ਨਮਸਕਾਰ!
ਬਜਟ ਵੈਬਿਨਾਰ ਲੜੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੁਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧੇ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਦੋ ਵੈਬਿਨਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਬਜਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੀਮਤੀ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਆਏ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਬਜਟ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਬਜਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਲਾਭ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਤਜਰਬਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਅ ਅਤੇ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਜਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲੇ। ਬਜਟ ਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪੈਸਾ ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰੀਏ? ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਅ ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਸਾਥਿਓ,
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਖੇਤੀ, ਐਗਰੀਕਲਚਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਇਹ ਸਭ ਸਾਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਖੇਤੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤਿਕ ਥੰਮ੍ਹ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ 10 ਕਰੋੜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ 4 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਨਮਾਨ ਨਿਧੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡੇਢ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵਾਪਸੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾਗਤ ਕਰਜ਼ਾ ਕਵਰੇਜ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਫ਼ਸਲ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਗਭਗ 2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਦਾਵੇ ਨਿਪਟਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਜਦੋਂ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਚੌਥਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, 25 ਸਾਲ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤਦ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰਨਾ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਚਰਚਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸੁਝਾਅ, ਬਜਟ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ।
ਸਾਥਿਓ,
ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਲਮੀ ਮੰਗ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਵੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਲਈ ਮੌਸਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਭਰਪੂਰ ਹਾਂ। ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਬਜਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਲਈ ਅਣਗਿਣਤ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਜਟ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਾਰੀਅਲ, ਕਾਜੂ, ਕੋਕੋ, ਚੰਦਨ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਸਾਡੇ ਜੋ ਰਾਜ ਹਨ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਫ਼ਸਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤ ਇੰਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਕੇਰਲ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਹੋਵੇ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਾਰ ਨਾਰੀਅਲ ’ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਲਾਭ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।
ਸਾਥਿਓ,
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੇਖੀਏ, ਅਗਰਵੁੱਡ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਹ ਅਗਰਬੱਤੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਨਾ, ਉਹ ਅਗਰਵੁੱਡ ਤੋਂ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਹਿਮਾਲਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਮੌਸਮੀ ਮੇਵੇਦਾਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਿਰਯਾਤ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧੇਗਾ, ਤਾਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਵਾਧੇ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜੇਗਾ। ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇਯੋਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਮਾਹਰਾਂ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕਿਵੇਂ ਆਉਣ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਟੀਚੇ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਗੁਣਵੱਤਾ, ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਮਿਆਰ ਵਰਗੇ ਹਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਭੋਜਨ ਸਮੇਤ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਰਸਾਇਣ-ਮੁਕਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਇਣ-ਮੁਕਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ।
ਸਾਥਿਓ,
ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੱਛੀ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ। ਅੱਜ, ਸਾਡੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਤਲਾਬ, ਮਿਲਾ ਕੇ, ਲਗਭਗ 400,000 ਟਨ ਮੱਛੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। 200,000 ਟਨ ਵਾਧੂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਮੌਜੂਦਾ 400,000 ਟਨ ਵਿੱਚ 200,000 ਟਨ ਹੋਰ ਜੋੜਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਗ਼ਰੀਬ ਮਛੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪੇਂਡੂ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਆਲਮੀ ਮੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿਹਾਰਕ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮੈਪ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕਲੱਸਟਰ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਹੈਚਰੀਜ਼, ਫੀਡ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ, ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੇਂਡੂ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ, ਉੱਚ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰੋਗੇ, ਉਹ ਉਸ ਕੰਮ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰੇਗਾ।
ਸਾਥੀਓ,
ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਖੇਤਰ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਵਿਕਾਸ ਵਾਲਾ ਥੰਮ੍ਹ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ "ਇੱਕ ਧਰਤੀ, ਇੱਕ ਸਿਹਤ" ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੌਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰ। ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ-ਖ਼ੁਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 125 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੋਕੁਲ ਮਿਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਕਿਸਾਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਾਸ ਫ਼ੰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਗੋਬਰਧਨ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮਲ-ਮੂਤਰ, ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗੋਬਰਧਨ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਦੁੱਧ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਾ ਗੋਬਰ ਵੀ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੋਬਰਧਨ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਰਾਹੀਂ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੇ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਲਾਭ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ।
ਸਾਥੀਓ,
ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਫ਼ਸਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਜੋਖ਼ਮ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਮਦਨ ਦੇ ਬਦਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਫ਼ਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲਾਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ 'ਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਮਿਸ਼ਨ ਸਾਰੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਾਥੀਓ,
ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਜਟ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਬਜਟ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਹੀ ਨਵੀਂਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਾਥੀਓ,
ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਲਿਆਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ, ਈ-ਨੈਮ ਰਾਹੀਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਐਗਰੀਸਟੈਕ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਤਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਡਿਜੀਟਲ ਪਛਾਣ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਆਈਡੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ 90 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਆਈਡੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਜ਼ਮੀਨੀ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿਸਥਾਰ ਵਰਗੇ ਏਆਈ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਰ ਸਾਥੀਓ,
ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿਸਟਮ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀ ਇਸ 'ਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਤੋਂ ਉੱਭਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਝਾਅ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ।
ਸਾਥੀਓ,
ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਪੇਂਡੂ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ, ਸਵਾਮਿਤਵ ਯੋਜਨਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਸੜਕ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਲਖਪਤੀ ਦੀਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਵੀਂਆਂ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਅਸੀਂ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਖਪਤੀ ਦੀਦੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਹੁਣ, 2029 ਤੱਕ, ਸਾਨੂੰ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਰ ਜੋੜਨੇ ਹਨ ਅਤੇ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਰ ਲਖਪਤੀ ਦੀਦੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਅ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਣਗੇ।
ਸਾਥੀਓ,
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੰਡਾਰਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਭਿਆਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਗੋਦਾਮ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਭੰਡਾਰਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖੇਤੀ ਉੱਦਮੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ, ਖੇਤੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਖੇਤੀ ਵਿੱਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਨਿਰਯਾਤ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਾਉਣਾ ਅੱਜ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਰਚਾ ਕਰੋਗੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਵੈਬਿਨਾਰ ਲਈ ਮੇਰੀਆਂ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਵਿਚਾਰ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਵਿਚਾਰ, ਇਸ ਬਜਟ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਆਉਣਗੇ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ।
ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ।
ਨਮਸਕਾਰ।
