પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે વિજ્ઞાન ભવનમાં 'નારી શક્તિ વંદન' કાર્યક્રમને સંબોધિત કર્યો. વૈશાખીના શુભ પ્રસંગે અને દેશના વિવિધ ભાગોમાં ઉજવાઈ રહેલા નવા વર્ષની ઉજવણી પહેલા બોલતા, પ્રધાનમંત્રીએ જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડના શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ પણ આપી. શ્રી મોદીએ કહ્યું, "ભારત 21મી સદીના સૌથી મોટા નિર્ણયોમાંથી એક લેવા જઈ રહ્યું છે, જે મહિલા શક્તિને સમર્પિત નિર્ણય છે."
આ ક્ષણને ઐતિહાસિક ગણાવતા પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે દેશની સંસદ એક નવો ઇતિહાસ રચવાની નજીક છે જે ભૂતકાળના સપના અને ભવિષ્યના સંકલ્પને પૂર્ણ કરશે. સામાજિક ન્યાયના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, તેમણે કહ્યું કે દેશ એક સમાનતાવાદી ભારતની કલ્પના કરે છે જ્યાં સામાજિક ન્યાય માત્ર એક સૂત્ર નથી પરંતુ કાર્ય સંસ્કૃતિનો અભિન્ન ભાગ છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું, "રાજ્ય વિધાનસભાઓથી લઈને દેશની સંસદ સુધી, દાયકાઓની રાહ હવે સમાપ્ત થવા જઈ રહી છે."
2023માં નવા સંસદ ભવનમાં "નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ" પસાર થયાને યાદ કરતાં પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે તે સર્વાનુમતે પસાર થયો હતો, જેમાં તમામ પક્ષો સંમત થયા હતા કે તેને 2029 સુધીમાં કોઈપણ કિંમતે લાગુ કરવામાં આવે. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ કહ્યું કે "નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ" સમયસર લાગુ થવો જોઈએ જેથી મહિલાઓની ભાગીદારી દ્વારા આપણા લોકશાહીને મજબૂત બનાવી શકાય; આ હેતુ માટે સંસદના બજેટ સત્રનું એક ખાસ સત્ર 16 એપ્રિલથી શરૂ થશે. શ્રી મોદીએ કહ્યું, "અમારો પ્રયાસ અને પ્રાથમિકતા સંવાદ, સહયોગ અને ભાગીદારી દ્વારા આ કાર્ય પૂર્ણ કરવાનો છે, જે સંસદનું ગૌરવ વધુ વધારશે."
આ મુદ્દા પર દેશભરની મહિલાઓમાં જોવા મળતા ઉત્સાહને સ્વીકારતા પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે દેશભરની મહિલાઓ ખુલ્લેઆમ વિધાનસભાઓ અને લોકસભા સુધી પહોંચવાની તેમની આકાંક્ષાઓ વ્યક્ત કરી રહી છે. તેમના સપનાઓએ નવી ઉડાન ભરી છે, અને દેશમાં સકારાત્મક વાતાવરણ સર્જાયું છે. પ્રધાનમંત્રીએ આગ્રહ કર્યો, "હું બધી મહિલાઓને અપીલ કરું છું કે તેઓ આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં સક્રિય ભાગીદારી ચાલુ રાખે અને તેમના સાંસદોને મળીને તેમના વિચારો અને અપેક્ષાઓ શેર કરે."
સ્વતંત્રતા સંગ્રામથી લઈને બંધારણ સભા સુધી મહિલાઓના યોગદાનનો ઉલ્લેખ કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ સ્વતંત્ર ભારતનો પાયો નાખવામાં "મહિલા શક્તિ" દ્વારા ભજવવામાં આવેલી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો. જે મહિલાઓને પ્રતિનિધિત્વની તકો આપવામાં આવી છે તેઓએ દેશ માટે નોંધપાત્ર કાર્ય કર્યું છે. તેમણે નોંધ્યું કે આજે પણ, આપણા દેશમાં રાષ્ટ્રપતિથી લઈને નાણામંત્રી સુધી, મહિલાઓ મહત્વપૂર્ણ પદો પર બિરાજમાન છે. શ્રી મોદીએ કહ્યું, "જ્યાં પણ મહિલાઓ રહી છે, રાષ્ટ્રપતિથી લઈને પ્રધાનમંત્રી સુધી, તેઓએ પોતાને અલગ પાડ્યા છે."
પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓને મહિલા નેતૃત્વના ઉત્તમ ઉદાહરણ તરીકે ટાંકીને, પ્રધાનમંત્રીએ નોંધ્યું કે આજે, 14 લાખથી વધુ મહિલાઓ સ્થાનિક સરકારી સંસ્થાઓમાં સફળતાપૂર્વક સેવા આપી રહી છે. લગભગ 21 રાજ્યોમાં પંચાયતોમાં તેમની ભાગીદારી લગભગ 50 ટકા સુધી પહોંચી ગઈ છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું, "રાજકારણ અને સામાજિક જીવનમાં લાખો મહિલાઓની આ સક્રિય ભાગીદારી વિશ્વના અગ્રણી નેતાઓ અને રાજકીય નિષ્ણાતોને પણ આશ્ચર્યચકિત કરે છે, અને તે ભારતના ગૌરવમાં વધારો કરે છે."
અનેક અભ્યાસોને ટાંકીને, પ્રધાનમંત્રીએ સમજાવ્યું કે નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયાઓમાં મહિલાઓની વધતી ભાગીદારી સિસ્ટમો પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલતા લાવે છે. આનાથી પાણી, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને પોષણ જેવા મુદ્દાઓ પર વધુ સમર્પિત કાર્ય થયું છે. શ્રી મોદીએ કહ્યું, "જળ જીવન મિશનની સફળતા આનું ઉદાહરણ છે, જ્યાં પંચાયત સ્તરે મહિલાઓની ભાગીદારીએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે."
સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને સંસ્થાઓમાં વર્ષોથી કામ કરતી લાખો મહિલાઓ પાસે હવે નોંધપાત્ર અનુભવ છે તેના પર ભાર મૂકતા, પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે, "તેઓ મોટી ભૂમિકાઓ નિભાવવા માટે તૈયાર અને ઉત્સુક છે. નારી શક્તિ વંદન કાયદાનો અમલ આવી બધી મહિલાઓના જીવનમાં એક મહાન તક સાબિત થશે. પંચાયતથી સંસદ સુધીની સફર હવે વધુ સરળ બનવા જઈ રહી છે."
'વિકસિત ભારત' તરફની સફરમાં મહિલાઓની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડતા, પ્રધાનમંત્રીએ સંતોષ વ્યક્ત કર્યો કે તેમની સરકારે 2014 થી મહિલાઓના જીવનના દરેક તબક્કા માટે યોજનાઓ વિકસાવી છે. જન્મથી લઈને જીવનના અંતિમ ક્ષણ સુધી, સરકાર વિવિધ યોજનાઓ દ્વારા બહેનો અને પુત્રીઓની સેવા કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. શ્રી મોદીએ વિગતવાર જણાવ્યું, "અમે સ્ત્રી ભ્રૂણહત્યા અટકાવવા માટે 'બેટી બચાવો-બેટી પઢાઓ' અભિયાનની શરૂઆત કરી; ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન યોગ્ય પોષણ માટે 'માતૃ વંદન યોજના' હેઠળ 5,000 રૂપિયાની નાણાકીય સહાય પૂરી પાડી; અને પુત્રીઓના શિક્ષણને ટેકો આપવા માટે ઉચ્ચ વ્યાજવાળી 'સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના' શરૂ કરી."
વ્યાપક સહાય પ્રણાલી વિશે વિગતવાર જણાવતા, પ્રધાનમંત્રીએ સમયસર રસીકરણ માટે મિશન ઇન્દ્રધનુષ, સ્વચ્છ ભારત અભિયાન હેઠળ શૌચાલયોનું નિર્માણ, લગભગ મફત સેનિટરી નેપકિનની ઉપલબ્ધતા, ખેલો ઇન્ડિયા યોજના હેઠળ નાણાકીય સહાય અને સૈનિક શાળાઓ અને રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ એકેડેમી (એનડીએ) માટે દરવાજા ખોલવા જેવી પહેલોનો ઉલ્લેખ કર્યો. જીવનના અંતિમ તબક્કા માટે, ઉજ્જવલા યોજના (ઉજ્જવલા યોજના) એ લાખો ગેસ કનેક્શન પૂરા પાડ્યા; હર ઘર નલ સે જલ (દરેક ઘર માટે નળનું પાણી) અભિયાને ઘરોમાં પાણી પહોંચાડ્યું; મફત રાશન યોજનાએ ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરી; અને આયુષ્માન યોજના (આયુષ્માન યોજના) એ ₹5 લાખ સુધીનો આરોગ્ય વીમો પૂરો પાડ્યો. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું, "આ બધી પહેલો - જેમાં દવાઓ પર 80 ટકા સુધીની છૂટ આપતા જન ઔષધિ કેન્દ્રો (જન ઔષધિ કેન્દ્રો)નો સમાવેશ થાય છે - મુખ્યત્વે આપણી બહેનો અને દીકરીઓને ફાયદો થયો છે."
મહિલાઓના સશક્તિકરણ માટે તેમની આર્થિક ભાગીદારી વધારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા, પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે દરેક નિર્ણય અને દરેક યોજનામાં આ પાસાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. પહેલાં, કૌટુંબિક મિલકત મુખ્યત્વે પુરુષોના નામે નોંધાતી હતી; પરંતુ પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના હેઠળ, પ્રાથમિકતાના ધોરણે મહિલાઓના નામે ઘરો નોંધાતા હતા. શ્રી મોદીએ કહ્યું, "છેલ્લા 11 વર્ષોમાં, 3 કરોડથી વધુ મહિલાઓને આ નિર્ણયનો લાભ મળ્યો છે; તેઓ પોતાના ઘરોની માલિક બની છે, તેમને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવ્યા છે."
નાણાકીય સમાવેશ વિશે વાત કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ યાદ કર્યું કે 2014માં લાખો મહિલાઓએ ક્યારેય બેંકના દરવાજા પણ જોયા નહોતા. જન ધન યોજના દ્વારા, 32 કરોડથી વધુ મહિલાઓ માટે બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા હતા. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું, "આજે, આપણી દીકરીઓ નવા વ્યવસાયોના ક્ષેત્રમાં છાપ છોડી રહી છે; મુદ્રા યોજના હેઠળ આપવામાં આવેલી 60 ટકાથી વધુ લોન મહિલાઓ દ્વારા લેવામાં આવી છે."
સ્ટાર્ટઅપ ક્રાંતિમાં મહિલા નેતૃત્વ પર પ્રકાશ પાડતા, પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે 45 ટકાથી વધુ રજિસ્ટર્ડ સ્ટાર્ટઅપ્સમાં ઓછામાં ઓછી એક મહિલા ડિરેક્ટર છે. કારકિર્દી પર અસર ન પડે તે માટે, પ્રસૂતિ રજા વધારીને 26 અઠવાડિયા કરવામાં આવી છે. શ્રી મોદીએ કહ્યું, "થોડા વર્ષો પહેલા શરૂ કરાયેલ સ્કીલ ઇન્ડિયા મિશનના પરિણામો હવે હજારો 'ડ્રોન ડીડી'ના રૂપમાં દેખાય છે જે ટેકનોલોજી દ્વારા આધુનિક ખેતી શીખવીને કૃષિ ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ લાવી રહ્યા છે."
નોંધપાત્ર સિદ્ધિઓ શેર કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ નોંધ્યું કે છેલ્લા 11 વર્ષોમાં લગભગ 10 કરોડ મહિલાઓ સ્વ-સહાય જૂથોમાં જોડાઈ છે. સરકારે 6 કરોડ મહિલાઓને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર સાથે જોડવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે 'લખપતિ દીદી', જેમાંથી 3 કરોડથી વધુ મહિલાઓએ આ દરજ્જો પ્રાપ્ત કરી લીધો છે. પીએમ મોદીએ કહ્યું, "આ મહિલાઓ 'વોકલ ફોર લોકલ' ની બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર બની રહી છે."
મહિલાઓના નેતૃત્વ હેઠળના વિકાસના વિઝનએ જૂની વિચારસરણીને પડકાર ફેંક્યો છે તેના પર ભાર મૂકતા, પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે આજે મહિલાઓ એવા ક્ષેત્રોમાં પણ સફળતાની ઉંચાઈઓ હાંસલ કરી રહી છે જે એક સમયે પુરુષપ્રધાન માનવામાં આવતા હતા. ભારતની દીકરીઓ હવે ફાઇટર પાઇલટ બની રહી છે અને મોટી ઊંચાઈઓ પર પહોંચી રહી છે. શ્રી મોદીએ કહ્યું, "વિશ્વના અન્ય કોઈપણ દેશની તુલનામાં ભારતમાં મહિલા પાઇલટ્સનું પ્રમાણ સૌથી વધુ છે."
શૈક્ષણિક સિદ્ધિઓની ઉજવણી કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ નોંધ્યું કે 2014ની સરખામણીમાં પીએચડીમાં છોકરીઓની નોંધણી બમણી થઈ ગઈ છે અને ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સંશોધનમાં મહિલાઓની ભાગીદારી લગભગ અડધી છે. ગણિત અને વિજ્ઞાન શિક્ષણમાં, છોકરીઓની સંખ્યા લગભગ 43 ટકા સુધી પહોંચી ગઈ છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું, "આ સિદ્ધિઓ આપણી છોકરીઓ માટે તકોના બદલાતા દૃશ્યને પ્રતિબિંબિત કરે છે."
મહિલા સુરક્ષા, એક મુખ્ય સામાજિક પડકાર વિશે વાત કરતા પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે સરકારે આ દિશામાં મજબૂત પગલાં લીધાં છે. ન્યાય પ્રણાલીને વધુ પ્રતિભાવશીલ બનાવવા અને નિર્ણય લેવામાં ઝડપી બનાવવા માટે કાનૂની સુધારા કરવામાં આવ્યા છે અને ખાસ ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. શ્રી મોદીએ વિગતવાર જણાવ્યું, "ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા મહિલા સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપે છે, એફઆઈઆર દાખલ કરવાની પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવે છે - કોઈપણ સ્થળેથી ઈ-એફઆઈઆર અથવા ઝીરો-એફઆઈઆર દાખલ કરવાની મંજૂરી આપે છે - અને ઓડિયો-વિડિયો દ્વારા પીડિતોના નિવેદનો રેકોર્ડ કરવાની જોગવાઈઓ સામેલ છે."
પ્રધાનમંત્રીએ દેશની દરેક માતા, બહેન અને પુત્રીને ખાતરી આપી કે દેશ તેમની આકાંક્ષાઓને સમજે છે અને તેમના સપનાઓને સાકાર કરવા માટે દરેક જરૂરી પગલાં લઈ રહ્યો છે. દેશની મહિલા શક્તિએ તેમની મહેનત, હિંમત અને આત્મવિશ્વાસ દ્વારા નવી ઊંચાઈઓ હાંસલ કરી છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું, "સાથે મળીને, આપણે આ શક્તિને પુનર્જીવિત કરવી જોઈએ અને તેમના માટે તકોનો વિસ્તાર કરવો જોઈએ."
ખાસ અપીલ કરતા પ્રધાનમંત્રીએ મહિલાઓને વ્યક્તિગત મીટિંગો અને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા દેશના દરેક ગામમાં 'નારી શક્તિ વંદન' કાર્યક્રમ વિશે વાત ફેલાવવાનો આગ્રહ કર્યો છે. દેશે દરેક મહિલાને આ મુખ્ય નિર્ણયથી વાકેફ કરવાની જરૂર છે જેથી તેઓ તેની શક્તિને સમજી શકે, તેમની ભૂમિકાને ઓળખી શકે અને ખુલ્લેઆમ સ્વપ્ન જોઈ શકે કે ભવિષ્યમાં, તેઓ રાજ્યોથી લઈને સંસદ સુધી તેમની હાજરીનો અનુભવ કરાવી શકશે. પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ સાથે સમાપન કર્યું કે, "ચાલો આપણે બધા સાથે મળીને સંકલ્પ કરીએ કે મહિલા શક્તિને તેમના અધિકારો મળે અને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં સંપૂર્ણ સહભાગી બને - આ આપણા ઉજ્જવળ ભવિષ્યની સૌથી મોટી ગેરંટી છે."
સંપૂર્ણ ટેક્સ્ટ સ્પીચ વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો
India's Nari Shakti has made immense contributions. pic.twitter.com/BxSbAHK67K
— PMO India (@PMOIndia) April 13, 2026
In our country, the Panchayati Raj institutions are a remarkable example of women's leadership. pic.twitter.com/7uNzwK3ySl
— PMO India (@PMOIndia) April 13, 2026
Supporting women at every stage of life. pic.twitter.com/mclimUNZ9i
— PMO India (@PMOIndia) April 13, 2026
Today, women are excelling even in sectors once considered male-dominated. pic.twitter.com/FFE9Dj820g
— PMO India (@PMOIndia) April 13, 2026
India's Nari Shakti have reached new heights through their hard work, courage and confidence.
— PMO India (@PMOIndia) April 13, 2026
Now, we must come together to empower them further by expanding opportunities. pic.twitter.com/vIaH6tRxx2
