প্রধানমন্ত্রীয়ে আজি নতুন দিল্লীত কেন্দ্রীয় তথ্য আয়োগ(চিআইচি)ৰ নতুন ভৱন উদ্বোধন কৰে।
তেওঁ উল্লেখ কৰে যে এই ভৱনটো নিৰ্ধাৰিত দিনৰ আগেয়ে নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু ইয়াৰ বাবে নিৰ্মাণ কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত সকলো এজেন্সিক তেওঁ অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰে। তেওঁ কয় যে ‘পৰিবেশ অনুকূল গৃহ-৪’ ৰেটিংযুক্ত ভৱনসমূহত শক্তিৰ ৰাহি হোৱাৰ উপৰি পৰিবেশ সংৰক্ষণৰ কামতো যথেষ্ট সুবিধা হ’ব।
কেন্দ্রীয় তথ্য আয়োগৰ কাম-কাজৰ মাজত সংহতি আৰু সমন্বয় সাধনৰ কাম এই নতুন ভৱনটিত উন্নত হৈ উঠিব বুলি তেওঁ আশা প্রকাশ কৰে।
কেন্দ্রীয় তথ্য আয়োগৰ মোবাইল এপৰ শুভাৰম্ভ প্রসংগত প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে কয় যে ইয়াৰ জৰিয়তে নাগৰিকসকলে অতি সহজেই তেওঁলোকে আবেদন জনাব পৰাৰ লগতে আয়োগৰ বিভিন্ন তথ্যও তেওঁলোকে আহৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব।
প্রধানমন্ত্রীয়ে কয় যে গণতান্ত্রিক আৰু অংশীদাৰিত্বমূলক প্রশাসনিক আন্তঃগাঁথনিৰ মূল চর্তই হ’ল স্বচ্ছতা আৰু দায়বদ্ধতা। কেন্দ্রীয় তথ্য আয়োগ এই ক্ষেত্রত এক গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰে। বিশ্বস্ত আৰু নির্ভৰযোগ্য প্রশাসন আৰু পৰিচালনৰ ক্ষেত্রত এই ধৰণৰ প্রতিষ্ঠানসমূহে এক অনুঘটকৰ দায়িত্ব পালন কৰে বুলি কয়।
প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে কয় যে দেশৰ গণতন্ত্রৰ এগৰাকী ‘সবল নাগৰিক’ হৈছে আমাৰ গণতন্ত্ৰৰ বলিষ্ঠ স্তম্ভ। বিগত চাৰ বছৰ ধৰি বিভিন্ন প্ৰচেষ্টা আৰু আঁচনিৰ জৰিয়তে সাধাৰণ লোকৰ ওচৰত তথ্যৰ যোগান ধৰাৰ উপৰি, তেওঁলোকৰ সবলীকৰণৰ দায়িত্বও পালন কৰিছে কেন্দ্রীয় চৰকাৰে। প্রসংগক্ৰমে তেওঁ আধুনিক তথ্য যোগানৰ পাঁচটি মূল স্তম্ভৰ কথাও ব্যাখ্যা কৰে।
প্রধানমন্ত্রীৰ মতে প্রথম স্তম্ভটি হৈছে ‘প্ৰশ্ন’। এই প্রসংগত নাগৰিককেন্দ্রিক MyGov মঞ্চটিৰ কথা উল্লেখ কৰে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে। দ্বিতীয়টৌ স্তম্ভ হৈছে পৰামৰ্শ। প্রধানমন্ত্রীয়ে কয় যে চিপিজিআৰএএমএছ অথবা ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ জৰিয়তে পোৱা বিভিন্ন প্রস্তাৱ আৰু পৰামর্শৰ খতিয়ান পাবলৈ তেওঁৰ চৰকাৰ বিশেষভাবে আগ্রহী।
তৃতীয় স্তম্ভ হৈছে বাৰ্তালাপ। তেওঁ কয় যে চৰকাৰ আৰু দেশৰ নাগৰিকসকলৰ মাজত এই স্তম্ভটিয়ে যোগাযোগ ৰক্ষা কৰে। ‘সক্রিয়তা’ক তেওঁ চতুর্থ স্তম্ভ হিচাপে চিহ্নিত কৰে। প্রধানমন্ত্রীৰ মতে জিএছটি ৰূপায়ণৰ সময়ত বিভিন্ন অভিযোগ আৰু পৰামর্শসমূহক সক্রিয়ভাবে প্ৰযোজ্য কৰাৰ চেষ্টা কৰা হয়।
পঞ্চম স্তম্ভ হৈছে তথ্য। প্রধানমন্ত্রীয়ে কয় যে চৰকাৰৰ কামেই হ’ল তাৰ কাম আৰু আঁচনি সম্পর্কে নাগৰিকসকলক অবগত কৰা। তেওঁ কয় যে চৰকাৰে অনলাইন ডেছবোর্ডৰ জৰিয়তে সঠিক সময়ত সকলো তথ্য লাভ কৰাৰ ব্যৱস্থা আৰম্ভ কৰিছে। ‘সৌভাগ্য’ আৰু ‘উজ্জ্বলা’ৰ দৰে দুখন আঁচনি ৰূপায়ণৰ অগ্রগতি সন্দৰ্ভত এইদৰে তথ্যৰ যোগান ধৰা হৈছে।
প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে কয় যে সকলো তথ্য সাধাৰণভাবে জানিব খুজিলে, সেয়া নিয়মিতভাবে সংশ্লিষ্ট দপ্তৰ তথা মন্ত্রালয়সমূহৰ ৱেব পোর্টেলত আপলোড কৰা হয়। নাগৰিক সেৱাৰ মানদণ্ডক অধিক উন্নত কৰি তুলিবলৈ ডিজিটেল প্রযুক্তিৰ আশ্রয় গ্রহণ কৰা হৈছে। একেদৰে বিভিন্ন প্রকল্পৰ কাম-কাজ সন্দৰ্ভত তাৎক্ষণিক তথ্য সংগ্রহৰ ব্যৱস্থাও আৰম্ভ হৈছে। যোৱা সপ্তাহত ‘প্রগতি’ৰ মঞ্চত এটি ড্রোন কেমেৰাৰ সাহায্যত কেদাৰনাথৰ পুনর্নিমাণ কার্যসূচীৰ অগ্রগতিৰ খতিয়ান লোৱা হয় বুলি উল্লেখ কৰে প্রধানমন্ত্রীয়ে। তেওঁ কয় যে ‘প্রগতি’ৰ মঞ্চত অনুষ্ঠিত বৈঠকসমূহৰ সুবাদতে ৯ লাখ কোটি টকাৰো অধিক বিনিয়োগৰ বিভিন্ন প্রকল্প ৰূপায়ণত যথেষ্ট গতি বৃদ্ধি হৈছে।
যোগান আৰু নিষ্পত্তি বিভাগ বন্ধ কৰি দিয়াৰ সম্পর্কত প্রধানমন্ত্রীয়ে কয় যে বর্তমান ৰাজহুৱা প্ৰস্তুতকৰণ ব্যৱস্থা ই-মার্কেট বা জিইএমৰ মঞ্চৰ জৰিয়তে আৰম্ভ হৈছে। ইয়াৰ ফলত দুর্নীতি দমনৰ সমান্তৰালভাৱে চৰকাৰী প্ৰস্তুতকৰণ ব্যৱস্থাত স্বচ্ছতাও নিশ্চিত কৰাও সম্ভৱ হৈছে। চৰকাৰৰ সৈতে সাধাৰণ মানুহৰ যোগাযোগৰ ক্ষেত্রত কোনো মানুহকে ব্যক্তিগতভাবে উপস্থিত থকাৰ বাবে এতিয়া আৰু সময় নষ্ট কৰিব লগা নহয়।
পদ্ধতিগত ব্যবৱস্থাসমূহৰ স্বচ্ছতা প্রসাৰৰ ফলত চৰকাৰী কাম-কাজত জনসাধাৰণে এতিয়া আৰু অধিক আস্থা ৰাখিব পাৰিছে বুলি মন্তব্য কৰে প্রধানমন্ত্রীয়ে।
প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে কয় যে নাগৰিকসকলে তেওঁলোকৰ অধিকাৰ আৰু কর্তব্যৰ প্ৰতি সজাগ হোৱা উচিৎ। কেন্দ্রীয় তথ্য আয়োগও সঠিকভাবে কাম কৰি যোৱাৰ বিষয়টোক গুৰুত্ব সহকাৰে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰে। তেওঁ কয় যে বর্তমানৰ পৰিস্থিতি আৰু ভৱিষ্যতেৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি দায়িত্বশীল প্রত্যেক প্রতিষ্ঠানৰ অধিকাৰ আৰু কর্তব্যৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰাখি চলা উচিৎ।
Democratic और Participative Governance के लिए Transparency और Accountability बहुत आवश्यक है। जब व्यवस्थाओं में पारदर्शिता आती है, लोगों के प्रति जिम्मेदारी बढ़ती है, उत्तरदायित्व का भाव होता है तो सरकारों के काम करने का तरीका और योजनाओं का Impact दोनों ही बदल जाते हैं: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
साथियों, मैं मानता हूँ कि empowered citizen हमारे लोकतंत्र का सबसे मजबूत स्तंभ है। पिछले 4 वर्ष में आपने देखा है कि किस तरह केंद्र सरकार ने अलग-अलग माध्यमों के जरिए देश के लोगों को Inform और Empower करने का प्रयास किया है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
इतिहास में इस बात के अनेक उदाहरण मिलते हैं कि जब information को one way channel की तरह treat किया जाता है, तो उसके कितने गंभीर परिणाम निकलते हैं। इसलिए हमारी सरकार one dimensional approach के बजाय, आधुनिक Information Highway के सिद्धांत पर काम करती है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
आज के आधुनिक information highway के पाँच Pillars हैं जिन पर हम एक साथ काम कर रहे हैं। ये 5 Pillars हैं- Ask, Listen, Interact, Act, और Inform.
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
पहले स्तंभ Ask पर विस्तार से बात करूं, तो सरकार की पॉलिसी और प्रोजेक्ट में, बेहतर governance के लिए लोगों के हर तरह के सवालों को प्राथमिकता दी जाती है। MyGov जो दुनिया का सबसे बड़ा citizen engagement platform है, वहां लोग अपने तमाम सवालों के साथ सरकार के साथ जुड़ते हैं: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
दूसरा Pillar है: ‘Listen’. आज देश में ऐसी सरकार है, जो लोगों की बात सुनती है। CPGRAMS, सोशल मीडिया पर जो सुझाव दिए जाते हैं, उन पर सरकार गंभीरता से ध्यान देती है। हमारी सरकार में अनेक बार लोगों से मिले सुझावों, उनके Feedback के बाद पॉलिसी में परिवर्तन तक किए गए हैं।
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
सवाल और सुझाव जितना ही महत्वपूर्ण है Interaction और ये Information highway का तीसरा Pillar है। मैं मानता हूं कि Interaction से सरकार और नागरिकों के बीच एक emotional connect भी स्थापित होता है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
Information highway का चौथा Pillar है- ‘Act’। सवाल-सुझाव-संवाद के बाद अगर Action में कमी रह जाए, तो सारी मेहनत व्यर्थ जानी तय है। GST के दौरान भी आपने देखा होगा कि कैसे शिकायतों पर त्वरित कार्रवाई करते हुए नए नियम बनाए गए और नियमों में बदलाव भी किया गया: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
आज भारत तेजी के साथ digitally empowered society की ओर बढ़ रहा है। IT का इस्तेमाल न सिर्फ प्रक्रियाओं को आसान बनाने के लिए किया जा रहा है बल्कि इस तकनीक ने transparency और quality of service भी सुनिश्चित की है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
तय समय पर पूरी हो रही योजनाएं, तय लक्ष्य में पूरी हो रही योजनाएं, Next Generation Infrastructure बनाने में आई Speed, उनका Scale, ये तभी संभव हुआ है, जब बिल्कुल Ground Level पर जाकर प्रक्रियाओं को सुधारा गया है और Transparency स्थापित की गई है: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
इस इमारत का ही उदाहरण लीजिए। CIC का गठन करीब 12 साल पहले किया गया था। तब से लेकर आयोग का कार्य किराए की इमारतों में चल रहा था। 2014 में NDA सरकार बनने के बाद सभी प्रक्रियाओं को तेज किया, इस इमारत के लिए 60 करोड़ रुपए स्वीकृत किए और तेजी से काम शुरू करवाया गया: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
महत्वपूर्ण ये कि इसका निर्माण कार्य इस महीने के आखिर में पूरा होना था, लेकिन संबंधित विभागों ने सारा कार्य पूरा करके पिछले साल नवंबर में ही Commission को इसका कब्जा दे दिया: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
मुझे याद है पिछले साल ही मुझे दिल्ली में ही डॉक्टर आंबेडकर इंटरनेशनल सेंटर के लोकार्पण का भी अवसर मिला था। इस सेंटर को बनाने का फैसला हुआ था 1992 में। लेकिन 23 साल तक कुछ नहीं हुआ। इसके बाद, इसी सरकार में शिलान्यास हुआ और लोकार्पण भी: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
व्यवस्थाओं में जो ये बदलाव है, इसका विस्तार संसद से लेकर सड़क तक, प्रधानमंत्री कार्यालय से लेकर पंचायत भवन तक, हर तरफ देखा जा रहा है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
आपकी जानकारी में होगा कि अभी हाल ही में वाणिज्य मंत्रालय में कई दशक पुराना एक विभाग बंद हुआ है। ये विभाग था Directorate General of Supplies and Disposals. इसमें करीब ग्यारह सौ कर्मचारी थे, जिन्हें अब अलग-अलग विभागों में शिफ्ट किया जा रहा है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
आपकी जानकारी में ये होगा कि ये विभाग क्यों बंद हुआ है। हमारी सरकार ने Public Procurement के लिए GeM बनाया है, ये उसी का परिणाम है। सरकारी खरीद में होने वाले भ्रष्टाचार को खत्म करने में, सरकारी खरीद की प्रक्रिया को Transparent बनाने में GeM पोर्टल बड़ी भूमिका निभा रहा है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
