"હિમાચલ પ્રદેશના લેપ્ચામાં આપણા બહાદુર સુરક્ષા દળો સાથે દિવાળી વિતાવવી એ ઊંડી ભાવનાઓ અને ગર્વથી ભરેલો અનુભવ રહ્યો છે"
"દેશ તમારો આભારી અને ઋણી છે"
"જે જગ્યાએ જવાનોની નિયુક્તિ કરવામાં આવે છે તે જગ્યા મારા માટે કોઈ મંદિરથી ઓછી નથી. તમે જ્યાં પણ હોવ ત્યાં મારો તહેવાર છે"
"સશસ્ત્ર દળોએ ભારતનું ગૌરવ નવી ઊંચાઈઓ પર પહોંચાડ્યું છે"
"ગત વર્ષ રાષ્ટ્ર-નિર્માણમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ વર્ષ છે"
"યુદ્ધના ક્ષેત્રથી લઈને બચાવ અભિયાન સુધી, ભારતીય સશસ્ત્ર દળો જીવન બચાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે"
"નારીશક્તિ રાષ્ટ્રની રક્ષામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી રહી છે"

ભારત માતા કી જય!

ભારત માતા કી જય!

મા ભારતના જયઘોષનો આ પડઘો, ભારતીય સેનાઓ અને સુરક્ષા બળોનાં પરાક્રમનો આ ઉદ્‌ઘોષ, આ ઐતિહાસિક ધરતી, અને દિવાળીનો આ પવિત્ર તહેવાર.  આ એક અદ્‌ભૂત સંયોગ છે, આ એક અદ્‌ભૂત મેળાપ છે. સંતોષ અને આનંદથી ભરી દેનારી આ ક્ષણ મારા માટે પણ, તમારા માટે પણ અને દેશવાસીઓ માટે પણ દિવાળીમાં નવો પ્રકાશ લાવશે, એવો મને વિશ્વાસ છે. હું આપ સૌને, તમામ દેશવાસીઓને સીમા પરથી, છેવટનાં ગામેથી, જેને હવે હું પહેલું ગામ કહું છું, ત્યાં તહેનાત આપણા સુરક્ષા દળના સાથીઓ સાથે જ્યારે દિવાળી મનાવી રહ્યો છું, ત્યારે સૌ દેશવાસીઓને દિવાળીની આ શુભકામના પણ બહુ ખાસ બને જાય છે. દેશવાસીઓને મારા ખૂબ-ખૂબ અભિનંદન, દિવાળીની શુભકામનાઓ.

 

મારા પરિવારજનો,

હું હમણાં જ ઘણી ઊંચાઈએ લેપ્ચા સુધી જઈ આવ્યો છું. કહેવાય છે કે જ્યાં પરિવાર હોય ત્યાં જ પર્વ હોય છે. પર્વના દિવસે પોતાના પરિવારથી દૂર સરહદ પર તૈનાત થવું એ પોતે જ કર્તવ્યનિષ્ઠાની પરાકાષ્ઠા છે. દરેક વ્યક્તિને પોતાના પરિવારની યાદ આવે છે પરંતુ આ ખૂણામાં પણ તમારા ચહેરા પર કોઈ ઉદાસી દેખાતી નથી. તમારા ઉત્સાહમાં ઘટાડો થવાનું કોઇ નામોનિશાન નથી. ઉત્સાહથી ભરપૂર છો, ઊર્જાથી ભરપૂર છો. કારણ કે, તમે જાણો છો કે 140 કરોડ દેશવાસીઓનો આ મોટો પરિવાર પણ તમારો પોતાનો જ છે. અને તેથી દેશ તમારો આભારી અને ઋણી છે. તેથી દિવાળી પર દરેક ઘરમાં એક દીવો તમારી સલામતી માટે પણ પ્રગટાવવામાં આવે છે. તેથી જ દરેક પૂજામાં એક પ્રાર્થના આપ જેવા વીરો માટે પણ હોય છે. દર વખતે દિવાળી પર હું પણ આ જ ભાવના સાથે મારા સુરક્ષા દળોના જવાનોની વચ્ચે ચાલ્યો જાઉં છું. કહેવામાં પણ આવ્યું છે- અવધ તહાં જહં રામ નિવાસૂ! એટલે કે, જ્યાં રામ છે, ત્યાં અયોધ્યા છે. મારા માટે, જ્યાં મારી ભારતીય સેના છે, જ્યાં મારા દેશનાં સુરક્ષા દળોના જવાન તૈનાત છે, તે સ્થાન કોઈ પણ મંદિરથી ઓછું નથી. તમે જ્યાં છો ત્યાં જ મારો તહેવાર છે. અને આ કામ કદાચ 30-35 વર્ષથી પણ વધુ સમય થઈ ગયો હશે. એવી કોઈ દિવાળી નથી કે મેં તમારા બધા વચ્ચે જઈને ઉજવી ન હોય, 30-35 વર્ષથી. જ્યારે પીએમ નહોતો, સીએમ નહોતો ત્યારે પણ ગર્વથી ભરેલા ભારતનાં સંતાન તરીકે હું દિવાળી પર કોઈને કોઈ સરહદે જરૂર જતો હતો. આપ લોકોની સાથે મિઠાઈઓનો દોર ત્યારે પણ ચાલતો હતો અને મેસનું ભોજન પણ ખાતો હતો અને આ જગ્યાનું નામ પણ તો સુગર પોઈન્ટ છે. તારી સાથે થોડી મીઠાઈઓ ખાઈને મારી દિવાળી paN વધુ મીઠી થઈ ગઈ છે.

મારા પરિવારજનો,

આ ધરતીને ઇતિહાસના પાનાઓ પર પરાક્રમની શાહીથી પોતાની ખ્યાતિ જાતે લખી છે. આપે અહીંની વીરતાની પરિપાટીને અટલ, અમર અને અક્ષુણ્ણ બનાવી છે. આપે સાબિત કર્યું છે કે- આસન્ન મૃત્યુ કે સીને પર, જો સિંહનાદ કરતે હૈ. મર જાતા હૈ કાલ સ્વયં, પર વે વીર નહીં મરતે હૈ. આપણા જવાનો પાસે હંમેશા આ વીર વસુંધરાનો વારસો રહ્યો છે, તેમની છાતીમાં તે આગ રહી છે જેણે હંમેશા પરાક્રમના વિક્રમો ઘડ્યા છે. પ્રાણોને હથેળીમાં લઈને હંમેશા આપણા જવાન સૌથી આગળ ચાલ્યા છે. આપણા જવાનોએ હંમેશા સાબિત કર્યું છે કે તેઓ સરહદ પર દેશની સૌથી સશક્ત દિવાલ છે.

 

મારા વીર સાથીઓ,

ભારતની સેનાઓ અને સુરક્ષા દળોનું રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં સતત યોગદાન રહ્યું છે. આઝાદી પછી તરત જ આટલાં બધાં યુદ્ધોનો મુકાબલો કરનારા આપણા બહાદુર યોદ્ધાઓ, દરેક મુશ્કેલીમાં દેશનું દિલ જીતનાર આપણા યોદ્ધાઓ! પડકારોના જડબામાંથી વિજય છીનવી લાવનારા આપણા વીર દીકરા-દીકરીઓ! ધરતીકંપ જેવી આફતોમાં દરેક પડકાર સામે ટકરાતા જવાન! સુનામી જેવી પરિસ્થિતિમાં દરિયા સામે લડીને જીવ બચાવનાર જાબાંઝ! આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ મિશનમાં ભારતનું વૈશ્વિક કદ વધારનારી સેનાઓ અને સુરક્ષા દળો! એવું કયું સંકટ છે જેનું નિરાકરણ આપણા વીરોએ ન કર્યું હોય! એવું કયું ક્ષેત્ર છે જ્યાં તેમણે દેશનું સન્માન ન વધાર્યું હોય. આ જ વર્ષે, મેં યુએનમાં પીસકીપર્સ માટે મેમોરિયલ હૉલનો પ્રસ્તાવ પણ મૂક્યો હતો, અને તે સર્વસંમતિથી પસાર થયો. આપણી સેનાઓનાં અને સૈનિકોનાં બલિદાનને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મળેલું બહુ મોટું સન્માન છે. આ વૈશ્વિક શાંતિ માટે તેમનાં યોગદાનને અમર બનાવશે.

સાથીઓ,

સંકટના સમયમાં આપણી સેના અને સુરક્ષા દળો દેવદૂત બનીને માત્ર ભારતીયોને જ નહીં પરંતુ વિદેશી નાગરિકોને પણ બચાવે છે. મને યાદ છે, જ્યારે ભારતીયોને સુદાનમાંથી બહાર કાઢવાના હતા ત્યારે કેટલાં બધાં જોખમો હતાં. પરંતુ ભારતના જાંબાઝોએ તેમનું મિશન કોઈપણ નુકસાન વિના સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યું. તુર્કીના લોકોને આજે પણ યાદ છે કે જ્યારે ત્યાં ભયંકર ભૂકંપ આવ્યો ત્યારે આપણા સુરક્ષા દળોએ પોતાના જીવની પરવા કર્યા વિના કેવી રીતે બીજાના જીવ બચાવ્યા. જો ભારતીયો વિશ્વમાં ક્યાંય પણ મુશ્કેલીમાં હોય તો ભારતીય દળો, આપણા સુરક્ષા દળો, તેમને બચાવવા માટે હંમેશા તત્પર હોય છે. ભારતની સેનાઓ અને સુરક્ષા દળો સંગ્રામથી લઈને સેવા સુધીના દરેક સ્વરૂપમાં મોખરે રહે છે. અને તેથી જ, આપણને આપણી સેનાઓ પર ગર્વ છે. અમને ગર્વ છે, આપણા સુરક્ષા દળો પર, આપણા જવાનો પર. અમને તમારા બધા પર ગર્વ છે.

 

મારા પરિવારજનો,

આજે દુનિયામાં જે પ્રકારની સ્થિતિ છે, એમાં ભારત પાસેથી અપેક્ષાઓ સતત વધી રહી છે. આવા મહત્વપૂર્ણ સમયમાં ભારતની સરહદો સુરક્ષિત રહે અને દેશમાં શાંતિનું વાતાવરણ જળવાઈ રહે તે ખૂબ જ જરૂરી છે. અને આમાં તમારી બહુ મોટી ભૂમિકા છે. જ્યાં સુધી તમે, મારા જાબાંઝ સાથી, સરહદો પર હિમાલયની જેમ અટલ અને અડગ ઊભા છો ત્યાં સુધી ભારત સુરક્ષિત છે. તમારી સેવાના કારણે જ ભારત ભૂમિ સુરક્ષિત છે અને સમૃદ્ધિના માર્ગ પર પ્રશસ્ત પણ છે. છેલ્લી દિવાળીથી આ દિવાળી સુધીનો જે સમયગાળો રહ્યો છે, જે એક વર્ષ પસાર થયું છે, તે ખાસ કરીને ભારત માટે તો અભૂતપૂર્વ સિદ્ધિઓથી ભરેલું રહ્યું છે. અમૃત કાલનું એક વર્ષ ભારતની સુરક્ષા અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક વર્ષ બની ગયું છે. છેલ્લાં એક વર્ષમાં ભારતે તેનું યાન ચંદ્ર પર ઉતાર્યું છે જ્યાં અન્ય કોઈ દેશ પહોંચી શક્યું ન હતો. તેના થોડા જ દિવસો પછી, ભારતે સફળતાપૂર્વક આદિત્ય એલ વન પણ લૉન્ચ કર્યું. આપણે ગગનયાન સંબંધિત ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પરીક્ષણ પણ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યું છે. આ જ એક વર્ષમાં, ભારતનું પ્રથમ સ્વદેશી વિમાનવાહક જહાજ, INS વિક્રાંત નૌકાદળમાં સામેલ થયું. આ જ એક વર્ષમાં ભારતે તુમકુરુમાં એશિયાની સૌથી મોટી હૅલિકોપ્ટર ફૅક્ટરી શરૂ કરી છે. આ જ એક વર્ષમાં સરહદી વિસ્તારોના વિકાસ માટે વાઈબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામનો શુભારંભ થયો. તમે જોયું હશે કે ભારતે રમતગમતની દુનિયામાં પણ પોતાનો ઝંડો ફરકાવ્યો છે. સેના અને સુરક્ષા દળોના કેટલાય જવાનોએ પણ મેડલ જીતીને લોકોનાં દિલ જીતી લીધાં છે. છેલ્લાં એક વર્ષમાં આપણા ખેલાડીઓએ એશિયન અને પેરા ગેમ્સમાં મેડલની સદી ફટકારી છે. આપણી મહિલા ખેલાડીઓએ અંડર-19 ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપમાં વિશ્વ કપ જીત્યો છે. 40 વર્ષ બાદ ભારતે સફળતાપૂર્વક IOC બેઠકનું આયોજન કર્યું છે.

સાથીઓ,

ગત દિવાળીથી આ દિવાળી સુધીનો સમયગાળો ભારતીય લોકશાહી અને ભારતની વૈશ્વિક સિદ્ધિઓનું વર્ષ પણ રહ્યું. આ જ એક વર્ષમાં ભારતે સંસદની નવી ઇમારતમાં પ્રવેશ કર્યો. સંસદની નવી ઈમારતમાં પ્રથમ સત્રમાં જ નારી શક્તિ વંદન કાયદો પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ જ એક વર્ષમાં દિલ્હીમાં જી-20નું સૌથી સફળ આયોજન થયું. આપણે નવી દિલ્હી ઘોષણા અને ગ્લોબલ બાયોફ્યુઅલ એલાયન્સ જેવા મહત્વના કરાર કર્યા છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, ભારત વાસ્તવિક સમયની ચૂકવણીના સંદર્ભમાં વિશ્વનો સૌથી શક્તિશાળી દેશ બન્યો. આ જ સમયગાળા દરમિયાન ભારતની નિકાસ $400 બિલિયનને વટાવી ગઈ. આ જ સમયગાળા દરમિયાન ભારતે વૈશ્વિક જીડીપીમાં 5મું સ્થાન હાંસલ કર્યું. આ જ સમયમાં, આપણે 5G વપરાશકર્તા આધારના સંદર્ભમાં યુરોપથી પણ આગળ નીકળી ગયા.

 

સાથીઓ,

વીતેલું એક વર્ષ રાષ્ટ્ર નિર્માણ માટે મહત્વપૂર્ણ વર્ષ રહ્યું છે. આ વર્ષે આપણે દેશના માળખાકીય વિકાસમાં ઘણી સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી છે. આજે ભારત વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો રોડ નેટવર્ક ધરાવતો દેશ બની ગયો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન જ આપણે વિશ્વની સૌથી લાંબી રિવર ક્રૂઝ સેવાની શરૂઆત કરી. દેશને તેની પ્રથમ ઝડપી રેલ સેવા નમો ભારતની ભેટ મળી. વંદે ભારત ટ્રેનો ભારતમાં 34 નવા રૂટ પર ઝડપ મેળવવા લાગી છે. આપણે ઈન્ડિયા-મિડલ ઈસ્ટ-યુરોપ ઈકોનોમિક કૉરિડોરના શ્રીગણેશ કર્યા. દિલ્હીમાં બે વિશ્વ કક્ષાનાં સંમેલન કેન્દ્રો યશોભૂમિ અને ભારત મંડપમ્‌નું ઉદ્‌ઘાટન કરવામાં આવ્યું. QS વર્લ્ડ રૅન્કિંગમાં ભારત એશિયામાં સૌથી વધુ યુનિવર્સિટીઓ ધરાવતો દેશ બની ગયો છે. આ દરમિયાન જ કચ્છનાં ધોરડો સરહદી ગામ, રણનું નાનકડું ગામ ધોરડોને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર તરફથી શ્રેષ્ઠ પ્રવાસન ગામનો એવોર્ડ મળ્યો છે. આપણાં શાંતિનિકેતન અને હોયસાલા મંદિરોને યુનેસ્કોની વર્લ્ડ હેરિટેજ લિસ્ટમાં સામેલ કરવામાં આવ્યાં.

સાથીઓ,

જ્યાં સુધી તમે સરહદો પર સજાગ ઊભા છો ત્યાં સુધી દેશ સારાં ભવિષ્ય માટે પૂરાં દિલથી કામ કરી રહ્યો છે. આજે જો ભારત તેની સંપૂર્ણ તાકાતથી વિકાસની અનંત ઊંચાઈઓને સ્પર્શી રહ્યું છે તો તેનો શ્રેય પણ તમારી તાકાત, તમારા સંકલ્પોને અને તમારાં બલિદાનને પણ જાય છે.

મારા પરિવારજનો,

ભારતે સદીઓના સંઘર્ષો સહન કર્યા છે અને શૂન્યથી સંભાવનાઓનું સર્જન કર્યું છે. 21મી સદીનું આપણું ભારત હવે આત્મનિર્ભર ભારતના માર્ગ પર ડગ માંડી ચૂક્યું છે. હવે સંકલ્પો પણ આપણા હશે અને સંસાધનો પણ આપણા જ હશે. હવે હિંમત પણ આપણી હશે અને હથિયાર પણ આપણા જ હશે. દમ પણ આપણો અને કદમ પણ આપણાં જ હશે. દરેક શ્વાસમાં આપણો વિશ્વાસ પણ અપાર હશે. ખિલાડી હમારા ખેલ ભી હમારા જય વિજય ઓર અજેય હૈ પ્રણ હમારા, ઊંચે પર્વત હો યા રેગિસ્તાન સમંદર અપાર યા મેદાન વિશાલ, ગગન મેં લહરાતા યે તિરંગા સદા હમારા. અમૃતકાળની આ વેળાએ, સમય પણ આપણો હશે, સપનાં માત્ર સપનાં નહીં હોય, સિદ્ધિની એક ગાથા લખીશું, સંકલ્પ પર્વતથી પણ ઊંચો હશે. પરાક્રમ જ વિકલ્પ હશે, વિશ્વમાં ગતિ અને ગરિમાનું સન્માન થશે, પ્રચંડ સફળતાઓ સાથે, ભારતનું સર્વત્ર જયગાન થશે. કારણ કે, જે પોતાનાં બળ વિક્રમથી સંગ્રામ સમર લડે છે. સામર્થ્ય હાથમાં રાખનારા, ભાગ્ય જાતે ઘડે છે. ભારતની સેનાઓ અને સુરક્ષા બળોનું સામર્થ્ય સતત વધી રહ્યું છે. સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ભારત એક મોટા વૈશ્વિક ખેલાડી તરીકે ઝડપથી ઉભરી રહ્યું છે. એક સમય હતો જ્યારે આપણે આપણી નાની નાની જરૂરિયાતો માટે બીજા પર નિર્ભર રહેતા હતા. પરંતુ, આજે આપણે આપણી સાથે સાથે આપણા મિત્ર દેશોની સંરક્ષણ જરૂરિયાતો પૂરી કરવા તરફ પણ આગળ વધી રહ્યા છીએ. 2016માં જ્યારે હું આ જ વિસ્તારમાં દિવાળી ઉજવવા આવ્યો હતો ત્યારથી લઈને આજ સુધીમાં ભારતની સંરક્ષણ નિકાસ 8 ગણાથી વધુ વધી ચૂકી છે. દેશમાં આજે 1 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું સંરક્ષણ ઉત્પાદન થઈ રહ્યું છે અને આ પોતે એક રેકોર્ડ છે.

 

સાથીઓ,

આપણે ટૂંક સમયમાં એવા મુકામ પર ઊભા હોઈશું જ્યાં જરૂરિયાતના સમયે આપણે અન્ય દેશો તરફ જોવું નહીં પડે. આનાથી આપણી સેનાઓ અને સુરક્ષા દળોનું મનોબળ વધ્યું છે. આપણી સેના અને સુરક્ષા દળોની તાકાત વધી છે. હાઇટેક ટેક્નૉલોજીનું સંકલન હોય કે સીડીએસ જેવી મહત્વની વ્યવસ્થા હોય, ભારતીય સેના હવે ધીમે ધીમે આધુનિકતા તરફ આગળ વધી રહી છે. હા, ટેક્નૉલોજીના આ વધતા પ્રસાર વચ્ચે, હું તમને એ પણ કહીશ કે આપણે ટેક્નૉલોજીના ઉપયોગમાં માનવ સૂઝ-બૂઝને હંમેશા સર્વોપરી રાખવાની છે. આપણે એ સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે ટેક્નૉલોજી ક્યારેય માનવીય સંવેદનાઓ પર હાવી ન થાય.

સાથીઓ,

આજે સ્વદેશી સંસાધનો અને ટૉપ ક્લાસ બોર્ડર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પણ આપણી તાકાત બની રહ્યા છે. અને મને ખુશી છે કે નારી શક્તિ પણ આમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી રહી છે. વીતેલાં વર્ષોમાં, 500થી વધુ મહિલા અધિકારીઓને ભારતીય સેનામાં કાયમી કમિશન આપવામાં આવ્યું છે. આજે મહિલા પાયલોટ રાફેલ જેવાં ફાઈટર પ્લેન ઉડાવી રહી છે. મહિલા અધિકારીઓને પ્રથમ વખત યુદ્ધ જહાજો પર પણ તૈનાત કરવામાં આવી રહી છે. સશક્ત, સમર્થ અને સાધનસંપન્ન ભારતીય દળો વિશ્વમાં આધુનિકતાના નવા વિક્રમો સ્થાપિત કરશે.

સાથીઓ,

સરકાર તમારી જરૂરિયાતોનું પણ, તમારા પરિવારનું પણ સંપૂર્ણ ધ્યાન રાખી રહી છે. હવે આપણા સૈનિકો માટે આવા ડ્રેસ બનાવવામાં આવ્યા છે, જે અમાનવીય તાપમાનને પણ સહન કરી શકે છે. આજે દેશમાં એવા ડ્રોન બની રહ્યા છે, જે જવાનોની તાકાત બનશે અને તેમનો જીવ પણ બચાવશે. વન રૅન્ક વન પેન્શન-ઓઆરઓપી હેઠળ પણ અત્યાર સુધીમાં 90 હજાર કરોડ રૂપિયા આપવામાં આવ્યા છે.

 

સાથીઓ,

દેશ જાણે છે કે તમારું દરેક પગલું ઇતિહાસની દિશા નક્કી કરે છે. તમારા જેવા વીરો માટે જ કહેવાયું છે-

શૂરમા નહીં વિચલિત હોતે,

ક્ષણ એક નહીં ધીરજ ખોતે,

વિઘ્નોં કો ગલે લગાતે હૈ,

કાંટો મેં રાહ બનાતે હૈ.

મને વિશ્વાસ છે કે તમે આ જ રીતે ભારત માતાની સેવા કરતા રહેશો. તમારા સહયોગથી દેશ વિકાસની નવી ઊંચાઈઓને સ્પર્શતો રહેશે. આપણે સાથે મળીને દેશના દરેક સંકલ્પને પૂર્ણ કરીશું. આ જ શુભેચ્છા સાથે, ફરી એકવાર આપ સૌને દિવાળીની ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ. મારી સાથે બોલો-

ભારત માતા કી – જય,

ભારત માતા કી – જય,

ભારત માતા કી – જય,

વંદે માતરમ્‌

વંદે માતરમ્‌

વંદે માતરમ્‌

વંદે માતરમ્‌

વંદે માતરમ્‌

વંદે માતરમ્‌

વંદે માતરમ્‌

વંદે માતરમ્‌

ભારત માતા કી – જય,

દિવાળીની ખૂબ-ખૂબ શુભકામના આપને!

 

Explore More
77મા સ્વતંત્રતા દિવસના પ્રસંગે લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીનાં સંબોધનનો મૂળપાઠ

લોકપ્રિય ભાષણો

77મા સ્વતંત્રતા દિવસના પ્રસંગે લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીનાં સંબોધનનો મૂળપાઠ
Indian Air Force’s Made-in-India Samar-II to shield India’s skies against threats from enemies

Media Coverage

Indian Air Force’s Made-in-India Samar-II to shield India’s skies against threats from enemies
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
New India is finishing tasks at a rapid pace: PM Modi
February 25, 2024
Dedicates five AIIMS at Rajkot, Bathinda, Raebareli, Kalyani and Mangalagiri
Lays foundation stone and dedicates to nation more than 200 Health Care Infrastructure Projects worth more than Rs 11,500 crore across 23 States /UTs
Inaugurates National Institute of Naturopathy named ‘Nisarg Gram’ in Pune
Inaugurates and dedicates to nation 21 projects of the Employees’ State Insurance Corporation worth around Rs 2280 crores
Lays foundation stone for various renewable energy projects
Lays foundation stone for New Mundra-Panipat pipeline project worth over Rs 9000 crores
“We are taking the government out of Delhi and trend of holding important national events outside Delhi is on the rise”
“New India is finishing tasks at rapid pace”
“I can see that generations have changed but affection for Modi is beyond any age limit”
“With Darshan of the submerged Dwarka, my resolve for Vikas and Virasat has gained new strength; divine faith has been added to my goal of a Viksit Bharat”
“In 7 decades 7 AIIMS were approved, some of them never completed. In last 10 days, inauguration or foundation stone laying of 7 AIIMS have taken place”
“When Modi guarantees to make India the world’s third largest economic superpower, the goal is health for all and prosperity for all”

भारत माता की जय!

भारत माता की जय!

मंच पर उपस्थित गुजरात के लोकप्रिय मुख्यमंत्री श्रीमान भूपेंद्र भाई पटेल, केंद्र में मंत्रिपरिषद के मेरे सहयोगी मनसुख मांडविया, गुजरात प्रदेश भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष और संसद में मेरे साथी सी आर पाटिल, मंच पर विराजमान अन्य सभी वरिष्ठ महानुभाव, और राजकोट के मेरे भाइयों और बहनों, नमस्कार।

आज के इस कार्यक्रम से देश के अनेक राज्यों से बहुत बड़ी संख्या में अन्य लोग भी जुड़े हैं। कई राज्यों के माननीय मुख्यमंत्री, माननीय गवर्नर श्री, विधायकगण, सांसदगण, केंद्र के मंत्रीगण, ये सब इस कार्यक्रम में वीडियो कांफ्रेंसिंग से हमारे साथ जुड़े हैं। मैं उन सभी का भी हृदय से बहुत-बहुत अभिनंदन करता हूं।

एक समय था, जब देश के सारे प्रमुख कार्यक्रम दिल्ली में ही होकर रह जाते थे। मैंने भारत सरकार को दिल्ली से बाहर निकालकर देश के कोने-कोने तक पहुंचा दिया है और आज राजकोट पहुंच गए। आज का ये कार्यक्रम भी इसी बात का गवाह है। आज इस एक कार्यक्रम से देश के अनेकों शहरों में विकास कार्यों का लोकार्पण और शिलान्यास होना, एक नई परंपरा को आगे बढ़ा रहा है। कुछ दिन पहले ही मैं जम्मू कश्मीर में था। वहां से मैंने IIT भिलाई, IIT तिरुपति, ट्रिपल आईटी DM कुरनूल, IIM बोध गया, IIM जम्मू, IIM विशाखापट्टनम और IIS कानपुर के कैंपस का एक साथ जम्‍मू से लोकार्पण किया था। और अब आज यहां राजकोट से- एम्स राजकोट, एम्स रायबरेली, एम्स मंगलगिरी, एम्स भटिंडा, एम्स कल्याणी का लोकार्पण हुआ है। पांच एम्स, विकसित होता भारत, ऐसे ही तेज गति से काम कर रहा है, काम पूरे कर रहा है।

साथियों,

आज मैं राजकोट आया हूं, तो बहुत कुछ पुराना भी याद आ रहा है। मेरे जीवन का कल एक विशेष दिन था। मेरी चुनावी यात्रा की शुरुआत में राजकोट की बड़ी भूमिका है। 22 साल पहले 24 फरवरी को ही राजकोट ने मुझे पहली बार आशीर्वाद दिया था, अपना MLA चुना था। और आज 25 फरवरी के दिन मैंने पहली बार राजकोट के विधायक के तौर पर गांधीनगर विधानसभा में शपथ ली थी, जिंदगी में पहली बार। आपने तब मुझे अपने प्यार, अपने विश्वास का कर्जदार बना दिया था। लेकिन आज 22 साल बाद मैं राजकोट के एक-एक परिजन को गर्व के साथ कह सकता हूं कि मैंने आपके भरोसे पर खरा उतरने की पूरी कोशिश की है।

आज पूरा देश इतना प्यार दे रहा है, इतने आशीर्वाद दे रहा है, तो इसके यश का हकदार ये राजकोट भी है। आज जब पूरा देश, तीसरी बार-NDA सरकार को आशीर्वाद दे रहा है, आज जब पूरा देश, अबकी बार-400 पार का विश्वास, 400 पार का विश्वास कर रहा है। तब मैं पुन: राजकोट के एक-एक परिजन को सिर झुकाकर नमन करता हूं। मैं देख रहा हूं, पीढ़ियां बदल गई हैं, लेकिन मोदी के लिए स्नेह हर आयु सीमा से परे है। ये जो आपका कर्ज है, इसको मैं ब्याज के साथ, विकास करके चुकाने का प्रयास करता हूं।

साथियों,

मैं आप सबकी भी क्षमा चाहता हूं, और सभी अलग-अलग राज्यों में माननीय मुख्यमंत्री और वहां के जो नागरिक बैठे हैं, मैं उन सबसे भी क्षमा मांगता हूं क्योंकि मुझे आज आने में थोड़ा विलंब हो गया, आपको इंतजार करना पड़ा। लेकिन इसके पीछे कारण ये था कि आज मैं द्वारका में भगवान द्वारकाधीश के दर्शन करके, उन्हें प्रणाम करके राजकोट आया हूं। द्वारका को बेट द्वारका से जोड़ने वाले सुदर्शन सेतु का लोकार्पण भी मैंने किया है। द्वारका की इस सेवा के साथ-साथ ही आज मुझे एक अद्भुत आध्यात्मिक साधना का लाभ भी मिला है। प्राचीन द्वारका, जिसके बारे में कहते हैं कि उसे खुद भगवान श्रीकृष्ण ने बसाया था, आज वो समुद्र में डूब गई है, आज मेरा सौभाग्य था कि मैं समुद्र के भीतर जाकर बहुत गहराई में चला गया और भीतर जाकर मुझे उस समुद्र में डूब चुकी श्रीकृष्‍ण वाली द्वारका, उसके दर्शन करने का और जो अवशेष हैं, उसे स्पर्श करके जीवन को धन्य बनाने का, पूजन करने का, वहां कुछ पल प्रभु श्रीकृष्ण का स्मरण करने का मुझे सौभाग्य मिला। मेरे मन में लंबे अर्से से ये इच्छा थी कि भगवान कृष्ण की बसाई उस द्वारका भले ही पानी के भीतर रही हो, कभी न कभी जाऊंगा, मत्था टेकुंगा और वो सौभाग्य आज मुझे मिला। प्राचीन ग्रंथों में द्वारका के बारे में पढ़ना, पुरातत्वविदों की खोजों को जानना, ये हमें आश्चर्य से भर देता है। आज समंदर के भीतर जाकर मैंने उसी दृश्य को अपनी आंखों से देखा, उस पवित्र भूमि को स्पर्श किया। मैंने पूजन के साथ ही वहां मोर पंख को भी अर्पित किया। उस अनुभव ने मुझे कितना भाव विभोर किया है, ये शब्दों में बताना मेरे लिए मुश्किल है। समंदर के गहरे पानी में मैं यही सोच रहा था कि हमारे भारत का वैभव, उसके विकास का स्तर कितना ऊंचा रहा है। मैं समुद्र से जब बाहर निकला, तो भगवान श्रीकृष्ण के आशीर्वाद के साथ-साथ मैं द्वारका की प्रेरणा भी अपने साथ लेकर लाया हूं। विकास और विरासत के मेरे संकल्पों को आज एक नई ताकत मिली है, नई ऊर्जा मिली है, विकसित भारत के मेरे लक्ष्य से आज दैवीय विश्वास उसके साथ जुड़ गया है।

साथियों,

आज भी यहां 48 हज़ार करोड़ से ज्यादा के प्रोजेक्ट्स आपको, पूरे देश को मिले हैं। आज न्यू मुंद्रा-पानीपत पाइपलाइन प्रोजेक्ट का शिलान्यास हुआ है। इससे गुजरात से कच्चा तेल सीधे हरियाणा की रिफाइनरी तक पाइप से पहुंचेगा। आज राजकोट सहित पूरे सौराष्ट्र को रोड, उसके bridges, रेल लाइन के दोहरीकरण, बिजली, स्वास्थ्य और शिक्षा सहित अनेक सुविधाएं भी मिली हैं। इंटरनेशनल एयरपोर्ट के बाद, अब एम्स भी राजकोट को समर्पित है और इसके लिए राजकोट को, पूरे सौराष्‍ट्र को, पूरे गुजरात को बहुत-बहुत बधाई! और देश में जिन-जिन स्‍थानों पर आज ये एम्स समर्पित हो रहा है, वहां के भी सब नागरिक भाई-बहनों को मेरी तरफ से बहुत-बहुत बधाई।

साथियों,

आज का दिन सिर्फ राजकोट और गुजरात के लिए ही नहीं, बल्कि पूरे देश के लिए भी ऐतिहासिक है। दुनिया की 5वीं बड़ी अर्थव्यवस्था का हेल्थ सेक्टर कैसा होना चाहिए? विकसित भारत में स्वास्थ्य सुविधाओं का स्तर कैसा होगा? इसकी एक झलक आज हम राजकोट में देख रहे हैं। आज़ादी के 50 सालों तक देश में सिर्फ एक एम्स था और भी दिल्ली में। आज़ादी के 7 दशकें में सिर्फ 7 एम्स को मंजूरी दी गई, लेकिन वो भी कभी पूरे नहीं बन पाए। और आज देखिए, बीते सिर्फ 10 दिन में, 10 दिन के भीतर-भीतर, 7 नए एम्स का शिलान्यास और लोकार्पण हुआ है। इसलिए ही मैं कहता हूं कि जो 6-7 दशकों में नहीं हुआ, उससे कई गुना तेजी से हम देश का विकास करके, देश की जनता के चरणों में समर्पित कर रहे हैं। आज 23 राज्यों और केंद्र शासित प्रदेशों में 200 से अधिक हेल्थ केयर इंफ्रास्ट्रक्चर प्रोजेक्ट्स का भी शिलान्यास और लोकार्पण हुआ है। इनमें मेडिकल कॉलेज हैं, बड़े अस्पतालों के सैटेलाइट सेंटर हैं, गंभीर बीमारियों के लिए इलाज से जुड़े बड़े अस्पताल हैं।

साथियों,

आज देश कह रहा है, मोदी की गारंटी यानि गारंटी पूरा होने की गारंटी। मोदी की गारंटी पर ये अटूट भरोसा क्यों है, इसका जवाब भी एम्स में मिलेगा। मैंने राजकोट को गुजरात के पहले एम्स की गारंटी दी थी। 3 साल पहले शिलान्यास किया और आज लोकार्पण किया- आपके सेवक ने गारंटी पूरी की। मैंने पंजाब को अपने एम्स की गारंटी दी थी, भटिंडा एम्स का शिलान्यास भी मैंने किया था और आज लोकार्पण भी मैं ही कर रहा हूं- आपके सेवक ने गारंटी पूरी की। मैंने यूपी के रायबरेली को एम्स की गारंटी दी थी। कांग्रेस के शाही परिवार ने रायबरेली में सिर्फ राजनीति की, काम मोदी ने किया। मैंने रायबरेली एम्स का 5 साल पहले शिलान्यास किया और आज लोकार्पण किया। आपके इस सेवक ने गारंटी पूरी की। मैंने पश्चिम बंगाल को पहले एम्स की गारंटी दी थी, आज कल्याणी एम्स का लोकार्पण भी हुआ-आपके सेवक ने गारंटी पूरी कर दी। मैंने आंध्र प्रदेश को पहले एम्स की गारंटी दी थी, आज मंगलगिरी एम्स का लोकार्पण हुआ- आपके सेवक ने वो गारंटी भी पूरी कर दी। मैंने हरियाणा के रेवाड़ी को एम्स की गारंटी दी थी, कुछ दिन पहले ही, 16 फरवरी को उसकी आधारशिला रखी गई है। यानि आपके सेवक ने ये गारंटी भी पूरी की। बीते 10 वर्षों में हमारी सरकार ने 10 नए एम्स देश के अलग-अलग राज्यों में स्वीकृत किए हैं। कभी राज्यों के लोग केंद्र सरकार से एम्स की मांग करते-करते थक जाते थे। आज एक के बाद एक देश में एम्स जैसे आधुनिक अस्पताल और मेडिकल कॉलेज खुल रहे हैं। तभी तो देश कहता है- जहां दूसरों से उम्मीद खत्म हो जाती है, मोदी की गारंटी वहीं से शुरू हो जाती है।

साथियों,

भारत ने कोरोना को कैसे हराया, इसकी चर्चा आज पूरी दुनिया में होती है। हम ये इसलिए कर पाए, क्योंकि बीते 10 वर्षों में भारत का हेल्थ केयर सिस्टम पूरी तरह से बदल गया है। बीते दशक में एम्स, मेडिकल कॉलेज और क्रिटिकल केयर इंफ्रास्ट्रक्चर के नेटवर्क का अभूतपूर्व विस्तार हुआ है। हमने छोटी-छोटी बीमारियों के लिए गांव-गांव में डेढ़ लाख से ज्यादा आयुष्मान आरोग्य मंदिर बनाए हैं, डेढ़ लाख से ज्यादा। 10 साल पहले देश में करीब-करीब 380-390 मेडिकल कॉलेज थे, आज 706 मेडिकल कॉलेज हैं। 10 साल पहले MBBS की सीटें लगभग 50 हज़ार थीं, आज 1 लाख से अधिक हैं। 10 साल पहले मेडिकल की पोस्ट ग्रेजुएट सीटें करीब 30 हज़ार थीं, आज 70 हज़ार से अधिक हैं। आने वाले कुछ वर्षों में भारत में जितने युवा डॉक्टर बनने जा रहे हैं, उतने आजादी के बाद 70 साल में भी नहीं बने। आज देश में 64 हज़ार करोड़ रुपए का आयुष्मान भारत हेल्थ इंफ्रास्ट्रक्चर मिशन चल रहा है। आज भी यहां अनेक मेडिकल कॉलेज, टीबी के इलाज से जुड़े अस्पताल और रिसर्च सेंटर, PGI के सैटेलाइट सेंटर, क्रिटिकल केयर ब्लॉक्स, ऐसे अनेक प्रोजेक्ट्स का शिलान्यास और लोकार्पण किया गया है। आज ESIC के दर्जनों अस्पताल भी राज्यों को मिले हैं।

साथियों,

हमारी सरकार की प्राथमिकता, बीमारी से बचाव और बीमारी से लड़ने की क्षमता बढ़ाने की भी है। हमने पोषण पर बल दिया है, योग-आयुष और स्वच्छता पर बल दिया है, ताकि बीमारी से बचाव हो। हमने पारंपरिक भारतीय चिकित्सा पद्धति और आधुनिक चिकित्सा, दोनों को बढ़ावा दिया है। आज ही महाराष्ट्र और हरियाणा में योग और नेचुरोपैथी से जुड़े दो बड़े अस्पताल और रिसर्च सेंटर का भी उद्घाटन हुआ है। यहां गुजरात में ही पारंपरिक चिकित्सा पद्धति से जुड़ा WHO का वैश्विक सेंटर भी बन रहा है।

साथियों,

हमारी सरकार का ये निरंतर प्रयास है कि गरीब हो या मध्यम वर्ग, उसको बेहतर इलाज भी मिले और उसकी बचत भी हो। आयुष्मान भारत योजना की वजह से गरीबों के एक लाख करोड़ रुपए खर्च होने से बचे हैं। जन औषधि केंद्रों में 80 परसेंट डिस्काउंट पर दवा मिलने से गरीबों और मध्यम वर्ग के 30 हजार करोड़ रुपए खर्च होने से बचे हैं। यानि सरकार ने जीवन तो बचाया, इतना बोझ भी गरीब और मिडिल क्लास पर पड़ने से बचाया है। उज्ज्वला योजना से भी गरीब परिवारों को 70 हज़ार करोड़ रुपए से अधिक की बचत हो चुकी है। हमारी सरकार ने जो डेटा सस्ता किया है, उसकी वजह से हर मोबाइल इस्तेमाल करने वाले के करीब-करीब 4 हजार रुपए हर महीने बच रहे हैं। टैक्स से जुड़े जो रिफॉर्म्स हुए हैं, उसके कारण भी टैक्सपेयर्स को लगभग ढाई लाख करोड़ रुपए की बचत हुई है।

साथियों,

अब हमारी सरकार एक और ऐसी योजना लेकर आई है, जिससे आने वाले वर्षों में अनेक परिवारों की बचत और बढ़ेगी। हम बिजली का बिल ज़ीरो करने में जुटे हैं और बिजली से परिवारों को कमाई का भी इंतजाम कर रहे हैं। पीएम सूर्य घर- मुफ्त बिजली योजना के माध्यम से हम देश के लोगों की बचत भी कराएंगे और कमाई भी कराएंगे। इस योजना से जुड़ने वाले लोगों को 300 यूनिट तक मुफ्त बिजली मिलेगी और बाकी बिजली सरकार खरीदेगी, आपको पैसे देगी।

साथियों,

एक तरफ हम हर परिवार को सौर ऊर्जा का उत्पादक बना रहे हैं, तो वहीं सूर्य और पवन ऊर्जा के बड़े प्लांट भी लगा रहे हैं। आज ही कच्छ में दो बड़े सोलर प्रोजेक्ट और एक विंड एनर्जी प्रोजेक्ट का शिलान्यास हुआ है। इससे रिन्यूएबल एनर्जी के उत्पादन में गुजरात की क्षमता का और विस्तार होगा।

साथियों,

हमारा राजकोट, उद्यमियों का, श्रमिकों, कारीगरों का शहर है। ये वो साथी हैं जो आत्मनिर्भर भारत के निर्माण में बहुत बड़ी भूमिका निभा रहे हैं। इनमें से अनेक साथी हैं, जिन्हें पहली बार मोदी ने पूछा है, मोदी ने पूजा है। हमारे विश्वकर्मा साथियों के लिए देश के इतिहास में पहली बार एक राष्ट्रव्यापी योजना बनी है। 13 हज़ार करोड़ रुपए की पीएम विश्वकर्मा योजना से अभी तक लाखों लोग जुड़ चुके हैं। इसके तहत उन्हें अपने हुनर को निखारने और अपने व्यापार को आगे बढ़ाने में मदद मिल रही है। इस योजना की मदद से गुजरात में 20 हजार से ज्यादा लोगों की ट्रेनिंग पूरी हो चुकी है। इनमें से प्रत्येक विश्वकर्मा लाभार्थी को 15 हजार रुपए तक की मदद भी मिल चुकी है।

साथियों,

आप तो जानते हैं कि हमारे राजकोट में, हमारे यहाँ सोनार का काम कितना बड़ा काम है। इस विश्वकर्मा योजना का लाभ इस व्यवसाय से जुड़े लोगों को भी मिला है।

साथियों,

हमारे लाखों रेहड़ी-ठेले वाले साथियों के लिए पहली बार पीएम स्वनिधि योजना बनी है। अभी तक इस योजना के तहत लगभग 10 हज़ार करोड़ रुपए की मदद इन साथियों को दी जा चुकी है। यहां गुजरात में भी रेहड़ी-पटरी-ठेले वाले भाइयों को करीब 800 करोड़ रुपए की मदद मिली है। आप कल्पना कर सकते हैं कि जिन रेहड़ी-पटरी वालों को पहले दुत्कार दिया जाता था, उन्हें भाजपा किस तरह सम्मानित कर रही है। यहां राजकोट में भी पीएम स्वनिधि योजना के तहत 30 हजार से ज्यादा लोन दिए गए हैं।

साथियों,

जब हमारे ये साथी सशक्त होते हैं, तो विकसित भारत का मिशन सशक्त होता है। जब मोदी भारत को तीसरे नंबर की आर्थिक महाशक्ति बनाने की गारंटी देता है, तो उसका लक्ष्य ही, सबका आरोग्य और सबकी समृद्धि है। आज जो ये प्रोजेक्ट देश को मिले हैं, ये हमारे इस संकल्प को पूरा करेंगे, इसी कामना के साथ आपने जो भव्‍य स्‍वागत किया, एयरपोर्ट से यहां तक आने में पूरे रास्ते पर और यहां भी बीच में आकर के आप के दर्शन करने का अवसर मिला। पुराने कई साथियों के चेहरे आज बहुत सालों के बाद देखे हैं, सबको नमस्ते किया, प्रणाम किया। मुझे बहुत अच्छा लगा। मैं बीजेपी के राजकोट के साथियों का हृदय से अभिनंदन करता हूं। इतना बड़ा भव्य कार्यक्रम करने के लिए और फिर एक बार इन सारे विकास कामों के लिए और विकसित भारत के सपने को साकार करने के लिए हम सब मिलजुल करके आगे बढ़ें। आप सबको बहुत-बहुत बधाई। मेरे साथ बोलिए- भारत माता की जय! भारत माता की जय! भारत माता की जय!

बहुत-बहुत धन्यवाद!

डिस्क्लेमर: प्रधानमंत्री के भाषण का कुछ अंश कहीं-कहीं पर गुजराती भाषा में भी है, जिसका यहाँ भावानुवाद किया गया है।