ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଆଜି ଭିଡିଓ ବ୍ରିଜ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଜରିଆରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଚାଷୀମାନଙ୍କ ସହ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କରିଛନ୍ତି । ଏଥିଲାଗି 2 ଲକ୍ଷ ଜନସେବା କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ 600 କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଉପଗ୍ରହ ଭିଡିଓ ଲିଙ୍କ ଜରିଆରେ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଶହ ଶହ ସଂଖ୍ୟାରେ ଚାଷୀମାନେ ଏହିସବୁ କେନ୍ଦ୍ରରେ ବସି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ନିଜର ଅନୁଭୂତି ବାଣ୍ଟିବା ସହ କୃଷି ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ । ଦେଶର ଜନସାଧାରଣ ତଥା ବିଭିନ୍ନ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଯୋଜନାର ହିତାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ସହ ଏହା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁସାରେ 600 ଜିଲ୍ଲାର ଚାଷୀମାନେ ଆଜିର ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏଥିରେ ସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରି କହିଥିଲେ ଯେ, କୃଷକ ହେଉଛି ଦେଶର ଅନ୍ନଦାତା । ରାଷ୍ଟ୍ରର ଖାଦ୍ୟ ନିରାପତ୍ତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାର ଶ୍ରେୟ କେବଳ ଚାଷୀଙ୍କର । ଏଥିରେ ଦ୍ୱିମତ ହେବାର କୌଣସି ଅବକାଶ ନାହିଁ ।
ଆଜିର ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କାଳରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦେଶର ଚାଷୀମାନଙ୍କ ସହ ଜୈବିକ କୃଷି, ନୀଳ ବିପ୍ଳବ, ପଶୁପାଳନ ଓ ଦୁଗ୍ଧ ଉନ୍ନୟନ, ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି, ଫୁଲ ଚାଷ ଆଦି ବିଷୟ ଉପରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ମତବିନିମୟ କରିଥିଲେ ।
ଦେଶର ଚାଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ପର୍କରେ ଅବତାରଣା କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ,2022 ସୁଦ୍ଧା କୃଷକମାନଙ୍କ ଆୟ 2 ଗୁଣ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ସରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଚାଷୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ପାଦ ଓ ପରିଶ୍ରମର ଯେଭଳି 2 ଗୁଣ ଆୟ ମିଳିବ ସେ ଦିଗରେ ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରହିଛି । ଚାଷୀମାନେ ଫସଲ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆରମ୍ଭରୁ ଅମଳ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଭଳି ସବୁସ୍ତରରେ ସରକାର, ସରକାରୀ ଏଜେନ୍ସି ଏବଂ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବିଭାଗମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଯେପରି ସାହାଯ୍ୟ ସହଯୋଗ ପାଇବେ ସେ ଦିଗରେ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି । ଚାଷ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଉପାଦାନ, ଉପକରଣ ଓ ସଂରଜାମ ଯେପରି ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟରେ ଚାଷୀଙ୍କୁ ମିଳିବ ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଉଛି । ଏହା ଫଳରେ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନଜନିତ ବ୍ୟୟଭାର ହ୍ରାସ ପାଇବ ଏବଂ ଚାଷୀଙ୍କୁ ଲାଭ ମିଳିବ । ଅମଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଫସଲ କ୍ଷତିକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ରୋଜଗାରର ବିକଳ୍ପ ପନ୍ଥା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସରକାର ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ “ବୀଜରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଜାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ” ଯେଭଳି ଚାଷୀମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ଚାଷ କାର୍ଯ୍ୟବେଳେ ସୁରକ୍ଷିତ ମଣିବେ ସେ ଦିଗରେ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି ।
କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଗତ 48 ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ କିଛି ଦୃତ ବିକାଶ ହୋଇଛି । ଦୁଗ୍ଧ, ଫଳ, ପନିପରିବା ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ରେକର୍ଡ ପରିମାଣର ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଛି ।
2014-2019 ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ଲାଗି ବଜେଟ ଅଟକଳ 2.12 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି । ପୂର୍ବ ସରକାରଙ୍କ 5 ବର୍ଷ କାଳରେ ବଜେଟ ଅଟକଳ ମାତ୍ର 1.21 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଥିଲା । ଦେଶରେ 2017-18 ବର୍ଷ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ 27.9 କୋଟି ଟନରୁ ଅଧିକ ହୋଇଛି । 2010-14 ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ 25.5 କୋଟି ଟନ ଥିଲା । ନୀଳ ବିପ୍ଳବ ଯୋଗୁ ଦେଶର ମାଛ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ 26 ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ପଶୁପାଳନ ଓ ଦୁଗ୍ଧ ଉତ୍ପାଦନ ଉଦ୍ୟୋଗ କ୍ଷେତ୍ରରେ 24 ପ୍ରତିଶତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି ।
ଚାଷୀଙ୍କ ସହ ମତବିନିମୟ କାଳରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ, ନିୟମିତ ଭାବେ କିଷାନ କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଷୀଙ୍କୁ ଋଣ ପ୍ରଦାନ ହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ମୃତ୍ତିକା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଡ ବିତରଣ ଜାରି ରହିଛି । ୟୁରିଆରେ ନିମ ପ୍ରଲେପ ଯୋଗୁ ଚାଷୀଙ୍କୁ ଠିକଣା ସମୟରେ ବିନାଦ୍ୱଧାରେ ସାର ମିଳୁଛି ଏବଂ ଏହାର ବାଟମାରଣା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି । ଫସଲ ବୀମା ଯୋଜନା ଜରିଆରେ ଚାଷୀଙ୍କୁ ଫାଇଦା ମିଳିଛି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କୃଷି ସିଂଚାଇ ଯୋଜନାରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଚାଷ ଜମିକୁ ଜଳସେଚନ ନେଟୱର୍କ ମଧ୍ୟକୁ ଅଣାଯାଇଛି । ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ 100ଟି ନିର୍ମାଣାଧିନ ସେଚ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଉଛି ଏବଂ ଅଧିକ 29 ଲକ୍ଷ ହେକ୍ଟର ଜମିକୁ ସେଚ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟକୁ ଅଣାଯାଇଛି ।
ସରକାର ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଇ-ନାମ ଅନଲାଇନ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି । ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଷୀ ତାର କୃଷି ଉତ୍ପାଦ ବିନା ମଧ୍ୟସ୍ଥିରେ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେଉଛି ଏବଂ ଅଧିକ ଦୁଇ ପଇସା ଲାଭ ମିଳୁଛି । ଗତ 4 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ 585ଟି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପାଇକାରୀ ବଜାରକୁ ଇ-ନାମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟକୁ ଅଣାଯାଇଛି । ପ୍ରାୟ 22 ଲକ୍ଷ ହେକ୍ଟର ଜମିରେ ଜୈବିକ ଚାଷ ପଦ୍ଧତି ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି ଯାହାକି 2013-14 ବର୍ଷରେ ମାତ୍ର 7 ଲକ୍ଷ ହେକ୍ଟର ଥିଲା । କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଉତରପୂର୍ବାଂଚଳ ରାଜ୍ୟଗୁଡିକୁ ଜୈବିକ କୃଷିର ପେଣ୍ଠସ୍ଥଳୀ ଭାବେ ଗଢ଼ିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି ।
ଭିଡିଓ ବ୍ରିଜ ଆଲୋଚନା କାଳରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଚାଷୀମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିବା ସମ୍ମିଳିତ ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ଅନୁଭୂତି ବାଣ୍ଟିବାର ପରମ ଆଗ୍ରହକୁ ଭୂରିଭୂରି ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ । ଦେଶରେ ଏବେ ଚାଷୀ ଉତ୍ପାଦକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏବଂ ଚାଷୀ ଉତ୍ପାଦକ ସଂଗଠନମାନ ଗଠନ କରାଯାଉଥିବାରୁ ତାହା କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭପ୍ରଦ ହେବ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । ଏଭଳି ସଂଗଠନ ଜରିଆରେ ଚାଷୀମାନେ କମ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ପାଦର ଅଧିକ ଲାଭ ପାଇବେ ଏବଂ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ବଜାର ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ହେବ । ଗତ 4 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏଭଳି 517ଟି ଚାଷୀ ଉତ୍ପାଦକ ସଂଗଠନ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଚାଷୀ ଉତ୍ପାଦକ ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କୁ ଆୟକର ରିହାତି ଦିଆଯାଉଛି ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ମତବିନିମୟ କାଳରେ ବିଭିନ୍ନ କୃଷି ଯୋଜନାର ହିତାଧିକାରୀମାନେ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ଦିଗରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନାମାନ କିପରି ସହାୟକ ହୋଇଛି ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । ବିଶେଷ ଭାବେ ମୃତ୍ତିକା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଡ ଉପକାରସିଦ୍ଧ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଚାଷୀମାନେ କହିଥିଲେ । ସମବାୟ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାଷୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଆଗରେ କହିଥିଲେ ।
We are working towards ensuring that the incomes of our hardworking farmers doubles by 2022. For that we are facilitating proper assistance wherever required. We have faith in the farmers of India: PM @narendramodi https://t.co/5XFNDURZZi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
मुख्य रूप से चार मूल बिन्दुओं पर बल दिया जा रहा है।
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
पहला, कच्चे माल की लागत कम से कम हो,
दूसरा, उपज का उचित मूल्य मिले,
तीसरा, उपज की बर्बादी रुके,
और चौथा, आदमनी के वैकल्पिक स्रोत तैयार हों: PM @narendramodi
देश के किसानों को फसलों की उचित कीमत मिले, इसके लिए इस बार के बजट में सरकार ने एक बड़ा फैसला लिया। सरकार ने तय किया है कि अधिसूचित फसलों के लिए MSP, उनकी लागत का कम से कम डेढ़ गुना घोषित किया जाएगा: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
आज देश में न सिर्फ अनाज का, बल्कि फल-सब्जियों और दूध का रिकॉर्ड उत्पादन हो रहा है: PM @narendramodi #KisanKiBaatPMKeSaath
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
वर्ष 2017-18 में खाद्यान उत्पादन 280 मिलियन टन से अधिक हुआ है जबकि 2010 से 2014 का औसत उत्पादन 250 मिलियन टन था।
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
इसी तरह दलहन के क्षेत्र में भी औसत उत्पादन में 10.5% एवं बागवानी के क्षेत्र में 15% की वृद्धि दर्ज हुई है: PM @narendramodi #KisanKiBaatPMKeSaath
Blue Revolution या नीली क्रांति के अंतर्गत मछली पालन के क्षेत्र में 26% वृद्धि हुई तो दूसरी और पशुपालन व दुग्ध उत्पादन के क्षेत्र में करीब 24% की वृद्धि हुई है: PM @narendramodi #KisanKiBaatPMKeSaath
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
हमारा प्रयास है कि किसानों को खेती की पूरी प्रक्रिया में हर कदम पर मदद मिले, यानि
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
बुआई से पहले,
बुआई के बाद
और फसल कटाई के बाद: PM @narendramodi
सीधे तौर पर कहें तो फसलों के तैयार होने से लेकर बाजार में उसकी बिक्री तक, यानि ‘बीज से बाजार तक’ फैसले लिए जा रहे हैं। किसान कल्याण के लिए एक पूरी व्यवस्था बने, उस दिशा में हम बढ़ रहे हैं: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
बुआई से पहले किसान यह जान पाए कि किस मिट्टी पर कौन सी फसल उगानी चाहिए, इसके लिए soil health card शुरू किया गया। एक बार जब ये पता चल जाए कि क्या उगाना है तो फिर किसानों को अच्छी quality के बीज मिले, उसे पूँजी की समस्या से गुजरना न पड़े, इसके लिए किसान ऋण की व्यवस्था की गई: PM
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
पहले खाद के लिए लंबी-लंबी कतारें हुआ करती थी लेकिन अब किसानों को आसानी से खाद मिल रहा है। आज किसानों के लिए 100% नीम कोटिंग वाला यूरिया देश में उपलब्ध है: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
पीएम कृषि सिंचाई योजना के तहत आज देश भर में 99 सिंचाई परियोजनाएं पूरी की जा रहीं हैं। हर खेत को पानी मिले, इस लक्ष्य के साथ आगे बढ़ रहे हैं। किसानों को फसल को लेकर किसी भी तरह का जोखिम न हो, इसके लिए आज फसल बीमा योजना है: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
फसल कटाई के बाद जब किसान का उत्पाद बाजार में पहुँचता है, उसमें उसे अपने उपज की सही कीमत मिले, इसके लिए ऑनलाइन प्लेटफार्म e-NAM शुरू किया गया है ताकि किसानों को अपनी उपज का पूरा पैसा मिल सके और सबसे बड़ी बात कि अब बिचौलिए किसानों का profit नहीं मार पाएंगे: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
Smt. Chandramani Kaushik from Kanker in Chhattisgarh is sharing her experiences. Watch. https://t.co/5XFNDV9BnS #KisanKiBaatPMKeSaath
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
किसानों को खेत की सिंचाई में परेशानी न हो, हर खेत को पानी मिले, per drop more crop, यानि कम पानी और ज्यादा उपज। मैं हमेशा से किसानों को टपक सिंचाई या drip irregation को अपनाने के लिए प्रोत्साहित करता रहा हूँ: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
PM @narendramodi is interacting with farmers from Madhya Pradesh. Watch. https://t.co/5XFNDV9BnS #KisanKiBaatPMKeSaath
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
मुझे यह देखकर खुशी हो रही है कि श्रीमति चम्पा निनामा जी कड़कनाथ की फ़ार्मिंग कर अपनी आय बढ़ाने में सक्षम हुई हैं। इससे आपके आस-पास के गांवों के लोग भी मुर्गी पालन के लिए प्रेरित हुए होंगे: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
यह अच्छी बात है कि आज हमारा किसान अपनी मेहनत में आधुनिक मशीनों और उपकरणों को भी जोड़ रहा है और इसका लाभ अपने आस-पास के गाँवों में भी पहुंचा रहा है: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
Farmers from Solapur in Maharashtra are interacting with PM @narendramodi. Watch live. https://t.co/5XFNDV9BnS #KisanKiBaatPMKeSaath
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
यह बहुत ख़ुशी की बात है कि अब किसान, किसान उत्पादक समूह, FPO (Farmer Producer Organisation) बनाकर संगठित रूप में कार्य कर रहे हैं जिससे कृषि से जुड़े सामान इनको कम कीमत पर मिलते हैं एवं संगठित रूप से कार्य करने पर इनको उपज के मार्केटिंग में भी मदद मिलती है: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
Farmers from Karnataka are sharing their experiences with the Prime Minister. They are speaking about how soil health cards have benefitted them. https://t.co/5XFNDV9BnS #KisanKiBaatPMKeSaath
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
मौसम की मार से हमारा किसान चिंता मुक्त हो, उसका विश्वास बना रहे, इसके लिए प्रधानमंत्री फसल बीमा योजना के तहत न सिर्फ प्रीमियम कम किया बल्कि इंश्योरेंस का दायरा भी बढ़ा दिया गया: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
कृषि के लिए जमीन की रक्षा हो, जमीन समृद्ध रहे, स्वस्थ रहे, इसके लिए सॉयल हेल्थ कार्ड शुरू किया गया। सॉयल हेल्थ कार्ड से मिल रही जानकारी के आधार पर, जो किसान खेती कर रहे हैं, उनकी पैदावार भी बढ़ रही है, और खाद पर खर्च भी कम हो रहा है: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
Now, the PM is interacting with farmers from Sikkim, a state that has made a mark in organic farming. https://t.co/5XFNDV9BnS #KisanKiBaatPMKeSaath
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
सरकार परंपरागत कृषि विकास योजना के अंतर्गत Organic Farming को पूरे देश में प्रोत्साहित करने में जुटी है। विशेष रूप से उत्तर पूर्व को ऑर्गेनिक खेती के Hub के तौर पर विकसित किया जा रहा है। आज देश में 22 लाख हेक्टेयर से ज्यादा जमीन पर Organic Farming होती है: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
Here is what farmers from West Bengal are telling PM @narendramodi. https://t.co/5XFNDV9BnS #KisanKiBaatPMKeSaath
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
Blue Revolution समुद्री मछली पालन के विकास एवं मछुआरों के कल्याण की एक राष्ट्रीय योजना है। इसके अन्तर्गत आर्थिक समृद्धि के लिए एक जिम्मेदार और टिकाऊ तरीके से प्रयास किया जा रहा है: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
इसमें
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
मछली उत्पादन को बढ़ावा देना,
मछली पालन का modernisation,
भोजन और पोषण सुरक्षा सुनिश्चित करना
और मछुआरों और जलीय कृषि किसानों को सशक्त बनाने पर बल दिया गया है: PM @narendramodi
पशुपालन, मछली पालन, poultry farm, ये तो प्रचलित हैं लेकिन मधुमक्खी पालन पर विशेष ध्यान नहीं दिया गया। मधुमक्खी पालन भी किसानों के लिए एक तरह की आय का एक जरिया है। मधुमक्खी पालन ना सिर्फ किसान की उपज बढ़ाने में मदद करता है बल्कि शहद के रूप में अतिरिक्त कमाई का साधन भी बनता है: PM
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
Watch- the farmers in Jodhpur interact with PM @narendramodi. https://t.co/5XFNDV9BnS #KisanKiBaatPMKeSaath
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
Benudhar Pradhan Ji is a farmer from Odisha. He is interacting with PM @narendramodi on his experiences in agriculture. Watch. https://t.co/5XFNDV9BnS
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
I am farming for the last 20 years. For the last three years I have been getting valuable guidance on proper irrigation, which is helping me: Rajwinder Singh Ji from Uttar Pradesh tells PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
जो लोग यह पूरा संवाद देख रहे हैं, उन्हें बहुत गर्व होगा हमारे किसानों पर, उनकी मेहनत पर, उनकी प्रगति पर और उनके नए प्रयोगों पर: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
जब देश के गांवों का, किसानों का उदय होगा तब ही भारत का भी उदय होगा। जब हमारा किसान सशक्त होगा, तब ही देश सशक्त होगा: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) June 20, 2018
