న్యూ ఢిల్లీ లో కేంద్రీయ సమాచార సంఘం (సిఐసి) నూతన భవనాన్ని ప్రధాన మంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ ఈ రోజు ప్రారంభించారు.
ఈ భవనం గడువు తేదీ కన్నా ముందుగానే పూర్తి అయిందని ఆయన పేర్కొంటూ, దీని నిర్మాణంలో పాలుపంచుకొన్న అన్ని సంస్థలను అభినందించారు. పర్యావరణ మిత్ర పూర్వకమైన గృహ-IV రేటింగ్ పర్యావరణాన్ని సంరక్షించడంలో తోడ్పడుతుందని, అలాగే, శక్తి సంబంధితమైన ఆదా కు కూడా ఇది దోహదం చేస్తుందని ఆయన అన్నారు.
ఈ నూతన భవనం సిఐసి కార్యకలాపాలను సమన్వయపరచడంతో పాటు, మెరుగైన సహకారాన్ని సాధించే విషయంలో తోడ్పాటును అందించగలదన్న ఆశాభావాన్ని ప్రధాన మంత్రి వ్యక్తం చేశారు.
సిఐసి యొక్క మొబైల్ యాప్ ప్రారంభం గురించి ప్రధాన మంత్రి మాట్లాడుతూ, ఇది విజ్ఞప్తులను సులభంగా దాఖలు చేయడంలో పౌరులకు అనువుగా ఉంటుందని, కమిషన్ అందజేసే సమాచారాన్ని వారు సులభంగా అందుకోగలిగేటట్టు చేస్తుందని కూడా వివరించారు.
ప్రజాస్వామ్యయుతమైన పరిపాలనకు మరియు భాగస్వామ్యం తరహా పరిపాలనకు పారదర్శకత్వం, ఇంకా జవాబుదారుతనం ఆవశ్యకమని ప్రధాన మంత్రి స్పష్టం చేశారు. ఈ విషయంలో సిఐసి ఒక కీలక పాత్రను పోషిస్తుందని ఆయన అన్నారు.
నమ్మకం పై ఆధారపడ్డ పరిపాలనకు ఈ తరహా సంస్థలు ఉత్ప్రేరకాలుగా పని చేస్తాయని ఆయన వివరించారు. ‘‘సాధికారిత కలిగిన ఒక పౌరుడు’’ మన ప్రజాస్వామ్యానికి అత్యంత దృఢమైన స్తంభం అని ప్రధాన మంత్రి అభివర్ణించారు. గత నాలుగు సంవత్సరాలలో వివిధ మార్గాలలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రజలకు సమాచారాన్ని చేరవేస్తూ, వారిని శక్తివంతులను చేస్తోందని ఆయన తెలిపారు. ఆధునిక ఇన్ఫర్మేశన్ హైవే యొక్క అయిదు స్తంభాలను ఆయన ఏకరువు పెట్టారు.
ప్రశ్నలు అడగడాన్ని ఒకటో స్తంభంగా ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ సందర్భంగా పౌరులతో అనుబంధం కోసం ఏర్పాటు చేసిన MyGov ను గురించి ప్రస్తావించారు. రెండో స్తంభం సూచనలను ఆలకించడం. సామాజిక మాధ్యమాలలో, లేదా CPGRAMS నుండి సలహాలను అందుకోవడానికి, వాటిని స్వీకరించడానికి ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉందని ఆయన చెప్పారు.
మూడో స్తంభం ముఖాముఖి. ఈ ప్రక్రియ ప్రభుత్వానికి, పౌరులకు నడుమ సంధానాన్ని ఏర్పరుస్తుందని ఆయన చెప్పారు. నాలుగో స్తంభం క్రియాశీలత్వం. జిఎస్టి అమలు సందర్భంగా ఫిర్యాదులకు మరియు సలహాలకు సంబంధించిన అనుశీలనను చురుకుగా చేపట్టడం జరిగినట్లు ప్రధాన మంత్రి తెలిపారు.
ఇక అయిదో స్తంభం సమాచారం. ప్రభుత్వ కర్తవ్యమల్లా తాను చేపడుతున్న పనులను గురించి పౌరులకు తెలియ జేయడమేనని ప్రధాన మంత్రి పేర్కొన్నారు. వాస్తవ కాలం ప్రాతిపదికన తాజా సమాచారాన్ని అందించడం అనే కొత్త అభ్యాసాన్ని ప్రభుత్వం మొదలు పెట్టిందని ఆయన చెప్పారు. ‘సౌభాగ్య’, ‘ఉజాలా’ ల వంటి పథకాల పురోగతిని గురించిన సమాచారాన్ని అందుబాటులోకి తీసుకువచ్చినట్లు ఆయన గుర్తు చేశారు.
సాధారణంగా కోరేటటువంటి సమాచారాన్ని ఆయా విభాగాలకు మరియు మంత్రిత్వ శాఖలకు చెందిన వెబ్ పోర్టల్స్ లో అప్ లోడ్ చేయడం జరుగుతోందని ప్రధాన మంత్రి తెలిపారు. పౌరులకు అందజేసే సేవల నాణ్యతను మరియు పారదర్శకత్వాన్ని మెరుగు పరచేందుకు డిజిటల్ సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించుకొంటున్నట్లు ఆయన చెప్పారు. ఇదే తీరున ప్రాజెక్టుల అమలుపై వాస్తవ కాల పద్ధతిలో పర్యవేక్షణ సాగుతోందని కూడా తెలిపారు. గత వారంలో నిర్వహించిన ‘ప్రగతి’ సమావేశంలో కేదార్నాథ్ లో పునర్ నిర్మాణ పనుల తాలూకు పురోగతిని ఒక డ్రోన్ కెమెరా ద్వారా పర్యవేక్షించిన విషయాన్ని ప్రధాన మంత్రి వివరించారు. 9 లక్షల కోట్ల రూపాయలకు పైగా వ్యయంతో సాగుతున్న ప్రాజెక్టుల పనులను వేగవంతం చేయడంలో ‘ప్రగతి’ సమావేశాలు తోడ్పాటును అందించినట్లు ఆయన చెప్పారు.
డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సప్లయస్ అండ్ డిస్పోజల్స్ ను మూసివేయడాన్ని గురించి ప్రధాన మంత్రి సోదాహరణంగా వివరించారు. ప్రస్తుతం ప్రభుత్వ కొనుగోళ్ళను GeM వేదిక ద్వారా జరుపుతున్నట్లు ఆయన తెలిపారు. ఇది అవినీతిని అంతం చేయడంలోను మరియు ప్రభుత్వ కొనుగోలు విధానంలో పారదర్శకత్వానికి బాట వేసినట్లు ఆయన వివరించారు. ఇదే సందర్భంలో ప్రభుత్వానికి ప్రజలకు మధ్య చోటు చేసుకొనే కార్యకలాపాలలో మానవ ప్రమేయాన్ని కనీస స్థాయికి కుదించిన అంశాన్ని కూడా ఆయన ప్రస్తావించారు.
వ్యవస్థలో పారదర్శకత్వం పెరుగుతున్న కొద్దీ ప్రభుత్వం పట్ల విశ్వాసం అధికమవుతుందని ప్రధాన మంత్రి అన్నారు.
పౌరులు వారి యొక్క హక్కులను మరియు విధులను తెలుసుకొని ఉండాలని ఆయన అన్నారు. ‘‘సరైన రీతిలో వ్యవహరించడానికి’’ ఉన్న ప్రాముఖ్యాన్ని గురించి సిఐసి సైతం ప్రజలకు తెలియజెప్ప గలుగుతుందని ఆయన అన్నారు. హక్కుల విషయంలో సాగించే అన్వేషణ క్రమంలో, బాధ్యతలను మరచిపోకుండా ఉండడం ముఖ్యం అని ఆయన చెప్పారు. ప్రస్తుత స్థితిగతులతో పాటు భవిష్యత్తులో ఎదురయ్యే సవాళ్ళను దృష్టిలో పెట్టుకొని ప్రతి ఒక్క బాధ్యతాయుత సంస్థా తన హక్కులను తన కర్తవ్యాలతో సరితూచుకోవాలని ఆయన సూచించారు.
Democratic और Participative Governance के लिए Transparency और Accountability बहुत आवश्यक है। जब व्यवस्थाओं में पारदर्शिता आती है, लोगों के प्रति जिम्मेदारी बढ़ती है, उत्तरदायित्व का भाव होता है तो सरकारों के काम करने का तरीका और योजनाओं का Impact दोनों ही बदल जाते हैं: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
साथियों, मैं मानता हूँ कि empowered citizen हमारे लोकतंत्र का सबसे मजबूत स्तंभ है। पिछले 4 वर्ष में आपने देखा है कि किस तरह केंद्र सरकार ने अलग-अलग माध्यमों के जरिए देश के लोगों को Inform और Empower करने का प्रयास किया है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
इतिहास में इस बात के अनेक उदाहरण मिलते हैं कि जब information को one way channel की तरह treat किया जाता है, तो उसके कितने गंभीर परिणाम निकलते हैं। इसलिए हमारी सरकार one dimensional approach के बजाय, आधुनिक Information Highway के सिद्धांत पर काम करती है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
आज के आधुनिक information highway के पाँच Pillars हैं जिन पर हम एक साथ काम कर रहे हैं। ये 5 Pillars हैं- Ask, Listen, Interact, Act, और Inform.
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
पहले स्तंभ Ask पर विस्तार से बात करूं, तो सरकार की पॉलिसी और प्रोजेक्ट में, बेहतर governance के लिए लोगों के हर तरह के सवालों को प्राथमिकता दी जाती है। MyGov जो दुनिया का सबसे बड़ा citizen engagement platform है, वहां लोग अपने तमाम सवालों के साथ सरकार के साथ जुड़ते हैं: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
दूसरा Pillar है: ‘Listen’. आज देश में ऐसी सरकार है, जो लोगों की बात सुनती है। CPGRAMS, सोशल मीडिया पर जो सुझाव दिए जाते हैं, उन पर सरकार गंभीरता से ध्यान देती है। हमारी सरकार में अनेक बार लोगों से मिले सुझावों, उनके Feedback के बाद पॉलिसी में परिवर्तन तक किए गए हैं।
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
सवाल और सुझाव जितना ही महत्वपूर्ण है Interaction और ये Information highway का तीसरा Pillar है। मैं मानता हूं कि Interaction से सरकार और नागरिकों के बीच एक emotional connect भी स्थापित होता है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
Information highway का चौथा Pillar है- ‘Act’। सवाल-सुझाव-संवाद के बाद अगर Action में कमी रह जाए, तो सारी मेहनत व्यर्थ जानी तय है। GST के दौरान भी आपने देखा होगा कि कैसे शिकायतों पर त्वरित कार्रवाई करते हुए नए नियम बनाए गए और नियमों में बदलाव भी किया गया: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
आज भारत तेजी के साथ digitally empowered society की ओर बढ़ रहा है। IT का इस्तेमाल न सिर्फ प्रक्रियाओं को आसान बनाने के लिए किया जा रहा है बल्कि इस तकनीक ने transparency और quality of service भी सुनिश्चित की है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
तय समय पर पूरी हो रही योजनाएं, तय लक्ष्य में पूरी हो रही योजनाएं, Next Generation Infrastructure बनाने में आई Speed, उनका Scale, ये तभी संभव हुआ है, जब बिल्कुल Ground Level पर जाकर प्रक्रियाओं को सुधारा गया है और Transparency स्थापित की गई है: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
इस इमारत का ही उदाहरण लीजिए। CIC का गठन करीब 12 साल पहले किया गया था। तब से लेकर आयोग का कार्य किराए की इमारतों में चल रहा था। 2014 में NDA सरकार बनने के बाद सभी प्रक्रियाओं को तेज किया, इस इमारत के लिए 60 करोड़ रुपए स्वीकृत किए और तेजी से काम शुरू करवाया गया: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
महत्वपूर्ण ये कि इसका निर्माण कार्य इस महीने के आखिर में पूरा होना था, लेकिन संबंधित विभागों ने सारा कार्य पूरा करके पिछले साल नवंबर में ही Commission को इसका कब्जा दे दिया: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
मुझे याद है पिछले साल ही मुझे दिल्ली में ही डॉक्टर आंबेडकर इंटरनेशनल सेंटर के लोकार्पण का भी अवसर मिला था। इस सेंटर को बनाने का फैसला हुआ था 1992 में। लेकिन 23 साल तक कुछ नहीं हुआ। इसके बाद, इसी सरकार में शिलान्यास हुआ और लोकार्पण भी: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
व्यवस्थाओं में जो ये बदलाव है, इसका विस्तार संसद से लेकर सड़क तक, प्रधानमंत्री कार्यालय से लेकर पंचायत भवन तक, हर तरफ देखा जा रहा है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
आपकी जानकारी में होगा कि अभी हाल ही में वाणिज्य मंत्रालय में कई दशक पुराना एक विभाग बंद हुआ है। ये विभाग था Directorate General of Supplies and Disposals. इसमें करीब ग्यारह सौ कर्मचारी थे, जिन्हें अब अलग-अलग विभागों में शिफ्ट किया जा रहा है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
आपकी जानकारी में ये होगा कि ये विभाग क्यों बंद हुआ है। हमारी सरकार ने Public Procurement के लिए GeM बनाया है, ये उसी का परिणाम है। सरकारी खरीद में होने वाले भ्रष्टाचार को खत्म करने में, सरकारी खरीद की प्रक्रिया को Transparent बनाने में GeM पोर्टल बड़ी भूमिका निभा रहा है: PM
— PMO India (@PMOIndia) March 6, 2018
