ജൽ ജീവൻ മിഷൻ (ജെജെഎം) നടപ്പാക്കലിനെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ നിർമ്മാണത്തിൽ നിന്ന് സേവന വിതരണത്തിലേക്ക് പുനഃക്രമീകരിക്കാനും പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുമുള്ള ജലശക്തി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിർദ്ദേശത്തിന് പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ അധ്യക്ഷതയിൽ ചേർന്ന കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭാ യോഗം ഇന്ന് അംഗീകാരം നൽകി. കുടിവെള്ള ഭരണ നിർവഹണത്തിന്റെയും സുസ്ഥിര ഗ്രാമീണ പൈപ്പ് കുടിവെള്ള വിതരണത്തിനായുള്ള സ്ഥാപന ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെയും പിന്തുണയോടെയാണ് ഇത്.
ഘടനാപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ജെജെഎം പുനഃക്രമീകരിക്കുന്നതിന്, മൊത്തം അടങ്കൽ വിഹിതം 8.69 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി ഉയർത്താൻ മന്ത്രിസഭ അംഗീകാരം നൽകി. 2019-20 ൽ അംഗീകരിച്ച 2.08 ലക്ഷം കോടി രൂപയിൽ നിന്ന് 1.51 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ അധിക കേന്ദ്ര വിഹിതം കൂടിയാകുമ്പോൾ മൊത്തം കേന്ദ്രവിഹിതം 3.59 ലക്ഷം കോടി രൂപയാകും.
ഇതിനായി, "സുജലം ഭാരത്" എന്ന പേരിൽ ഒരു ഏകീകൃത ദേശീയ ഡിജിറ്റൽ ചട്ടക്കൂട് സ്ഥാപിക്കും. ഇതിന്റെ കീഴിൽ ഓരോ ഗ്രാമത്തിനും ഒരു സവിശേഷമായ സുജൽ ഗാവ് / സർവീസ് ഏരിയ ഐഡി നൽകും, ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന് പൈപ്പിലേക്കുള്ള സമ്പൂർണ്ണ കുടിവെള്ള വിതരണ സംവിധാനം ഡിജിറ്റലായി മാപ്പ് ചെയ്യും. സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്തവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന്, "ജൽ അർപ്പൺ" വഴി പദ്ധതികൾ കമ്മീഷൻ ചെയ്യുന്നതിലും ഔപചാരികമായി കൈമാറുന്നതിലും ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെയും VWSC കളുടെയും പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കണം.
സംസ്ഥാന ഗവൺമെന്റ് മതിയായ ഇൻ-ഗ്രാമ പ്രവർത്തനവും പരിപാലന സംവിധാനങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചതിനുശേഷം മാത്രമേ ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് പ്രവൃത്തികളുടെ പൂർത്തീകരണം സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുകയും സ്വയം "ഹർ ഘർ ജൽ" എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യാവൂ. പ്രവർത്തന കാര്യക്ഷമതയ്ക്കും ഉറവിട സുസ്ഥിരതയ്ക്കും കമ്മ്യൂണിറ്റി ഉടമസ്ഥതയും പങ്കാളിത്തവും നിർണായകമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, ഈ പരിപാടി "ജൽ ഉത്സവ്" ഒരു വാർഷിക, കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതൃത്വത്തിലുള്ള അറ്റകുറ്റ- അവലോകന പരിപാടിയായി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും, പ്രാദേശിക സാംസ്കാരിക ധാർമ്മികതയെ സംയോജിപ്പിക്കുകയും കുടിവെള്ള സുരക്ഷിത ഭാവിക്ക് കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും.
2019-ൽ ടാപ്പ് വാട്ടർ കണക്ഷനുകളുള്ള 3.23 കോടി (17%) ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ നിന്ന്, ഇതുവരെ, 12.56 കോടിയിലധികം ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾക്ക് JJM-ന് കീഴിൽ ടാപ്പ് വാട്ടർ കണക്ഷനുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ, രാജ്യത്തെ സംസ്ഥാന- കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ 19.36 കോടി ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങളിൽ, ഏകദേശം 15.80 കോടി (81.61%) കുടുംബങ്ങൾക്ക് പൈപ്പ് വാട്ടർ കണക്ഷനുകൾ ഉള്ളതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഭൗതിക നേട്ടങ്ങൾക്കപ്പുറം, പ്രശസ്ത ദേശീയ, അന്തർദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങൾ/വ്യക്തികൾ ജെജെഎമ്മിന്റെ ഫലങ്ങൾ വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ജെജെഎം 9 കോടി സ്ത്രീകളെ വെള്ളം കോരുന്നതിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചതായും മറ്റ് സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പങ്കാളിത്തം സാധ്യമാക്കിയതായും എസ്ബിഐ റിസർച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ) പ്രതിദിനം 5.5 കോടി മണിക്കൂർ ലാഭിക്കുന്നതിലൂടെയും, 400,000 വയറിളക്ക മരണങ്ങൾ തടയുന്നതിലൂടെയും, 14 ദശലക്ഷം ഡിസെബിലിറ്റി അഡ്ജസ്റ്റഡ് ലൈഫ് ഇയേഴ്സ് (ഡിഎഎൽവൈ) ലാഭിക്കുന്നതിലൂടെയും സ്ത്രീകളുടെ കഠിനാധ്വാനം കുറയ്ക്കുമെന്ന് കണക്കാക്കി. നോബൽ സമ്മാന ജേതാവായ പ്രൊഫ. മൈക്കൽ ക്രെമർ അഞ്ച് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള മരണനിരക്ക് 30% കുറയ്ക്കാനും, പ്രതിവർഷം 136,000 ജീവൻ രക്ഷിക്കാനും സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കി; ഐഐഎം ബാംഗ്ലൂർ & ഇന്റർനാഷണൽ ലേബർ ഓർഗനൈസേഷൻ (ഐഎൽഒ) കണക്കാക്കുന്നത് 59.9 ലക്ഷം നേരിട്ടും 2.2 കോടി പരോക്ഷവുമായ വ്യക്തി-വർഷ തൊഴിൽ സാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുകയും, ജെജെഎം വഴി ഗ്രാമീണ ഉപജീവനമാർഗ്ഗങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. സ്ത്രീകളും പെൺകുട്ടികളും ഈ ഇടപെടലിന്റെ പ്രധാന ഗുണഭോക്താക്കളായി ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്, കുറഞ്ഞ കഠിനാധ്വാനം, മെച്ചപ്പെട്ട ആരോഗ്യം, ശുചിത്വം, മെച്ചപ്പെട്ട അന്തസ്സ്, വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും ഉപജീവന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു.
2028 ഡിസംബറോടെ രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള 19.36 കോടി ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾക്ക് ടാപ്പ് വാട്ടർ കണക്ഷൻ നൽകുന്നതിലൂടെ, സമയപരിധി പാലിക്കൽ, പദ്ധതി സുസ്ഥിരത, സംസ്ഥാന/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുമായി പ്രത്യേക ധാരണാപത്രങ്ങൾ വഴി പൗര കേന്ദ്രീകൃത ജല സേവനങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യൽ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട്, എല്ലാ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളെയും 'ഹർ ഘർ ജൽ' ആയി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്താൻ ജെജെഎം 2.0 സഹായിക്കും. ഘടനാപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങളിലൂടെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ കേന്ദ്രീകൃത സമീപനത്തിൽ നിന്ന് പൗര കേന്ദ്രീകൃത യൂട്ടിലിറ്റി അധിഷ്ഠിത സേവന വിതരണ സമീപനത്തിലേക്ക് മാറി 24×7 ഗ്രാമീണ കുടിവെള്ള വിതരണം ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട്, വികസിത് ഭാരത് @2047 എന്ന ദർശനവും ജെജെഎം 2.0 വളർത്തിയെടുക്കുന്നു.
ജൽ ജീവൻ മിഷൻ 2.0 പ്രകാരം, ഗ്രാമീണ ജലവിതരണ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെയും പദ്ധതി സ്രോതസ്സുകളുടെ സുസ്ഥിരവും ദീർഘകാലവുമായ പ്രവർത്തനത്തിനും പരിപാലനത്തിനുമായി മുഴുവൻ ഗവൺമെന്റിന്റെയും സമീപനത്തോടെ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് തലത്തിലെ വിവിധ വകുപ്പുകൾ തമ്മിലുള്ള തന്ത്രപരമായ സംയോജനവും വിഭാവനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
The Cabinet decision on Jal Jeevan Mission marks a major step towards ensuring sustainable and reliable tap water supply for rural households across India. It shifts the focus from only infrastructure creation to citizen-centric service delivery supported by strong local…
— Narendra Modi (@narendramodi) March 10, 2026
