ഇന്ത്യ - ഇസ്രായേൽ സംയുക്ത പ്രസ്താവന

സമാധാനം, നവീകരണം, അഭിവൃദ്ധി എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രത്യേക തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തം

ഇന്ത്യയും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള ഊഷ്മളതയും, സൗഹാർദ്ദവും, ആഴത്തിലുള്ള തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തവും അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ട്, ഇസ്രായേൽ പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ ബെഞ്ചമിൻ നെതന്യാഹുവിന്റെ ക്ഷണപ്രകാരം പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദി 2026 ഫെബ്രുവരി 25 മുതൽ 26 വരെ ഇസ്രായേൽ സന്ദർശിച്ചു. മുതിർന്ന മന്ത്രിമാരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും അടങ്ങുന്ന ഒരു ഉന്നതതല പ്രതിനിധി സംഘവും പ്രധാനമന്ത്രിയോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. പങ്കാളിത്തത്തിന്റെയും സഹകരണത്തിന്റെയും ഒരു പുതിയ യുഗത്തിന് അടിത്തറ പാകിയ 2017-ലെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ചരിത്രപരമായ ഇസ്രായേൽ സന്ദർശനവും 2018-ലെ പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവിന്റെ ഇന്ത്യാ സന്ദർശനവും അനുസ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, ഉയർന്നുവരുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ, സൈബർ, കൃഷി, ജല മാനേജ്മെന്റ്, ആരോഗ്യം, സംരംഭകത്വം, പ്രതിരോധം, സുരക്ഷ തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിൽ ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ ഉഭയകക്ഷി ബന്ധത്തിൽ ഉണ്ടായിട്ടുള്ള വലിയ പുരോഗതി നേതാക്കൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവും പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തത്തെ - 'സമാധാനം, നവീകരണം, അഭിവൃദ്ധി എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഒരു പ്രത്യേക തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തത്തെ' - പുതിയൊരു തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്താൻ സമ്മതിക്കുകയും തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഭാവിയിലേക്ക് ഒരുമിച്ച്

സാങ്കേതിക കണ്ടുപിടുത്തങ്ങളിലൂടെയും സംരംഭകത്വത്തിലൂടെയും സമാധാനം, സുരക്ഷ, അഭിവൃദ്ധി എന്നിവയ്ക്കായുള്ള പരസ്പര അഭിലാഷങ്ങളിൽ വേരൂന്നിയ ശക്തമായ ഒരു പ്രത്യേക തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തത്തിനായുള്ള തങ്ങളുടെ പങ്കിട്ട കാഴ്ചപ്പാട് പ്രധാനമന്ത്രിമാർ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യയും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള കഴിവുകൾ പരസ്പരം പൂർണമായി പൂരകമാകുമെന്ന് നേതാക്കൾ സമ്മതിച്ചു - ഇസ്രായേൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും നവീകരണത്തിന്റെയും ഒരു ആഗോള ശക്തികേന്ദ്രമാണ്. ഇന്ത്യ കഴിവുകളുടെയും, ഉൽപ്പാദന മികവിന്റെയും, സംരംഭക ഊർജ്ജത്തിന്റെയും കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. AI, സൈബർ സുരക്ഷ, സെമികണ്ടക്ടറുകൾ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, ബയോടെക്നോളജി, കൃഷി, ജല മാനേജ്മെന്റ്, പ്രതിരോധ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ, ബഹിരാകാശ പര്യവേക്ഷണം എന്നിവയിൽ ഇന്ത്യയുടെയും ഇസ്രായേലിന്റെയും പുരോഗതികളെ സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രതിബദ്ധത പ്രധാനമന്ത്രിമാർ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഈ പങ്കാളിത്തം 'ആത്മനിർഭർ, വികസിത് ഭാരത് 2047' എന്ന ഇന്ത്യയുടെ ദർശനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു, ഇരു രാജ്യങ്ങളുടെയും അടുത്ത സാങ്കേതിക പരിവർത്തന തരംഗത്തിനും പരസ്പര പുരോഗതിക്കും തിരികൊളുത്തുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

നയ മുൻഗണനകളെ പ്രായോഗിക ഫലങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നതിനുള്ള പങ്കിട്ട പ്രതിബദ്ധത അടിവരയിട്ടുകൊണ്ട്, സുസ്ഥിരമായ സഹകരണവും അർത്ഥവത്തായ സ്വാധീനവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ഗവൺമെന്റുകൾ തമ്മിലുള്ളതും, ബിസിനസ് തമ്മിലുള്ളതും, ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ളതുമായ  മേഖലകളിലെ ഉഭയകക്ഷി സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം പ്രധാനമന്ത്രിമാർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.

പ്രതിരോധവും സുരക്ഷയും

2025 നവംബർ 4-ന് ഒപ്പുവച്ച പ്രതിരോധ സഹകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണാപത്രത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തുകൊണ്ട്, പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവും പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും തങ്ങളുടെ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പ്രതിരോധ സഹകരണത്തിൽ വ്യാപ്തിയിലും അളവിലും ഉണ്ടായ ഗണ്യമായ വളർച്ചയെ അംഗീകരിച്ചു. ഭാവി പ്രതിരോധ സഹകരണത്തിനുള്ള ഒരു ദർശനവും ഒരു രൂപരേഖയും ഇരു നേതാക്കളും നൽകി.

സാങ്കേതികവിദ്യയും നവീകരണവും

നിർണായകവും ഉയർന്നു വരുന്ന സാങ്കേതിക  (Critical and Emerging Technology) മേഖലകളിൽ ആഴത്തിലുള്ള സഹകരണത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്ന ഇന്ത്യയുടെയും ഇസ്രായേലിന്റെയും പരസ്പര പൂരകമായ സാങ്കേതിക വൈദഗ്ധ്യത്തിന്റെ ശക്തികളെ അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവും പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും ദേശീയ സുരക്ഷാ ഉപദേഷ്ടാക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ക്രിട്ടിക്കൽ ആൻഡ് എമേർജിംഗ് ടെക്നോളജിക്കായുള്ള പുതിയ സംരംഭത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഈ സംരംഭം ഇരു രാജ്യങ്ങളുടെയും വ്യക്തിഗതമായ ശക്തികളെ പ്രത്യേക സാങ്കേതികവിദ്യകളിൽ സംയോജിപ്പിക്കുമെന്നും, കേന്ദ്രീകൃതവും ഭാവിയിലേക്കുള്ളതുമായ പങ്കാളിത്തം വളർത്തിയെടുക്കുമെന്നും അവർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ഈ സംരംഭം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ നേതാക്കൾ ഇരു പക്ഷത്തോടും ആഹ്വാനം ചെയ്തു.

ഇന്ത്യയുടെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പും ഇസ്രായേൽ ഇന്നൊവേഷൻ അതോറിറ്റിയും സംയുക്തമായി നടപ്പിലാക്കിയ ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ആർ & ഡി ആൻഡ് ഇന്നൊവേഷൻ ഫണ്ടിന്റെ (I4F) പ്രവർത്തനം അവലോകനം ചെയ്ത പ്രധാനമന്ത്രിമാർ, ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യാവസായിക സഹകരണം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിൽ അതിന്റെ പ്രധാന പങ്ക് വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. ഫണ്ടിന്റെ സാധ്യതകൾ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കുന്നതിനും ഇന്ത്യൻ, ഇസ്രായേൽ സംരംഭങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഫലപ്രദമായ സഹകരണം വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും വ്യവസായത്തിലേക്കുള്ള വ്യാപനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള സംയുക്ത ഗവേഷണ വികസന പങ്കാളിത്തങ്ങൾ സുഗമമാക്കുന്നതിനും ഉൾപ്പെടെ I4F സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനപരമായ നടപ്പാക്കൽ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ അവർ സമ്മതിച്ചു.

ഇന്ത്യയിലെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പും (DST) ഇസ്രായേലിലെ ഇന്നൊവേഷൻ, ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക മന്ത്രാലയവും (MOST) നടപ്പിലാക്കിയ ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ ജോയിന്റ് റിസർച്ച് കോളുകളുടെ (IIJRC) വിജയത്തെ അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ട്, ഇരു വിഭാഗങ്ങളുടെയും സംഭാവന - നിലവിലുള്ള 1 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിൽ നിന്ന് 1.5 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളറായി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ സമ്മതിച്ചു. ഗവേഷണ സൗകര്യങ്ങൾ, വസ്തുക്കൾ, ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സംയുക്ത ഉപയോഗത്തിലൂടെ ഇന്ത്യ, ഇസ്രായേലി സർവകലാശാലകൾ തമ്മിലുള്ള സംയുക്ത ഗവേഷണത്തെ ഇത് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കും. കൂടാതെ സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ വിനിമയ സന്ദർശനങ്ങൾക്കും ഇത് വഴിയൊരുക്കും. സംയുക്ത ഗവേഷണത്തിനായുള്ള ആഹ്വാനങ്ങൾ (Joint Research Call) ഏകോപിപ്പിക്കാനും മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനും ഇരുപക്ഷവും 'ജോയിന്റ് സയന്റിഫിക് കമ്മിറ്റിയെ' ചുമതലപ്പെടുത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക മേഖലയിലെ സംയുക്ത കമ്മീഷനെ (Joint Commission) മന്ത്രിതലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിയതിനെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു. കൂടാതെ, ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പിലെ സംയുക്ത സമിതി യോഗം (JCM) എത്രയും വേഗം ഇന്ത്യയിലോ ഇസ്രായേലിലോ മന്ത്രിതലത്തിൽ നടത്താനും ഇരുപക്ഷവും സമ്മതിച്ചു.

നവീകരണത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ചാലകശക്തിയായി അക്കാദമിക്-വ്യവസായ ബന്ധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യം പ്രധാനമന്ത്രിമാർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, സംയുക്ത ഗവേഷണം, സാങ്കേതിക വികസനം, വാണിജ്യ പങ്കാളിത്തം എന്നിവ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനായി ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും ഗവേഷകർ, വ്യവസായ നേതാക്കൾ, സാങ്കേതിക വിദഗ്ധർ എന്നിവർ തമ്മിലുള്ള ഘടനാപരമായ നെറ്റ്‌വർക്കിംഗും സഹകരണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ സമ്മതിച്ചു.

ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംയുക്ത നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ (joint innovation activities) മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് സ്ഥാപനപരമായ പിന്തുണ (institutional support) സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം പ്രധാനമന്ത്രിമാർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ഇന്ത്യയും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള സഹകരണപരമായ ഗവേഷണ-വികസന സംരംഭങ്ങൾ, സാങ്കേതിക മൂല്യനിർണ്ണയ പ്രക്രിയകൾ, പൈലറ്റ് പ്രോജക്ടുകൾ, സംയുക്ത വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ സുഗമമാക്കുന്നതിന് ടെക് ഗേറ്റ്‌വേ സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നത് പരിശോധിക്കാൻ ഇരുവരും സമ്മതിച്ചു.

നവീകരണത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ചാലകമായി കൃത്രിമ ബുദ്ധിയുടെ തന്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യം പ്രധാനമന്ത്രിമാർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, കൂടാതെ AI കഴിവുകളിലും വൈദഗ്ധ്യത്തിലും സഹകരണം ആഴത്തിലാക്കാൻ സമ്മതിച്ചു. ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും നൂതനാശയ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിൽ പ്രൊഫഷണൽ സഹകരണവും പങ്കാളിത്തവും സാധ്യമാക്കുന്നതുൾപ്പെടെ, AI പ്രൊഫഷണലുകൾ, ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ, നൂതന സംരംഭങ്ങൾ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ചട്ടക്കൂടുകൾ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു, 

കൃത്രിമ ബുദ്ധിയിൽ ഇസ്രായേലും ഇന്ത്യയും കൈവരിച്ച പുരോഗതി തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഇരു നേതാക്കളും കൃത്രിമ ബുദ്ധിയിലെ സഹകരണം (AI) സംബന്ധിച്ച ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെ സ്വാഗതം ചെയ്തു, അവരുടെ ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഈ മുൻനിര സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സമ്മതിച്ചു.

ഇസ്രായേൽ ബഹിരാകാശ ഏജൻസിയും (ISA) ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടനയും (ISRO) തമ്മിലുള്ള നിലവിലുള്ള സഹകരണത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ സ്വാഗതം ചെയ്തു, ഇസ്രായേലി ബഹിരാകാശ അധിഷ്ഠിത സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്കും കമ്പനികൾക്കും ഈ മേഖലകളിലെ ഇന്ത്യൻ കമ്പനികളുമായി കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ ഇടപഴകാനുള്ള ഗണ്യമായ സാധ്യതകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ആഗോള ബഹിരാകാശ മേഖലയിലെ പുരോഗതി കൈവരിക്കുന്നതിനായി ഇരു രാജ്യങ്ങളുടെയും ബഹിരാകാശ വ്യവസായങ്ങൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ സഹകരണം വളർത്തിയെടുക്കേണ്ടതിന്റെയും, സംയുക്ത സംരംഭങ്ങൾ, നവീകരണ പങ്കാളിത്തങ്ങൾ, വിജ്ഞാന കൈമാറ്റം എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെയും പ്രാധാന്യം അവർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.

'ഹൊറൈസൺ സ്കാനിംഗ്/സ്ട്രാറ്റജിക് ഫോർസൈറ്റ് മെക്കാനിസം'(Horizon Scanning/Strategic Foresight Mechanism) സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള സഹകരണത്തിനായുള്ള പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെ ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു. തന്ത്രപരമായ ആസൂത്രണത്തിനും തീരുമാനമെടുക്കലിനും പിന്തുണ നൽകുന്നതിന് ഡാറ്റ, AI, വിദഗ്ദ്ധ ഉൾക്കാഴ്ചകൾ എന്നിവ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി സാങ്കേതികവിദ്യ, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, സമൂഹം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ ഉയർന്നുവരുന്ന ആഗോള പ്രവണതകളെ തിരിച്ചറിയാൻ ഈ സംവിധാനം സഹായിക്കുന്നു. 

സൈബർ സുരക്ഷ

​ഗവൺമെന്റ്, സ്വകാര്യ മേഖലകളിൽ സൈബർ സുരക്ഷ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത പ്രധാനമന്ത്രിമാർ ആവർത്തിച്ചു. ഇരു രാജ്യങ്ങളുടേയും ദേശീയ സൈബർ അതോറിറ്റികൾക്കിടയിൽ ശക്തമായ സംവാദത്തിന്റെ ആവശ്യകത അവർ ഊന്നിപ്പറയുകയും ഈ മേഖലയിൽ സഹകരണം കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, സൈബർ സുരക്ഷയിൽ ഉഭയകക്ഷി സഹകരണത്തിന് വഴികാട്ടുന്നതിനും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി ഒരു സംയുക്ത റോഡ്മാപ്പ് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുമായി ഒരു ബഹുവർഷ തന്ത്രപരമായ പരിപാടി (multi-year strategic program) വികസിപ്പിക്കാനുള്ള പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത അവർ പ്രകടിപ്പിച്ചു. മറ്റ് ഘടകങ്ങൾക്കൊപ്പം, മാനവശേഷി വികസനം, സൈബർ സുരക്ഷ, AI, പ്രായോഗിക ഗവേഷണം, സുരക്ഷാ ബൈ ഡിസൈൻ തത്വങ്ങളുടെ സംയോജനം, പതിവ് സംയുക്ത ടേബിൾ ടോപ്പ് വ്യായാമങ്ങൾ എന്നിവ റോഡ്മാപ്പിൽ ഉൾപ്പെടും. അവരുടെ സമഗ്ര സൈബർ സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെയും സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കുന്നതിന്റെയും പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, 2025 മാർച്ചിൽ നടന്ന ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ സൈബർ നയ സംഭാഷണത്തിന്റെ വിജയകരമായ സമ്മേളനം അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഒരു സുപ്രധാന ചുവടുവയ്പിൽ, മുകളിൽ വിവരിച്ച പ്രവർത്തനങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഇന്ത്യയിൽ സൈബർ സുരക്ഷയിൽ ഒരു ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ലെറ്റർ ഓഫ് ഇന്റന്റ് ഒപ്പുവെച്ചതിനെ ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു.

വ്യാപാരം, നിക്ഷേപം, കണക്റ്റിവിറ്റി

ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരത്തിന്റെയും നിക്ഷേപത്തിന്റെയും പൂർണ്ണ സാധ്യതകൾ തുറക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവും ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ വെച്ച് ഇരു രാജ്യങ്ങളുടേയും ധനമന്ത്രിമാർ ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ ഉഭയകക്ഷി നിക്ഷേപ കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇത് നിക്ഷേപകരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും,  ഇരുവശങ്ങളിലേക്കും കൂടുതൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും, നിക്ഷേപത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള വ്യക്തമായ ചട്ടക്കൂടിലൂടെയും സ്വതന്ത്ര തർക്ക പരിഹാര സംവിധാനത്തിലൂടെയും സുതാര്യത, പ്രവചനാത്മകത, സംരക്ഷണം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

ഫ്രീ ട്രേഡ് ഏരിയ (എഫ്‌ടി‌എ) കരാർ ചർച്ചകൾക്കായുള്ള നിബന്ധനകൾ (ടി‌ഒ‌ആർ) ഒപ്പുവെച്ചതിനെയും ന്യൂഡൽഹിയിൽ ആദ്യ റൗണ്ട് ചർച്ചകൾ വിളിച്ചുകൂട്ടിയതിനെയും ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള എഫ്‌ടി‌എ കരാർ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രതിബദ്ധത നേതാക്കൾ ഉറപ്പിക്കുകയും, എഫ്‌ടി‌എയിൽ നേരത്തെ ഒപ്പിടുന്നതിനുള്ള ചർച്ചകൾ വേഗത്തിലാക്കാൻ ചർച്ചാ സംഘങ്ങളെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.

പ്രതിരോധശേഷിയുള്ള സാമ്പത്തിക ആവാസവ്യവസ്ഥ സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയുടെ അടിസ്ഥാന സ്തംഭമാണെന്ന് ഇരു നേതാക്കളും ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. സാമ്പത്തിക-സൈബർ ഡൊമെയ്‌നിലെ തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തത്തെ അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സാമ്പത്തിക-സൈബർ ഇന്റലിജൻസ് കൈമാറ്റം, രീതിശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സംയുക്ത വികസനം, ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും ഫിനാൻഷ്യൽ കമ്പ്യൂട്ടർ സെക്യൂരിറ്റി ഇൻസിഡന്റ് റെസ്‌പോൺസ് ടീമുകൾ വഴി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബഹുമുഖ സാമ്പത്തിക-സൈബർ സിമുലേഷനുകളുടെ പ്രകടനം എന്നിവയിലൂടെ സാമ്പത്തിക ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ പ്രതിരോധശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിലാണ് ഈ സഹകരണം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക.

താങ്ങാനാവുന്ന, തത്സമയ ക്രോസ്-ബോർഡർ ഇടപാടുകൾക്കുള്ള ലോകോത്തര മാതൃകയായ യൂണിഫൈഡ് പേയ്‌മെന്റ് ഇന്റർഫേസ് (യുപിഐ) ഉദാഹരിച്ച ഇന്ത്യയുടെ ഫിൻടെക് വിപ്ലവത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹു അഭിനന്ദിച്ചു. പരസ്പര പ്രവർത്തനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി ഇസ്രായേലിന്റെ വേഗത്തിലുള്ള പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനവുമായി യുപിഐയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാൻ ഇരുപക്ഷവും സമ്മതിച്ചു.

രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ക്രോസ്-ബോർഡർ പേയ്‌മെന്റുകൾക്കായി എൻ‌പി‌സി‌ഐയും എം‌എ‌എസ്‌എ‌വിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പരിശോധിക്കുന്നതിനായി എൻ‌പി‌സി‌ഐ ഇന്റർനാഷണലും എം‌എ‌എസ്‌എ‌വിയും തമ്മിലുള്ള സഹകരണത്തിനുള്ള ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെ ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു.

ഉഭയകക്ഷി ബന്ധം പുതിയ ഉയരങ്ങളിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിന് അത്യാവശ്യമായ ഒരു അടിസ്ഥാന നിർമ്മാണ ബ്ലോക്കാണ് നേരിട്ടുള്ള എയർ കണക്റ്റിവിറ്റിയെന്ന് നേതാക്കൾ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഇക്കാര്യത്തിൽ, ടെൽ അവീവിനും പ്രധാന ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ നേരിട്ടുള്ള എയർ കണക്റ്റിവിറ്റി വികസിപ്പിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം അവർ പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിൽ നേരിട്ടുള്ള ഫ്ലൈറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാനുള്ള അവസരം പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ ഇന്ത്യൻ, ഇസ്രായേൽ എയർലൈനുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

കൂടുതൽ സാമ്പത്തിക സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ ഫിനാൻഷ്യൽ ഡയലോഗ് ആരംഭിച്ചതിനെ നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു.

മെട്രോ, റെയിൽ, റോഡ്, വിമാനത്താവളങ്ങൾ, ഡീസലൈനേഷൻ പ്ലാന്റുകൾ, മാലിന്യജല സംസ്കരണ പ്ലാന്റുകൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഇസ്രായേലിൽ വരാനിരിക്കുന്ന പ്രധാന പദ്ധതികളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ, ഇസ്രായേലിന്റെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ മേഖലയിൽ കൂടുതൽ ഇന്ത്യൻ പങ്കാളിത്തം ഇരു നേതാക്കളും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.

2025 നവംബറിൽ ടെൽ അവീവിൽ നടന്ന ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ സിഇഒ ഫോറത്തിന്റെയും ബിസിനസ് ഉച്ചകോടിയുടെയും നാലാം റൗണ്ടിന്റെ വിജയകരമായ സമാപനത്തെ ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഉഭയകക്ഷി സാമ്പത്തിക സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും പ്രധാന മേഖലകളിലെ നിക്ഷേപത്തിനും സഹകരണത്തിനും പുതിയ അവസരങ്ങൾ തുറക്കുന്നതിനും കാരണമായ ബിസിനസ്സ്, ഗവൺമെന്റ് നേതാക്കൾ തമ്മിലുള്ള അർത്ഥവത്തായ ഇടപെടലിനെ അവർ അഭിനന്ദിച്ചു. ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തം കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കുന്നതിന് ഈ പോസിറ്റീവ് ആക്കം വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനുള്ള പ്രതിബദ്ധത ഇരു നേതാക്കളും ആവർത്തിച്ചു. വാണിജ്യ തർക്ക പരിഹാരം സുഗമമാക്കുന്നതിനും നിക്ഷേപകരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരു സുപ്രധാന ചുവടുവയ്പ്പായി ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് ആർബിട്രേഷനും (ഐസിഎ) ഇസ്രായേലി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ്യൽ ആർബിട്രേഷനും (ഐഐസിഎ) തമ്മിലുള്ള ആർബിട്രേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെയും അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു.

കൃഷി, ജലം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം

സുസ്ഥിര വികസനത്തിൽ ജലത്തിന്റെയും കൃഷിയുടെയും നിർണായക പങ്ക് തിരിച്ചറിഞ്ഞു കൊണ്ട്, പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവും ജലത്തിലും കൃഷിയിലും പങ്കാളിത്തം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ജലസംരക്ഷണം, മലിനജല സംസ്കരണം, കൃഷിക്കായി അതിന്റെ പുനരുപയോഗം, ഉപ്പുവെള്ളം നീക്കം ചെയ്യൽ, ജല ഉപയോഗ പരിഷ്കാരങ്ങൾ, നൂതന ജല സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഗംഗയുടെയും മറ്റ് നദികളുടെയും ശുദ്ധീകരണം എന്നീ പ്രധാന മേഖലകളിലാണ് പങ്കാളിത്തം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യൻ കൃഷി മന്ത്രാലയവുമായി സഹകരിച്ച് മാഷാവ് (MASHAV) നയിക്കുന്ന ഇസ്രായേലിലെ കാർഷിക മേഖലയിൽ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ശേഷി വികസന പരിപാടി ശക്തിപ്പെടുത്താനും പ്രധാനമന്ത്രിമാർ സമ്മതിച്ചു. പരിശീലനങ്ങൾ, അതുല്യവും നൂതനവുമായ സാങ്കേതിക വിദ്യകളുടെ പരിചയപ്പെടുത്തൽ, അറിവ് കൈമാറ്റം എന്നിവയിലൂടെ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യൻ കർഷകർക്ക് ഈ ബഹുമുഖ പരിപാടി പ്രയോജനം ചെയ്യുന്നു.

ഇതിനകം പ്രവർത്തിക്കുന്ന 35 കാർഷിക മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളുടെയും ഇന്ത്യയിലുടനീളം വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ സംയുക്തമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന 8 കേന്ദ്രങ്ങളുടെയും പുരോഗതി പ്രധാനമന്ത്രിമാർ അറിയിച്ചു. ഇതുവരെ ഒരു ദശലക്ഷത്തിലധികം ഇന്ത്യൻ കർഷകർക്ക് ഈ മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പരിശീലനം ലഭിച്ചതിൽ ഇരു നേതാക്കളും സംതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു.

ഇന്ത്യ - ഇസ്രായേൽ ഇന്നൊവേഷൻ സെന്റർ ഫോർ അഗ്രികൾച്ചർ (IINCA) സംബന്ധിച്ച് ICAR ഉം MASHAV ഉം തമ്മിൽ ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവച്ചതിനെ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഈ സംരംഭം നൂതനാശയങ്ങളും ഗവേഷണങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ഉൽപ്പാദനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും കാർഷിക മേഖലയിലെ സുസ്ഥിര വളർച്ച പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. വോൾക്കാനി അഗ്രികൾച്ചർ റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷനിലെ ഇന്ത്യൻ ഗവേഷകർക്കായി 20 സംയുക്ത കാർഷിക ഗവേഷണ ഫെലോഷിപ്പുകൾ ആരംഭിച്ചതിനെയും ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു.

2026 ജനുവരിയിൽ മത്സ്യബന്ധനത്തിലും മത്സ്യകൃഷിയിലും സഹകരണം സംബന്ധിച്ച ഉദ്ദേശ്യ പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെയും ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു. മത്സ്യബന്ധനത്തിലും മത്സ്യകൃഷിയിലും ഒരു സംയുക്ത മികവിന്റെ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്നതുൾപ്പെടെ ഈ മേഖലയിലെ സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ഇരുവരും സമ്മതിച്ചു.

പരിസ്ഥിതി, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മേഖലയിലെ സഹകരണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം പ്രധാനമന്ത്രിമാർ അടിവരയിട്ടു. ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കൽ, സാങ്കേതികവിദ്യാ കൈമാറ്റത്തിനുള്ള സാധ്യതകൾ പരിശോധിക്കൽ, ഒരു ചാക്രിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ സംയുക്തമായി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കൽ, ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണം, പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണം തടയൽ എന്നിവയുൾപ്പെടെ കാലാവസ്ഥാ പ്രവർത്തനത്തിൽ പങ്കാളികൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഉഭയകക്ഷി കൂടിയാലോചനകൾ നടത്താൻ ഇരുപക്ഷവും സമ്മതിച്ചു.

ഭീകരതയ്‌ക്കെതിരെ പോരാട്ടവും, സമാധാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കലും

അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരത ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ള ഭീകരതയെയും നേതാക്കൾ അസന്ദിഗ്ധമായും ശക്തമായും അപലപിച്ചു. സമഗ്രവും സുസ്ഥിരവുമായ രീതിയിൽ ഭീകരതയെ ചെറുക്കുന്നതിന് നിർണ്ണായകവും യോജിച്ചതുമായ അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രമങ്ങൾക്ക് അവർ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ഈ പൊതു വെല്ലുവിളിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗുരുതരമായ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ച പ്രധാനമന്ത്രിമാർ, ഊർജ്ജസ്വലവും സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ രണ്ട് ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ നേതാക്കളെന്ന നിലയിൽ ഈ ഭീഷണിയെ ചെറുക്കാനുള്ള തങ്ങളുടെ കൂട്ടായ ദൃഢനിശ്ചയം വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. 2023 ഒക്ടോബർ 7-ന് ഇസ്രായേലിനെതിരായ ഭീകരാക്രമണത്തെയും, 2025 ഏപ്രിൽ 22-ന് ഇന്ത്യയിലെ ജമ്മു-കശ്മീരിലെ പഹൽഗാമിൽ ഇന്ത്യൻ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കെതിരായ ക്രൂരമായ ഭീകരാക്രമണത്തെയും, 2025 നവംബർ 10-ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ ചെങ്കോട്ടയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഭീകരാക്രമണത്തെയും അവർ ശക്തമായി അപലപിച്ചു.

ആഗോള സമാധാനവും സുരക്ഷയും മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുള്ള തങ്ങളുടെ അചഞ്ചലമായ പ്രതിബദ്ധത പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവും ആവർത്തിച്ചു. യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ "ഗാസ സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള സമഗ്ര പദ്ധതി"യെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സമാധാന പ്രക്രിയ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മേഖലാ സംഭവവികാസങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇരു നേതാക്കളും ചർച്ച ചെയ്തു. സംഭാഷണത്തിലൂടെയും പരസ്പര ധാരണയിലൂടെയും മേഖലയിൽ നീതിയുക്തവും നിലനിൽക്കുന്നതുമായ സമാധാനം, സുരക്ഷ, നാവിഗേഷൻ, വ്യാപാര സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവ സ്ഥാപിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയ്ക്ക് അവർ അടിവരയിട്ടു.

പാർലമെന്ററി സഹകരണം

ഇന്ത്യയുടെയും ഇസ്രായേലിന്റെയും ഊർജ്ജസ്വലമായ രണ്ട് ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള മികച്ച പാർലമെന്ററി സഹകരണം കണക്കിലെടുത്ത്, ലോക്‌സഭാ സ്പീക്കറും നെസെറ്റ് സ്പീക്കറും ഒപ്പുവച്ച ധാരണാപത്രത്തെ തുടർന്ന്, ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിൽ ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ പാർലമെന്ററി സൗഹൃദ ഗ്രൂപ്പ് സ്ഥാപിച്ചതിനെയും നേതാക്കൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു.

ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം

രാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യഥാർത്ഥ സൗഹൃദം സംസ്കാരത്തിലൂടെയും കായികരംഗത്തും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ആളുകൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രിമാർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. സിനിമാ മേഖലയിൽ ഇന്ത്യ റിപ്പബ്ലിക്കുമായുള്ള സഹകരണം കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കാൻ ഇസ്രായേൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക, കായിക മന്ത്രാലയം പ്രവർത്തിക്കും. സ്രഷ്ടാക്കൾ തമ്മിലുള്ള കൈമാറ്റം, സിനിമകളുടെയും പരമ്പരകളുടെയും സംയുക്ത നിർമ്മാണം, ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും വ്യവസായങ്ങളും പ്രേക്ഷകരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന വേദികൾ, ഓരോ രാജ്യത്തിന്റെയും തനതായ സംസ്കാരങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കൽ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും.

ഇസ്രായേലിലെ ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികൾ അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ സൗഹൃദബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന സംഭാവനകളെ പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവും അംഗീകരിച്ചു. നിർമ്മാണ, പരിചരണ മേഖലകളിലെ ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികളുടെ സുരക്ഷിതവും ഭദ്രവുമായ ചലനം സുഗമമാക്കുന്നതിൽ 2023 നവംബറിൽ ഒപ്പുവച്ച ചട്ടക്കൂട് കരാറിന്റേയും  നടപ്പാക്കൽ പ്രോട്ടോക്കോളുകളുടെയും പ്രാധാന്യം അവർ അംഗീകരിച്ചു. ഇക്കാര്യത്തിൽ, വാണിജ്യ, സേവനങ്ങൾ, നിർമ്മാണം, റെസ്റ്റോറന്റ് മേഖലകൾ സംബന്ധിച്ച പ്രോട്ടോക്കോളുകളിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെയും ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു.

തൊഴിലാളികളുടെ സുരക്ഷ, സുരക്ഷ, നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത പ്രധാനമന്ത്രിമാർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ഡാറ്റാ സയൻസ്, എഐ, ഹൈടെക് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന വൈദഗ്ധ്യമുള്ള മേഖലകളിലെ ഇന്ത്യൻ പ്രൊഫഷണലുകൾക്ക് അവസരങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും അവർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.

അടുത്ത അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ 50,000 ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികൾ വരെ ഇസ്രായേലിൽ എത്തുമെന്ന് ഇരു നേതാക്കളും സമ്മതിച്ചു. സംയുക്ത എകോപന സമിതിയുടെ (ജെസിസി) പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇരു നേതാക്കളും അവലോകനം ചെയ്യുകയും തൊഴിലാളികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിലവിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനും അവ എത്രയും വേഗം പരിഹരിക്കുന്നതിനും ഇടയ്ക്കിടെ യോഗം ചേരാൻ ജെസിസിയെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.

ആരോഗ്യം

2026 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യ Joint Working Group നടത്താൻ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ ഇരു കക്ഷികളോടും ആഹ്വാനം ചെയ്തു. മികച്ച രീതികൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിലൂടെയും രാജ്യങ്ങളിലെ സ്ഥാപനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണത്തിലൂടെയും ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ നവീകരണം, AI, ഡിജിറ്റൽ പരിവർത്തനം എന്നിവയിൽ സഹകരിക്കാൻ ഇരു നേതാക്കളും സമ്മതിച്ചു.

വിദ്യാഭ്യാസം - ഭാവി സുരക്ഷിതമാക്കൽ

വിജ്ഞാനാധിഷ്ഠിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളായ ഇന്ത്യയും ഇസ്രായേലും വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ തങ്ങളുടെ സഹകരണ ശ്രമങ്ങൾ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കണമെന്നും സർവകലാശാലകൾ, വിദ്യാർത്ഥി, അധ്യാപക കൈമാറ്റങ്ങൾ, പരസ്പരം സർവകലാശാലകളിൽ വിദ്യാർത്ഥി ഇന്റേൺഷിപ്പുകൾ എന്നിവ സുഗമമാക്കുന്നതിലൂടെ സഹകരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണമെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവും സമ്മതിച്ചു. നളന്ദ സർവകലാശാലയും ജറുസലേമിലെ ഹീബ്രു സർവകലാശാലയും തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെ ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് (AI) ഉപയോഗിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിൽ സഹകരണം സംബന്ധിച്ച ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവച്ചതിനെയും അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇന്ത്യൻ ധാർമ്മികതയിൽ വേരൂന്നിയതും 2030 ലെ സുസ്ഥിര വികസന അജണ്ടയുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതുമായ ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം സൃഷ്ടിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയുള്ള 2020 ലെ ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയത്തെക്കുറിച്ച് പ്രധാനമന്ത്രി മോദി പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവിനെ അറിയിച്ചു.

ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ അക്കാദമിക് സഹകരണ ഫോറം (I2I ഫോറം) സ്ഥാപിക്കാൻ ഇന്ത്യയും ഇസ്രായേലും സമ്മതിക്കുന്നു - അക്കാദമിക്, ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ, നയരൂപകർത്താക്കൾ, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വിദഗ്ധർ, ഇന്ത്യയിലെയും ഇസ്രായേലിലെയും മറ്റ് പ്രസക്ത പങ്കാളികൾ എന്നിവരുടെ ഉന്നതതല, കേന്ദ്രീകൃത സംഭാഷണങ്ങൾക്കായുള്ള ഒരു സർവകലാശാലാ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വേദി. ഇന്ത്യയിലും ഇസ്രായേലിലും ഒന്നിടവിട്ട്  ഫോറം വർഷം തോറും യോഗം ചേരും.

പുതിയ ആഗോള വ്യാപാരത്തിന്റെ ഭൂമികയെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു

ആഗോള അനിശ്ചിതത്വങ്ങളുടെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവും I2U2 ചതുർഭുജ പങ്കാളിത്തം പോലുള്ള പരിവർത്തന സംരംഭങ്ങൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുള്ള പ്രതിബദ്ധത വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. ആഴത്തിലുള്ള ഇടപെടൽ, വ്യാപാരം, നിക്ഷേപം, നവീകരണം എന്നിവ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനും ഇരു രാജ്യങ്ങളുടെയും പരസ്പര പൂരക ശക്തികൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു സുപ്രധാന ഉപകരണമായി ഈ ചട്ടക്കൂട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇന്ത്യ-മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്-യൂറോപ്പ് സാമ്പത്തിക ഇടനാഴി (IMEC) യെക്കുറിച്ച് നേതാക്കൾ ചർച്ച ചെയ്തു, ഈ സംരംഭത്തിലൂടെ പ്രാദേശിക കണക്റ്റിവിറ്റി, സ്ഥിരത, പരസ്പര അഭിവൃദ്ധി എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും അതിന്റെ ചട്ടക്കൂടുകൾക്കുള്ളിൽ ഇസ്രായേലിന്റെ പങ്ക് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നതിനും സഹകരണം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള അവരുടെ താത്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു.

തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങൾ സമഗ്രമായി മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വാദിച്ചുകൊണ്ട്,  ഇനിപ്പറയുന്ന പുതിയ കരാറുകളിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ സ്വാഗതം ചെയ്തു:

1) ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് (AI) മേഖലയിലെ സഹകരണം സംബന്ധിച്ച ധാരണാപത്രം.

2) ഇന്ത്യയിൽ ഇൻഡോ- ഇസ്രായേൽ സൈബർ സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഉദ്ദേശ്യപത്രം.

3) ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് (AI) ഉപയോഗത്തിലൂടെ വിദ്യാഭ്യാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള സഹകരണം സംബന്ധിച്ച് ഇന്ത്യൻ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയും ഇസ്രായേൽ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയും തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രം.

4) 2026-2029 വർഷത്തേക്ക് ഇന്ത്യൻ ​ഗവൺമെന്റും ഇസ്രായേൽ ​ഗവൺമെന്റും തമ്മിലുള്ള സാംസ്കാരിക വിനിമയ പരിപാടി.

5) കാർഷിക ഗവേഷണത്തിനും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുമായി ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ ഇന്നൊവേഷൻ സെന്റർ ഫോർ അഗ്രിക്കൾച്ചർ (IINCA) സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രിക്കൾച്ചറൽ റിസർച്ചും (ICAR) മാഷാവും (MASHAV) തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രം.

6) ജിയോഫിസിക്കൽ പര്യവേഷണ മേഖലയിലെ സഹകരണം സംബന്ധിച്ച് ഇന്ത്യാ ​ഗവൺമെന്റിന്റെ ഖനി മന്ത്രാലയവും ഇസ്രായേൽ ​ഗവൺമെന്റിന്റെ ഊർജ്ജ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ മന്ത്രാലയവും തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രം.

7) ഗുജറാത്തിലെ ലോത്തലിലുള്ള നാഷണൽ മാരിടൈം ഹെറിറ്റേജ് കോംപ്ലക്‌സിന്റെ (NMHC) വികസനത്തിനായുള്ള ഇന്ത്യൻ തുറമുഖ, ഷിപ്പിംഗ്, ജല​ഗതാ​ഗത മന്ത്രാലയവും ഇസ്രായേൽ ആന്റിക്വിറ്റീസ് അതോറിറ്റി-അണ്ടർവാട്ടർ ആർക്കിയോളജി യൂണിറ്റും തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രം.

8) ഹൊറൈസൺ സ്കാനിംഗ് മേഖലയിലെ സഹകരണം സംബന്ധിച്ച് ഇസ്രായേലിന്റെ ഇന്നൊവേഷൻ, സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി മന്ത്രാലയവും ഇന്ത്യൻ പ്രിൻസിപ്പൽ സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറുടെ ഓഫീസും തമ്മിലുള്ള  താത്പര്യ പ്രഖ്യാപനം.

9) മത്സ്യബന്ധന, മത്സ്യക്കൃഷി മേഖലയിലെ സഹകരണം സംബന്ധിച്ച് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ മത്സ്യബന്ധന, മൃഗസംരക്ഷണ, ക്ഷീരവികസന മന്ത്രാലയത്തിലെ മത്സ്യബന്ധന വകുപ്പും ഇസ്രായേലിന്റെ കൃഷി, ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ  മന്ത്രാലയവും മത്സ്യബന്ധന, മത്സ്യക്കൃഷി വകുപ്പും തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രം.

10) നാലാമത്തെ ഇന്ത്യാ ഇസ്രായേൽ സിഇഒ ഫോറത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ട് അവതരണം.

11) ഇസ്രായേലിലെ കൊമേഴ്‌സ് ആന്റ് സർവീസ് സെക്ടറിൽ ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികളുടെ താൽക്കാലിക തൊഴിൽ സുഗമമാക്കുന്നതിനായി ഇസ്രായേൽ ​ഗവൺമെന്റും ഇന്ത്യൻ ​ഗവൺമെന്റും തമ്മിലുള്ള കരാറിലേക്കുള്ള ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ പ്രോട്ടോക്കോൾ സി.

12) ഇസ്രായേൽ സംസ്ഥാനത്തെ നിർദ്ദിഷ്ട തൊഴിൽ വിപണി മേഖലകളിലെ ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികളുടെ താൽക്കാലിക തൊഴിൽ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നതിനായി ഇസ്രായേൽ ​ഗവൺമന്റും ഇന്ത്യാ ​ഗവൺമെന്റും തമ്മിലുള്ള കരാറിലേക്കുള്ള ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ പ്രോട്ടോക്കോൾ ഇ.

13) ഇസ്രായേലിലെ നിർദ്ദിഷ്ട തൊഴിൽ വിപണി മേഖലകളിലെ ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികളുടെ താൽക്കാലിക തൊഴിൽ സൗകര്യം സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നതിനായി ഇസ്രായേൽ ​ഗവൺമന്റും ഇന്ത്യാ ​ഗവൺമെന്റും തമ്മിലുള്ള കരാറിലേക്കുള്ള ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ പ്രോട്ടോക്കോൾ ഡി.

14) ഇന്ത്യയുടെയും ഇസ്രായേലിന്റെയും പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനങ്ങൾ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി (യുപിഐയെ ഇസ്രായേലി പേയ്‌മെന്റ് സിസ്റ്റവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കൽ) NPCI ഇന്റർനാഷണലും MASAV-ഉം തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രം.

15) ഇസ്രായേലി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ്യൽ ആർബിട്രേഷനും (ഐ‌ഐ‌സി‌എ) ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് ആർബിട്രേഷനും (ഐ‌സി‌എ) തമ്മിലുള്ള സഹകരണ കരാർ.

16) പരസ്പര സഹകരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇന്റർനാഷണൽ ഫിനാൻഷ്യൽ സർവീസസ് സെന്റർ അതോറിറ്റി (IFSCA) യും ഇസ്രായേൽ സെക്യൂരിറ്റീസ് അതോറിറ്റി (ISA) യും തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രം.

സർഗ്ഗാത്മകത, സാങ്കേതികവിദ്യ, സഹകരണം, പങ്കിട്ട വിജയം എന്നിവയാൽ നിർവചിക്കപ്പെട്ട ഒരു ഭാവി കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനായി നമ്മുടെ അറിവിൽ അധിഷ്ഠിതമായ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളുടെ അഭിലാഷങ്ങളെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ശാശ്വത ഇന്ത്യ-ഇസ്രായേൽ പങ്കാളിത്തം കെട്ടിപ്പടുക്കുക എന്ന പരസ്പര കാഴ്ചപ്പാടോടെ, ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും  ​ഗവണ‍മെന്റുകൾ, വ്യവസായങ്ങൾ, ജനങ്ങൾ എന്നിവർക്കിടയിൽ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ഇടപെടൽ നിലനിർത്തുന്നതിനുള്ള പ്രതിബദ്ധത പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവും പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും ആവർത്തിച്ചു.