ਸਾਥੀਓ,
ਬਜਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਬਿਨਾਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਇਹ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵੈਬਿਨਾਰ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਬਜਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਾਧਿਅਮ ਸਿੱਖਿਆ, ਹੁਨਰ, ਸਿਹਤ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਖੇਡਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਰਗੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਬਜਟ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਮਾਹਰਾਂ, ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਉੱਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਇਸ ਚੌਥੇ ਬਜਟ ਵੈਬਿਨਾਰ ਦੇ ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਸਾਥੀਓ,
ਭਾਰਤ ਅੱਜ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਿਹਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ, ਆਰੋਗਯ ਮੰਦਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹਰ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ’ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਚਰਚਾ ਕਰੋਗੇ, ਪਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਾ ਜਿਸ ਦਾ ਮੈਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹਾਂਗਾ ਉਹ ਹੈ ਦੇਖਭਾਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਹੁਨਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਸਿਖਲਾਈ ਮਾਡਲਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਸਕੇ।
ਸਾਥੀਓ,
ਇਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਾ ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਨ ਹੈ। ਅੱਜ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਵਧਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਸਾਥੀਓ,
ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ। ਅੱਜ ਪਿੰਡਾਂ, ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਰ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜਨੂਨ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉੱਜਵਲ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਪਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਪਡੇਟ ਰਹੇ! ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਏਆਈ ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਨਿਰਮਾਣ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਵਧਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਾਥੀਓ,
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਏ.ਵੀ.ਜੀ.ਸੀ. ਸੈਕਟਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ, ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ, ਗੇਮਿੰਗ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਕੀਦ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਕੈਂਪਸ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਖੋਜ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ।
ਸਾਥੀਓ,
ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਾ ਸਟੈੱਮ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਗਣਿਤ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਟੈੱਮ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਭਵਿੱਖਵਾਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਬੇਟੀ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਨਾ ਰੁਕੇ। ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰ ਚਰਚਾ ਕਰੋ, ਸਾਨੂੰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ’ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਖੋਜ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ।
ਸਾਥੀਓ,
ਯੁਵਾ ਸ਼ਕਤੀ ਉਦੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਵੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਲਈ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੇਲੋ ਇੰਡੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲਾਂ ’ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ, ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹੀ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਥਲੀਟਾਂ ਲਈ ਢਾਂਚਾਗਤ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਿਵੇਂ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ, ਸਾਡੇ ਖੇਡ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ? ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਦੇਸ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਅੱਜ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਚਮ ਲਹਿਰਾ ਪਾਵੇਗਾ।
ਸਾਥੀਓ,
ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੁਝ ਚੋਣਵੇਂ ਸਥਾਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਸਾਥੀਓ,
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਪਹੁੰਚ ’ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਚਰਚਾ ਕਰੋ । ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਾਈਡ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਹੁਨਰ, ਡਿਜੀਟਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਸਫ਼ਾਈ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਅ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਣਗੇ।
ਸਾਥੀਓ,
ਜਦੋਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਗਤੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਜਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਬਿਨਾਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਜੋ ਲੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠੋਸ ਦਿਸ਼ਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮਾਹਰ ਵੀ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਵੀ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਭਾਵ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋ-ਜੋ ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ। ਸਾਡੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਸੁਝਾਅ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ, ਨਵੀਂ ਗਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਵੈਬਿਨਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਦ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ-ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਵਧਾਈਆਂ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਦ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ, ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ।
ਨਮਸਕਾਰ।
