શેર
 
Comments

ભારતે 21 ઑક્ટોબર, 2021ના રોજ 100 કરોડ રસીના ડોઝ આપવાનું સીમાચિન્હ પાર કર્યું છે. દેશમાં રસીકરણ અભિયાન શરૂ થયાના ફક્ત 9 મહિનામાં આ સફળતા હાંસલ થઈ છે. કોવિડ-19 મહામારીનો સામનો કરવાની આ સફર મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહી છે. ખાસ કરીને જ્યારે આપણે વર્ષ 2020ની શરૂઆતની સ્થિતિને યાદ કરીએ તો માનવજાત 100 વર્ષ પછી આ પ્રકારની મહામારીનો સામનો કરતી હતી અને કોઈને વાઇરસ વિશે વધારે જાણકારી નહોતી. એ સમયે કેવી અકલ્પનીય સ્થિતિ ઊભી થઈ હતી. આપણે ઝડપથી વૃદ્ધિ કરતા અજાણ્યા અને અદૃશ્ય શત્રુનો સામનો કર્યો હતો. ચિંતાથી શરૂ થયેલી અને સુનિિૃતતા સુધી પહોંચેલી આ સફરમાં આપણો દેશ મજબૂત બનીને બહાર આવ્યો છે. જે માટે આપણા દેશમાં ચાલી રહેલું વિશ્વનું સૌથી મોટું રસીકરણ અભિયાન જવાબદાર છે.

આ ખરા અર્થમાં ભગીરથ પ્રયાસ છે, જેમાં સમાજના વિવિધ વર્ગના લોકો સંકળાયેલા છે. આ અભિયાન કેટલું મોટું છે એનો અંદાજ મેળવવા આટલું વિચારો- રસીનો દરેક ડોઝ આપવામાં આરોગ્યકર્મીઓને ફક્ત 2 મિનિટ લાગે છે. આ રીતે આ સીમાચિન્હ પાર કરવામાં આશરે 41 લાખ માનવદિવસો લાગ્યા છે અથવા અંદાજે 1,100 માનવવર્ષોનો પ્રયાસ થયો છે. કોઈ પણ પ્રયાસ ઝડપ અને વ્યાપ હાંસલ કરે એ માટે તમામ હિતધારકોનો વિશ્વાસ મહત્ત્વપૂર્ણ હોય છે. આ અભિયાનની સફળતા માટે જવાબદાર વિવિધ કારણો પૈકીનું એક કારણ એ ભરોસો હતો. જે અવિશ્વાસ અને ડરનું વાતાવરણ ઊભું કરવાના પ્રયાસો વચ્ચે પણ લોકોએ રસીમાં અને રસીકરણની પ્રક્રિયામાં મૂક્યો છે.

આપણામાંથી કેટલાક લોકો હજુ પણ વિદેશી બ્રાન્ડમાં જ વિશ્વાસ મૂકે છે, રોજિંદી જરૂરિયાતની ચીજવસ્તુઓ માટે પણ જો કે જ્યારે કોવિડ-19 રસી જેવી મહત્ત્વપૂર્ણ બાબતની વાત આવી હતી. ત્યારે ભારતીયોએ એકમતે ‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ રસીઓ પર ભરોસો મૂક્યો હતો. આ ભારતીયોની માનસિકતામાં ઊડીને આંખે વળગે એવું પરિવર્તન છે.

ભારતનું રસીકરણ અભિયાન ભારતની ક્ષમતાનું આદર્શ ઉદાહરણ છે. જો ભારતના નાગરિકો અને સરકાર જનભાગીદારીના એક સર્વમાન્ય લક્ષ્યાંક માટે એકમંચ પર આવે, તો દેશ એને હાંસલ કરી શકે છે. જ્યારે ભારતમાં રસીકરણ અભિયાનની શરૂઆત થઈ હતી, ત્યારે ઘણા લોકોએ 130 કરોડ ભારતીયોની ક્ષમતા વિશે શંકા સેવી હતી. કેટલાક લોકોનું કહેવું હતું કે, ભારતને રસીકરણ અભિયાન પૂરું કરતા 3થી 4 વર્ષ લાગશે. અન્ય કેટલાકનું કહેવું હતું કે, લોકો રસી લેવા આગળ નહીં આવે. વળી એવું કહેનારા લોકો પણ હતા કે, રસીકરણની પ્રક્રિયામાં અવ્યવસ્થા અને અરાજકતા ઊભી થશે. અરે, કેટલાક લોકોએ તો એવું પણ કહ્યું હતું કે, ભારત પુરવઠાની સાંકળનું વ્યવસ્થાપન નહીં કરી શકે. પણ જનતા કરફ્યૂ અને પછી લૉકડાઉનની જેમ ભારતીયોએ પુરવાર કર્યું હતું કે, જો તેઓ વિશ્વસનીય ભાગીદાર બને, તો ઉત્કૃષ્ઠ પરિણામો હાંસલ થઈ શકશે.

જ્યારે દરેક વ્યક્તિ પોતીકાપણાની ભાવના અનુભવે છે. ત્યારે કશું અશક્ય નથી. આપણા આરોગ્યકર્મીઓએ લોકોને રસી આપવા દુર્ગમ વિસ્તારોમાં પહોંચવા નદીઓ ઓળંગી હતી અને પર્વતોનું ચઢાણ કર્યું હતું. જ્યારે વિકસિત દેશોની સરખામણીમાં ભારતમાં રસી લેવામાં લોકો ઓછામાં ઓછો ખચકાટ અનુભવે છે. ત્યારે આનો શ્રોય આપણા યુવાનો, સામાજિક કાર્યકર્તાઓ, આરોગ્યકર્મીઓ, સામાજિક અને આધ્યાત્મિક આગેવાનોને જાય છે.

વિવિધ હિત ધરાવતા સમૂહોનું રસીકરણમાં પ્રાથમિક્તા આપવા ઘણું દબાણ હતું. પણ સરકારે સુનિિૃત કર્યું હતું કે, અમારી અન્ય યોજનાઓની જેમ રસીકરણ અભિયાનમાં પણ વીઆઈપી કલ્ચર ઊભું નહીં થાય.

 જ્યારે વર્ષ 2020ની શરૂઆતમાં કોવિડ-19એ દુનિયાભરમાં મોટાપાયે જાનહાનિ કરી હતી, ત્યારે આપણા માટે સ્પષ્ટ થઈ ગયું હતું કે, આ મહામારીનો સામનો રસીની મદદથી જ થઈ શકશે. અમે તાડબતોબ તૈયારી શરૂ કરી હતી. અમે નિષ્ણાતોના જૂથો બનાવ્યાં હતાં અને એપ્રિલ, 2020ની શરૂઆતથી રૂપરેખા બનાવવાની શરૂઆત કરી હતી.

અત્યાર સુધી ગણ્યાગાંઠયાં દેશો તેમની પોતાની રસીઓ બનાવી શક્યા છે. 180થી વધારે દેશો અતિ મર્યાદિત ઉત્પાદકો પર નિર્ભર છે અને ડઝન દેશો હજુ પણ રસીના પુરવઠા માટે રાહ જોઈ રહ્યાં છે. આ સ્થિતિ સંજોગોમાં ભારતે 100 કરોડથી વધારે રસીના ડોઝ આપી દીધા છે ! જો ભારતે પોતાની રસી વિકસાવી ન હોત, તો આપણા દેશમાં કેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હોત એનો વિચાર કરો. આટલી મોટી વસતી માટે ભારતને પર્યાપ્ત રસીનોે પુરવઠો કેવી રીતે મળ્યો હોત અને એમાં કેટલાં વર્ષો લાગ્યાં હોત ? આનો શ્રોય ભારતના વૈજ્ઞાનિકો અને ઉદ્યોગસાહસિકોને જાય છે, જેેઓ કટોકટીની સ્થિતિમાં મૂઠી ઊંચેરા પુરવાર થયા. તેમની પ્રતિભા અને મહેનતને પરિણામે ભારત રસીની બાબતમાં ખરા અર્થમાં આત્મનિર્ભર બન્યું છે. આપણા રસી ઉત્પાદકોએ આટલી મોટી વસતીની માગને પૂર્ણ કરવા ઉત્પાદનક્ષમતા વધારી દર્શાવ્યું છે કે, તેમના માટે દેશ અને દેશના નાગરિકો સર્વોપરી છે.

સામાન્ય રીતે ભારતમાં સરકારો વિકાસ કે પ્રગતિ આડે અવરોધો ઊભા કરવા માટે જાણીતી છે. પણ અમારી સરકારે વિકાસ કે પ્રગતિ માટે સુવિધાકાર અને પ્રેરકબળની ભૂમિકા અદા કરી છે. સરકારે પહેલાં દિવસથી રસીનિર્માતાઓ સાથે જોડાણ કર્યું હતું અને સંસ્થાગત સહાય, વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, ફંડિંગ સ્વરૂપે તેમજ નિયમનકારક પ્રક્રિયાને વેગ આપવા તેમને ટેકો આપ્યો હતો. સરકારના તમામ મંત્રાલયો રસીનિર્માતાઓને સુવિધા આપવા એકમંચ પર આવ્યા હતા અને અમારી સરકારના સંપૂર્ણ અભિગમ સ્વરૂપે કોઈપણ અવરોધને દૂર કર્યો હતો.

ભારત જેવા વિશાળ દેશમાં રસીનું ઉત્પાદન કરવું પર્યાપ્ત નથી. રસીના ઉત્પાદન પછી અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં પુરવઠો પહોંચાડવા અને શ્રોષ્ઠ લોજિસ્ટિક્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જરૂર છે. એમાં સંકળાયેલા પડકારોને સમજવા રસીની એક શીશીની સફરનો વિચાર કરો. પૂણે કે હૈદરાબાદના પ્લાન્ટમાંથી શીશી કોઈપણ રાજ્યના કેન્દ્રમાં મોકલવામાં આવે છે, ત્યાંથી તેને જિલ્લાના કેન્દ્ર સુધી લઈ જવામાં આવે છે. અહીંથી આ શીશી રસીકરણ કેન્દ્ર સુધી પહોંચે છે. આ પ્રક્રિયામાં ફ્લાઇટ્સ અને ટ્રેનોની હજારો સફર સંકળાયેલી છે. આ સંપૂર્ણ સફરમાં એક ખાસ રેન્જમાં તાપમાન જળવાઈ રહેવું જોઈએ, જેના પર કેન્દ્રીય સ્તરેથી નજર રાખવામાં આવે છે. આ માટે 1 લાખથી વધારે કોલ્ડ-ચેઇન ઉપકરણોનો ઉપયોગ થયો હતો. રાજ્યોને રસીઓના ડિલિવરી શિડયૂલની અગાઉથી જાણકારી આપવામાં આવી હતી, જેથી તેઓ રસીકરણ અભિયાનની શ્રોષ્ઠ યોજના બનાવી શકે અને પૂર્વનિર્ધારિત દિવસોમાં તેમના સુધી રસીઓ પહોંચી શકે. સ્વતંત્ર ભારતના ઇતિહાસમાં આ અભૂતપૂર્વ પ્રયાસ છે.

આ તમામ પ્રયાસોમાં કોવિન ટેક્નોલોજી પ્લેટફોર્મે અસરકારક ભૂમિકા ભજવી હતી. આ પ્લેટફોર્મે સુનિિૃત કર્યું હતું કે, રસીકરણ અભિયાન સમાન અને વ્યાપક ધોરણે, ટ્રેક કરી શકાય અને પારદર્શક રીતે ચાલે. એનાથી ઓળખાણ કે લાગવગનો કોઈ અવકાશ રહ્યો નહોતો. એમાં એ પણ સુનિિૃત થયું હતું કે, એક ગરીબ કામદાર એના ગામમાં પહેલો ડોઝ લઈ શકે અને પર્યાપ્ત સમયના અંતરાલ પછી એ જ રસીનો બીજો ડોઝ શહેરમાં લઈ શકે, જ્યાં તે કામ કરે છે. પારદર્શકતા વધારવા રિયલ-ટાઇમ ડેશબોર્ડ ઉપરાંત ક્યૂઆર-કોડેડ સર્ટિફિકેટથી વેરિફાઈ કરવાની ક્ષમતા સુનિિૃત થઈ હતી. આ પ્રકારના પ્રયાસો ભારતની સાથે દુનિયામાં પણ ભાગ્યે જ જોવા મળ્યા છે.

મેં વર્ષ 2015ના સ્વતંત્રતા દિવસના મારા સંબોધનમાં કહ્યું હતું કે, આપણો દેશ ‘ટીમ ઇન્ડિયા’ને કારણે અગ્રેસર થઈ રહ્યો છે અને ટીમ ઇન્ડિયા આપણા 130 કરોડ ભારતીયોની વિશાળ ટીમ છે. જનભાગીદારી લોકશાહીની સૌથી મોટી તાકાત છે. જો આપણે 130 કરોડ ભારતીય ખભેખભો મિલાવીને દેશ ચલાવીએ, તો આપણો દેશ દરેક ક્ષણે 130 કરોડ સ્ટેપ અગ્રેસર થશે. આપણા રસીકરણ અભિયાને એક વાર ફરી આ ‘ટીમ ઇન્ડિયા’ની ક્ષમતા પુરવાર કરી છે. ભારતની એના રસીકરણ અભિયાનની સફળતાએ દુનિયાને એ પણ દર્શાવ્યું છે કે, લોકશાહી અસરકારક રીતે કામ કરી શકે છે.

 

 

20 વર્ષની સેવા અને સમર્પણ દર્શાવતા 20 ચિત્રો.
Mann KI Baat Quiz
Explore More
‘ચલતા હૈ’ નું વલણ છોડી દઈને ‘બદલ સકતા હૈ’ વિચારવાનો સમય પાકી ગયો છે: વડાપ્રધાન મોદી

લોકપ્રિય ભાષણો

‘ચલતા હૈ’ નું વલણ છોડી દઈને ‘બદલ સકતા હૈ’ વિચારવાનો સમય પાકી ગયો છે: વડાપ્રધાન મોદી
World's tallest bridge in Manipur by Indian Railways – All things to know

Media Coverage

World's tallest bridge in Manipur by Indian Railways – All things to know
...

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
ઈચ્છાશક્તિ અને પ્રોત્સાહનો દ્વારા સુધારા
June 22, 2021
શેર
 
Comments


કોવિડ-19 મહામારી સમગ્ર વિશ્વમાં સરકારો માટે નીતિ ઘડતરના સંદર્ભમાં તદ્દન નવા પડકારોનો સમૂહ લઈને આવી છે. ભારત પણ એમાં અપવાદ એમાં નથી. ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરીને લોક કલ્યાણ માટે પૂરતાં સંસાધનો ઊભા કરવા એ સૌથી મોટા પડકારોમાંના એક તરીકે પુરવાર થઈ રહ્યો છે.

સમગ્ર વિશ્વમાં જોવાયેલી નાણાંકીય તંગીના પશ્ચાદભૂમાં, તમે જાણો છો કે ભારતીય રાજ્યો 2020-21મા% નોંધપાત્ર રીતે વધારે ઋણ લઈ શક્યા? 2020-21માં રાજ્યો વધારાના રૂ. 1.06 લાખ કરોડ ઊભા કરી શક્યા એ જાણીને તમને કદાચ સુખદ આશ્ચર્ય થશે. કેન્દ્ર-રાજ્યની ભાગીદારીના અભિગમ દ્વારા સંસાધનોની ઉપલબ્ધતામાં આ નોંધપાત્ર વધારો શક્ય બની શક્યો.

અમે જ્યારે કોવિડ-19 મહામારીને અમારો આર્થિક પ્રતિસાદ ઘડી કાઢ્યો ત્યારે અમે એ સુનિશ્ચિત કરવા ઇચ્છતા હતા કે અમારા ઉકેલો ‘બધા માટે એક જ પ્રક્રિયા’ને અનુસરે નહીં. ખંડીય પરિમાણો ધરાવતા સમવાયી દેશ માટે, રાજ્ય સરકારો દ્વારા સુધારાને પ્રોત્સાહન કરાય એવા નીતિ સાધનો રાષ્ટ્રીય સ્તરે શોધવા ખરેખર પડકારજનક છે. પણ અમને અમારી સમવાયી રાજ્ય વ્યવસ્થાતંત્રની તંદુરસ્તી પર શ્રદ્ધા હતી અને કેન્દ્ર-રાજ્ય ભાગીદારીની ભાવનામાં અમે આગળ વધ્યા હતા.

મે-2020માં, આત્મનિર્ભર ભારત પૅકેજના ભાગરૂપે, ભારત સરકારે જાહેરાત કરી હતી કે રાજ્ય સરકારોને 2020-21 માટે વધારેલું ઋણ લેવાની છૂટ અપાશે. જીએસડીપીના 2% વધારેની છૂટ હતી, એમાંથી 1% અમુક ચોક્કસ આર્થિક સુધારા અમલી કરવાની શરતે હતી. ભારતીય જાહેર નાણાંમાં સુધારા માટેનો આ હડસેલો દુર્લભ છે. આ હડસેલાથી, રાજ્યો વધારાનું ફંડ મેળવવા માટે પ્રગતિશીલ નીતિઓ અપનાવવા પ્રોત્સાહિત થયા હતા. આ કવાયતના પરિણામો પ્રોત્સાહજનક જ નથી, બલકે મજબૂત આર્થિક નીતિઓ માટે મર્યાદિત લેવાલ છે એવા વલણથી વિપરિત પણ છે.

જેની સાથે વધારાનું ઉધાર લેવાનું જોડવામાં આવ્યું હતું એ ચાર સુધારા (દરેકની સાથે જીડીપીના 0.25% જોડી દેવાયા હતા)ની બે લાક્ષણિકતાઓ હતી. પહેલી તો, દરેકે દરેક સુધારા લોકોને માટે, ખાસ કરીને ગરીબો, નબળા અને મધ્યમ વર્ગના લોકો માટે ઈઝ ઑફ લિવિંગ સુધારવા સાથે સંકળાયેલા હતા. બીજી, તેમણે રાજવિત્તીય ટકાઉપણાને પણ પ્રોત્સાહન આપ્યું.

‘એક દેશ, એક રાશન કાર્ડ’ નીતિ હેઠળ પહેલા સુધારામાં રાજ્ય સરકારોએ એ સુનિશ્ચિત કરવાનું હતું કે રાજ્યના નેશનલ ફૂડ સિક્યોરિટી એક્ટ (એનએફએસએ) હેઠળના તમામ રાશન કાર્ડ્સ પરિવારના તમામ સભ્યોના આધાર નંબર સાથે જોડી દેવામાં આવે અને વાજબી ભાવની તમામ દુકાનો પાસે ઈલેક્ટ્રોનિક પોઇન્ટ ઑફ સેલ ડિવાઇસીસ હોય. આનાથી મુખ્ય લાભ એ થયો હતો કે પરપ્રાંતીય શ્રમિકો દેશમાં ગમે ત્યાંથી એમનું ખાદ્ય રાશન મેળવી શકે. નાગરિકોને આ લાભો ઉપરાંત, બોગસ કાર્ડ્સ અને નકલી સભ્યો દૂર થઈ જવાથી નાણાંકીય લાભ પણ છે. 17 રાજ્યોએ આ સુધારા પૂર્ણ કર્યા અને રૂ. 37600 કરોડનું વધારાનું ઋણ મેળવવાનું મંજૂર કરવામાં આવ્યું.

ધંધાની સુગમતા, ઇઝ ઑફ ડુઇંગ બિઝનેસ સુધારવાના હેતુ સાથેના બીજા સુધારામાં, રાજ્યોએ એ સુનિશ્ચિત કરવાની આવશ્યકતા હતી કે 7 કાયદાઓ હેઠળ ધંધા સંબંધી લાયસન્સોનું રિન્યુઅલ-નવીનીકરણ માત્ર ફી ચૂકવ્યેથી ઑટોમેટિક, ઓનલાઇન અને બિનભેદભાવયુક્ત કરવામાં આવે. બીજી આવશ્યકતા એ કમ્યુટરાઈઝ્ડ રેન્ડમ ઇન્સ્પેક્શન સિસ્ટમ અમલીકરણ કરવાની અને વધુ 12 કાયદા હેઠળ સતામણી અને ભ્રષ્ટાચાર રોકવા માટે ઇન્સ્પેક્શનની અગાઉથી નોટિસ આપવાની હતી. આ સુધારા (19 કાયદાઓને આવરી લેતા)થી ખાસ કરીને ‘ઇન્સ્પેક્ટર રાજ’નો મોટા ભાગનો બોજાથી સૌથી વધારે સહન કરતા સૂક્ષ્મ અને લઘુ ઉદ્યોગ સાહસોને મદદ મળી છે. એનાથી સુધારેલ રોકાણ વાતાવરણ, વધારે રોકાણ અને ઝડપી વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન મળ્યું છે. 20 રાજ્યોએ આ સુધારા પરિપૂર્ણ કર્યા અને એમને રૂ. 39521 કરોડ વધારાનું ઋણ મેળવનાની છૂટ અપાઇ હતી.

15મા નાણાં પંચ અને ઘણાં શિક્ષણવિદોએ મજબૂત મિલકત વેરાની નિર્ણાયક અગત્યતા પર ભાર મૂક્યો છે. ત્રીજા સુધારામાં, રાજ્યોએ શહેરી વિસ્તારોમાં મિલકત વેરા, પાણી અને ગટર ચાર્જીસ માટે ફ્લોર રેટ, મિલકતના વ્યવહારો માટે અનુક્રમે સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ગાઇડલાઇન મૂલ્ય અને હાલના ભાવ સાથે સુસંગત રીતે જાહેર કરવાના હતા. આનાથી શહેરી ગરીબ વર્ગ અને મધ્યમ વર્ગને વધારે સારી સેવાની ગુણવત્તા સમર્થ થશે, વધારે સારી માળખાગત સુવિધાને ટેકો મળશે અને વૃદ્ધિને વેગ મળશે. મિલકત વેરો એના ક્ષેત્રમાં સુધારણાત્મક પણ છે અને એટલે શહેરી વિસ્તારોમાં ગરીબોને સૌથી વધારે લાભ થશે. આ સુધારાથી મ્યુનિસિપલ સ્ટાફને પણ લાભ થયો છે, એમને પગાર ચૂકવણીમાં ઘણી વાર વિલંબનો સામનો કરવો પડે છે. 11 રાજ્યોએ આ સુધારાને પૂર્ણ કર્યા અને રૂ. 15957 કરોડનું વધારાનું ઋણ મંજૂર કરવામાં આવ્યું.

ચોથો સુધારો ખેડૂતોને મફત વીજ પુરવઠાના બદલામાં ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (ડીબીટી) શરૂ કરવાનો હતો. આમાં આવશ્યકતા રાજ્ય વાર યોજના ઘડવાની હતી જેમાં વર્ષના અંત સુધીમાં પાઇલટ આધારે એક જિલ્લામાં ખરેખર અમલીકરણ કરવાનું હતું. આની સાથે જીએસડીપીના 0.15% વધારાનું ઋણ સાંકળી લેવાયું હતું. ટેકનિકલ અને ધંધાદારી નુક્સાનમાં ઘટાડા માટે એક ઘટક પણ પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું અને બીજું એક ઘટક આવક અને ખર્ચ વચ્ચેના તફાવતને ઘટાડવા (દરેક જીએસડીપીના 0.05%) હતું. આનાથી વિતરણ કંપનીની નાણાં સ્થિતિ સુધરી, પાણી અને ઉર્જાની જાળવણીને પ્રોત્સાહન મળે છે, અને વધારે સારા નાણાંકીય અને ટેકનિકલ દેખાવ દ્વારા સેવાની ગુણવત્તા પણ સુધરે છે. 12 રાજ્યોએ ઓછામાં ઓછા એક ઘટકનો અમલ કર્યો જ્યારે છ રાજ્યોએ ડીબીટી ઘટકનો અમલ કર્યો હતો. પરિણામે, રૂ. 13201 કરોડના વધારાના ઋણ મેળવવાની છૂટ મળી.

એકંદરે, 23 રાજ્યોએ રૂ. 2.14 લાખ કરોડની સંભાવના સામે રૂ. 1.06 લાખ કરોડનું વધારાનું ઋણ પ્રાપ્ત કર્યું હતું. આના પરિણામે, 2020-21 માટે રાજ્યોને કુલ ઋણ પરવાનગી મંજૂર કરવામાં આવી એ પ્રારંભિક અંદાજિત જીએસડીપીના 4.5% હતી.

આપણા જેવા જટિલ પડકારો સાથેના મોટા દેશ માટે આ અજોડ અનુભવ હતો. આપણે ઘણી વાર જોયું છે કે વિવિધ કારણોસર, યોજનાઓ અને સુધારાઓ વર્ષો સુધી બિનકાર્યાન્વિત રહે છે. ભૂતકાળ કરતા આ ખુશનુમા ફેરફાર હતો જેમાં મહામારીની વચ્ચે કેન્દ્ર અને રાજ્યો લોકોને અનુકૂળ સુધારા અત્યંત ટૂંકા સમયગાળામાં શરૂ કરવા ભેગા આવ્યા હોય. સબ કા સાથ, સબ કા વિકાસ અને સબ કા વિશ્વાસના આપણા અભિગમના કારણે આ શક્ય બન્યું. આ સુધારાઓ પર કાર્ય કરતા અધિકારીઓ કહે છે કે વધારાના ફંડના આ પ્રોત્સાહન વિના, આ નીતિઓ ઘડવામાં વર્ષો લાગી જતે. આ ‘ દૃઢ વિશ્વાસ અને પ્રોત્સાહનો દ્વારા સુધારા’નું એક નવું મોડેલ છે. આપણા નાગરિકોના ભલા માટે, મુશ્કેલ સમયની વચ્ચે, આ નીતિઓ દાખલ કરવામાં આગેવાની લેનારા તમામ રાજ્યોનો હું આભારી છું. આપણે 130 કરોડ ભારતીયોની ઝડપી પ્રગતિ માટે ભેગા મળીને કાર્ય કરવાનું જારી રાખવાનું છે.