ભારત પ્રજાસત્તાકના પ્રધાનમંત્રી મહામહિમ દાતો' સેરી અનવર ઇબ્રાહિમના આમંત્રણ પર, મહામહિમ શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ 7 થી 8 ફેબ્રુઆરી 2026 દરમિયાન મલેશિયાની સત્તાવાર મુલાકાત લીધી. આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેની ઊંડી મિત્રતા અને સભ્યતા પર આધારિત લોકો-થી-લોકોના સ્થાયી સંબંધોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તે ભારત-મલેશિયા વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત અને વિસ્તૃત કરવા માટે બંને નેતાઓની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટિ કરે છે.
1957માં રાજદ્વારી સંબંધોની સ્થાપના થઈ ત્યારથી મલેશિયા અને ભારતે પરસ્પર આદર અને સહિયારા મૂલ્યો પર આધારિત ભાગીદારી બનાવી છે, જેને ઓગસ્ટ 2024માં વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી (CSP) માં અપગ્રેડ કરવામાં આવી હતી.
મુલાકાત દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી મોદીનું પર્ડાના પુત્ર કોમ્પલેક્સ, પુત્રજયામાં એક સત્તાવાર સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ, 8 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ નેતાઓએ સત્તાવાર દ્વિપક્ષીય બેઠકો યોજી, જેણે CSPની પુષ્ટિ કરી. પ્રધાનમંત્રીઓએ ઉષ્મા અને સૌહાર્દપૂર્ણ વાતાવરણમાં વ્યાપક અને ઉપયોગી ચર્ચાઓ કરી, જેમાં રાજકીય જોડાણ, સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગ, દરિયાઈ સહયોગ, વેપાર અને રોકાણ, ડિજિટલ અર્થતંત્ર, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, ઊર્જા, કૃષિ, આરોગ્ય, શિક્ષણ, સંસ્કૃતિ, પર્યટન, યુવા આદાનપ્રદાન અને લોકો-થી-લોકોના સંપર્કો તેમજ પરસ્પર હિતના પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક વિકાસ સહિત દ્વિપક્ષીય સંબંધોના સમગ્ર સ્પેક્ટ્રમને આવરી લેવામાં આવ્યા. પ્રધાનમંત્રી અનવર ઇબ્રાહિમે પ્રધાનમંત્રી મોદીના સન્માનમાં સત્તાવાર લંચનું પણ આયોજન કર્યું. તેઓ સંસ્થાકીય સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાના હેતુથી અનેક દ્વિપક્ષીય દસ્તાવેજોના આદાનપ્રદાનના સાક્ષી પણ બન્યા.
બંને નેતાઓએ પુનઃપુષ્ટિ કરી કે બંને દેશો વચ્ચેના ઊંડા ઐતિહાસિક સંબંધો, સહસ્ત્રાબ્દી જૂના સંપર્કો, સહિયારા સાંસ્કૃતિક વારસો અને લોકશાહી મૂલ્યો અને મલેશિયામાં જીવંત ભારતીય સમુદાયની હાજરી દ્વિપક્ષીય સંબંધો માટે એક અનોખો, મજબૂત અને સ્થાયી પાયો બનાવે છે, અને તેના બહુપક્ષીય પાત્રને સતત સમૃદ્ધ બનાવે છે.
રાજકીય સહયોગ
નેતાઓ સંમત થયા કે ઉચ્ચ સ્તરીય મુલાકાતો સહિત નિયમિત ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ અને આદાનપ્રદાનથી દ્વિપક્ષીય સહયોગના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પરસ્પર સમજણ અને તાલમેલ મજબૂત થયો છે. તેમણે પરસ્પર હિતના દ્વિપક્ષીય અને બહુપક્ષીય મુદ્દાઓ પર જોડાણ જાળવવાના મહત્વનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. આ સંદર્ભમાં, વિદેશ કાર્યાલય પરામર્શ (FOC) અને સંયુક્ત કમિશન બેઠકો (JCM) મલેશિયા-ભારત સંબંધોને મજબૂત બનાવવા માટે મુખ્ય પ્લેટફોર્મ છે.
સંસદીય લોકશાહી પ્રત્યેની તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા દ્વારા માર્ગદર્શન આપીને, નેતાઓએ સંસદીય સહયોગ અને આદાનપ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપ્યું, નોંધ્યું કે આવી જોડાણથી સંસ્થાકીય સંબંધો મજબૂત થયા છે અને પરસ્પર સમજણ વધુ ગાઢ બની છે. તેમણે 13-16 જાન્યુઆરી 2026 દરમિયાન 28મી સ્પીકર્સ અને પ્રિસાઇડિંગ ઓફિસર્સ કોન્ફરન્સ (CSPOC) માટે મલેશિયાના પ્રતિનિધિ ગૃહના અધ્યક્ષ, તાન શ્રી દાતો ડૉ. જોહરી અબ્દુલની તાજેતરમાં પૂર્ણ થયેલી ભારત મુલાકાત તેમજ સપ્ટેમ્બર 2025માં ASEAN ઇન્ટર-સંસદીય સભા (AIPA) ની 46મી જનરલ એસેમ્બલી માટે ભારતીય સંસદીય પ્રતિનિધિમંડળની મલેશિયાની મુલાકાત અને 31 મે થી 3 જૂન 2025 દરમિયાન સર્વપક્ષીય સંસદીય પ્રતિનિધિમંડળની મલેશિયાની મુલાકાત પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો.
વેપાર અને રોકાણ સહયોગ
ભારતને એક મહત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક આર્થિક ભાગીદાર તરીકે ઓળખતા, મલેશિયા દ્વિપક્ષીય વેપારમાં વૃદ્ધિની પ્રશંસા કરે છે. બંને નેતાઓએ ભાર મૂક્યો કે આ ભાગીદારી પરસ્પર લાભ અને વ્યૂહાત્મક તાલમેલ પર આધારિત છે. સંતુલિત સહયોગની ભાવનામાં, બંને નેતાઓ વેપારને સરળ બનાવવા અને સેમિકન્ડક્ટર, ડિજિટલ અર્થતંત્ર અને ઔદ્યોગિક સહયોગ સહિત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં તકોનો વિસ્તાર કરવા સંમત થયા.
નેતાઓએ મલેશિયા-ભારત વ્યાપક આર્થિક સહયોગ કરાર (MICECA) અને ASEAN-ભારત વેપાર કરાર (AITIGA) ના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. બંને નેતાઓએ AITIGA ને પરસ્પર ફાયદાકારક, વેપાર-સુવિધાજનક અને વર્તમાન વૈશ્વિક વેપાર પ્રથાઓ સાથે સુસંગત બનાવવા માટે ચાલુ સમીક્ષાનું સ્વાગત કર્યું. બંને નેતાઓએ MICECAની આર્થિક સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવાની ક્ષમતાની પણ પ્રશંસા કરી અને તેના શ્રેષ્ઠ ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપ્યું.
બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ વધતા દ્વિપક્ષીય રોકાણોનું સ્વાગત કર્યું અને પ્રાથમિકતા ક્ષેત્રોમાં વધુ સહયોગ અને રોકાણને પ્રોત્સાહન આપ્યું, જેમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઊર્જા, જેમાં નવીનીકરણીય ઉર્જા, અદ્યતન ઉત્પાદન, સેમિકન્ડક્ટર, આરોગ્યસંભાળ, ડિજિટલ અર્થતંત્ર, ફિનટેક, સ્ટાર્ટઅપ્સ, કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા, આતિથ્ય, ગ્રીન ટેકનોલોજી અને અન્ય ઉચ્ચ-મૂલ્ય ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ મલેશિયાની કંપનીઓ માટે ભારતને એક મુખ્ય રોકાણ સ્થળ તરીકે પ્રકાશિત કર્યું, જ્યારે પ્રધાનમંત્રી અનવર ઇબ્રાહિમે ભારતીય ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજી કંપનીઓની નોંધપાત્ર હાજરીનું સ્વાગત કર્યું, જેમણે મલેશિયામાં ઉચ્ચ-કુશળ નોકરીઓના સર્જનમાં યોગદાન આપ્યું છે.
બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ 7 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ કુઆલાલંપુરમાં ભારત-મલેશિયા સીઈઓ ફોરમની દસમી (10મી) બેઠકનું સ્વાગત કર્યું. નેતાઓએ સીઈઓ ફોરમ આઉટકમ ડોક્યુમેન્ટની પણ નોંધ લીધી અને આશા વ્યક્ત કરી કે ફોરમ બંને દેશો વચ્ચે વેપાર અને રોકાણ સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસોમાં યોગદાન આપવાનું ચાલુ રાખશે.
બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ દ્વિપક્ષીય વેપાર અને રોકાણમાં સ્થાનિક ચલણ સમાધાનના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંક અને બેંક નેગારા મલેશિયા વચ્ચે સતત સહયોગની પ્રશંસા કરી, અને બંને બાજુના ઉદ્યોગોને સ્થાનિક ચલણો, જેમ કે ભારતીય રૂપિયો અને મલેશિયન રિંગિટમાં ઇન્વોઇસિંગ અને વેપારના સમાધાનને વધુ સરળ બનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા.
નેતાઓએ સ્વીકાર્યું કે કનેક્ટિવિટી એ ઉન્નત આર્થિક સહયોગ માટે એક મુખ્ય નિર્ણાયક અને સક્ષમકર્તા છે. આ સંદર્ભમાં, તેઓએ બંને દેશો વચ્ચે વધતી જતી હવાઈ અને દરિયાઈ જોડાણની પ્રશંસા કરી અને તેને વધુ મજબૂત બનાવવા સંમત થયા.
ખાદ્ય સુરક્ષા અને કૃષિ-વસ્તુ સહકાર
બંને નેતાઓએ દરેક દેશની સ્થાનિક નીતિઓનું સન્માન કરીને ખાદ્ય સુરક્ષા અને પોષણ, ખાસ કરીને મુખ્ય ચીજવસ્તુઓના વેપારમાં સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા સંમતિ આપી. તેમણે તેમની વસ્તીની ખાદ્ય સુરક્ષા અને પોષણ જરૂરિયાતોને સુરક્ષિત રાખવા માટે સ્થિર, મજબૂત અને ટકાઉ પુરવઠા શૃંખલા સુનિશ્ચિત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. નેતાઓએ નિયમિત સંવાદ, માહિતીના આદાનપ્રદાન અને કૃષિ ઉત્પાદન અને વેપારમાં સંભવિત વિક્ષેપોની અપેક્ષા રાખવા અને ઘટાડવા માટે સહયોગી પગલાંને પ્રોત્સાહન આપ્યું.
પ્રધાનમંત્રી અનવર ટકાઉ પામ તેલના વિશ્વસનીય સપ્લાયર રહેવાની મલેશિયાની પ્રતિબદ્ધતાને પણ પુનઃપુષ્ટિ કરી. આ સંદર્ભમાં, નેતાઓએ પામ તેલની ખેતીમાં વધુ ગાઢ સહયોગને પ્રોત્સાહન આપ્યું. વધુમાં, બંને પક્ષો પામ તેલ મૂલ્ય શૃંખલા વિકાસમાં સહયોગ પર સંમત થયા, જેમાં ડાઉનસ્ટ્રીમ, ઉચ્ચ-મૂલ્યવર્ધિત પામ-આધારિત ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ બજાર ઍક્સેસ સમસ્યાઓના સમયસર નિરાકરણની ખાતરી કરવા માટે માળખાગત જોડાણ પર પણ સંમત થયા.
ડિજિટલ અને નાણાકીય સહકાર
નેતાઓએ મલેશિયા-ભારત ડિજિટલ કાઉન્સિલ (MIDC) ની ઔપચારિક સ્થાપનાની પ્રશંસા કરી, ડિજિટલ સહયોગને આગળ વધારવા, નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા અને ફિનટેક, ઈ-ગવર્નન્સ, સાયબર સુરક્ષા, કૃત્રિમ બુદ્ધિ, ડિજિટલ જાહેર માળખાગત સુવિધા (DPI) અને ઉભરતી તકનીકો જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગી પ્રોજેક્ટ્સ શોધવા માટે એક મુખ્ય પ્લેટફોર્મ તરીકે તેની સંભાવનાને માન્યતા આપી. બંને નેતાઓએ ભાર મૂક્યો કે MIDC દ્વિપક્ષીય ડિજિટલ જોડાણને મજબૂત કરવા અને બંને દેશોના ડિજિટલ પરિવર્તન એજન્ડાને ટેકો આપવા માટે એક વ્યૂહાત્મક પદ્ધતિ તરીકે સેવા આપશે.
નેતાઓએ NPCI ઇન્ટરનેશનલ લિમિટેડ (NIPL) અને પેનેટ મલેશિયા વચ્ચે દ્વિપક્ષીય ચુકવણી લિંક સ્થાપિત કરવા માટે સહયોગનું સ્વાગત કર્યું. તેમણે નોંધ્યું કે આ સંકલન વ્યવસાય કરવાની સરળતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે અને પ્રવાસીઓ, વિદ્યાર્થીઓ અને નાના વ્યવસાયો માટે સીમલેસ, ઓછા ખર્ચે રેમિટન્સ અને ચુકવણી ઉકેલો પ્રદાન કરશે, જે મલેશિયા અને ભારત વચ્ચે આર્થિક અને લોકો-થી-લોકોના જોડાણને વધુ નજીક બનાવશે.
ઊર્જા અને સેમિકન્ડક્ટર સહયોગ
ઊર્જા ક્ષેત્રમાં નેતાઓએ ભારતના નવીનીકરણીય ઊર્જા અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન લેન્ડસ્કેપમાં PETRONAS અને Gentari દ્વારા કરવામાં આવેલી નોંધપાત્ર પ્રગતિની નોંધ લીધી. આ સંદર્ભમાં બંને નેતાઓએ મોટા પાયે સૌર ઊર્જા પહેલોમાં વધુ સહયોગની વિશાળ સંભાવના પર ભાર મૂક્યો, સ્વચ્છ ઊર્જા ઉકેલો ચલાવવા અને પરસ્પર નેટ-શૂન્ય મહત્વાકાંક્ષાઓ પ્રાપ્ત કરવા માટે મલેશિયાની કુશળતાનો ઉપયોગ કર્યો. મલેશિયા આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર જોડાણ (ISA) ની સ્થાપનામાં ભારતની પહેલની પ્રશંસા કરે છે.
નેતાઓએ વૈશ્વિક ટેકનોલોજી લેન્ડસ્કેપમાં સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગના વ્યૂહાત્મક મહત્વને સ્વીકાર્યું અને આ ક્ષેત્રમાં દ્વિપક્ષીય સિનર્જીને મજબૂત કરવાના પરસ્પર લાભ પર ભાર મૂક્યો. તેમણે એક સ્થિતિસ્થાપક અને સ્પર્ધાત્મક ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે તકનીકી નવીનતા, કાર્યબળ વિકાસ અને સપ્લાય ચેઇન સ્થિરતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી સેમિકન્ડક્ટર મૂલ્ય શૃંખલાને મજબૂત કરવા માટે સહકારને વધુ ગાઢ બનાવવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. પ્રધાનમંત્રીઓએ IIT-મદ્રાસ ગ્લોબલ અને એડવાન્સ્ડ સેમિકન્ડક્ટર એકેડેમી ઓફ મલેશિયા અને ઇન્ડિયન ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ સેમિકન્ડક્ટર એસોસિએશન (IESA) અને મલેશિયા સેમિકન્ડક્ટર ઇન્ડસ્ટ્રી એસોસિએશન (MSIA) વચ્ચેના સહયોગ સહિત ચાલી રહેલા સહયોગ પહેલોની પ્રશંસા કરી.
સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગ
નેતાઓએ મલેશિયા અને ભારત વચ્ચેના મજબૂત સંરક્ષણ સંબંધો પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો, જે નિયમિત આદાનપ્રદાન, મુલાકાતો, સ્ટાફ વાટાઘાટો, કસરતો, તાલીમ અભ્યાસક્રમો અને સંરક્ષણ ઉદ્યોગ સહયોગ દ્વારા પ્રકાશિત થાય છે. તેમણે મલેશિયા-ભારત સંરક્ષણ સહકાર સમિતિ (MIDCOM) અને તેની પેટા સમિતિઓના સફળ પરિણામોનું સ્વાગત કર્યું, જેમાં સ્ટ્રેટેજિક અફેર્સ વર્કિંગ ગ્રુપ (SAWG) અને Su-30 ફોરમની સ્થાપના પર સંદર્ભની શરતોનો સમાવેશ થાય છે.
બંને નેતાઓએ ASEAN સંરક્ષણ મંત્રીઓની મીટિંગ પ્લસ ફ્રેમવર્કમાં ભારતની સતત ભાગીદારીની પ્રશંસા કરી અને 2024-2027 સમયગાળા માટે મલેશિયા સાથે કાઉન્ટર-ટેરરિઝમ વર્કિંગ ગ્રુપના સહ-અધ્યક્ષપદનું સ્વાગત કર્યું. નેતાઓએ ADMM-પ્લસના તમામ સભ્યોને આગામી કાઉન્ટર-ટેરરિઝમ એક્સપર્ટ્સ વર્કિંગ ગ્રુપ ટેબલ-ટોપ એક્સરસાઇઝ (EWG CT TTX) માં ભાગ લેવા આમંત્રણ આપ્યું, જે ભારત અને મલેશિયા દ્વારા સહ-અધ્યક્ષપદ હેઠળ યોજાશે અને 2026માં મલેશિયા દ્વારા આયોજિત કરવામાં આવશે.
નેતાઓએ એરો ઇન્ડિયા 2025 અને લેંગકાવી ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ એન્ડ એરોસ્પેસ એક્ઝિબિશન (LIMA 2025) સહિત સંરક્ષણ પ્રદર્શનોમાં તેમના સંરક્ષણ પ્રતિનિધિમંડળો અને કંપનીઓની નિયમિત ભાગીદારીની પણ નોંધ લીધી.
નેતાઓએ 05-18 ડિસેમ્બર 2025 દરમિયાન ભારતના રાજસ્થાનમાં ભારતીય સેના અને રોયલ મલેશિયન આર્મી વચ્ચે ભારત-મલેશિયા સંયુક્ત લશ્કરી કવાયત, હરિમાઉ શક્તિના પાંચમા (5મા) સંસ્કરણના આયોજન પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો.
પ્રધાનમંત્રીઓએ નિયમિત સદ્ભાવના અને ઓપરેશનલ જમાવટ સહિત ભારત અને મલેશિયા વચ્ચે વધતા દરિયાઈ સહયોગને પ્રોત્સાહન આપ્યું. આ સંદર્ભમાં, તેમણે ઓક્ટોબર 2025માં મલેશિયાના કેમામનમાં INS સહ્યાદ્રીની મુલાકાત અને જુલાઈ 2025માં હાઇડ્રોગ્રાફિક જહાજ INS સંધાયકની મલેશિયાના પોર્ટ ક્લાંગની મુલાકાતની પ્રશંસા કરી. નેતાઓએ દેશો વચ્ચે નિયમિત નૌકાદળ-થી-નૌકાદળ ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓનું પણ સ્વાગત કર્યું, જેમાં 'સમુદ્ર લક્ષ્મણ', મિલાન જેવી દ્વિપક્ષીય અને બહુપક્ષીય નૌકાદળ કવાયતો અને ASEAN-ભારત દરિયાઈ કવાયત (AIME)નો સમાવેશ થાય છે.
નેતાઓએ મલેશિયા-ભારત સુરક્ષા સંવાદ, જે સુરક્ષા બાબતો પર સહયોગ અને પરસ્પર સહાયતાની ચર્ચા કરવા માટે એક મંચ છે, અંતર્ગત મલેશિયા સરકાર અને ભારત પ્રજાસત્તાક સરકાર વચ્ચે સહકાર સ્થાપિત થવા પર પણ સંતોષ વ્યક્ત કર્યો.
બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ સરહદપાર આતંકવાદ સહિત તેના તમામ સ્વરૂપો અને અભિવ્યક્તિઓમાં આતંકવાદની કડક નિંદા કરી. તેમણે આતંકવાદ પ્રત્યે શૂન્ય સહિષ્ણુતા અને વ્યાપક અને ટકાઉ રીતે આતંકવાદનો સામનો કરવા માટે સંયુક્ત આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસો માટે હાકલ કરી. તેઓ કટ્ટરપંથીકરણ અને હિંસક ઉગ્રવાદનો સામનો કરવા, આતંકવાદી ભંડોળનો સામનો કરવા અને માહિતી અને જ્ઞાન વહેંચણી, શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓના આદાનપ્રદાન અને ક્ષમતા નિર્માણમાં સહયોગ દ્વારા આતંકવાદી હેતુઓ માટે નવી અને ઉભરતી તકનીકોના ઉપયોગને રોકવા માટે સંમત થયા. આતંકવાદ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠિત ગુના વચ્ચેના જોડાણોને ઓળખીને, બંને નેતાઓ માહિતી અને શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓના આદાનપ્રદાન સહિત, આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠિત ગુનાના ક્ષેત્રમાં સહયોગ કરવા સંમત થયા. બંને નેતાઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને FATF સહિત આતંકવાદનો સામનો કરવામાં દ્વિપક્ષીય અને બહુપક્ષીય સહયોગને મજબૂત બનાવવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો.
શિક્ષણ અને કૌશલ્ય વિકાસ
બંને નેતાઓએ એકબીજાના દેશોમાં મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓની હાજરી અને મલેશિયન ટેકનિકલ કોઓપરેશન પ્રોગ્રામ (MTCP) અને ભારતીય ટેકનિકલ અને આર્થિક સહયોગ કાર્યક્રમ (ITEC) હેઠળ ચાલી રહેલા કાર્યક્રમોની નોંધ લીધી. તેમણે બંને પક્ષોને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ વચ્ચે વધુ વિદ્યાર્થી અને ફેકલ્ટી આદાનપ્રદાન અને સહયોગને સરળ બનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ મલેશિયાના વિદ્યાર્થીઓને 'ભારતમાં અભ્યાસ' કાર્યક્રમ હેઠળ ભારત દ્વારા આપવામાં આવતી તકોનો લાભ લેવા આમંત્રણ પણ આપ્યું.
નેતાઓએ બંને દેશોની વધતી જતી જરૂરિયાતોને અનુરૂપ કુશળ કાર્યબળ વિકસાવવા માટે ટેકનિકલ અને વ્યાવસાયિક શિક્ષણ અને તાલીમ (TVET)માં સહયોગ વધારવાના મહત્વ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો. તેમણે વ્યાવસાયિક તાલીમને મજબૂત બનાવવા, રોજગારક્ષમતાને પ્રોત્સાહન આપવા અને કૌશલ્ય વિકાસ દ્વારા ટકાઉ આર્થિક વિકાસને ટેકો આપવા માટે સંયુક્ત પહેલ, જ્ઞાન-આદાન-પ્રદાન અને વિનિમય કાર્યક્રમોને પ્રોત્સાહન આપ્યું.
સંસ્કૃતિ, પર્યટન અને લોકો વચ્ચેના સંબંધો
મજબૂત લોકો વચ્ચેના સંબંધોને ધ્યાનમાં રાખીને, બંને પ્રધાનમંત્રીઓ બંને દેશો વચ્ચે કામદારો અને વ્યાવસાયિકોની અવરજવરને વધુ સરળ બનાવવા સંમત થયા.
નેતાઓએ પર્યટનને દ્વિપક્ષીય સહયોગનો મુખ્ય આધારસ્તંભ અને મલેશિયા અને ભારત વચ્ચેના લોકો વચ્ચેના સંબંધોનો મહત્વપૂર્ણ ચાલક ગણાવ્યો. આ સંદર્ભમાં, ભારતે 'મુલાકાત મલેશિયા 2026' અભિયાનનું સ્વાગત કર્યું, જ્યારે મલેશિયાએ 'અતુલ્ય ભારત' પ્રવાસન અભિયાનની પ્રશંસા કરી. બંને પક્ષોએ આર્થિક વિકાસ અને પરસ્પર સમજણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ટકાઉ અને સમાવિષ્ટ પ્રવાસનના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. બંને નેતાઓએ પ્રવાસન સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા અને બંને દેશો વચ્ચે દ્વિ-માર્ગી મુસાફરોની અવરજવર વધારવા માટે તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી.
જીવંત લોકો વચ્ચેના સંબંધોને ઓળખીને, નેતાઓએ ચાલુ વિઝા ઉદારીકરણનું સ્વાગત કર્યું, જેણે પ્રવાસીઓના આગમન અને વ્યવસાયિક મુસાફરીને વેગ આપ્યો છે.
બંને નેતાઓએ પરસ્પર વિશ્વાસ, પરસ્પર લાભ અને જીતના સહકારની ભાવનામાં મલેશિયા અને ભારત વચ્ચે હવાઈ જોડાણને મજબૂત બનાવવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. પ્રવાસન, વેપાર અને લોકો વચ્ચેના આદાનપ્રદાન માટે મુસાફરોની વધતી માંગ અને સુધારેલ જોડાણના મહત્વને ઓળખીને, બંને સરકારો નાગરિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા સંમત થઈ.
આ સંદર્ભમાં, મલેશિયાના પક્ષે હાલના હવાઈ ટ્રાફિક અધિકારોમાં વધુ વધારો કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. ભારતીય પક્ષે આ વિનંતીની નોંધ લીધી.
બંને નેતાઓએ પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટી મલાયા (UM), કુઆલાલંપુર ખાતે થિરુવલ્લુવર ચેર ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટડીઝના પ્રારંભની પ્રશંસા કરી અને યુનિવર્સિટી મલાયા ખાતે થિરુવલ્લુવર સેન્ટરની સ્થાપનાનું સ્વાગત કર્યું. પ્રધાનમંત્રી અનવરે મલેશિયાના નાગરિકો માટે થિરુવલ્લુવર શિષ્યવૃત્તિની જાહેરાતનું સ્વાગત કર્યું.
આરોગ્યસંભાળ સહયોગ
બંને નેતાઓએ આરોગ્યસંભાળ અને પરંપરાગત દવામાં તેમની ભાગીદારીને પુનઃપુષ્ટિ કરી. તેમણે સમગ્ર પ્રદેશમાં મહત્વપૂર્ણ તબીબી જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે આરોગ્ય પહેલ શોધવાનો સંકલ્પ કર્યો.
મલેશિયા ભારતીય ટેકનિકલ અને આર્થિક સહયોગ (ITEC) કાર્યક્રમ હેઠળ પરંપરાગત ભારતીય દવા (TIM) નિષ્ણાતોને મલેશિયામાં ભવિષ્યમાં તૈનાત કરવા માટે જરૂરી વ્યવસ્થા કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે અને ભારત સાથે સક્રિય પરામર્શમાં છે. આ પસંદગીના આરોગ્ય મંત્રાલયની હોસ્પિટલોમાં TIM સેવાઓ ફરી શરૂ કરવામાં મદદ કરશે, જે સંભાળના સંકલિત અને સર્વાંગી મોડેલ તરફ આગળ વધતાં એલોપેથિક દવાને પૂરક બનાવશે.
નેતાઓએ પોષણક્ષમ આરોગ્યસંભાળ અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સના ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલા દ્વિપક્ષીય સહયોગની નોંધ લીધી, અને દવા નિયમન, ફાર્માકોપીયા માન્યતા અને નર્સિંગ સેવાઓના માન્યતાના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ પર બંને પક્ષો વચ્ચે થયેલી ચર્ચાઓનું સ્વાગત કર્યું.
બંને નેતાઓએ ઓક્ટોબર 2025 માં સેન્ટ્રલ કાઉન્સિલ ફોર રિસર્ચ ઇન હોમિયોપેથી (CCRH), ભારત અને યુનિવર્સિટી ઓફ સાયબરજયા (UoC), મલેશિયા વચ્ચે થયેલા સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષરનું સ્વાગત કર્યું, જે હોમિયોપેથીમાં સંશોધન સહયોગ, તાલીમ અને શૈક્ષણિક આદાનપ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
ટકાઉ વિકાસમાં સહકાર
નેતાઓએ જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ પ્રત્યેની તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો અને ઇન્ટરનેશનલ બિગ કેટ એલાયન્સ (IBCA) ના સ્થાપક સભ્ય તરીકે મલેશિયાની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો. બંને નેતાઓએ સંશોધન અને વિકાસ, ક્ષમતા નિર્માણ, ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓની વહેંચણી જેવા ક્ષેત્રોમાં દ્વિપક્ષીય સહયોગ વધારીને મલેશિયા અને ભારત સહિત વિશ્વની મોટી બિલાડીની પ્રજાતિઓનું રક્ષણ અને સંરક્ષણ કરવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો.
કુદરતી અને માનવસર્જિત આપત્તિઓ પ્રત્યે બંને દેશોની નબળાઈને ઓળખતા, નેતાઓએ આપત્તિ સહયોગને મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. આમાં કુશળતાની વહેંચણી, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને શોધ અને બચાવ તકનીકોમાં કર્મચારીઓને તાલીમ આપવી અને સંયુક્ત કસરતો હાથ ધરવાનો સમાવેશ થાય છે. આવા પ્રયાસો બંને દેશોના રાષ્ટ્રીય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તાવાળાઓ વચ્ચે આપત્તિ વ્યવસ્થાપનમાં સહકાર પર સમજૂતી કરાર (MoU) હેઠળ હાથ ધરવામાં આવશે. નેતાઓએ આપત્તિ જોખમ ઘટાડવા અને સ્થિતિસ્થાપકતામાં આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ગઠબંધન ફોર ડિઝાસ્ટર રેઝિલિયન્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (CDRI) સહિત સંબંધિત પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય પહેલોના મહત્વને સ્વીકાર્યું.
પ્રાદેશિક અને બહુપક્ષીય સહયોગ
નેતાઓએ મહત્વપૂર્ણ પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર વિચારોનું આદાનપ્રદાન કર્યું. તેમણે સંવાદ અને રાજદ્વારી દ્વારા સંઘર્ષોના શાંતિપૂર્ણ ઉકેલની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.
મલેશિયાએ ભારતના 2026 બ્રિક્સ પ્રમુખપદનું સ્વાગત કર્યું, જ્યારે ભારતે બ્રિક્સ ભાગીદાર દેશ તરીકે મલેશિયાની ભૂમિકાને સમર્થન આપવાની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને બ્રિક્સ સભ્ય બનવાની મલેશિયાની આકાંક્ષાનો ઉલ્લેખ કર્યો. બંને નેતાઓએ આ સહયોગને વધુ સંતુલિત અને પ્રતિનિધિત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા સુધારવા તરફ એક વ્યૂહાત્મક સીમાચિહ્નરૂપ ગણાવ્યો. બંને નેતાઓએ એ પણ સ્વીકાર્યું કે આવી ભાગીદારી અર્થતંત્રોને સમાન વૈશ્વિક શાસન અને ટકાઉ વિકાસમાં રચનાત્મક રીતે યોગદાન આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે.
બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સહિત બહુપક્ષીય મંચો પર સહયોગ મજબૂત કરવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓમાં સુધારાઓને સમર્થન આપવા સંમત થયા. તેમણે સમકાલીન વાસ્તવિકતાઓને પ્રતિબિંબિત કરવા અને UNSC સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોને વધુ પ્રતિનિધિત્વપૂર્ણ બનાવવા માટે બહુપક્ષીયતા સુધારવા માટે સાથે મળીને કામ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો. બહુપક્ષીય મંચો પર પરસ્પર સમર્થનની મજબૂત ભાવનાને પ્રતિબિંબિત કરતા, બંને નેતાઓએ વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય ઉમેદવારો માટે પરસ્પર સમર્થનની ચર્ચા કરી. સુધારેલા UNSCમાં ભારતના કાયમી સભ્યપદ માટે મલેશિયાના સમર્થનની ભારતે ઊંડી પ્રશંસા કરી.
બંને નેતાઓએ ભ્રષ્ટાચાર સામે લડવા અને અટકાવવામાં સહયોગ પર સમજૂતી કરાર (MoU); આપત્તિ વ્યવસ્થાપન પર MoU; મલેશિયામાં વીમાધારક વ્યક્તિઓ તરીકે ભારતીય નાગરિકો માટે સામાજિક સુરક્ષા કાર્યક્રમો અને પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવા પર સહકાર પર MoC; અને ઑડિઓ-વિઝ્યુઅલ સહ-ઉત્પાદન પર કરારનું સ્વાગત કર્યું. નેતાઓએ સેમિકન્ડક્ટર્સ; આરોગ્યસંભાળ; રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા; અને વ્યાવસાયિક શિક્ષણ અને તાલીમ (TVET) ના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ પર મલેશિયા અને ભારત વચ્ચે નોંધોના આદાનપ્રદાનની પણ નોંધ લીધી. વધુમાં, નેતાઓએ યુએન પીસકીપિંગ કોઓપરેશન પર MoU ના નવીકરણ અને ઇન્ટરનેશનલ બિગ કેટ્સ એલાયન્સ (IBCA) પર ફ્રેમવર્ક કરારને મલેશિયા દ્વારા બહાલી આપવા પર પત્રોના આદાનપ્રદાન (EoL) ની પણ નોંધ લીધી.
બંને નેતાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના સિદ્ધાંતો પર આધારિત, ખાસ કરીને 1982ના યુનાઇટેડ નેશન્સ કન્વેન્શન ઓન ધ લો ઓફ ધ સી (UNCLOS) માં પ્રતિબિંબિત, નેવિગેશન અને ઓવરફ્લાઇટની સ્વતંત્રતા અને અવરોધ વિનાના કાયદેસર વાણિજ્યનો આદર કરવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. બંને નેતાઓએ તમામ પક્ષોને UNCLOS 1982 સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના સાર્વત્રિક રીતે માન્ય સિદ્ધાંતો અનુસાર શાંતિપૂર્ણ માધ્યમથી વિવાદોનું નિરાકરણ કરવા વિનંતી કરી.
પ્રધાનમંત્રી અનવર ઇબ્રાહિમે ASEAN એકતા અને ASEAN કેન્દ્રિયતા માટે ભારતના સંપૂર્ણ અને સતત સમર્થનનું સ્વાગત કર્યું. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ 2025માં ASEANના સફળ અધ્યક્ષપદની પ્રશંસા કરી અને ASEAN-ભારત વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને સંયુક્ત રીતે મજબૂત બનાવવામાં તેમના સમર્થન બદલ મલેશિયા અને અન્ય ASEAN સભ્ય દેશોનો આભાર માન્યો.
બંને નેતાઓએ મુક્ત, ખુલ્લા, નિયમો-આધારિત, શાંતિપૂર્ણ અને સમૃદ્ધ ઇન્ડો-પેસિફિકને પ્રોત્સાહન આપવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાને પુનરાવર્તિત કરી. બંને પક્ષોએ AOIP અને ભારતના ઇન્ડો-પેસિફિક મહાસાગર પહેલ (IPOI) વચ્ચે વધુ સારા સહયોગ દ્વારા 'ASEAN-ભારત સંયુક્ત નિવેદન ઓન ધ એશિયન આઉટલુક ઓન ધ એશિયન આઉટલુક ઓન ધ એશિયન ઇનિશિયેટિવ (AOIP) ઓન ધ એશિયન આઉટલુક ઓન ધ એશિયન ઇનિશિયેટિવ' ને અમલમાં મૂકવાના પ્રયાસોને વધુ ગાઢ બનાવવાનું સ્વાગત કર્યું, જેમાં AOIP ના સહયોગના ક્ષેત્રોને અમલમાં મૂકવા માટે નક્કર પહેલનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ તેમની મુલાકાત દરમિયાન તેમના અને તેમના પ્રતિનિધિમંડળને આપેલા ઉષ્માભર્યા સ્વાગત અને આતિથ્ય માટે પ્રધાનમંત્રી અનવર ઇબ્રાહિમ અને મલેશિયાના લોકોનો ઊંડો આભાર વ્યક્ત કર્યો. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ નજીકના ભવિષ્યમાં પ્રધાનમંત્રી અનવર ઇબ્રાહિમને ભારતની મુલાકાત લેવા માટે ઉષ્માભર્યું આમંત્રણ આપ્યું.
