નમસ્તે!
આ વર્ષના પ્રથમ બજેટ વેબિનારમાં હું આપ સૌનું સ્વાગત કરું છું. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, બજેટ વેબિનાર એક મજબૂત પરંપરા બની ગઈ છે. ઘણીવાર બજેટનું મૂલ્યાંકન વિવિધ પરિમાણો પર કરવામાં આવે છે: ક્યારેક શેરબજારની ગતિવિધિઓ, ક્યારેક ચર્ચા આવકવેરાની દરખાસ્તો પર કેન્દ્રિત હોય છે. સત્ય એ છે કે રાષ્ટ્રીય બજેટ ટૂંકા ગાળાના વેપાર દસ્તાવેજ નથી; તે એક નીતિ માર્ગદર્શિકા છે. તેથી, બજેટની અસરકારકતાનું મૂલ્યાંકન પણ નક્કર પરિમાણો પર થવું જોઈએ. એવી નીતિઓ જે માળખાગત સુવિધાઓનો વિસ્તાર કરે છે, ધિરાણ પ્રવાહને સરળ બનાવે છે, વ્યવસાય કરવામાં સરળતા વધારે છે, શાસનમાં પારદર્શિતા વધારે છે અને જનતા માટે જીવન સરળ બનાવે છે અને તેમના માટે નવી તકો ઉભી કરે છે. અર્થતંત્રને કાયમી મજબૂતી પૂરી પાડતા બજેટ નિર્ણયો મહત્વપૂર્ણ છે. અને સૌથી અગત્યનું, કોઈપણ બજેટને એકલું ન જોવું જોઈએ. રાષ્ટ્ર નિર્માણ એક સતત પ્રક્રિયા છે. દરેક બજેટ એક મોટા ધ્યેય તરફ એક પગલું છે અને આપણી સમક્ષ તે મોટું લક્ષ્ય 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારતનું નિર્માણ કરવાનું છે. દરેક સુધારા, દરેક ફાળવણી, દરેક પરિવર્તનને આ લાંબી યાત્રાના ભાગ રૂપે જોવું જોઈએ. અને તેથી બજેટ પછી દર વર્ષે યોજાતા આ વેબિનાર ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. મને આશા છે કે આ વેબિનાર ફક્ત વિચારોના આદાન-પ્રદાન પૂરતા મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ એક અસરકારક વિચાર-મંથન પણ બનશે. તમારા અનુભવો અને વ્યવહારુ પડકારોના આધારે તમારા સૂચનો નિઃશંકપણે આપણને આર્થિક વ્યૂહરચનાઓ સુધારવા અને ઉકેલો શોધવામાં મદદ કરશે. જ્યારે ઉદ્યોગ, શિક્ષણવિદો, વિશ્લેષકો અને નીતિ નિર્માતાઓ સાથે મળીને વિચારે છે, ત્યારે યોજનાઓનો અમલ સુધરે છે અને પરિણામો વધુ સચોટ હોય છે. વેબિનારની આ શ્રેણી પાછળની ભાવના આ છે.
મિત્રો,
21મી સદીનો એક ચતુર્થાંશ સમય વીતી ગયો છે. જો તમે તમારા વિશે વિચારો છો, તો તમે તમારા જીવનનો ખૂબ જ સારો અને મહત્વપૂર્ણ સમય પસાર કરી ચૂક્યા છો. આપણે હવે આપણા દેશની વિકાસ યાત્રાના એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કામાં છીએ. આ એવો સમય છે જ્યારે આપણી અર્થવ્યવસ્થા ઝડપથી વિકસી રહી છે અને છેલ્લા દાયકામાં, ભારતે અસાધારણ મજબૂતી દર્શાવી છે. આ આકસ્મિક નથી; આપણી ધીરજ પ્રતીતિ-સંચાલિત સુધારાઓનું પરિણામ છે. આપણે પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવી છે, વ્યવસાય કરવાની સરળતામાં સુધારો કર્યો છે, ટેકનોલોજી-આધારિત શાસનનો વિસ્તાર કર્યો છે, સંસ્થાઓને મજબૂત બનાવી છે, અને આજે પણ દેશ રિફોર્મ એક્સપ્રેસ પર સવારી કરી રહ્યો છે. આ ગતિ જાળવી રાખવા માટે, આપણે ફક્ત નીતિગત ઉદ્દેશ્ય પર જ નહીં પરંતુ ડિલિવરી શ્રેષ્ઠતા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. સુધારાઓનું મૂલ્યાંકન ફક્ત જાહેરાતો દ્વારા નહીં, પરંતુ જમીન પર તેમની અસર દ્વારા થવું જોઈએ. આપણે AI, બ્લોકચેન અને ડેટા એનાલિટિક્સનો વ્યાપક ઉપયોગ કરીને પારદર્શિતા, ગતિ અને જવાબદારી વધારવી જોઈએ, સાથે સાથે ફરિયાદ નિવારણ પ્રણાલીઓની અસરનું સતત નિરીક્ષણ પણ કરવું જોઈએ.
મિત્રો,
છેલ્લા દાયકામાં, આપણે માળખાગત સુવિધાઓ પર ખૂબ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. અમે સભાનપણે નક્કી કર્યું છે કે ભારતનો વિકાસ ફક્ત હાઇવે, રેલવે, પોર્ટ, ડિજિટલ નેટવર્ક, પાવર સિસ્ટમ્સ અને અન્ય ઘણી મજબૂત સંપત્તિઓના નિર્માણ દ્વારા જ થશે. આ આવનારા દાયકાઓ સુધી ઉત્પાદકતા ઉત્પન્ન કરવાનું જાળવી રાખશે. આ અને આ કારણોસર જાહેર મૂડી ખર્ચમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. 11 વર્ષ પહેલાં જાહેર મૂડી ખર્ચનું બજેટ આશરે ₹2 લાખ કરોડ હતું; વર્તમાન બજેટમાં, તે વધીને લગભગ ₹12 લાખ કરોડ થઈ ગયું છે. આ વિશાળ સરકારી રોકાણ ખાનગી ક્ષેત્રને પણ સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે.
મિત્રો,
હવે ઉદ્યોગ અને નાણાકીય સંસ્થાઓ માટે નવી ઉર્જા સાથે આગળ વધવાનો સમય છે. આપણને માળખાગત સુવિધાઓમાં વધુ ભાગીદારી, નાણાકીય મોડેલોમાં વધુ નવીનતા અને ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં મજબૂત સહયોગની જરૂર છે. આ દિશામાં મારું બીજું એક સૂચન છે: આપણે પ્રોજેક્ટ મંજૂરી પદ્ધતિ અને મૂલ્યાંકન ગુણવત્તાને વધુ મજબૂત બનાવવી જોઈએ. આપણે ખર્ચ-લાભ વિશ્લેષણ અને જીવનચક્ર ખર્ચને પ્રાથમિકતા આપીને બગાડ અને વિલંબને અટકાવવો જોઈએ.
મિત્રો,
આપણે વિદેશી રોકાણ માળખાને વધુ સરળ બનાવી રહ્યા છીએ. અમારો પ્રયાસ સિસ્ટમને વધુ અનુમાનિત અને રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ બનાવવાનો છે. અમે લાંબા ગાળાના નાણાંકીય સુધારાને સુધારવા અને બોન્ડ બજારોને વધુ સક્રિય બનાવવા માટે પણ પગલાં લઈ રહ્યા છીએ. બોન્ડ ખરીદવા અને વેચવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવામાં આવી રહી છે.
મિત્રો,
આપણે બોન્ડ બજાર સુધારાઓને લાંબા ગાળાના વિકાસના સક્ષમકર્તા તરીકે જોવું જોઈએ. આપણે આગાહી સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ, પ્રવાહિતાને વધુ ગાઢ બનાવવી જોઈએ, નવા સાધનો રજૂ કરવા જોઈએ અને જોખમોનું અસરકારક રીતે સંચાલન કરવું જોઈએ. ત્યારે જ આપણે ટકાઉ વિદેશી મૂડી આકર્ષી શકીશું. હું અપેક્ષા રાખું છું કે તમે વૈશ્વિક શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓમાંથી શીખશો અને વિદેશી રોકાણ માળખા અને બોન્ડ બજારોને મજબૂત બનાવવા માટે સ્પષ્ટ અને નક્કર સૂચનો આપશો.
મિત્રો,
કોઈપણ વ્યક્તિ નીતિગત માળખું બનાવી શકે છે, પરંતુ તેની સફળતા તમારા બધા પર નિર્ભર છે. ઉદ્યોગે નવા રોકાણ અને નવીનતા સાથે આગળ આવવું જોઈએ. નાણાકીય સંસ્થાઓ અને વિશ્લેષકોએ વ્યવહારુ ઉકેલો વિકસાવવામાં અને બજારના વિશ્વાસને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરવી જોઈએ. જ્યારે સરકાર, ઉદ્યોગ અને જ્ઞાન ભાગીદારો સાથે મળીને આગળ વધે છે ત્યારે સુધારા પરિણામોમાં ફેરવાય છે. ત્યારે જ જાહેરાતો જમીન પર સિદ્ધિઓ બને છે. હું સૂચન કરું છું કે આપણે એક સ્પષ્ટ રિફોર્મ પાર્ટનરશિપ ચાર્ટર વિકસાવીએ. આ સરકાર ઉદ્યોગ, નાણાકીય સંસ્થાઓ અને શિક્ષણવિદોની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા હોવી જોઈએ. આ ચાર્ટર વિકસિત ભારત તરફની સફરમાં એક મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ બનશે.
મિત્રો,
હું બધા હિસ્સેદારો, નાણાકીય સંસ્થાઓ, બજારો, ઉદ્યોગ, વ્યાવસાયિકો અને નવીનતાઓને આ બજેટ દ્વારા ખુલેલી નવી તકોનો લાભ લેવા અને તેનાથી ખુલેલી નવી તકો સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાવાનો આગ્રહ કરીશ. તમારી ભાગીદારી યોજનાઓના અમલીકરણમાં સુધારો કરશે અને તમારા પ્રતિસાદ અને સહયોગથી વધુ સારા પરિણામો મળશે. ચાલો આપણે બધા સુધારા કરીએ, વિકાસ કરીએ અને એક એવું ભવિષ્ય બનાવીએ જે વિકસિત ભારતના સ્વપ્નને ઝડપથી સાકાર કરે.
મને વિશ્વાસ છે કે આજે તમે બધા આમાં ઊંડાણપૂર્વક ડૂબકી લગાવશો, પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશો. આપણે આ ભૂલ ન કરવી જોઈએ. અમે બજેટ પહેલાં પણ તમારી સાથે ચર્ચા કરીએ છીએ, એક અલગ હેતુ સાથે: બજેટને વધુ સારું બનાવવા માટે. પરંતુ હવે બજેટને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે, તેથી બજેટ પર ચર્ચા કરવાનો કોઈ કાર્યક્રમ નથી. હવે, આપણે બજેટમાં જે છે તે શક્ય તેટલી ઝડપથી, સરળ રીતે અમલમાં મૂકવું જોઈએ અને દરેકને બધા હિસ્સેદારોને લાભ અને ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ. જો તમે આને ધ્યાનમાં રાખીને ચર્ચા અને વિચારણા કરશો, તો આ વેબિનાર ખરેખર ગતિશીલ અર્થતંત્રના દ્વાર ખોલશે.
ખુબ ખુબ આભાર!
નમસ્તે!
