પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ પર રાજ્યસભામાં પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ

માનનીય અધ્યક્ષજી,

આપણે સૌ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને તેના પરિણામે સર્જાયેલી પરિસ્થિતિથી વાકેફ છીએ. હું આજે સંસદના ઉપલા ગૃહ સમક્ષ અને દેશવાસીઓ સમક્ષ આ ભયંકર પરિસ્થિતિઓ પર સરકારનું વલણ રજુ કરવા માટે હાજર છું. પશ્ચિમ એશિયામાં આ યુદ્ધ ત્રણ અઠવાડિયાથી વધુ સમયથી ચાલી રહ્યું છે. આ યુદ્ધે વિશ્વભરમાં ગંભીર ઊર્જા સંકટ પેદા કર્યું છે. આ પરિસ્થિતિ ભારત માટે પણ ચિંતાજનક છે. આ યુદ્ધ આપણા વેપાર માર્ગોને અસર કરી રહ્યું છે. તે પેટ્રોલ, ડીઝલ, ગેસ અને ખાતર જેવી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના નિયમિત પુરવઠાને અસર કરી રહ્યું છે. લગભગ 10 મિલિયન ભારતીયો ખાડી દેશોમાં રહે છે અને કામ કરે છે. તેમના જીવન અને આજીવિકાની સલામતી પણ ભારત માટે એક મોટી ચિંતાનો વિષય છે. વિશ્વભરના અસંખ્ય જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ફસાયેલા છે, જેમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીય ક્રૂ સભ્યો છે. આ ભારત માટે પણ ખૂબ જ ચિંતાનો વિષય છે. આવી ભયંકર પરિસ્થિતિમાં, ભારતીય સંસદના આ ઉપલા ગૃહમાંથી શાંતિ અને સંવાદ માટે સંયુક્ત અવાજ સમગ્ર વિશ્વમાં સાંભળવામાં આવે તે જરૂરી છે.

અધ્યક્ષજી,

યુદ્ધની શરૂઆતથી, મેં મોટાભાગના પશ્ચિમ એશિયાઈ દેશોના રાષ્ટ્રપ્રમુખો સાથે બે રાઉન્ડ ફોન પર વાત કરી છે. અમે બધા ખાડી દેશો સાથે સતત સંપર્કમાં છીએ. અમે ઈરાન, ઇઝરાયલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે પણ સંપર્કમાં છીએ. અમારું લક્ષ્ય વાતચીત અને રાજદ્વારી દ્વારા આ ક્ષેત્રમાં શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવાનું છે. અમે તણાવ ઓછો કરવા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા અંગે પણ ચર્ચા કરી છે. વાણિજ્યિક જહાજો પર હુમલા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગોમાં અવરોધ અસ્વીકાર્ય છે. ભારતે નાગરિકો, નાગરિક માળખાગત સુવિધાઓ અને ઊર્જા અને પરિવહન માળખા પરના હુમલાઓની નિંદા કરી છે. ભારત આ યુદ્ધમાં પણ રાજદ્વારી દ્વારા ભારતીય જહાજોના સુરક્ષિત માર્ગને સુનિશ્ચિત કરવા માટે સતત પ્રયાસશીલ છે. ભારતે આ મુદ્દાને ઉકેલવાના માર્ગ તરીકે વાતચીતની હિમાયત કરી છે. આ યુદ્ધમાં કોઈના પણ જીવને જોખમમાં મૂકવું માનવતાના હિતમાં નથી. તેથી, ભારતનો સતત પ્રયાસ એ છે કે શક્ય તેટલી વહેલી તકે શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ પર પહોંચવા માટે તમામ પક્ષોને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે.

અધ્યક્ષજી,

કટોકટીના સમયમાં સ્થાનિક અને વિદેશી બંને ભારતીયોની સુરક્ષા અમારી ટોચની પ્રાથમિકતા છે. યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારથી, 375,000 થી વધુ ભારતીયો સુરક્ષિત રીતે ભારત પરત ફર્યા છે. 1,000 થી વધુ ભારતીયો એકલા ઈરાનથી સુરક્ષિત રીતે પરત ફર્યા છે, જેમાં 700 થી વધુ યુવાન તબીબી વિદ્યાર્થીઓનો સમાવેશ થાય છે. કટોકટીના આ સમયમાં અમારી સરકાર અત્યંત સંવેદનશીલતા સાથે પ્રતિક્રિયા આપી રહી છે. બધા દેશોએ ત્યાં હાજર ભારતીયોની સલામતીની ખાતરી આપી છે. જો કે, તે ખૂબ જ દુઃખદ છે કે હુમલામાં કેટલાક ભારતીયોના મૃત્યુ થયા છે અને અન્ય ઘાયલ થયા છે. આ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં, તેમના પરિવારોને જરૂરી સહાય પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. ઘાયલોને શ્રેષ્ઠ શક્ય સારવારની ખાતરી કરવામાં આવી રહી છે.

અધ્યક્ષજી,

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક વેપારના સૌથી મોટા માર્ગોમાંથી એક છે. ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઇલ, ગેસ અને ખાતરો, આ પ્રદેશમાંથી નોંધપાત્ર માત્રામાં પરિવહન થાય છે. યુદ્ધ પછી, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા શિપિંગ અત્યંત પડકારજનક બન્યું છે. જો કે, પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓ હોવા છતાં, અમારી સરકારે સંવાદ અને રાજદ્વારી દ્વારા માર્ગો બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. શક્ય હોય ત્યાંથી તેલ અને ગેસનો પુરવઠો ભારતમાં પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ બધા પ્રયાસોના પરિણામો દેશ જોઈ રહ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં, વિશ્વભરના ઘણા દેશોમાંથી ક્રૂડ ઓઇલ અને LPG વહન કરતા જહાજો ભારતમાં આવ્યા છે. આ દિશામાં અમારા પ્રયાસો આગામી દિવસોમાં પણ ચાલુ રહેશે.

અધ્યક્ષજી,

ભારત એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રયત્નશીલ છે કે તેલ, ગેસ કે ખાતર, તમામ આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ વહન કરતા જહાજો સુરક્ષિત રીતે ભારતમાં પહોંચે., જો આ યુદ્ધ દ્વારા સર્જાયેલી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે છે, તો ગંભીર પરિણામો નિશ્ચિત છે. તેથી, ભારત તેની સ્થિતિસ્થાપકતા વધારવા માટે તાજેતરના વર્ષોમાં કરેલા પ્રયાસોને વેગ આપી રહ્યું છે.

અધ્યક્ષજી,

કોઈપણ કટોકટી આપણી હિંમત અને આપણા પ્રયત્નો બંનેની કસોટી કરે છે. છેલ્લા 11 વર્ષોમાં, દેશને આવા કટોકટી માટે વધુ સારી રીતે તૈયાર કરવા માટે સતત નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. ઊર્જા આયાતમાં વૈવિધ્યકરણ આવા પ્રયાસોનો એક ભાગ છે. અગાઉ, ઊર્જા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે 27 દેશોમાંથી ક્રૂડ તેલ, LNG અને LPG આયાત કરવામાં આવતું હતું. આજે, ભારત 41 દેશોમાંથી ઊર્જા આયાત કરે છે. છેલ્લા દાયકામાં, ભારતે આવા કટોકટીના સમય માટે ક્રૂડ તેલના ભંડારને પ્રાથમિકતા આપી છે. આપણી તેલ કંપનીઓ કટોકટી માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો નોંધપાત્ર ભંડાર જાળવી રાખે છે. છેલ્લા 11 વર્ષોમાં, 5.3 મિલિયન મેટ્રિક ટનથી વધુનો વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ અનામત વિકસાવવામાં આવ્યો છે, અને દેશ 6.5 મિલિયન મેટ્રિક ટનથી વધુનો ભંડાર બનાવવા માટે કામ કરી રહ્યો છે. વધુમાં, છેલ્લા દાયકામાં ભારતની રિફાઇનિંગ ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. તમારા દ્વારા, હું ગૃહ અને રાષ્ટ્રને જણાવવા માંગુ છું કે ભારતમાં પર્યાપ્ત ક્રૂડ તેલનો સંગ્રહ અને સતત પુરવઠા વ્યવસ્થા છે.

અધ્યક્ષજી,

અમારી સરકાર બળતણના કોઈપણ એક સ્ત્રોત પર વધુ પડતી નિર્ભરતા ટાળવા માટે પ્રયાસ કરી રહી છે. સરકાર ઘરેલુ ગેસ પુરવઠામાં LPG ઉપરાંત PNG પર ભાર મૂકી રહી છે. છેલ્લા દાયકામાં, દેશમાં PNG કનેક્શન પર અભૂતપૂર્વ પ્રગતિ થઈ છે. તાજેતરના સમયમાં આ કાર્ય વધુ ઝડપી બન્યું છે. વધુમાં, સ્થાનિક LPG ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.

અધ્યક્ષજી,

છેલ્લા વર્ષોમાં, સરકારે દરેક ક્ષેત્રમાં અન્ય દેશો પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સતત પ્રયાસો કર્યા છે. શક્ય તેટલું આત્મનિર્ભર બનવું એ એકમાત્ર વિકલ્પ છે. ભારતનું 9૦ ટકા થી વધુ તેલ વિદેશી જહાજો પર પરિવહન થાય છે તે જોતાં, આ પરિસ્થિતિ કોઈપણ વૈશ્વિક કટોકટીમાં ભારતની સ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવે છે. તેથી, સરકારે મેડ ઇન ઇન્ડિયા જહાજો બનાવવા માટે આશરે ₹70,000 કરોડનું અભિયાન શરૂ કર્યું છે. આજે, ભારત જહાજ નિર્માણ, શિપબ્રેકિંગ, જાળવણી અને ઓવરહોલિંગ સુવિધાઓના નિર્માણમાં ઝડપથી ઘટાડો કરી રહ્યું છે. ભારત તેના સંરક્ષણ ક્ષેત્રને પણ વધુ સ્થિતિસ્થાપક બનાવી રહ્યું છે. છેલ્લા દાયકામાં કરવામાં આવેલા પ્રયાસોને કારણે, ભારત હવે તેની મોટાભાગની શસ્ત્રોની જરૂરિયાતો ભારતમાં જ બનાવી રહ્યું છે. એક સમય હતો જ્યારે ભારત જીવનરક્ષક દવાઓ, એટલે કે API માટે કાચા માલ માટે અન્ય દેશો પર ભારે નિર્ભર હતું. વર્ષોથી, દેશે ભારતમાં API ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે અસંખ્ય પ્રયાસો કર્યા છે. તેવી જ રીતે, દુર્લભ પૃથ્વી ખનિજો પર વિદેશી નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે નોંધપાત્ર પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.

માનનીય અધ્યક્ષજી,

વર્તમાન કટોકટીએ વૈશ્વિક અર્થતંત્રને હચમચાવી નાખ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયામાં પહેલાથી જ થયેલા નુકસાનમાંથી બહાર નીકળવામાં વિશ્વને ઘણો સમય લાગશે. ભારત પર તેની અસર ઓછી કરવા માટે સતત પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. આપણા આર્થિક પાયા મજબૂત છે, અને સરકાર બદલાતી પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહી છે. સરકાર ટૂંકા ગાળાના, મધ્યમ ગાળાના અને લાંબા ગાળાના તમામ પ્રભાવોને સંબોધવા માટે વ્યૂહરચના વિકસાવવા માટે કામ કરી રહી છે. ભારત સરકારે એક આંતર-મંત્રી જૂથની પણ રચના કરી છે. આ જૂથ આપણી આયાત અને નિકાસ સામેના કોઈપણ પડકારોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે નિયમિતપણે મળે છે અને જરૂરી ઉકેલો પર સતત કામ કરી રહ્યું છે. જેમ કોવિડ-19 રોગચાળા દરમિયાન વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પડકારોનો સામનો કરવા માટે નિકાસકારો અને અધિકારીઓના સશક્ત જૂથોની રચના કરવામાં આવી હતી, તેવી જ રીતે ગઈકાલે 7 નવા સશક્ત જૂથોની રચના કરવામાં આવી હતી. આ જૂથો ઝડપી અને લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચનાનો ઉપયોગ કરીને સપ્લાય ચેઇન, પેટ્રોલ-ડીઝલ, ખાતરો, ગેસ અને ફુગાવા જેવા મુદ્દાઓ પર કાર્યવાહી કરવા માટે કાર્ય કરશે. મને વિશ્વાસ છે કે આ સંયુક્ત પ્રયાસ દ્વારા, આપણે પરિસ્થિતિનો વધુ સારી રીતે સામનો કરી શકીશું.

માનનીય અધ્યક્ષજી,

સરકાર આગામી વાવણીની મોસમ દરમિયાન ખેડૂતોને પૂરતા પ્રમાણમાં ખાતર મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે પણ પ્રયાસો કરી રહી છે. સરકારે ખાતર પુરવઠા માટે જરૂરી તૈયારીઓ કરી છે. સરકાર સતત પ્રયત્નશીલ છે કે ખેડૂતો કોઈપણ કટોકટીનો બોજ ન બને. હું દેશના ખેડૂતોને ખાતરી આપવા માંગુ છું કે સરકાર દરેક પડકારનો સામનો કરવા માટે તેમની સાથે ઉભી છે.

માનનીય અધ્યક્ષજી,

આ રાજ્યોનું ગૃહ છે. આવનારા સમયમાં આ કટોકટી આપણા દેશ માટે એક મહત્વપૂર્ણ કસોટી હશે, અને આ કસોટીમાં સફળતા માટે રાજ્યોનો સહયોગ જરૂરી છે. તેથી, આ ગૃહ દ્વારા, હું દેશની તમામ રાજ્ય સરકારોને વિનંતી કરવા માંગુ છું. કટોકટીના સમયનો ગરીબો, કામદારો અને સ્થળાંતરિત કામદારો પર ભારે પ્રભાવ પડે છે. તેથી, પીએમ ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજનાના લાભો સમયસર વિતરણ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવું જરૂરી છે. સ્થળાંતરિત કામદારો જ્યાં પણ કામ કરે છે ત્યાં તેમની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવા માટે સક્રિય પગલાં લેવા જોઈએ. જો રાજ્ય સરકારો આવી પરિસ્થિતિઓ પર નજર રાખવા માટે ખાસ વ્યવસ્થા કરે છે, તો તે ખૂબ મદદરૂપ થશે. રાજ્ય સરકારોએ બીજા પડકાર પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ: આવા સમય દરમિયાન કાળા બજારો અને સંગ્રહખોરો ખૂબ સક્રિય થઈ જાય છે. જ્યાં પણ આવી ફરિયાદો મળે છે, ત્યાં તાત્કાલિક પગલાં લેવા જોઈએ. આવશ્યક ચીજવસ્તુઓનો અવિરત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવો એ દરેક રાજ્યની પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ.

માનનીય અધ્યક્ષજી,

હું તમામ  રાજ્ય સરકારોને એક વિનંતી કરવા માંગુ છું. ભલે ગમે તેટલી મોટી કટોકટી હોય, ભારતના ઝડપી વિકાસને જાળવી રાખવો એ આપણી જવાબદારી છે. આપણે આ હાંસલ કરવા માટે દરેક જરૂરી પગલાં લેવાનું અને દરેક જરૂરી સુધારા અમલમાં મૂકવાનું ચાલુ રાખવું જોઈએ. રાજ્ય સરકારો માટે આ એક મોટી તક છે. તે ટીમ ઇન્ડિયા માટે પણ એક મહત્વપૂર્ણ કસોટી છે. કોવિડ-19 કટોકટી દરમિયાન, કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોએ, ટીમ ઇન્ડિયા તરીકે કામ કરીને, કોવિડ મેનેજમેન્ટનું એક ઉત્તમ મોડેલ રજૂ કર્યું. વિવિધ રાજકીય પક્ષોની સરકારો હોવા છતાં, ટીમ ઇન્ડિયાના પ્રયાસો દ્વારા જ પરીક્ષણ, રસીકરણ અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓનો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવામાં આવ્યો હતો. આપણે સમાન ભાવનાથી કામ કરવાનું ચાલુ રાખવું જોઈએ. બધી રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્ર સરકારના પ્રયાસોથી, દેશ આ ગંભીર વૈશ્વિક કટોકટીનો અસરકારક રીતે સામનો કરી શકશે.

માનનીય અધ્યક્ષજી,

આ કટોકટી અનોખી છે, અને તેના ઉકેલો અલગ રીતે વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે. આપણે દરેક પડકારનો સામનો ધીરજ, સંયમ અને શાંત મનથી કરવો જોઈએ.

માનનીય અધ્યક્ષજી,

જેમ આપણે જોઈએ છીએ, આ યુદ્ધ અંગેની પરિસ્થિતિ દરેક ક્ષણે બદલાઈ રહી છે. તેથી, હું મારા દેશવાસીઓને પણ કહેવા માંગુ છું કે આપણે દરેક પડકાર માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ. આ યુદ્ધની ખરાબ અસરો લાંબા સમય સુધી રહેશે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે. પરંતુ હું મારા દેશવાસીઓને ખાતરી આપું છું કે સરકાર સતર્ક છે, તૈયાર છે અને રણનીતિઓ બનાવી રહી છે અને દરેક નિર્ણય અત્યંત ગંભીરતાથી લઈ રહી છે. દેશના લોકોના હિત આપણા માટે સર્વોપરી છે. આ આપણી ઓળખ છે, આ આપણી તાકાત છે. આ ભાવના સાથે, હું મારું નિવેદન સમાપ્ત કરું છું.

ખુબ ખુબ આભાર!