કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળમાં મારા સાથીઓ, બધા સંસદ સભ્યો, વિકસિત ભારત યંગ લીડર્સ ચેલેન્જના વિજેતાઓ, અન્ય મહાનુભાવો અને દેશભરના મારા બધા યુવા મિત્રો, જેમાં વિદેશના લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેમને અહીં એક નવો અનુભવ થયો હશે. શું તમે થાકી નથી ગયા? બે દિવસથી આ જ ચાલી રહ્યું છે, તો હવે સાંભળતાં–સાંભળતાં થાક તો નથી ગયા ને? વાત તો એવી છે કે બેક સીટમાં મેં જેટલું કહેવું હતું, કહી દીધું. જ્યારે મેં પહેલી વાર મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા, ત્યારે મને લાગે છે કે તમારામાંથી ઘણા એવા યુવાનો હતા જેઓ જન્મ્યા પણ નહોતા. અને જ્યારે મેં 2014માં પ્રધાનમંત્રી તરીકે શપથ લીધા, ત્યારે તમારામાંથી મોટાભાગના લોકો બાળકો હતા. પરંતુ પહેલા મુખ્યમંત્રી તરીકે અને પછી હવે પ્રધાનમંત્રી તરીકે મને હંમેશા યુવા પેઢીમાં ખૂબ વિશ્વાસ રહ્યો છે. તમારી શક્તિ, તમારી પ્રતિભા અને તમારી ઊર્જાએ હંમેશા મને ઊર્જા આપી છે. અને આજે જુઓ, તમે બધા વિકસિત ભારતના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવાની બાગડોર સંભાળી રહ્યા છો.
મિત્રો,
2047નું વર્ષ જ્યારે આપણે સ્વતંત્રતાના 100 વર્ષ ઉજવીશું તે લક્ષ્ય તરફની યાત્રા ભારત માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે અને આ તમારા જીવનનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમય પણ છે - તમારા માટે એક સુવર્ણ તક. તમારી તાકાત ભારતની તાકાત બનશે અને તમારી સફળતા ચોક્કસપણે ભારતની સફળતાને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે. વિકાસશીલ ભારત યુવા નેતાઓ સંવાદમાં ભાગ લેવા બદલ હું તમને બધાને અભિનંદન આપું છું. હું ચોક્કસપણે આ વિષય પર પછીથી વિગતવાર ચર્ચા કરીશ, પરંતુ પહેલા, આજના ખાસ દિવસ વિશે વાત કરીએ.
મિત્રો,
આપ સૌ જાણો છો કે આજે સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મજયંતિ છે. સ્વામી વિવેકાનંદના વિચારો આજે પણ દરેક યુવા માટે પ્રેરણારૂપ છે. આપણા જીવનનું લક્ષ્ય શું છે, જીવનનો હેતુ શું છે, આપણે રાષ્ટ્ર પ્રથમની ભાવના સાથે આપણું જીવન કેવી રીતે જીવી શકીએ? સ્વામી વિવેકાનંદનું જીવન આપણા બધા માટે એક મહાન માર્ગદર્શક અને પ્રેરણા છે કે આપણા દરેક પ્રયાસ સમાજ અને દેશના હિતમાં હોય. સ્વામી વિવેકાનંદને યાદ કરીને, આપણે દર વર્ષે 12 જાન્યુઆરીએ રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ ઉજવીએ છીએ અને તેમની પ્રેરણાથી જ આજે 12 જાન્યુઆરી, વિકસિત ભારત યુવા નેતાઓ સંવાદ માટે પસંદ કરવામાં આવ્યો છે.
મિત્રો,
મને ખુશી છે કે આટલા ટૂંકા સમયમાં, વિકસિત ભારત યંગ લીડર્સ ડાયલોગ આટલું મોટું પ્લેટફોર્મ બની ગયું છે. આ એક એવું પ્લેટફોર્મ છે જ્યાં યુવાનો દેશના વિકાસને આકાર આપવામાં સીધી રીતે સામેલ છે. લાખો યુવાનોની સંડોવણી 5 મિલિયનથી વધુ યુવાનોની નોંધણી અને વિકસિત ભારત ચેલેન્જમાં 3 મિલિયનથી વધુ યુવાનોની ભાગીદારી, દેશના વિકાસ માટે તેમના વિચારોનું આદાનપ્રદાન અને આટલા મોટા પાયે યુવાનોની સંડોવણી અભૂતપૂર્વ છે. "થિંક ટેન્ક" શબ્દનો ઉપયોગ વિશ્વના ઘણા દેશોમાં વ્યાપકપણે થાય છે. થિંક ટેન્કની ઘણીવાર ચર્ચા થાય છે અને તેમનો પ્રભાવ પ્રચંડ છે. તેઓ અભિપ્રાય બનાવનારાઓનો સમૂહ બની જાય છે. પરંતુ કદાચ, આજે મેં જોયેલી પ્રસ્તુતિઓ અને તમે તેને આ બિંદુ સુધી જે પડકારજનક રીતો આપી છે તે જોતાં, હું માનું છું કે આ ઇવેન્ટ સંસ્થાકીય બની ગઈ છે અને પોતે જ વિશ્વમાં એક અનોખી થિંક ટેન્ક તરીકે સ્થાપિત થઈ છે. લાખો લોકો ચોક્કસ ધ્યેય સાથે ચોક્કસ વિષય પર વિચારમંથન કરે છે તેનાથી મોટી વિચારસરણી કઈ હોઈ શકે? અને મને લાગે છે કે "થિંક ટેન્ક" શબ્દ આમાં બંધબેસતો નથી, કારણ કે "ટેન્ક" શબ્દ એટલા માટે બનાવવામાં આવ્યો હશે કારણ કે તે એક નાની વસ્તુ છે. આ વિશાળ છે, સમુદ્ર કરતાં મોટું છે, સમય પહેલાનું છે અને વિચારમાં સમુદ્ર કરતાં ઊંડું છે. તેથી, "થિંક ટેન્ક" શબ્દને "ટેન્ક" શબ્દ સુધી મર્યાદિત કરી શકાતો નથી, આ તેનો અનુભવ છે. અને આજે તમે જે વિષયો પર ચર્ચા કરી છે, ખાસ કરીને મહિલા-નેતૃત્વ વિકાસ અને લોકશાહીમાં યુવાનોની ભાગીદારી, તમે જે રીતે આવા ગંભીર વિષયો પર તમારા વિચારો રજૂ કર્યા છે તે પ્રશંસનીય છે. થોડા સમય પહેલા તમે અહીં જે પ્રસ્તુતિઓ કરી હતી, તે વિવિધ વિષયોને અસરકારક રીતે સંબોધિત કરે છે. આ દર્શાવે છે કે અમારી અમૃત પેઢી વિકસિત ભારત બનાવવા માટે કેટલી પ્રતિબદ્ધ છે. તે ભારતમાં જેન-જી સ્વભાવને પણ સ્પષ્ટ કરે છે. ભારતના Gen Z કેટલા ક્રિએટિવિટીથી ભરેલા છે. હું તમારા બધા યુવા મિત્રોને, મારા યુવા ભારત સંગઠન સાથે સંકળાયેલા બધા યુવાનોને, આ કાર્યક્રમ અને તેની સફળતા માટે અભિનંદન આપું છું, હું તમને બધાને અભિનંદન આપું છું.
મિત્રો,
જ્યારે મેં તમારી સાથે વાતચીત શરૂ કરી ત્યારે મેં 2014નો ઉલ્લેખ કર્યો. અહીં બેઠેલા મોટાભાગના યુવાનો ત્યારે ફક્ત 8-10 વર્ષના હશે. તેમને અખબારો વાંચવાની આદત પણ નહોતી પડી. તમે પોલિસી પેરાલિસિસ યુગનો જૂનો યુગ જોયો નથી, જ્યારે તે સમયની સરકારની સમયસર નિર્ણયો ન લેવા બદલ ટીકા થતી હતી. અને જે નિર્ણયો લેવામાં આવતા હતા તેનો પણ જમીન પર યોગ્ય રીતે અમલ થતો ન હતો. નિયમો અને કાયદા એટલા કડક હતા કે આપણા યુવાનો કંઈક નવું કરવાનું વિચારી પણ શકતા ન હતા. દેશના યુવાનો આવા પ્રતિબંધોમાં ક્યાં જવું તેની ચિંતા કરતા હતા.
મિત્રો,
પરિસ્થિતિ એવી હતી કે જો કોઈને પરીક્ષા કે નોકરી માટે અરજી કરવી હોય, તો પ્રમાણપત્રો પ્રમાણિત કરવા માટે અધિકારીઓ અને રાજકારણીઓ પાસેથી સહીઓ મેળવવી થકવી નાખતી હતી. પછી ફી માટે ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરવા માટે બેંકો અને પોસ્ટ ઓફિસના ચક્કર લગાવવા પડતા હતા. જો કોઈ વ્યવસાય શરૂ કરવા માંગતો હોય, તો બેંકો થોડા હજાર રૂપિયાની લોન માટે 100% ગેરંટી માંગતી હતી. આ બાબતો આજે અસામાન્ય લાગે છે, પરંતુ એક દાયકા પહેલા સુધી આ સામાન્ય હતી.
મિત્રો,
તમે અહીં સ્ટાર્ટ-અપ્સ પર એક પ્રેઝન્ટેશન આપ્યું છે. હું તમને સ્ટાર્ટ-અપ ઇકોસિસ્ટમનું ઉદાહરણ આપીને સમજાવું છું કે તેમાં પરિવર્તન કેવી રીતે આવ્યું છે. સ્ટાર્ટ-અપ સંસ્કૃતિ 50-60 વર્ષ પહેલાં વૈશ્વિક સ્તરે શરૂ થઈ હતી અને ધીમે ધીમે મેગા-કોર્પોરેશનના યુગમાં વિકસિત થઈ હતી. જોકે, આ સમગ્ર યાત્રા દરમિયાન ભારતમાં સ્ટાર્ટ-અપ્સ વિશે ખૂબ જ ઓછી ચર્ચા થઈ હતી. 2014 સુધી દેશમાં 500થી ઓછા નોંધાયેલા સ્ટાર્ટ-અપ્સ હતા. સ્ટાર્ટ-અપ સંસ્કૃતિના અભાવને કારણે દરેક ક્ષેત્રમાં સરકારી દખલગીરીનો દબદબો હતો. આપણી યુવા પ્રતિભા, તેમની ક્ષમતા, ક્યારેય તેમના સપના પૂરા કરવાની તક મળી ન હતી.
મિત્રો,
મને આપણા દેશના યુવાનોમાં વિશ્વાસ છે, મને તમારી ક્ષમતામાં વિશ્વાસ છે, તેથી અમે એક અલગ રસ્તો પસંદ કર્યો. યુવાનોને ધ્યાનમાં રાખીને અમે એક પછી એક નવી યોજનાઓ બનાવી. આ તે જગ્યા છે જ્યાં ભારતમાં સ્ટાર્ટઅપ ક્રાંતિને વાસ્તવિક ગતિ મળી. ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ રિફોર્મ્સ, સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા, ડિજિટલ ઇન્ડિયા, ફંડ ઓફ ફંડ્સ, ટેક્સ અને કમ્પ્લાયન્સ સિમ્પ્લીફિકેશન - આવી અનેક પહેલ કરવામાં આવી. જે ક્ષેત્રોમાં સરકાર પહેલા બધું નિયંત્રિત કરતી હતી તે ક્ષેત્રો યુવા નવીનતા અને યુવા ઉદ્યોગો માટે ખુલ્લા હતા. આની અસર એક અનોખી સફળતાની વાર્તા બની ગઈ છે.
મિત્રો,
ઉદાહરણ તરીકે અવકાશ ક્ષેત્ર જોઈ લો. 5-6 વર્ષ પહેલાં સુધી એકલા ISRO અવકાશ ક્ષેત્રને આગળ વધારવા માટે જવાબદાર હતું. અમે ખાનગી ઉદ્યોગો માટે જગ્યા ખોલી, સંબંધિત સિસ્ટમો બનાવી અને સંસ્થાઓ બનાવી, અને આજે 300થી વધુ સ્ટાર્ટ-અપ્સ અવકાશ ક્ષેત્રમાં કામ કરી રહ્યા છે. થોડા જ સમયમાં, અમારા સ્ટાર્ટ-અપ, સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસે તેનું રોકેટ, 'વિક્રમ-એસ' વિકસાવી દીધું છે. અગ્નિકુલ કોસ્મોસે, વિશ્વનું પ્રથમ 3D-પ્રિન્ટેડ એન્જિન બનાવીને બધાને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા. આ સ્ટાર્ટઅપ્સની તેજસ્વીતા છે. ભારતના અવકાશ સ્ટાર્ટઅપ્સ હવે સતત મહાન સિદ્ધિઓ મેળવી રહ્યા છે.
મિત્રો,
હવે હું તમને એક પ્રશ્ન પૂછું છું. કલ્પના કરો કે જો ચોવીસ કલાક ડ્રોન ઉડાવવા પર અનેક પ્રતિબંધો હોત તો શું થયું હોત. આવું જ બન્યું છે. પહેલાં, આપણા દેશમાં ડ્રોન ઉડાડવા અને તેનું ઉત્પાદન બંને કાયદાના જાળામાં ફસાયેલા હતા. લાઇસન્સ મેળવવું મુશ્કેલ કાર્ય હતું અને તેને ફક્ત સલામતીના દૃષ્ટિકોણથી જોવામાં આવતું હતું. અમે નવા નિયમો બનાવ્યા અને નિયમો સરળ બનાવ્યા, જેના કારણે ઘણા યુવાનોને ડ્રોન સંબંધિત ક્ષેત્રમાં આગળ વધવાની તક મળી છે. ભારતમાં બનેલા ડ્રોન યુદ્ધના મેદાનમાં દેશના દુશ્મનોને હરાવી રહ્યા છે અને કૃષિ ક્ષેત્રમાં, આપણા નમો ડ્રોન દીદીઓ ખેતીમાં ડ્રોન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
મિત્રો,
સંરક્ષણ ક્ષેત્ર પહેલા સરકારી કંપનીઓ પર નિર્ભર હતું. અમારી સરકારે આમાં ફેરફાર કર્યો છે, ભારતના સંરક્ષણ ઇકોસિસ્ટમમાં સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે દરવાજા ખોલ્યા છે. અમારા યુવાનોને આનો ઘણો ફાયદો થયો છે. આજે ભારતમાં 1,000થી વધુ સંરક્ષણ સ્ટાર્ટઅપ્સ કાર્યરત છે. એક યુવાન ડ્રોન વિકસાવી રહ્યા છે, બીજો એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ વિકસાવી રહ્યા છે, કોઈ AI કેમેરા વિકસાવી રહ્યા છે અને કોઈ રોબોટિક્સ પર કામ કરી રહ્યા છે.
મિત્રો,
ડિજિટલ ઇન્ડિયાએ ભારતમાં સર્જકોનો એક નવો સમુદાય પણ બનાવ્યો છે. ભારત "ઓરેન્જ ઇકોનોમી"માં અભૂતપૂર્વ વૃદ્ધિ જોઈ રહ્યું છે, જેનો અર્થ સંસ્કૃતિ, કન્ટેન્ટ અને ક્રિએટિવિટી છે. ભારત મીડિયા, ફિલ્મ, ગેમિંગ, સંગીત, ડિજિટલ કન્ટેન્ટ અને VR-XR જેવા ક્ષેત્રોમાં એક મુખ્ય વૈશ્વિક કેન્દ્ર બની રહ્યું છે. તાજેતરમાં અહીં એક પ્રસ્તુતિમાં અમારી સંસ્કૃતિની નિકાસનો વિષય આવ્યો. હું તમને યુવાનોને વિનંતી કરું છું, આપણી વાર્તાઓ, કિસ્સાઓ, રામાયણ, મહાભારત અને ઘણું બધું. શું આપણે આ વસ્તુઓને ગેમિંગની દુનિયામાં લઈ જઈ શકીએ છીએ? ગેમિંગ એક વિશાળ બજાર અને વિશ્વભરમાં એક વિશાળ અર્થતંત્ર છે. આપણે આપણી પૌરાણિક કથાઓમાંથી વાર્તાઓનો ઉપયોગ કરીને ગેમિંગની દુનિયામાં નવી રમતો લાવી શકીએ છીએ. આપણા હનુમાનજી વિશ્વભરમાં ગેમિંગ ચલાવી શકે છે. આપણી સંસ્કૃતિનો નિકાસ પણ થશે, આધુનિકીકરણ પણ થશે અને ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ પણ થશે. અને આજે પણ હું આપણા દેશમાંથી ઘણા સ્ટાર્ટઅપ્સ જોઉં છું જે ગેમિંગ જગતમાં એક મહાન ભારતની વાર્તા કહી રહ્યા છે અને બાળકો પણ રમતી વખતે ભારતને સમજવામાં સરળતા અનુભવે છે.
મિત્રો,
વર્લ્ડ ઓડિઓ-વિઝ્યુઅલ અને એન્ટરટેઈનમેન્ટ સમિટ (WAVES) યુવા ક્રિએટર્સ માટે એક વિશાળ લોન્ચપેડ બની ગયું છે. આનો અર્થ એ છે કે તમારા ક્ષેત્રને ધ્યાનમાં લીધા વિના આજે ભારતમાં તમારા માટે અનંત શક્યતાઓ ખુલી રહી છે. તેથી હું આ ઇવેન્ટ સાથે સંકળાયેલા તમામ યુવાનોને, દેશના યુવાનોને અપીલ કરું છું: તમારા વિચારો સાથે આગળ વધો, જોખમ લેવામાં શરમાશો નહીં. સરકાર તમારી સાથે ખભા મિલાવીને ઉભી છે.
મિત્રો,
છેલ્લા દાયકામાં અમે શરૂ કરેલા સુધારા અને પરિવર્તનોની શ્રેણી હવે એક રિફોર્મ એક્સપ્રેસ બની ગઈ છે. અને આ સુધારાઓના કેન્દ્રમાં તમે અમારી યુવા શક્તિ છો. આગામી પેઢીના GST સુધારાઓએ યુવાનો અને ઉદ્યોગસાહસિકો માટે પ્રક્રિયાને સરળ બનાવી છે. હવે 12 લાખ સુધીની આવક પરનો કર ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી નવા રોજગાર મેળવનારાઓ અથવા નવો વ્યવસાય શરૂ કરનારાઓ માટે નોંધપાત્ર બચતની સંભાવના વધી છે.
મિત્રો,
તમે બધા જાણો છો કે આજે વીજળી ફક્ત પ્રકાશનો સ્ત્રોત નથી; AI, ડેટા સેન્ટર્સ, સેમિકન્ડક્ટર્સ અને ઉત્પાદન સહિત દરેક ઇકોસિસ્ટમને વધુને વધુ શક્તિશાળી વીજળીની જરૂર પડે છે. તેથી, ભારત ખાતરીપૂર્વકની ઊર્જા સુનિશ્ચિત કરી રહ્યું છે. નાગરિક પરમાણુ ઉર્જા સંબંધિત સુધારા, શાંતિ અધિનિયમ, આ લક્ષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. આનાથી પરમાણુ ક્ષેત્રમાં હજારો નવી નોકરીઓ જ નહીં પરંતુ અન્ય ક્ષેત્રો પર પણ બહુવિધ અસર પડશે.
મિત્રો,
વિશ્વભરના વિવિધ દેશોની પોતાની જરૂરિયાતો અને માંગણીઓ છે. ત્યાં કાર્યબળ સતત ઘટતું રહ્યું છે. અમારો પ્રયાસ ભારતીય યુવાનોને વિશ્વભરમાં ઉભરતી તકો માટે તૈયાર કરવાનો છે. તેથી, કૌશલ્ય વિકાસ સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં પણ સતત સુધારા થવા જોઈએ અને અમે તે કરી રહ્યા છીએ. નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિને અનુસરીને, ઉચ્ચ શિક્ષણ સંબંધિત નિયમોમાં સુધારા કરવામાં આવી રહ્યા છે. વિદેશી યુનિવર્સિટીઓ પણ ભારતમાં કેમ્પસ ખોલી રહી છે. તાજેતરમાં હજારો કરોડ રૂપિયાના રોકાણ સાથે પીએમ સેતુ કાર્યક્રમ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આનાથી આપણા હજારો ITI અપગ્રેડ થશે જેથી યુવાનોને ઉદ્યોગની વર્તમાન અને ભવિષ્યની જરૂરિયાતો અનુસાર તાલીમ આપી શકાય. ભૂતકાળમાં ભારતે વિશ્વભરના વિવિધ દેશો સાથે વેપાર કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ ભારતીય યુવાનો માટે નવી તકો પણ લાવી રહ્યા છે.
મિત્રો,
કોઈ પણ દેશ આત્મવિશ્વાસ વિના આત્મનિર્ભર કે વિકાસ કરી શકતો નથી. તેથી, આપણી શક્તિઓ, આપણા વારસા અને આપણા સંસાધનોમાં ગર્વનો અભાવ આપણને પરેશાન કરે છે. આપણને તેમના પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધતા, ગર્વની ભાવનાની જરૂર છે. અને આપણે ખૂબ જ શક્તિ અને ગર્વ સાથે, મક્કમ પગલાં સાથે આગળ વધવું જોઈએ. તમે બ્રિટિશ રાજકારણી મેકૌલે વિશે વાંચ્યું હશે. ગુલામીના સમયગાળા દરમિયાન તેમણે ભારતીયોની એક પેઢી બનાવવાનું કામ કર્યું હતું જેઓ શિક્ષણ પ્રણાલી દ્વારા માનસિક રીતે ગુલામ હતા. આનાથી ભારતમાં તેના સ્વદેશી ઉત્પાદનો, તેની પરંપરાઓ, તેના ઉત્પાદનો અને તેની ક્ષમતાઓ પ્રત્યે હીનતાની લાગણી ફેલાઈ. ફક્ત સ્વદેશી અને આયાતી હોવું, વિદેશી અને આયાતી હોવું, શ્રેષ્ઠતાની ગેરંટી માનવામાં આવતું હતું. શું હવે આ સ્વીકાર્ય છે? આપણે સામૂહિક રીતે ગુલામીની આ માનસિકતાનો અંત લાવવો જોઈએ. દસ વર્ષ પછી, મેકૌલેની હિંમતને 200 વર્ષ પૂર્ણ થશે. 200 વર્ષ પહેલાના પાપો ધોવાની આ પેઢીની જવાબદારી છે. આપણી પાસે હજુ પણ આવું કરવા માટે 10 વર્ષ બાકી છે. અને મને પૂર્ણ વિશ્વાસ છે કે આ યુવા પેઢી તેમને ધોઈ નાખશે. તેથી, દેશના દરેક યુવાને દેશને આ માનસિકતાથી મુક્ત કરવાનો સંકલ્પ કરવો જોઈએ.
મિત્રો,
આપણા શાસ્ત્રો કહે છે અને સ્ટાર્ટઅપ પ્રેઝન્ટેશનમાં પણ તેનો ઉલ્લેખ છે: "आ नो भद्राः क्रतवो यन्तु विश्वतः" જેનો અર્થ થાય છે, "આપણા માટે દરેક દિશામાંથી કલ્યાણકારી, શુભ અને ઉમદા વિચારો આવતા રહે." તમારે પણ વિશ્વની શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓમાંથી શીખવું જોઈએ, પરંતુ ક્યારેય તમારા વારસા અને તમારા વિચારોને ઓછો આંકવાની વૃત્તિને પ્રબળ થવા ન દો. સ્વામી વિવેકાનંદનું જીવન આપણને આ શીખવે છે. તેમણે દુનિયાભરમાં પ્રવાસ કર્યો, ત્યાંની સારી બાબતોની પ્રશંસા કરી, પરંતુ તેમણે ભારતના વારસા વિશે ફેલાયેલી દંતકથાઓને તોડી પાડવા માટે સતત પ્રયાસો પણ કર્યા, જેનાથી તેમના પર કઠોર ઘા થયા. તેઓ વિચારોને ફક્ત એટલા માટે સ્વીકારતા નહોતા કારણ કે તે લોકપ્રિય હતા, પરંતુ એટલા માટે કે તેઓ દુષ્ટતાઓને પડકારતા હતા. સ્વામી વિવેકાનંદ એક સારું ભારત બનાવવા માંગતા હતા. એ જ ભાવના સાથે, તમારે, યુવાનોએ આજે આગળ વધવું જોઈએ. અને અહીં તમારે તમારી તંદુરસ્તીનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ, રમવું જોઈએ અને ખુશ રહેવું જોઈએ. મને તમારા બધામાં અપાર વિશ્વાસ છે. હું તમારી ક્ષમતા, તમારી ઊર્જામાં વિશ્વાસ રાખું છું. આ શબ્દો સાથે હું ફરી એકવાર તમને બધાને યુવા દિવસની ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છા પાઠવું છું. હું એક વધુ સૂચન આપવું ઈચ્છું છું. જે આપણો ડાયલોગનો કાર્યક્રમ ચાલી રહ્યો છે, શું તમે ક્યારેય યોજના બનાવીને તમારા રાજ્યમાં, રાજ્યને વિકસિત બનાવવા માટે આવા ડાયલોગ કાર્યક્રમો શરૂ કરી શકો? અને થોડા સમય બાદ આપણે જિલ્લાઓને વિકસિત બનાવવા માટે પણ ડાયલોગ શરૂ કરીશું, આ દિશામાં આગળ વધશું. પરંતુ દરેક રાજ્યમાં એક કાર્યક્રમ રાજ્યના યુવાનો મળીને તેથી એક થિંક ટેન્ક બને, જેને આપણે “થિંક વેબ” કહી શકીએ, આ દિશામાં કામ કરીએ. મારી શુભેચ્છાઓ તમારી સાથે છે. ખૂબ ખૂબ આભાર મિત્રો.
