യുവജനങ്ങൾ രാഷ്ട്ര നിർമ്മാണത്തിൽ സജീവമായി പങ്കാളികളാകുമ്പോൾ, രാജ്യം അതിവേഗ വികസനം കൈവരിക്കുകയും ആഗോളതലത്തിൽ അംഗീകാരം നേടുകയും ചെയ്യുന്നു: പ്രധാനമന്ത്രി
ഇന്ന്, ഇന്ത്യയിലെ യുവജനങ്ങൾ അവരുടെ സമർപ്പണത്തിലൂടെയും നൂതനാശയങ്ങളിലൂടെയും നമ്മുടെ രാജ്യത്തിന്റെ അപാരമായ സാധ്യതകൾ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തെളിയിക്കുകയാണ്: പ്രധാനമന്ത്രി
നിലവിലെ ബജറ്റിൽ, 'മേക്ക് ഇൻ ഇന്ത്യ' ഉദ്യമം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ഇന്ത്യയിലെ യുവജനങ്ങൾക്ക് ആഗോള നിലവാരത്തിലുള്ള ഉത്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനുള്ള അവസരം നൽകാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുകൊണ്ട് ഗവണ്മെന്റ് 'മാനുഫാക്ചറിംഗ് മിഷൻ' പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്: പ്രധാനമന്ത്രി
'മാനുഫാക്ചറിംഗ് മിഷൻ' രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് എംഎസ്എംഇകളെയും ചെറുകിട സംരംഭകരെയും പിന്തുണയ്ക്കുക മാത്രമല്ല, രാജ്യവ്യാപകമായി പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യും: പ്രധാനമന്ത്രി
മുംബൈ ഉടൻ തന്നെ ലോക ശ്രവ്യ ദൃശ്യ വിനോദ ഉച്ചകോടി (WAVES) 2025 ന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കും, രാജ്യത്തെ യുവജനങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധകേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഈ പരിപാടി യുവ സ്രഷ്ടാക്കൾക്ക് ആദ്യമായി ഇത്തരമൊരു വേദി ഒരുക്കുന്നു: പ്രധാനമന്ത്രി.
ഈ യുവജനങ്ങൾ അങ്ങേയറ്റം ആത്മാർപ്പണത്തോടെ തങ്ങളുടെ കടമകൾ നിർവഹിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം ആത്മവിശ്വാസം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
തത്സമയ ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകളിൽ ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ ലോകത്തെ നയിക്കുന്നുവെന്നും ഈ നേട്ടത്തിന്റെ പ്രധാന പങ്ക് യുവാക്കൾക്കാണെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു

നമസ്കാരം!

ഇന്ന്, കേന്ദ്ര ​ഗവണ്മെൻ്റിൻ്റെ വിവിധ വകുപ്പുകളിലായി 51,000-ത്തിലധികം യുവജനങ്ങൾക്ക് സ്ഥിരം ​ഗവണ്മെൻ്റ് തസ്തികകളിലേക്കുള്ള നിയമനപത്രങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്തു. നിങ്ങൾ യുവജനങ്ങൾക്കായി കേന്ദ്ര ഗവണ്മെൻ്റിൻ്റെ നിരവധി വകുപ്പുകളിൽ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളുടെ ഒരു പുതിയ അധ്യായം ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടത് ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ കടമയാണ്; രാജ്യത്തിന്റെ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടത് നിങ്ങളുടെ കടമയാണ്; രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ ആധുനിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടത് നിങ്ങളുടെ കടമയാണ്; തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതത്തിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ പുരോഗതി വരുത്തേണ്ടത് നിങ്ങളുടെ കടമയാണ്. നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ജോലികൾ കൂടുതൽ ആത്മാർത്ഥമായും സത്യസന്ധമായും നിർവഹിക്കുന്തോറും വികസിത രാഷ്ട്രമായി മാറുന്നതിനുള്ള ഭാരതത്തിന്റെ യാത്രയിൽ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യവും പോസിറ്റീവും ആയ സ്വാധീനം ഉണ്ടാകും. നിങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ അങ്ങേയറ്റം സമർപ്പണത്തോടെ നിങ്ങൾ നിർവഹിക്കുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഏതൊരു രാജ്യത്തിന്റെയും പുരോഗതിയുടെയും വിജയത്തിന്റെയും അടിത്തറ അവിടുത്തെ യുവത്വത്തിലാണ്. യുവജനങ്ങൾ രാഷ്ട്രനിർമ്മാണത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുക്കുമ്പോൾ, രാജ്യം അതിവേഗം മുന്നേറുകയും ആഗോളതലത്തിൽ സാന്നിധ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്ന്, ഭാരതത്തിലെ യുവജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ കഠിനാധ്വാനത്തിലൂടെയും നൂതനാശയത്തിലൂടെയും നമ്മുടെ രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ വസിക്കുന്ന അപാരമായ സാധ്യതകൾ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തെളിയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. രാജ്യത്തെ യുവജനങ്ങൾക്ക് തൊഴിലിനും സ്വയംതൊഴിലിനും ഉള്ള അവസരങ്ങൾ ഉണ്ടാവുന്നുണ്ടെന്ന് നമ്മുടെ ​ഗവണ്മെൻ്റ് ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ഉറപ്പാക്കുന്നു. സ്‌കിൽ ഇന്ത്യ, സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഇന്ത്യ, ഡിജിറ്റൽ ഇന്ത്യ തുടങ്ങിയ വിവിധ സംരംഭങ്ങൾ ഈ ദിശയിൽ യുവജനങ്ങൾക്ക് പുതിയ വഴികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ സംരംഭങ്ങളിലൂടെ, ഭാരതത്തിലെ യുവജനങ്ങൾക്ക് അവരുടെ കഴിവുകൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു തുറന്ന വേദി ഞങ്ങൾ നൽകുന്നു. തൽഫലമായി, ഈ ദശകത്തിൽ, സാങ്കേതികവിദ്യ, ഡാറ്റ, നൂതനാശയം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ നമ്മുടെ യുവജനങ്ങൾ ഭാരതത്തെ ലോകത്തിന്റെ മുൻനിരയിലേക്ക് നയിച്ചു.

യുപിഐ, ഒഎൻഡിസി, ഗവൺമെന്റ് ഇ-മാർക്കറ്റ്പ്ലേസ് (GeM) തുടങ്ങിയ ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെ വിജയം ഇന്ന് നമ്മുടെ യുവജനങ്ങൾ ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ പരിവർത്തനത്തിന് എങ്ങനെ നേതൃത്വം നൽകുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണ്. നിലവിൽ, ആഗോളതലത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ തത്സമയ ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ നടക്കുന്നത് ഭാരതത്തിലാണ്, ഈ നേട്ടത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക് നമ്മുടെ യുവജനങ്ങൾക്കാണ്.

 

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വർഷത്തെ ബജറ്റിൽ, ​ഗവണ്മെൻ്റ് നിർമ്മാണ ദൗത്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു. 'മെയ്ക്ക് ഇൻ ഇന്ത്യ' സംരംഭത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, ഇന്ത്യൻ യുവജനങ്ങൾക്ക് ആഗോള നിലവാരത്തിലുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ നൽകുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഈ ദൗത്യം ലക്ഷക്കണക്കിന് എംഎസ്എംഇകൾക്കും ചെറുകിട സംരംഭകർക്കും ഗണ്യമായ ഉത്തേജനം നൽകുക മാത്രമല്ല, രാജ്യത്തുടനീളം പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇന്ന്, ഭാരതത്തിലെ യുവജനങ്ങൾക്ക് അഭൂതപൂർവമായ അവസരങ്ങളുടെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന് നാം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ വളരുന്ന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായി ഭാരതം തുടരുമെന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര നാണയ നിധി (ഐഎംഎഫ്) അടുത്തിടെ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഈ ആത്മവിശ്വാസവും വളർച്ചയും വിവിധ വശങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് വരും ദിവസങ്ങളിൽ എല്ലാ മേഖലകളിലുമുള്ള തൊഴിലവസരങ്ങളിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന വർദ്ധനവാണ്. സമീപകാലത്ത്, നമ്മുടെ ഉൽപ്പാദനവും കയറ്റുമതിയും പുതിയ നാഴികക്കല്ലുകൾ കൈവരിച്ചു, പ്രത്യേകിച്ച് യുവജനങ്ങൾക്ക് ഗണ്യമായ തൊഴിൽ നൽകുന്ന ഓട്ടോമൊബൈൽ, പാദരക്ഷ വ്യവസായ മേഖലകളിൽ. ആദ്യമായി, ഖാദി, ഗ്രാമ വ്യവസായങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ₹1.70 ലക്ഷം കോടി വിറ്റുവരവ് -  ഏകദേശം ₹1.75 ലക്ഷം കോടി - ലക്ഷക്കണക്കിന് പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ. ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗത മേഖലയിൽ രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റൊരു ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം വെളിച്ചത്തേക്ക് വന്നു. 2014 ന് മുമ്പ്, നമ്മുടെ രാജ്യത്ത് ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതം വഴിയുള്ള ചരക്ക് നീക്കം പ്രതിവർഷം 18 ദശലക്ഷം ടൺ മാത്രമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ വർഷം, ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതം വഴിയുള്ള ചരക്ക് നീക്കം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു, 145 ദശലക്ഷം ടൺ കവിഞ്ഞു. ഈ മേഖലയിൽ പുരോഗതി ലക്ഷ്യമിട്ട് നയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുകയും തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുകയും ചെയ്തതിനാലാണ് ഭാരതം ഈ വിജയം നേടിയത്. മുമ്പ്, രാജ്യത്ത് അഞ്ച് ദേശീയ ജലപാതകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ; ഇന്ന്, ഈ എണ്ണം 110 ൽ കൂടുതലായി വർദ്ധിച്ചു. നേരത്തെ, ഈ ജലപാതകളുടെ പ്രവർത്തന ദൈർഘ്യം ഏകദേശം 2,700 കിലോമീറ്ററായിരുന്നു - 2500 കിലോമീറ്ററിനേക്കാൾ അല്പം കൂടുതൽ. ഇപ്പോൾ, ഇത് ഏകദേശം 5,000 കിലോമീറ്ററായി വിപുലീകരിച്ചു. ഈ നേട്ടങ്ങൾക്കെല്ലാം നന്ദി, രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള യുവജനങ്ങൾക്ക് നിരവധി പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ആ​ഗോള ശ്രവ്യ- ദൃശ്യ വിനോദ ഉച്ചകോടി- വേവ്സ് 2025 - വരും ദിവസങ്ങളിൽ മുംബൈയിൽ നടക്കും. രാജ്യത്തെ യുവജനങ്ങളാണ് ഈ പരിപാടിയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു. ആദ്യമായി, ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള യുവ സ്രഷ്ടാക്കൾക്ക് ഇത്തരമൊരു അഭിമാനകരമായ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലേക്ക് പ്രവേശനം ലഭിക്കും. മാധ്യമം, ഗെയിമിംഗ്, വിനോദം എന്നീ മേഖലകളിലെ നൂതനാശയക്കാർക്ക് അവരുടെ കഴിവുകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള അഭൂതപൂർവമായ അവസരം ഇത് നൽകുന്നു. വിനോദ മേഖലയിലെ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്ക് നിക്ഷേപകരുമായും വ്യവസായ പ്രമുഖരുമായും ബന്ധപ്പെടാൻ കഴിയുന്ന ഒരു വേദിയായി ഇത് പ്രവർത്തിക്കും. ആഗോള പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിൽ അവരുടെ ആശയങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായിരിക്കും ഇത്. നിർമിത ബുദ്ധി, എക്സ്ആർ, ഇമ്മേഴ്‌സീവ് മീഡിയ തുടങ്ങിയ അത്യാധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യകൾ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാനും മനസ്സിലാക്കാനും യുവജനങ്ങൾക്ക് അവസരമുണ്ടാകും. ഇതിനായി വൈവിധ്യമാർന്ന ശില്പശാലകൾ നടത്തും. ഇന്ത്യയിലെ ഡിജിറ്റൽ ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ ഭാവിയിലേക്ക് പുതിയ ഊർജ്ജം പകരാൻ വേവ്സ് ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

 

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഇന്നത്തെ ഭാരതത്തിന്റെ യുവത്വം നേടിയെടുത്ത വിജയത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശംസനീയമായ വശങ്ങളിലൊന്ന് അതിൽ എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു എന്നതാണ്. ഭാരതം സ്ഥാപിക്കുന്ന റെക്കോർഡുകൾ സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പങ്കാളിത്തത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു - നമ്മുടെ പുത്രിമാർ ഇപ്പോൾ നേതൃത്വം വഹിക്കുന്നു. സമീപകാല യുപിഎസ്‌സി ഫലങ്ങൾ ഇതിന് തെളിവാണ്: ആദ്യ രണ്ട് സ്ഥാനങ്ങൾ പെൺമക്കൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ ആദ്യ അഞ്ച് സ്ഥാനങ്ങളിൽ മൂന്ന് പേർ സ്ത്രീകളാണ്.

ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദം, ബഹിരാകാശ പര്യവേഷണം, ശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ നമ്മുടെ സ്ത്രീകൾ പുതിയ ഉയരങ്ങളിലെത്തുന്നു. ഗ്രാമീണ സ്ത്രീകളെ ശാക്തീകരിക്കുന്നതിലും ​ഗവണ്മെൻ്റ് പ്രത്യേക ഊന്നൽ നൽകുന്നു. സ്വയം സഹായ സംഘങ്ങൾ, ബീമാ സഖി, ബാങ്ക് സഖി, കൃഷി സഖി തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങൾ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇന്ന്, രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ ഡ്രോൺ ദീദികളായി മാറുന്നതിലൂടെ അവരുടെ കുടുംബങ്ങളുടെയും ഗ്രാമങ്ങളുടെയും അഭിവൃദ്ധിക്ക് സംഭാവന നൽകുന്നു. നിലവിൽ, 10 കോടിയിലധികം സ്ത്രീകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന 90 ലക്ഷത്തിലധികം സ്വയം സഹായ ഗ്രൂപ്പുകൾ രാജ്യത്ത് നിലവിലുണ്ട്. അവരുടെ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി, നമ്മുടെ ​ഗവണ്മെൻ്റ് അവരുടെ ബജറ്റ് അഞ്ചിരട്ടിയായി വർദ്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. യാതൊരു ഈടും ആവശ്യമില്ലാതെ ഈ ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് 20 ലക്ഷം രൂപ വരെ വായ്പ നൽകുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളും ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മുദ്ര പദ്ധതിയിലും, ഗുണഭോക്താക്കളിൽ ഭൂരിഭാഗവും സ്ത്രീകളാണ്. ഇന്ന്, ഭാരതത്തിലെ 50,000-ത്തിലധികം സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളിൽ സ്ത്രീകൾ ഡയറക്ടർമാരായി ജോലി ചെയ്യുന്നു. എല്ലാ മേഖലകളിലുടനീളമുള്ള ഇത്തരം പരിവർത്തനങ്ങൾ ഒരു വികസിത ഭാരതം (വികസിത ഇന്ത്യ) എന്ന ദർശനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു, അതേസമയം തൊഴിൽ, സ്വയം തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ ഗണ്യമായി വികസിപ്പിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഈ സ്ഥാനം നേടിയത് നിങ്ങളുടെ സമർപ്പണത്തിലൂടെയും കഠിനാധ്വാനത്തിലൂടെയുമാണ്. നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലെ വരും ഘട്ടങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിപരമായ വളർച്ചയ്ക്ക് മാത്രമല്ല, രാഷ്ട്രസേവനത്തിനും വേണ്ടി നീക്കിവയ്ക്കേണ്ട സമയമാണിത്. പൊതുസേവനത്തിനായുള്ള മനോഭാവം മുൻപന്തിയിലായിരിക്കണം. നിങ്ങളുടെ കടമയെ സേവനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രൂപമായി നിങ്ങൾ കണക്കാക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ രാജ്യത്തെ പുതിയ ദിശയിലേക്ക് നയിക്കാനുള്ള ശക്തി കൈവരിക്കും. നിങ്ങളുടെ കർത്തവ്യബോധം, നിങ്ങളുടെ നൂതനാശയം, നിങ്ങളുടെ അചഞ്ചലമായ പ്രതിബദ്ധത എന്നിവയിലൂടെ ഭാരതത്തിലെ ഓരോ പൗരന്റെയും ജീവിതം മെച്ചപ്പെടും.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

നിങ്ങൾ ഒരു ഉത്തരവാദിത്തപ്പെട്ട സ്ഥാനം ഏറ്റെടുക്കുമ്പോൾ, ഒരു പൗരൻ എന്ന നിലയിൽ നിങ്ങളുടെ കടമകളും പങ്കും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ ഓരോരുത്തരും ഇത് മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കണം, പൗരന്മാർ എന്ന നിലയിൽ നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിൽ നമ്മളും പിന്നോട്ട് പോകരുത്. ഒരു ഉദാഹരണം ഞാൻ പറയട്ടെ. നിലവിൽ, 'ഏക് പേഡ് മാ കേ നാം' എന്ന പേരിൽ ഒരു പ്രധാന കാമ്പയിൻ രാജ്യത്തുടനീളം നടക്കുന്നുണ്ട്. നിങ്ങൾ ഇന്ന് വഹിക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നതിലും ജീവിതത്തിന്റെ ഈ പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതിലും, നിങ്ങളുടെ അമ്മ നിസ്സംശയമായും ഏറ്റവും നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചുണ്ട്. നിങ്ങളും നിങ്ങളുടെ അമ്മയുടെ പേരിൽ ഒരു മരം നടുകയും പ്രകൃതിയെ സേവിച്ചുകൊണ്ട് നന്ദി പ്രകടിപ്പിക്കുകയും വേണം. നിങ്ങൾ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഓഫീസിൽ, കഴിയുന്നത്ര ആളുകളെ ഈ കാമ്പയിനിൽ പങ്കെടുക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക.

 

നിങ്ങളുടെ പ്രൊഫഷണൽ യാത്ര ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, ജൂൺ മാസം അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ ദിനം കൂടി വരുന്നുണ്ടെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. ഇത് ഒരു മികച്ച അവസരം നൽകുന്നു. അത്തരമൊരു സുപ്രധാന അവസരത്തിൽ, വിജയകരമായ ഒരു കരിയർ ആരംഭിക്കുന്നതിനൊപ്പം, യോഗയിലൂടെ ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലിയും നിങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണം. നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിപരമായ ആരോഗ്യം നിങ്ങൾക്ക് മാത്രമല്ല, നിങ്ങളുടെ തൊഴിൽ കാര്യക്ഷമതയ്ക്കും രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയ്ക്കും അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

നിങ്ങളുടെ കഴിവുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന്, മിഷൻ കർമ്മയോഗിയെ പൂർണ്ണമായി പ്രയോജനപ്പെടുത്തുക. നിങ്ങളുടെ ജോലിയുടെ ലക്ഷ്യം ഒരു സ്ഥാനം നേടുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. ഭാരതത്തിലെ ഓരോ പൗരനെയും സേവിക്കുകയും രാജ്യത്തിന്റെ പുരോഗതിക്ക് അർത്ഥവത്തായ സംഭാവന നൽകുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് നിങ്ങളുടെ കർത്തവ്യം. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, സിവിൽ സർവീസ് ദിനത്തിൽ, ഞാൻ ഒരു മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശ മന്ത്രം പങ്കുവെച്ചു. ഗവൺമെന്റിലെ എല്ലാവരും ഒരു തത്വത്തെ പരമപ്രധാനമായി കണക്കാക്കണമെന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു, ആ മന്ത്രം ഇതാണ്: നാഗരിക് ദേവോ ഭവ - പൗരൻ ദൈവമാണ്. പൗരന്മാരെ സേവിക്കുന്നത് നിങ്ങൾക്കും നമുക്കെല്ലാവർക്കും ദൈവത്തെ ആരാധിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്. ഈ മന്ത്രം എപ്പോഴും നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കുക. നമ്മുടെ കഴിവുകളും സത്യസന്ധതയും ഉപയോഗിച്ച്, വികസിതവും സമൃദ്ധവുമായ ഒരു ഭാരതം നമ്മൾ നിർമ്മിക്കുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്.

 

നിങ്ങൾക്കും നിങ്ങളുടെ കുടുംബങ്ങൾക്കും എന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ആശംസകൾ നേരുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് സ്വപ്നങ്ങളുള്ളതുപോലെ, 140 കോടി ഇന്ത്യക്കാർക്കും സ്വപ്നങ്ങൾ ഉണ്ട്. നിങ്ങളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ സാക്ഷാത്കരിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് അവസരം ലഭിച്ചതുപോലെ, 140 കോടി പൗരന്മാരുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ സാക്ഷാത്കരിക്കാൻ ഈ അവസരം പ്രയോജനപ്പെടുത്തേണ്ടത് ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ കടമയാണ്. നിങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന സ്ഥാനത്തെ നിങ്ങൾ ബഹുമാനിക്കുമെന്നും, ജനങ്ങളുടെ അഭിമാനം വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നും, നിങ്ങളുടെ ജീവിതം അർത്ഥപൂർണ്ണവും അനുഗ്രഹീതവുമാക്കുന്നതിന് നിങ്ങളുടെ സമയവും ഊർജ്ജവും സമർപ്പിക്കുമെന്നും എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്.

നിങ്ങൾ ഓരോരുത്തർക്കും എന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ അഭിനന്ദനങ്ങൾ നേരുന്നു.

 

Explore More
ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം

ജനപ്രിയ പ്രസംഗങ്ങൾ

ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം
Govt directs faster processing of city gas projects, hikes commercial LPG allocation to ease supply stress

Media Coverage

Govt directs faster processing of city gas projects, hikes commercial LPG allocation to ease supply stress
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
This is the New India that leaves no stone unturned for development: PM Modi
March 23, 2026
Today, India is moving forward with a new confidence; Now India faces challenges head-on: PM
From the Gulf to the Global West and from the Global South to neighbouring countries, India is a trusted partner for all: PM
What gets measured gets improved and ultimately gets transformed: PM
This is the new India, It is leaving no stone unturned for development: PM

नमस्कार!

पिछले कुछ समय में मुझे एक-दो बार टीवी9 भारतवर्ष देखने का मौका मिला है। नॉर्मली भी युद्धों और मिसाइलों पर आपका बहुत फोकस होता है और आजकल तो आपको कंटेंट की ओवरफीडिंग हो रही है। बड़े-बड़े देश टीवी9 को इतना सारा कंटेंट देने पर तुले हुए हैं, लेकिन On a Serious Note, आज विश्व जिन गंभीर परिस्थितियों से गुजर रहा है, वो अभूतपूर्व है और बेहद गंभीर है। और इन स्थितियों के बीच, आज टीवी-9 नेटवर्क ने विचारों का एक बेहद महत्वपूर्ण मंच बनाया है। आज इस समिट में आप सभी India and the world, इस विषय पर चर्चा कर रहे हैं। मैं आप सबको बधाई देता हूं। इस समिट के लिए अपनी शुभकामनाएं देता हूं। सभी अतिथियों का अभिनंदन करता हूं।

साथियों,

आज जब दुनिया, conflicts के कारण उलझी हुई है, जब इन conflicts के दुष्प्रभाव पूरी दुनिया पर दिख रहे हैं, तब India and the world की बात करना बहुत ही प्रासंगिक है। भारत आज वो देश है, जिसकी अर्थव्यवस्था तेजी से आगे बढ़ रही है। 2014 के पहले की स्थितियों को पीछे छोड़कर के आज भारत एक नए आत्मविश्वास के साथ आगे बढ़ रहा है। अब भारत चुनौतियों को टालता नहीं है बल्कि चुनौतियों से टकराता है। आप बीते 5-6 साल में देखिए, कोरोना की महामारी के बाद चुनौतियां एक के बाद एक बढ़ती ही गई हैं। ऐसा कोई साल नहीं है, जिसने भारत की, भारतीयों की परीक्षा न ली हो। लेकिन 140 करोड़ देशवासियों के एकजुट प्रयास से भारत हर आपदा का सामना करते हुए आगे बढ़ रहा है। इस समय युद्ध की परिस्थितियों में भी भारत की नीति और रणनीति देखकर, भारत का सामर्थ्य देखकर दुनिया के अनेकों देश हैरान हैं। हमारे यहां कहावत है, सांच को आंच नहीं। 28 फरवरी से दुनिया में जो उथल-पुथल मची है, इन कठोर विपरीत परिस्थितियों में भी भारत प्रगति के, विकास के, विश्वास के संकल्प के साथ आगे बढ़ रहा है। इन 23 दिनों में भारत ने अपनी Relationship Building Capacity दिखाई है, Decision Making Capacity दिखाई है और Crisis Management Capacity दिखाई है।

साथियों,

आज जब दुनिया इतने सारे खेमों में बंटी हुई है, भारत ने अभूतपूर्व और अकल्पनीय bridges बनाए हैं। Gulf से लेकर Global West तक, Global South से लेकर पड़ोसी देशों तक भारत सभी का trusted partner है। कुछ लोग पूछते हैं, हम किसके साथ हैं? तो उनको मेरा जवाब यही है कि हम भारत के साथ हैं, हम भारत के हितों के साथ हैं, शांति के साथ हैं, संवाद के साथ हैं।

साथियों,

संकट के इसी समय में जब global supply chains डगमगा रही हैं, भारत ने diversification और resilience का मॉडल पेश किया है। Energy हो, fertilizers हों या essential goods अपने नागरिकों को कम से कम परेशानी हो, इसके लिए भारत ने निरंतर प्रयास किया है और आज भी कर रहे है।

साथियों,

जब राष्ट्रनीति ही राजनीति का मुख्य आधार हो, तब देश का भविष्य सर्वोपरि होता है। लेकिन जब राजनीति में व्यक्तिगत स्वार्थ हावी हो जाता है, तब लोग देश के फ्यूचर के बजाय अपने फ्यूचर के बारे में सोचते हैं। आप ज़रा याद कीजिए 2004 से 2010 के बीच क्या हुआ था? तब कांग्रेस सरकार के समय पेट्रोल-डीजल और गैस की कीमतों का संकट आया था और तब कांग्रेस ने देश की नहीं बल्कि अपनी सत्ता की चिंता की। उस वक्त कांग्रेस ने एक लाख अड़तालीस हज़ार करोड़ रुपए के ऑयल बॉन्ड जारी किए थे और प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह जी ने खुद कहा था कि वो आने वाली पीढ़ी पर कर्ज का बोझ डाल रहे हैं। यह जानते हुए भी कि ऑयल बॉन्ड का फैसला गलत है, जो रिमोट कंट्रोल से सरकार चला रहे थे, उन लोगों ने अपनी सत्ता बचाने के लिए यह गलत निर्णय किया क्योंकि जवाबदेही उस समय नहीं होनी थी, उस बॉन्ड पर री-पेमेंट 2020 के बाद होनी थी।

साथियों,

बीते 5-6 वर्षों में हमारी सरकार ने कांग्रेस सरकार के उस पाप को धोने का काम किया है, और इस धुलाई का खर्चा कम नहीं आया है, ऐसी लाँड्री आपने देखी नहीं होगी। 1 लाख 48 हज़ार करोड़ रुपए की जगह, देश को 3 लाख करोड़ रुपए से अधिक की पेमेंट करनी पड़ी क्योंकि इसमें ब्याज भी जुड़ गया था। यानी हमने करीब-करीब दोगुनी राशि चुकाने के लिए मजबूर हुए। आजकल कांग्रेस के जो नेता बयानों की मिसाइलें दाग रहे हैं, मिसाइल आई तो टीवी9 को मजा आएगा, उनकी इस विषय का जिक्र आते ही बोलती बंद हो जाती है।

साथियों,

पश्चिम एशिया में बनी परिस्थितियों पर मैंने आज लोकसभा में अपना वक्तव्य दिया है। दुनिया में जहां भी युद्ध हो रहे हैं, वो भारत की सीमा से दूर हैं। लेकिन आज की व्यवस्थाओं में कोई भी देश युद्धों से दुष्प्रभाव से दूर रहे, ऐसा संभव नहीं होता। अनेक देशों में तो स्थिति बहुत गंभीर हो चुकी है। और इन हालातों में हम देख रहे हैं कि राजनीतिक स्वार्थ से भरे कुछ लोग, कुछ दल, संकट के इस समय में भी अपने लिए राजनीतिक अवसर खोज रहे हैं। इसलिए मैं टीवी9 के मंच से फिर कहूंगा, यह समय संयम का है, संवेदनशीलता का है। हमने कोरोना महासंकट के दौरान भी देखा है, जब देशवासी एकजुट होकर संकट का सामना करते हैं, तो कितने सार्थक परिणाम आते हैं। इसी भाव के साथ हमें इस युद्ध से बनी परिस्थितियों का सामना करना है।

साथियों,

दुनिया की हर उथल-पुथल के बीच, भारत ने अपनी प्रगति की गति को भी बनाए रखा है। अगर मैं 28 फरवरी को युद्ध शुरू होने के बाद, बीते 23 दिनों का ही ब्यौरा दूं, तो पूरब से पश्चिम तक, उत्तर से दक्षिण तक देश में हजारों करोड़ के डेवलपमेंट प्रोजेक्ट्स का काम हुआ है। दिल्ली मेट्रो रेल के महत्वपूर्ण कॉरिडोर्स का लोकार्पण, सिलचर का हाई स्पीड कॉरिडोर का शिलान्यास, कोटा में नए एयरपोर्ट का शिलान्यास, मदुरै एयरपोर्ट को इंटरनेशनल एयरपोर्ट का दर्जा देना, ऐसे अनेक काम बीते 23 दिनों में ही हुए हैं। बीते एक महीने के दौरान ही औद्योगिक विकास को गति देने के लिए भव्य स्कीम को मंजूरी दी गई है। इसके तहत देशभर में 100 plug-and-play industrial parks विकसित किए जाएंगे। देश में Small Hydro Power Development Scheme को भी हरी झंडी दी गई है। इससे आने वाले वर्षों में 1,500 मेगावाट नई hydro power capacity जोड़ी जाएगी। इसी दौरान जल जीवन मिशन को साल 2028 तक बढ़ाने का निर्णय लिया गया है। किसानों के हित में भी अनेक बड़े निर्णय लिए गए हैं। बीते एक महीने में ही पीएम किसान सम्मान निधि के तहत 18 हजार करोड़ रुपए से अधिक सीधे किसानों के खातों में ट्रांसफर किए गए हैं। और जो हमारे MSMEs हैं, जो हमारे निर्यातक हैं, उनके लिए भी करीब 500 करोड़ रुपए के राहत पैकेज की भी घोषणा की गई है। यह सारे कदम इस बात का प्रमाण हैं कि विकसित भारत बनाने के लिए देश कितनी तेज गति से काम कर रहा है।

साथियों,

Management की दुनिया में एक सिद्धांत कहा जाता है - What gets measured, gets managed. लेकिन मैं इसमें एक बात और जोड़ना चाहता हूं, What gets measured, gets improved और ultimately, gets transformed. क्योंकि आकलन जागरूकता पैदा करता है। आकलन जवाबदेही तय करता है और सबसे महत्वपूर्ण आकलन संभावनाओं को जन्म देता है।

साथियों,

अगर आप 2014 से पहले के 10-11 साल और 2014 के बाद के 10-11 साल का आप आकलन करेंगे, तो यही पाएंगे कि कैसे इसी सिद्धांत पर चलते हुए, भारत ने हर सेक्टर को Transform किया है। जैसे पहले हाईवे बनते थे, करीब 11-12 किलोमीटर प्रति दिन की रफ्तार से, आज भारत करीब 30 किलोमीटर प्रतिदिन की स्पीड से हाईवे बना रहा है। पहले पोर्ट्स पर शिप का Turnaround Time, 5-6 दिन का होता था। आज वही काम, करीब-करीब 2 दिन से भी कम समय में पूरा हो रहा है। पहले Startup Culture के बारे में चर्चा ही नहीं होती थी। 2014 से पहले, हमारे देश में 400-500 स्टार्ट अप्स ही थे। आज भारत में 2 लाख से ज्यादा रजिस्ट्रर्ड स्टार्ट अप्स हैं। पहले मेडिकल education में सीटें भी सीमित थीं, करीब 50-55 हजार MBBS seats थीं, आज यह बढ़कर सवा लाख से ज्यादा हो चुकी हैं। पहले देश के Banking system से भी करोड़ों लोग बाहर थे। देश में सिर्फ 25 करोड़ के आसपास ही बैंक account थे। वहीं जनधन योजना के माध्यम से 55 करोड़ से ज्यादा बैंक अकाउंट खुले हैं। पहले हमारे देश में airports की संख्या भी 70 से कम थी। आज एयरपोर्ट्स की संख्या भी बढ़कर 160 से ज्यादा हो चुकी है।

साथियों,

पहले भी योजनाएं तो बनती थीं, लेकिन आज फर्क है, आज परिणाम दिखते हैं। पहले गति धीमी थी, आज भारत fastrack पर है। पहले संभावनाएं भी अंधकार में थीं, आज संकल्प सिद्धियों में बदल रहे हैं। इसलिए दुनिया को भी यह संदेश मिल रहा है कि यह नया भारत है। यह अपने विकास के लिए कोई कोर-कसर बाकी नहीं छोड़ रहा है।

साथियों,

आज हमारा प्रयास है कि अतीत में विकास का जो असंतुलन पैदा हो गया था, उसको अवसरों में बदला जाए। अब जैसे हमारा पूर्वी भारत है। हमारा पूर्वी भारत संसाधनों से समृद्ध है, दशकों तक वहां जिन्होंने सरकारें चलाई हैं, उनकी उपेक्षा ने पूर्वी भारत के विकास पर ब्रेक लगा दी थी। अब हालात बदल रहे हैं। जिस असम में कभी गोलियों की आवाज सुनाई देती थी, आज वहां सेमीकंडक्टर यूनिट बन रही है। ओडिशा में सेमीकंडक्टर से लेकर पेट्रोकेमिकल्स तक अनेक नए-नए सेक्टर का विकास हो रहा है। जिस बिहार में 6-7 दशक में गंगा जी पर एक बड़ा पुल बन पाया था एक, उस बिहार में पिछले एक दशक में 5 से ज्यादा नए पुल बनाए गए हैं। यूपी में कभी कट्टा मैन्युफैक्चरिंग की कहानियां कही जाती थीं, आज यूपी, मोबाइल फोन मैन्युफैक्चरिंग में दुनिया में अपनी पहचान बना रहा है।

साथियों,

पूर्वी भारत का एक और बड़ा राज्य पश्चिम बंगाल है। पश्चिम बंगाल, एक समय में भारत के कल्चर, एजुकेशन, इंडस्ट्री और ट्रेड का हब होता था। बीते 11 वर्षों में केंद्र सरकार ने पश्चिम बंगाल के विकास के लिए बड़ी मात्रा में निवेश किया है। लेकिन दुर्भाग्य से, आज वहां एक ऐसी निर्मम सरकार है, जो विकास पर ब्रेक लगाकर बैठी है। TV9 बांग्ला के जो दर्शक हैं, वो जानते हैं कि बंगाल में आयुष्मान योजना पर निर्मम सरकार ने ब्रेक लगाया हुआ है। पीएम सूर्यघर मुफ्त बिजली योजना पर ब्रेक लगाया हुआ है। पीएम आवास योजना पर ब्रेक लगाया हुआ है। चाय बागान श्रमिकों के लिए शुरू हुई योजना के लिए ब्रेक लगाया हुआ है। यानी विकास और जनकल्याण से ज्यादा प्राथमिकता निर्मम सरकार अपने राजनीतिक स्वार्थ को दे रही है।

साथियों,

देश में इस तरह की राजनीति की शुरुआत जिस दल ने की है, वो अपने गुनाहों से बच नहीं सकती और वो पार्टी है - कांग्रेस। कांग्रेस पार्टी की राजनीति का एक ही लक्ष्य रहा है, किसी भी तरह विकास का विरोध और कांग्रेस यह तब से कर रही है, जब मैं गुजरात में था। गुजरात में वर्षों तक जनता ने हमें आशीर्वाद दिया, तो कांग्रेस ने उस जनादेश को स्वीकार नहीं किया। उन्होंने गुजरात की छवि पर सवाल उठाए, उसकी प्रगति को कटघरे में खड़ा किया और जब यही विश्वास पूरे देश में दिखाई दिया, तो कांग्रेस का विरोध भी रीजनल से नेशनल हो गया।

साथियों,

जब राजनीति में विरोध, विकास के विरोध में बदल जाए, जब आलोचना देश की उपलब्धियों पर सवाल उठाने लगे, तब यह सिर्फ सरकार का विरोध नहीं रह जाता, यह देश की प्रगति से असहज होने की मानसिकता बन जाती है। आज कांग्रेस इसी मानसिकता की गुलाम बन चुकी है। आज स्थिति यह है कि देश की हर सफलता पर प्रश्न उठाया जाता है, हर उपलब्धि में कमी खोजी जाती है और हर प्रयास के असफल होने की कामना की जाती है। कोविड के समय, देश ने अपनी वैक्सीन बनाई, तो कांग्रेस ने उस पर भी संदेह जताया। Make in India की बात हुई, तो कहा गया कि यह सफल नहीं होगा, बब्बर शेर कहकर इसका मजाक उड़ाया गया। जब देश में डिजिटल इंडिया अभियान शुरू हुआ, तो उसका मजाक उड़ाया गया। लेकिन हर बार यह कांग्रेस का दुर्भाग्य और देश का सौभाग्य रहा कि भारत ने हर चुनौती को सफलता में बदला। आज भारत दुनिया की सबसे बड़ी वैक्सीनेशन ड्राइव का उदाहरण है। भारत डिजिटल पेमेंट्स में दुनिया का अग्रणी देश है। भारत मैन्युफैक्चरिंग और स्टार्टअप्स में नई ऊंचाइयों को छू रहा है।

साथियों,

लोकतंत्र में विरोध जरूरी होता है। लेकिन विरोध और विद्वेष के बीच एक रेखा होती है। सरकार का विरोध करना लोकतांत्रिक अधिकार है। लेकिन देश को बदनाम करना, यह कांग्रेस की नीयत पर सवाल खड़ा करता है। जब विरोध इस स्तर तक पहुंच जाए कि देश की उपलब्धियां भी असहज करने लगें, तो यह राजनीति नहीं, यह दृष्टिकोण की समस्या है। अभी हमने ग्लोबल AI समिट में भी देखा है। जब पूरी दुनिया भारत में जुटी हुई थी, तो कांग्रेस के लोग कपड़े फाड़ने वहां पहुंच गए थे। इन लोगों को देश की इज्जत की कितनी परवाह है, यह इसी से पता चलता है। इसलिए आज आवश्यकता है कि देशहित को, दलहित से ऊपर रखा जाए क्योंकि अंत में राजनीति से ऊपर, राष्ट्र होता है, राष्ट्र का विकास होता है।

साथियों,

आज का यह दिन भी हमें यही प्रेरणा देता है। आज के ही दिन शहीद भगत सिंह, शहीद राजगुरु और शहीद सुखदेव ने देश के लिए सर्वोच्च बलिदान दिया था। आज ही, समाजवादी आंदोलन के प्रखर आदर्श डॉ. राम मनोहर लोहिया जी की जयंती भी है। यह वो प्रेरणाएं हैं, जिन्होंने देश को हमेशा स्व से ऊपर रखा है। देशहित को सबसे ऊपर रखने की यही प्रेरणा, भारत को विकसित भारत बनाएगी। यही प्रेरणा भारत को आत्मनिर्भर बनाएगी। मुझे पूरा विश्वास है कि टीवी9 की यह समिट भी भारत के आत्मविश्वास और दुनिया के भरोसे पर, भारतीयों पर जो भरोसा है, उस भरोसे को और सशक्त करेगी। आप सभी को मेरी तरफ से बहुत-बहुत शुभकामनाएं हैं और आपके बीच आने का अवसर दिया, आप सबसे मिलने का मौका लिया, इसलिए बहुत-बहुत धन्यवाद!

नमस्‍कार!