്‌കാരങ്ങള്‍ സംയോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങള്‍ 40,000-ലധികം അനുസരണങ്ങള്‍ ഇല്ലാതാക്കുകയും കമ്പനി നിയമം കുറ്റവിമുക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. മുമ്പ് ബിസിനസ് പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ ബുദ്ധിമുട്ടാക്കിയ നിരവധി വ്യവസ്ഥകള്‍ ഭേദഗതി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കമ്പനികള്‍ ആരംഭിക്കുന്നതിനും അടയ്ക്കുന്നതിനും ക്ലിയറന്‍സ് നേടുന്നതിനുമുള്ള പ്രക്രിയകള്‍ ലളിതമാക്കുന്നതിനാണ് ദേശീയ ഏകജാലക സംവിധാനം അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇപ്പോള്‍, സംസ്ഥാന തലത്തില്‍ പ്രക്രിയ പരിഷ്‌കാരങ്ങള്‍ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഞങ്ങള്‍ സംസ്ഥാന ഗവൺമെൻ്റുകളെ 
പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണ്. 

സുഹൃത്തുക്കളെ, 

ഭാരതത്തില്‍ ഉല്‍പ്പാദനം വര്‍ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി, ഞങ്ങള്‍ ഉല്പാദന ബന്ധിത ആനുകൂല്യ പദ്ധതി(പിഎല്‍ഐ) അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതിന്റെ സ്വാധീനം ഇപ്പോള്‍ പല മേഖലകളിലും ദൃശ്യമാണ്. കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് വര്‍ഷത്തിനിടെ, PLI ഏകദേശം 1.25 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ (1.25 ലക്ഷം കോടി രൂപ) നിക്ഷേപം ആകര്‍ഷിച്ചു. ഏകദേശം 11 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ ഉല്‍പ്പാദനവും വില്‍പ്പനയും ഇതുമൂലം ഉണ്ടായി. ബഹിരാകാശ, പ്രതിരോധ മേഖലകളിലെ ഭാരതത്തിന്റെ മുന്നേറ്റവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഈ മേഖലകള്‍ അടുത്തിടെയാണ് തുറന്നത്, എന്നിട്ടും ബഹിരാകാശ മേഖലയില്‍ 200-ലധികം സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പുകള്‍ ഇതിനകം ഉയര്‍ന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന്, രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്തം പ്രതിരോധ ഉല്‍പ്പാദനത്തിന്റെ 20 ശതമാനവും നമ്മുടെ സ്വകാര്യ പ്രതിരോധ കമ്പനികളാണ്.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഇലക്ട്രോണിക്‌സ് മേഖലയുടെ വളര്‍ച്ച കൂടുതല്‍ ശ്രദ്ധേയമാണ്. 10 വര്‍ഷം മുമ്പ്, മിക്ക മൊബൈല്‍ ഫോണുകളുടെയും പ്രധാന ഇറക്കുമതിക്കാരായിരുന്നു ഭാരതം. ഇന്ന്, 330 ദശലക്ഷത്തിലധികം അല്ലെങ്കില്‍ 33 കോടിയിലധികം മൊബൈല്‍ ഫോണുകള്‍ ഭാരതത്തില്‍ നിര്‍മ്മിക്കപ്പെടുന്നു. വാസ്തവത്തില്‍, നിങ്ങള്‍ ഏത് മേഖലയിലേക്ക് നോക്കിയാലും, ഭാരതത്തില്‍ നിക്ഷേപകര്‍ക്ക് നിക്ഷേപം നടത്താനും ഉയര്‍ന്ന വരുമാനം നേടാനും അസാധാരണമായ അവസരങ്ങളുണ്ട്.

 

സുഹൃത്തുക്കളേ,
ഭാരതം ഇപ്പോള്‍ നിർമ്മിത ബുദ്ധി, സെമികണ്ടക്ടറുകൾ  തുടങ്ങിയ നിര്‍ണായക സാങ്കേതികവിദ്യകളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, ഞങ്ങള്‍ ഈ മേഖലകളില്‍ ഗണ്യമായ നിക്ഷേപം നടത്തുന്നു. ഞങ്ങളുടെ AI ദൗത്യം AI മേഖലയില്‍ ഗവേഷണവും നൈപുണ്യ വികസനവും മെച്ചപ്പെടുത്തും. ഇന്ത്യ സെമികണ്ടക്ടർ ദൗത്യത്തിന് കീഴില്‍, 1.5 ട്രില്യണ്‍ (1.5 ലക്ഷം കോടി രൂപ) നിക്ഷേപം നടത്തുന്നു. വൈകാതെ, ഭാരതത്തിലെ അഞ്ച് സെമികണ്ടക്ടർ പ്ലാന്റുകള്‍ ലോകത്തിന്റെ എല്ലാ കോണുകളിലേക്കും 'മെയ്ഡ് ഇന്‍ ഇന്ത്യ' ചിപ്പുകള്‍ വിതരണം ചെയ്യാന്‍ തുടങ്ങും.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

താങ്ങാനാവുന്ന ബൗദ്ധിക ശക്തിയുടെ മുന്‍നിര സ്രോതസ്സാണ് ഭാരതമെന്ന് നിങ്ങള്‍ക്കെല്ലാവര്‍ക്കും അറിയാം. ഇന്ന് ഇന്ത്യയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കമ്പനികളുടെ 1,700-ലധികം ആഗോള ശേഷി കേന്ദ്രങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യമാണ് ഇതിന് തെളിവ്. ഈ കേന്ദ്രങ്ങളില്‍ രണ്ട് ദശലക്ഷത്തിലധികം അതായത് 20 ലക്ഷം ഇന്ത്യന്‍ യുവാക്കള്‍ ജോലി ചെയ്യുന്നു, അവര്‍ ലോകത്തിന് ഉയര്‍ന്ന വൈദഗ്ധ്യമുള്ള സേവനങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നു. ഇന്ന്, ഈ ജനസംഖ്യാപരമായ ലാഭവിഹിതം പരമാവധിയാക്കുന്നതില്‍ ഭാരതം അഭൂതപൂര്‍വമായ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. ഇത് നേടുന്നതിന്, വിദ്യാഭ്യാസം, നവീകരണം, കഴിവുകള്‍, ഗവേഷണം എന്നിവയില്‍ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ ചെലുത്തുന്നു. പുതിയ ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം നടപ്പിലാക്കിയതോടുകൂടി ഈ മേഖലയില്‍ ഒരു സുപ്രധാന പരിഷ്‌കാരം ഞങ്ങള്‍ കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ 10 വര്‍ഷത്തിനിടയില്‍, ഓരോ ആഴ്ചയും ഒരു പുതിയ സര്‍വ്വകലാശാല സ്ഥാപിക്കുകയും ഓരോ ദിവസവും രണ്ട് പുതിയ കോളേജുകള്‍ തുറക്കുകയും ചെയ്തു. ഇക്കാലയളവില്‍ നമ്മുടെ രാജ്യത്തെ മെഡിക്കല്‍ കോളേജുകളുടെ എണ്ണം ഇരട്ടിയായി.

ഒപ്പം സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം വിപുലീകരിക്കുന്നതില്‍ മാത്രമല്ല, അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും ഞങ്ങള്‍ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. തല്‍ഫലമായി, ക്യുഎസ് വേള്‍ഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി റാങ്കിംഗ് ലഭിച്ച ഇന്ത്യന്‍ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ എണ്ണം കഴിഞ്ഞ ദശകത്തില്‍ മൂന്നിരട്ടിയിലേറെയായി. ഈ വര്‍ഷത്തെ ബജറ്റില്‍, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് യുവാക്കള്‍ക്ക് നൈപുണ്യത്തിനും പരിശീലനം നല്‍കുന്നതിനുമായി ഞങ്ങള്‍ ഒരു പ്രത്യേക പാക്കേജ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. പിഎം ഇന്റേണ്‍ഷിപ്പ് സ്‌കീമിന് കീഴില്‍ 111 കമ്പനികള്‍ ആദ്യ ദിവസം തന്നെ പോര്‍ട്ടലില്‍ രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്തു. ഈ സ്‌കീമിലൂടെ ഞങ്ങള്‍ 1 കോടി യുവാക്കളെ പ്രമുഖ കമ്പനികളില്‍ ഇന്റേണ്‍ഷിപ്പിന് സഹായിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഭാരതത്തിന്റെ ഗവേഷണ ഔട്ട്പുട്ടും പേറ്റന്റ് ഫയലിംഗും കഴിഞ്ഞ 10 വര്‍ഷമായി അതിവേഗ വളര്‍ച്ച കൈവരിച്ചു. ഒരു ദശാബ്ദത്തിനുള്ളില്‍, ആഗോള നൂതനാശയ സൂചിക റാങ്കിംഗില്‍ ഭാരതം 81-ല്‍ നിന്ന് 39-ാം സ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയര്‍ന്നു, ഞങ്ങള്‍ കൂടുതല്‍ മുന്നേറാന്‍ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. അതിന്റെ ഗവേഷണ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന്, ഇന്ത്യയും ഒരു ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ ഗവേഷണ ഫണ്ട് സൃഷ്ടിച്ചു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഇന്ന്, ഹരിത ഭാവിയെയും ഹരിത തൊഴിലവസരങ്ങളെയും കുറിച്ച് ഭാരതത്തില്‍ നിന്ന് ലോകത്തിന് വലിയ പ്രതീക്ഷകളുണ്ട്, ഈ മേഖലയില്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് തുല്യമായ അവസരങ്ങളുണ്ട്. ഭാരതത്തിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷതയില്‍ നടന്ന ജി20 ഉച്ചകോടിയെ നിങ്ങള്‍ എല്ലാവരും പിന്തുടര്‍ന്നു. ഈ ഉച്ചകോടിയുടെ അനേകം വിജയങ്ങളിലൊന്ന് ഹരിത പരിവര്‍ത്തനത്തിനായുള്ള പുതുക്കിയ ആവേശമായിരുന്നു. G20 ഉച്ചകോടിക്കിടെ, ഭാരതത്തിന്റെ മുന്‍കൈയില്‍ ആഗോള ജൈവ ഇന്ധന സഖ്യം ആരംഭിച്ചു, G20 അംഗ രാജ്യങ്ങള്‍ ഭാരതത്തിന്റെ ഹരിത ഹൈഡ്രജന്‍ ഊര്‍ജ്ജ വികസനത്തെ ശക്തമായി പിന്തുണച്ചു. ഭാരതത്തില്‍, ഈ ദശാബ്ദത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ 5 ദശലക്ഷം ടണ്‍ ഹരിത ഹൈഡ്രജന്‍ ഉല്‍പ്പാദിപ്പിക്കാന്‍ ഞങ്ങള്‍ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. സൂക്ഷ്മ തലത്തില്‍ സൗരോര്‍ജ്ജ ഉല്‍പ്പാദനവും ഞങ്ങള്‍ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു.

 

ഇന്ത്യാ ഗവണ്‍മെന്റ് വലിയ തോതിലുള്ള പുരപ്പുറ സൗരോർജ പദ്ധതിയായ പ്രധാനമന്ത്രി സൂര്യ ഘര്‍ സൗജന്യ വൈദ്യുതി പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു. ഓരോ വീടിന്റേയും മേല്‍ക്കൂരയില്‍ സൗരോര്‍ജ്ജ സംവിധാനങ്ങള്‍ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനും സൗരോര്‍ജ്ജ അടിസ്ഥാനസൗകര്യം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള സഹായത്തിനുമായി ഞങ്ങള്‍ ഫണ്ട് നല്‍കുന്നു. ഇതുവരെ, 13 ദശലക്ഷത്തിലധികം, അതായത് 1 കോടി 30 ലക്ഷം കുടുംബങ്ങള്‍ ഈ പദ്ധതിയില്‍ രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, അതായത് ഈ കുടുംബങ്ങള്‍ സൗരോര്‍ജ്ജ ഉത്പാദകരായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈ സംരംഭത്തിലൂടെ ഒരു കുടുംബത്തിന് ശരാശരി 25,000 രൂപ ലാഭിക്കാനാകും. ഓരോ മൂന്ന് കിലോവാട്ട് സൗരോര്‍ജ്ജ വൈദ്യുതിയിലും 50-60 ടണ്‍ കാര്‍ബണ്‍ ഡൈ ഓക്‌സൈഡ് പുറന്തള്ളുന്നത് തടയും. ഈ സ്‌കീം ഏകദേശം 1.7 ദശലക്ഷം (17 ലക്ഷം) തൊഴിലവസരങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിക്കും, ഇത് വിദഗ്ധ യുവാക്കളുടെ ഒരു വലിയ തൊഴില്‍ ശക്തിയെ സൃഷ്ടിക്കും. അതിനാല്‍, ഈ മേഖലയിലും നിങ്ങള്‍ക്കായി നിരവധി പുതിയ നിക്ഷേപ അവസരങ്ങള്‍ ഉയര്‍ന്നുവരുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഇന്ത്യന്‍ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ ഇപ്പോള്‍ കാര്യമായ പരിവര്‍ത്തനത്തിന് വിധേയമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ശക്തമായ സാമ്പത്തിക അടിത്തറയുള്ള ഇന്ത്യ സുസ്ഥിരമായ ഉയര്‍ന്ന വളര്‍ച്ചയുടെ പാതയിലാണ്. ഇന്ന്, ഭാരതം ഉന്നതിയിലെത്താന്‍ മാത്രമല്ല, അവിടെ തുടരാനുള്ള തീവ്രശ്രമങ്ങളും നടത്തുകയാണ്. ലോകം ഇന്ന് എല്ലാ മേഖലയിലും വലിയ അവസരങ്ങള്‍ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. നിങ്ങളുടെ ചര്‍ച്ചകള്‍ വരും ദിവസങ്ങളില്‍ വിലപ്പെട്ട നിരവധി ഉള്‍ക്കാഴ്ചകള്‍ നല്‍കുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്.

വരും ദിവസങ്ങളില്‍ നിങ്ങളുടെ ചര്‍ച്ചകളില്‍ നിന്ന് വിലപ്പെട്ട പല ഉള്‍ക്കാഴ്ചകളും പുറത്തുവരുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. ഈ ഉദ്യമത്തിന് ഞാന്‍ ആശംസകള്‍ നേരുന്നു, ഇത്  കേവലം ഒരു സംവാദ വേദിയല്ലെന്ന് ഞാന്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് ഉറപ്പ് നല്‍കുന്നു. ഇവിടെ നടക്കുന്ന ചര്‍ച്ചകള്‍, ഉന്നയിക്കുന്ന ആശയങ്ങൾ, ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും - പ്രയോജനകരമെന്ന് തെളിയിക്കുന്നവ - നമ്മുടെ ഗവണ്‍മെന്റ് സംവിധാനത്തില്‍ ഉത്സാഹപൂര്‍വ്വം സംയോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. നമ്മുടെ നയങ്ങളിലും ഭരണത്തിലും ഞങ്ങള്‍ അവ ഉള്‍പ്പെടുത്തുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയില്‍ നിന്ന് നിങ്ങള്‍ കടഞ്ഞെടുക്കുന്ന ജ്ഞാനമാണ് നമ്മുടെ രാജ്യത്തിന്റെ ശോഭനമായ ഭാവി രൂപപ്പെടുത്താന്‍ ഞങ്ങള്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അതിനാല്‍, നിങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം ഞങ്ങള്‍ക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്. നിങ്ങള്‍ നല്‍കുന്ന ഓരോ വാക്കിനും ഞങ്ങള്‍ക്ക് മൂല്യമുണ്ട്. നിങ്ങളുടെ ചിന്തകള്‍, നിങ്ങളുടെ അനുഭവം - അവയാണ് ഞങ്ങളുടെ സ്വത്ത്. ഒരിക്കല്‍ കൂടി, നിങ്ങളുടെ സംഭാവനകള്‍ക്ക് ഞാന്‍ എല്ലാവര്‍ക്കും നന്ദി പറയുന്നു. പ്രശംസനീയമായ പരിശ്രമങ്ങള്‍ക്ക് എന്‍.കെ.സിംഗിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഴുവന്‍ ടീമിനെയും ഞാന്‍ അഭിനന്ദിക്കുന്നു.

 ആശംസകളും ഭാവുകങ്ങളും നേരുന്നു.

നന്ദി!

 

Explore More
ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം

ജനപ്രിയ പ്രസംഗങ്ങൾ

ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം
Govt directs faster processing of city gas projects, hikes commercial LPG allocation to ease supply stress

Media Coverage

Govt directs faster processing of city gas projects, hikes commercial LPG allocation to ease supply stress
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
This is the New India that leaves no stone unturned for development: PM Modi
March 23, 2026
Today, India is moving forward with a new confidence; Now India faces challenges head-on: PM
From the Gulf to the Global West and from the Global South to neighbouring countries, India is a trusted partner for all: PM
What gets measured gets improved and ultimately gets transformed: PM
This is the new India, It is leaving no stone unturned for development: PM

नमस्कार!

पिछले कुछ समय में मुझे एक-दो बार टीवी9 भारतवर्ष देखने का मौका मिला है। नॉर्मली भी युद्धों और मिसाइलों पर आपका बहुत फोकस होता है और आजकल तो आपको कंटेंट की ओवरफीडिंग हो रही है। बड़े-बड़े देश टीवी9 को इतना सारा कंटेंट देने पर तुले हुए हैं, लेकिन On a Serious Note, आज विश्व जिन गंभीर परिस्थितियों से गुजर रहा है, वो अभूतपूर्व है और बेहद गंभीर है। और इन स्थितियों के बीच, आज टीवी-9 नेटवर्क ने विचारों का एक बेहद महत्वपूर्ण मंच बनाया है। आज इस समिट में आप सभी India and the world, इस विषय पर चर्चा कर रहे हैं। मैं आप सबको बधाई देता हूं। इस समिट के लिए अपनी शुभकामनाएं देता हूं। सभी अतिथियों का अभिनंदन करता हूं।

साथियों,

आज जब दुनिया, conflicts के कारण उलझी हुई है, जब इन conflicts के दुष्प्रभाव पूरी दुनिया पर दिख रहे हैं, तब India and the world की बात करना बहुत ही प्रासंगिक है। भारत आज वो देश है, जिसकी अर्थव्यवस्था तेजी से आगे बढ़ रही है। 2014 के पहले की स्थितियों को पीछे छोड़कर के आज भारत एक नए आत्मविश्वास के साथ आगे बढ़ रहा है। अब भारत चुनौतियों को टालता नहीं है बल्कि चुनौतियों से टकराता है। आप बीते 5-6 साल में देखिए, कोरोना की महामारी के बाद चुनौतियां एक के बाद एक बढ़ती ही गई हैं। ऐसा कोई साल नहीं है, जिसने भारत की, भारतीयों की परीक्षा न ली हो। लेकिन 140 करोड़ देशवासियों के एकजुट प्रयास से भारत हर आपदा का सामना करते हुए आगे बढ़ रहा है। इस समय युद्ध की परिस्थितियों में भी भारत की नीति और रणनीति देखकर, भारत का सामर्थ्य देखकर दुनिया के अनेकों देश हैरान हैं। हमारे यहां कहावत है, सांच को आंच नहीं। 28 फरवरी से दुनिया में जो उथल-पुथल मची है, इन कठोर विपरीत परिस्थितियों में भी भारत प्रगति के, विकास के, विश्वास के संकल्प के साथ आगे बढ़ रहा है। इन 23 दिनों में भारत ने अपनी Relationship Building Capacity दिखाई है, Decision Making Capacity दिखाई है और Crisis Management Capacity दिखाई है।

साथियों,

आज जब दुनिया इतने सारे खेमों में बंटी हुई है, भारत ने अभूतपूर्व और अकल्पनीय bridges बनाए हैं। Gulf से लेकर Global West तक, Global South से लेकर पड़ोसी देशों तक भारत सभी का trusted partner है। कुछ लोग पूछते हैं, हम किसके साथ हैं? तो उनको मेरा जवाब यही है कि हम भारत के साथ हैं, हम भारत के हितों के साथ हैं, शांति के साथ हैं, संवाद के साथ हैं।

साथियों,

संकट के इसी समय में जब global supply chains डगमगा रही हैं, भारत ने diversification और resilience का मॉडल पेश किया है। Energy हो, fertilizers हों या essential goods अपने नागरिकों को कम से कम परेशानी हो, इसके लिए भारत ने निरंतर प्रयास किया है और आज भी कर रहे है।

साथियों,

जब राष्ट्रनीति ही राजनीति का मुख्य आधार हो, तब देश का भविष्य सर्वोपरि होता है। लेकिन जब राजनीति में व्यक्तिगत स्वार्थ हावी हो जाता है, तब लोग देश के फ्यूचर के बजाय अपने फ्यूचर के बारे में सोचते हैं। आप ज़रा याद कीजिए 2004 से 2010 के बीच क्या हुआ था? तब कांग्रेस सरकार के समय पेट्रोल-डीजल और गैस की कीमतों का संकट आया था और तब कांग्रेस ने देश की नहीं बल्कि अपनी सत्ता की चिंता की। उस वक्त कांग्रेस ने एक लाख अड़तालीस हज़ार करोड़ रुपए के ऑयल बॉन्ड जारी किए थे और प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह जी ने खुद कहा था कि वो आने वाली पीढ़ी पर कर्ज का बोझ डाल रहे हैं। यह जानते हुए भी कि ऑयल बॉन्ड का फैसला गलत है, जो रिमोट कंट्रोल से सरकार चला रहे थे, उन लोगों ने अपनी सत्ता बचाने के लिए यह गलत निर्णय किया क्योंकि जवाबदेही उस समय नहीं होनी थी, उस बॉन्ड पर री-पेमेंट 2020 के बाद होनी थी।

साथियों,

बीते 5-6 वर्षों में हमारी सरकार ने कांग्रेस सरकार के उस पाप को धोने का काम किया है, और इस धुलाई का खर्चा कम नहीं आया है, ऐसी लाँड्री आपने देखी नहीं होगी। 1 लाख 48 हज़ार करोड़ रुपए की जगह, देश को 3 लाख करोड़ रुपए से अधिक की पेमेंट करनी पड़ी क्योंकि इसमें ब्याज भी जुड़ गया था। यानी हमने करीब-करीब दोगुनी राशि चुकाने के लिए मजबूर हुए। आजकल कांग्रेस के जो नेता बयानों की मिसाइलें दाग रहे हैं, मिसाइल आई तो टीवी9 को मजा आएगा, उनकी इस विषय का जिक्र आते ही बोलती बंद हो जाती है।

साथियों,

पश्चिम एशिया में बनी परिस्थितियों पर मैंने आज लोकसभा में अपना वक्तव्य दिया है। दुनिया में जहां भी युद्ध हो रहे हैं, वो भारत की सीमा से दूर हैं। लेकिन आज की व्यवस्थाओं में कोई भी देश युद्धों से दुष्प्रभाव से दूर रहे, ऐसा संभव नहीं होता। अनेक देशों में तो स्थिति बहुत गंभीर हो चुकी है। और इन हालातों में हम देख रहे हैं कि राजनीतिक स्वार्थ से भरे कुछ लोग, कुछ दल, संकट के इस समय में भी अपने लिए राजनीतिक अवसर खोज रहे हैं। इसलिए मैं टीवी9 के मंच से फिर कहूंगा, यह समय संयम का है, संवेदनशीलता का है। हमने कोरोना महासंकट के दौरान भी देखा है, जब देशवासी एकजुट होकर संकट का सामना करते हैं, तो कितने सार्थक परिणाम आते हैं। इसी भाव के साथ हमें इस युद्ध से बनी परिस्थितियों का सामना करना है।

साथियों,

दुनिया की हर उथल-पुथल के बीच, भारत ने अपनी प्रगति की गति को भी बनाए रखा है। अगर मैं 28 फरवरी को युद्ध शुरू होने के बाद, बीते 23 दिनों का ही ब्यौरा दूं, तो पूरब से पश्चिम तक, उत्तर से दक्षिण तक देश में हजारों करोड़ के डेवलपमेंट प्रोजेक्ट्स का काम हुआ है। दिल्ली मेट्रो रेल के महत्वपूर्ण कॉरिडोर्स का लोकार्पण, सिलचर का हाई स्पीड कॉरिडोर का शिलान्यास, कोटा में नए एयरपोर्ट का शिलान्यास, मदुरै एयरपोर्ट को इंटरनेशनल एयरपोर्ट का दर्जा देना, ऐसे अनेक काम बीते 23 दिनों में ही हुए हैं। बीते एक महीने के दौरान ही औद्योगिक विकास को गति देने के लिए भव्य स्कीम को मंजूरी दी गई है। इसके तहत देशभर में 100 plug-and-play industrial parks विकसित किए जाएंगे। देश में Small Hydro Power Development Scheme को भी हरी झंडी दी गई है। इससे आने वाले वर्षों में 1,500 मेगावाट नई hydro power capacity जोड़ी जाएगी। इसी दौरान जल जीवन मिशन को साल 2028 तक बढ़ाने का निर्णय लिया गया है। किसानों के हित में भी अनेक बड़े निर्णय लिए गए हैं। बीते एक महीने में ही पीएम किसान सम्मान निधि के तहत 18 हजार करोड़ रुपए से अधिक सीधे किसानों के खातों में ट्रांसफर किए गए हैं। और जो हमारे MSMEs हैं, जो हमारे निर्यातक हैं, उनके लिए भी करीब 500 करोड़ रुपए के राहत पैकेज की भी घोषणा की गई है। यह सारे कदम इस बात का प्रमाण हैं कि विकसित भारत बनाने के लिए देश कितनी तेज गति से काम कर रहा है।

साथियों,

Management की दुनिया में एक सिद्धांत कहा जाता है - What gets measured, gets managed. लेकिन मैं इसमें एक बात और जोड़ना चाहता हूं, What gets measured, gets improved और ultimately, gets transformed. क्योंकि आकलन जागरूकता पैदा करता है। आकलन जवाबदेही तय करता है और सबसे महत्वपूर्ण आकलन संभावनाओं को जन्म देता है।

साथियों,

अगर आप 2014 से पहले के 10-11 साल और 2014 के बाद के 10-11 साल का आप आकलन करेंगे, तो यही पाएंगे कि कैसे इसी सिद्धांत पर चलते हुए, भारत ने हर सेक्टर को Transform किया है। जैसे पहले हाईवे बनते थे, करीब 11-12 किलोमीटर प्रति दिन की रफ्तार से, आज भारत करीब 30 किलोमीटर प्रतिदिन की स्पीड से हाईवे बना रहा है। पहले पोर्ट्स पर शिप का Turnaround Time, 5-6 दिन का होता था। आज वही काम, करीब-करीब 2 दिन से भी कम समय में पूरा हो रहा है। पहले Startup Culture के बारे में चर्चा ही नहीं होती थी। 2014 से पहले, हमारे देश में 400-500 स्टार्ट अप्स ही थे। आज भारत में 2 लाख से ज्यादा रजिस्ट्रर्ड स्टार्ट अप्स हैं। पहले मेडिकल education में सीटें भी सीमित थीं, करीब 50-55 हजार MBBS seats थीं, आज यह बढ़कर सवा लाख से ज्यादा हो चुकी हैं। पहले देश के Banking system से भी करोड़ों लोग बाहर थे। देश में सिर्फ 25 करोड़ के आसपास ही बैंक account थे। वहीं जनधन योजना के माध्यम से 55 करोड़ से ज्यादा बैंक अकाउंट खुले हैं। पहले हमारे देश में airports की संख्या भी 70 से कम थी। आज एयरपोर्ट्स की संख्या भी बढ़कर 160 से ज्यादा हो चुकी है।

साथियों,

पहले भी योजनाएं तो बनती थीं, लेकिन आज फर्क है, आज परिणाम दिखते हैं। पहले गति धीमी थी, आज भारत fastrack पर है। पहले संभावनाएं भी अंधकार में थीं, आज संकल्प सिद्धियों में बदल रहे हैं। इसलिए दुनिया को भी यह संदेश मिल रहा है कि यह नया भारत है। यह अपने विकास के लिए कोई कोर-कसर बाकी नहीं छोड़ रहा है।

साथियों,

आज हमारा प्रयास है कि अतीत में विकास का जो असंतुलन पैदा हो गया था, उसको अवसरों में बदला जाए। अब जैसे हमारा पूर्वी भारत है। हमारा पूर्वी भारत संसाधनों से समृद्ध है, दशकों तक वहां जिन्होंने सरकारें चलाई हैं, उनकी उपेक्षा ने पूर्वी भारत के विकास पर ब्रेक लगा दी थी। अब हालात बदल रहे हैं। जिस असम में कभी गोलियों की आवाज सुनाई देती थी, आज वहां सेमीकंडक्टर यूनिट बन रही है। ओडिशा में सेमीकंडक्टर से लेकर पेट्रोकेमिकल्स तक अनेक नए-नए सेक्टर का विकास हो रहा है। जिस बिहार में 6-7 दशक में गंगा जी पर एक बड़ा पुल बन पाया था एक, उस बिहार में पिछले एक दशक में 5 से ज्यादा नए पुल बनाए गए हैं। यूपी में कभी कट्टा मैन्युफैक्चरिंग की कहानियां कही जाती थीं, आज यूपी, मोबाइल फोन मैन्युफैक्चरिंग में दुनिया में अपनी पहचान बना रहा है।

साथियों,

पूर्वी भारत का एक और बड़ा राज्य पश्चिम बंगाल है। पश्चिम बंगाल, एक समय में भारत के कल्चर, एजुकेशन, इंडस्ट्री और ट्रेड का हब होता था। बीते 11 वर्षों में केंद्र सरकार ने पश्चिम बंगाल के विकास के लिए बड़ी मात्रा में निवेश किया है। लेकिन दुर्भाग्य से, आज वहां एक ऐसी निर्मम सरकार है, जो विकास पर ब्रेक लगाकर बैठी है। TV9 बांग्ला के जो दर्शक हैं, वो जानते हैं कि बंगाल में आयुष्मान योजना पर निर्मम सरकार ने ब्रेक लगाया हुआ है। पीएम सूर्यघर मुफ्त बिजली योजना पर ब्रेक लगाया हुआ है। पीएम आवास योजना पर ब्रेक लगाया हुआ है। चाय बागान श्रमिकों के लिए शुरू हुई योजना के लिए ब्रेक लगाया हुआ है। यानी विकास और जनकल्याण से ज्यादा प्राथमिकता निर्मम सरकार अपने राजनीतिक स्वार्थ को दे रही है।

साथियों,

देश में इस तरह की राजनीति की शुरुआत जिस दल ने की है, वो अपने गुनाहों से बच नहीं सकती और वो पार्टी है - कांग्रेस। कांग्रेस पार्टी की राजनीति का एक ही लक्ष्य रहा है, किसी भी तरह विकास का विरोध और कांग्रेस यह तब से कर रही है, जब मैं गुजरात में था। गुजरात में वर्षों तक जनता ने हमें आशीर्वाद दिया, तो कांग्रेस ने उस जनादेश को स्वीकार नहीं किया। उन्होंने गुजरात की छवि पर सवाल उठाए, उसकी प्रगति को कटघरे में खड़ा किया और जब यही विश्वास पूरे देश में दिखाई दिया, तो कांग्रेस का विरोध भी रीजनल से नेशनल हो गया।

साथियों,

जब राजनीति में विरोध, विकास के विरोध में बदल जाए, जब आलोचना देश की उपलब्धियों पर सवाल उठाने लगे, तब यह सिर्फ सरकार का विरोध नहीं रह जाता, यह देश की प्रगति से असहज होने की मानसिकता बन जाती है। आज कांग्रेस इसी मानसिकता की गुलाम बन चुकी है। आज स्थिति यह है कि देश की हर सफलता पर प्रश्न उठाया जाता है, हर उपलब्धि में कमी खोजी जाती है और हर प्रयास के असफल होने की कामना की जाती है। कोविड के समय, देश ने अपनी वैक्सीन बनाई, तो कांग्रेस ने उस पर भी संदेह जताया। Make in India की बात हुई, तो कहा गया कि यह सफल नहीं होगा, बब्बर शेर कहकर इसका मजाक उड़ाया गया। जब देश में डिजिटल इंडिया अभियान शुरू हुआ, तो उसका मजाक उड़ाया गया। लेकिन हर बार यह कांग्रेस का दुर्भाग्य और देश का सौभाग्य रहा कि भारत ने हर चुनौती को सफलता में बदला। आज भारत दुनिया की सबसे बड़ी वैक्सीनेशन ड्राइव का उदाहरण है। भारत डिजिटल पेमेंट्स में दुनिया का अग्रणी देश है। भारत मैन्युफैक्चरिंग और स्टार्टअप्स में नई ऊंचाइयों को छू रहा है।

साथियों,

लोकतंत्र में विरोध जरूरी होता है। लेकिन विरोध और विद्वेष के बीच एक रेखा होती है। सरकार का विरोध करना लोकतांत्रिक अधिकार है। लेकिन देश को बदनाम करना, यह कांग्रेस की नीयत पर सवाल खड़ा करता है। जब विरोध इस स्तर तक पहुंच जाए कि देश की उपलब्धियां भी असहज करने लगें, तो यह राजनीति नहीं, यह दृष्टिकोण की समस्या है। अभी हमने ग्लोबल AI समिट में भी देखा है। जब पूरी दुनिया भारत में जुटी हुई थी, तो कांग्रेस के लोग कपड़े फाड़ने वहां पहुंच गए थे। इन लोगों को देश की इज्जत की कितनी परवाह है, यह इसी से पता चलता है। इसलिए आज आवश्यकता है कि देशहित को, दलहित से ऊपर रखा जाए क्योंकि अंत में राजनीति से ऊपर, राष्ट्र होता है, राष्ट्र का विकास होता है।

साथियों,

आज का यह दिन भी हमें यही प्रेरणा देता है। आज के ही दिन शहीद भगत सिंह, शहीद राजगुरु और शहीद सुखदेव ने देश के लिए सर्वोच्च बलिदान दिया था। आज ही, समाजवादी आंदोलन के प्रखर आदर्श डॉ. राम मनोहर लोहिया जी की जयंती भी है। यह वो प्रेरणाएं हैं, जिन्होंने देश को हमेशा स्व से ऊपर रखा है। देशहित को सबसे ऊपर रखने की यही प्रेरणा, भारत को विकसित भारत बनाएगी। यही प्रेरणा भारत को आत्मनिर्भर बनाएगी। मुझे पूरा विश्वास है कि टीवी9 की यह समिट भी भारत के आत्मविश्वास और दुनिया के भरोसे पर, भारतीयों पर जो भरोसा है, उस भरोसे को और सशक्त करेगी। आप सभी को मेरी तरफ से बहुत-बहुत शुभकामनाएं हैं और आपके बीच आने का अवसर दिया, आप सबसे मिलने का मौका लिया, इसलिए बहुत-बहुत धन्यवाद!

नमस्‍कार!