ସୋମନାଥଙ୍କର ଜୟ!
ସୋମନାଥଙ୍କର ଜୟ!
ହର-ହର ମହାଦେବ!
ଗୁଜରାଟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଭୂପେନ୍ଦ୍ର ଭାଇ ପଟେଲ; ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାଇ ହର୍ଷ ସଂଘଭୀ; ଗୁଜରାଟ ସରକାରଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ; ସାଂସଦ ଏବଂ ବିଧାନସଭାର ସଦସ୍ୟ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମାନ୍ୟବର ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ, ମହିଳା ଏବଂ ଭଦ୍ରବ୍ୟକ୍ତିଗଣ।
ଆଜି, ପ୍ରଭାସ ପାଟଣର ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଏକ ଚମତ୍କାର ଆଲୋକରେ ଝଲସୁଛି। ମହାଦେବଙ୍କର ଏହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକାଶ - ଏହି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଉଭୟରୁ ହେଉଥିବା ପୁଷ୍ପବର୍ଷା, ଭବ୍ୟ ପତାକାର ଆଲୋକମୟ ଆଭା, କଳା, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନ, ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ରର ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ଜପ, ଗର୍ଭଗୃହ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲୁଥିବା ‘ଶିବ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ’ର ଅଖଣ୍ଡ ପାଠ ଏବଂ ଏହା ସହିତ ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗର ପ୍ରକମ୍ପିତ ଗର୍ଜନ; ଏମିତି ଅନୁଭବ ହେଉଛି ଯେପରି ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଏକ ସ୍ୱରରେ କଥା କହୁଛି: "ସୋମନାଥଙ୍କର ଜୟ! ସୋମନାଥଙ୍କର ଜୟ!"
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଯାହାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସମୟ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ କାଳାତୀତ; ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ କାଳସ୍ୱରୂପ – ଆଜି ଆମେ ସେହି ଦେବାଧିଦେବ ମହାଦେବଙ୍କର ବିଗ୍ରହ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ୭୫ତମ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରୁଛୁ। ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଶେଷରେ ବିଲୀନ ହୁଏ- ‘ଯତୋ ଜୟତେ ପାଲ୍ୟତେ ଯେନ ବିଶ୍ୱମ୍, ତମ-ଐଶମ୍ ଭଜେ ଲୀୟତେ ଯାତ୍ରା ବିଶ୍ୱମ୍!’ ଆଜି, ଆମେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଧାମର ପୁନଃପ୍ରତିଷ୍ଠା ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରୁଛୁ। ଯିଏ ଘାତକ ବିଷ ‘ହଳାହଳ’ ପାନ କରି ନୀଳକଣ୍ଠ ହୋଇଥିଲେ, ଆଜି ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଶରଣରେ ଏଠାରେ ‘ସୋମନାଥ ଅମୃତ ମହୋତ୍ସବ’ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଏସବୁ ଭଗବାନ ସଦାଶିବଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ମାତ୍ର।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଦାଦା ସୋମନାଥଙ୍କ ଜଣେ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତ ଭାବରେ, ମୁଁ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅନେକ ଥର ପରିଦର୍ଶନ କରିଛି; ଅନେକଥର ମୁଁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନତମସ୍ତକ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ, ଆଜି ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିବା ସମୟରେ, ଏହି ଯାତ୍ରା ମୋତେ ଏକ ସୁଖଦ ଅନୁଭୂତି ଦେଉଥିଲା। କିଛି ମାସ ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲି। ସେହି ସମୟରେ, ଆମେ ‘ସୋମନାଥ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବ’ ପାଳନ କରୁଥିଲୁ। ପ୍ରଥମ ବିଧ୍ୱଂସର ୧୦୦୦ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ସୋମନାଥଙ୍କ ଅବିନାଶୀ ରୂପର ଗୌରବ ଏବଂ ଆଜି ଏହି ଆଧୁନିକ ସ୍ୱରୂପର ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ୭୫ ବର୍ଷ - ଆମେ କେବଳ ଦୁଇଟି ଆୟୋଜନର ଅଂଶୀଦାର ନୁହେଁ, ବରଂ, ଭଗବାନ ଶିବ ଆମକୁ ଏହି ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଐତିହ୍ୟର ଅମର ଯାତ୍ରାକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
୭୫ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ – ଆଜିର ଏହି ଦିନରେ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରର ପୁନଃପ୍ରତିଷ୍ଠା କୌଣସି ସାଧାରଣ ଘଟଣା ନଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ୧୯୪୭ରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଥିଲା, ୧୯୫୧ରେ ସୋମନାଥଙ୍କର ‘ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା’ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନ ଚେତନାର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଷଣା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା। ସ୍ୱାଧୀନତା ସମୟରେ, ସର୍ଦ୍ଦାର ସାହେବ ୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟକୁ ଏକୀକୃତ କରି ଏକ ଅଖଣ୍ଡ ଭାରତର ଆଧୁନିକ ରୂପରେଖ ଗଢ଼ିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ସୋମନାଥଙ୍କର ପୁନଃପ୍ରତିଷ୍ଠା ମାଧ୍ୟମରେ, ସେ ବିଶ୍ୱକୁ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ଭାରତ କେବଳ ସ୍ୱାଧୀନତା ହାସଲ କରିନାହିଁ; ଭାରତ ତାହାର ପ୍ରାଚୀନ ଗୌରବକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବାର ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଚାଲିଛି।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ତେଣୁ, ଆଜି ଏହି ଅବସରରେ, ମୁଁ କେବଳ ବିଗତ ୭୫ ବର୍ଷର ଏକ ସାରଣୀ ଦେଖୁନାହିଁ। ଏଠାରେ, ମୁଁ ବିନାଶ ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ସଂକଳ୍ପ ଦେଖିପାରୁଛି, ଏକ ସଂକଳ୍ପ ଯାହାକୁ ସୋମନାଥ ଏତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସାର୍ଥକ କରିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ, ମୁଁ ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ସତ୍ୟର ବିଜୟ ଦେଖିପାରୁଛି, ଏକ ବିଜୟ ଯାହାକୁ ପ୍ରଭାସ-ପାଟଣ ବାରମ୍ବାର ଜୀବନ୍ତ କରିଛି। ମୁଁ ଏଠାରେ ହଜାର ବର୍ଷର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନାକୁ ଦେଖୁଛି, ଯାହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ମାନବ କଳ୍ୟାଣର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛି। ଏଠାରେ, ମୁଁ ଭାରତର ସେହି ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖିପାରୁଛି, ଯାହାକୁ ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀର କୁଟିଳ ପ୍ରୟାସ ହଟାଇ ପାରିବ ନାହିଁ କିମ୍ବା ପରାସ୍ତ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଏଠାରେ, ମୁଁ ସୋମନାଥ ‘ଅମୃତ ମହୋତ୍ସବ’ ଦେଖିପାରୁଛି ଯାହା କେବଳ ଅତୀତର ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଗାମୀ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣାର ଏକ ମହୋତ୍ସବ ଅଟେ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଏବଂ ଭଗବାନ ସୋମନାଥଙ୍କ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ମହାନ ପର୍ବରେ ମୋର ହାର୍ଦ୍ଦିକ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଉଛି।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଆଜିର ଦିନଟି ଆଉ ଏକ କାରଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ। ୧୧ ମଇ ୧୯୯୮, ଅର୍ଥାତ୍ ଆଜିର ଏହି ଦିନରେ, ଦେଶ ପୋଖରଣରେ ପରମାଣୁ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲା। ୧୧ ମଇ ଦିନ, ଦେଶ ଏହିପରି ପ୍ରଥମ ତିନୋଟି ପରମାଣୁ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲା। ଆମର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମୁଖରେ ଭାରତର ପରାକ୍ରମ ଏବଂ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ, ଏହା ଏମିତି ଏକ ଘଟଣା ଯାହା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଭାରତ-ତାହାର ଏହି ସାମର୍ଥ୍ୟ! କିଏ ଭାରତ, ଯେ, ପରମାଣୁ ପରୀକ୍ଷଣ କରିବ? ଦୁନିଆର ଆଖି ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାରତକୁ କୋଣଠେସା କରିବା ପାଇଁ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥିଲା; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟକୁ ଏଡାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାସ୍ତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆମୂଳଚୂଳ ହଲାଇ ଦେଇଥାନ୍ତା। ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ବଡ଼ ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ଆଗକୁ ଯିବାର ପଥ ପ୍ରାୟତଃ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଆମେ ଏକ ଭିନ୍ନ ଶକ୍ତିରୁ ତିଆରି। ୧୧ ମଇ ପରେ, ବିଶ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆମ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା। ୧୧ ମଇରେ ଆମର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ସଫଳତାର ସହିତ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ, ୧୩ ମଇରେ ଆଉ ଦୁଇଟି ପରମାଣୁ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖାଇଥିଲା ଯେ, ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ସଂକଳ୍ପ ପ୍ରକୃତରେ କେତେ ଅଟଳ। ସେହି ସମୟରେ, ଭାରତ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ସାମୂହିକ ଚାପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା; ତଥାପି, ଅଟଳ-ଜୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ବିଜେପି ସରକାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା ଯେ, ଆମ ପାଇଁ, ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଥମେ। ପୃଥିବୀର କୌଣସି ଶକ୍ତି ଭାରତକୁ ଦବାଇ ପାରିବ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଚାପରେ ଆମକୁ ହାର ମାନିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଦେଶ ପୋଖରଣ ପରମାଣୁ ପରୀକ୍ଷଣକୁ 'ଅପରେସନ୍ ଶକ୍ତି' ନାମ ଦେଇଥିଲା। କାରଣ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସହିତ ‘ଶକ୍ତି’ ର ଆରାଧନା ସର୍ବଦା ଆମର ପରମ୍ପରାର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ ହୋଇଆସିଛି। ପ୍ରକୃତରେ, ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କ ‘ଅର୍ଦ୍ଧନାରୀଶ୍ୱର’ ରୂପରେ - କେବଳ ସେତେବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ‘ଶକ୍ତି’ ସହିତ ଏକୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି। ଆପଣମାନଙ୍କର ପ୍ରାୟ ମନେ ଥିବେ ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଆମ ଦେଶର ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ମିଶନ ସଫଳତା ପାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରମାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଭାରତର ରୋଭର ଅବତରଣ କରିଥିଲା, ସେହି ସ୍ଥାନର ନାମ ମଧ୍ୟ ଆମେ “ଶିବଶକ୍ତି ପଏଣ୍ଟ” ରଖିଥିଲୁ। କାରଣ, ଆମର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସହିତ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଭାବରେ ଜଡିତ ଏବଂ ଭଗବାନ ଶିବ, ‘ଶକ୍ତି’ ସହିତ ଜଡିତ। ଏହା କେତେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଯେ, ଏହି ‘ଜ୍ୟୋର୍ତିଲିଙ୍ଗ’ - ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ - ଯାହାକୁ ଆମେ ସୋମନାଥ ଭାବରେ ପୂଜା କରୁ।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଆମର ଶିବ ଏବଂ ଶକ୍ତି ପୂଜା ପଛରେ ଥିବା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ, ଏହା ଦେଶର ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ - ଏହା ଆଜି ଏକ ସଂକଳ୍ପ ଯାହା ଆମେ ସାକାର ହେଉଥିବାର ଦେଖୁଛୁ। ଏହି ଅବସରରେ, ପ୍ରଭୁ ସୋମନାଥଙ୍କ ପାଦତଳେ ଠିଆ ହୋଇ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ‘ଅପରେସନ ଶକ୍ତି’ର ବାର୍ଷିକୀରେ ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଉଛି।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ପୂର୍ବଥର ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ କହିଥିଲି ଯେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମରେ ହିଁ ‘ସୋମ’ ଅର୍ଥାତ୍ ‘ଅମୃତ’ ଯୁକ୍ତ ଅଛି, ତାଙ୍କୁ କିଏ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବ? ଇତିହାସର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ମନ୍ଦିର ଅଗଣିତ ଆକ୍ରମଣର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି। ଗଜନୀର ମହମୁଦ ଏବଂ ଆଲାଉଦ୍ଦିନ ଖିଲଜୀଙ୍କ ପରି ଅନେକ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ; ଲୁଟେରାମାନେ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରର ବୈଭବକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ସୋମନାଥଙ୍କୁ କେବଳ ଏକ ଭୌତିକ ଗଠନ ଭାବରେ ଦେଖି, ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ଏହା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଘର୍ଷ କରିଥିଲେ। ବାରମ୍ବାର, ଏହି ମନ୍ଦିର, ଏହି ଭୌତିକ କୋଠାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବାରମ୍ବାର, ଏହାକୁ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ପୁଣି ଗଢିଉଠୁଥିଲା। କାରଣ ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ସେମାନେ ଆମ ଜାତିର ପ୍ରକୃତ ଆଦର୍ଶଗତ ଶକ୍ତିକୁ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଆମେ ଏପରି ଲୋକ ଯେଉଁମାନେ ଭୌତିକ ଶରୀରକୁ ନଶ୍ୱର ବୋଲି ଭାବିଥାଉ। କିନ୍ତୁ, ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ, ଏଥିରେ ବାସ କରୁଥିବା ଆତ୍ମା ଅବିନାଶୀ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱ ଆତ୍ମା ‘ସର୍ବାତ୍ମା’। ସେଥିପାଇଁ, ବିଭିନ୍ନ ଯୁଗରେ, ଶିବ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଂକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଆସୁଛନ୍ତି। ରାଜା ଭୋଜ, ରାଜା ଭୀମଦେବ ପ୍ରଥମ, ରାଜା କୁମାରପାଳ, ରାଜା ମହୀପାଳ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ରାଓ ଖଙ୍ଗାର ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ - ଶିବଙ୍କ ଅନେକ ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ - ସମୟ ସମୟରେ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରର ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି। ଲକୁଳୀଶ ଏବଂ ସୋମ ଶର୍ମା ଭଳି ଅନେକ ଋଷି ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନ, ପ୍ରଭାସ ପାଟଣ ଅଞ୍ଚଳର ଐତିହ୍ୟକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ଏହାକୁ ଶୈବ ସାଧନା ଏବଂ ଦର୍ଶନର ଏକ ମହାନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ କରିଛନ୍ତି। ଭବ ବୃହସ୍ପତି, ପଶୁପତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ଭଳି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଏହି ତୀର୍ଥସ୍ଥଳର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିଥିଲେ। ବିଶାଲଦେବ ଏବଂ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଏହି ସ୍ଥାନର ବୌଦ୍ଧିକ ଚେତନାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାର ପବିତ୍ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ସାହସୀ ହମୀରଜୀ ଗୋହିଲ, ବୀର ୱେଗଡ଼ାଜୀ ଭୀଲ, ପୂଜ୍ୟ ଅହଲ୍ୟାବାଇ ହୋଲକର, ବଡୋଦାର ଗାଏକୱାଡ, ଜାମ ସାହେବ ମହାରାଜା ଦିଗବିଜୟସିଂହ - ଏମିତି ଅନେକ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ସୋମନାଥଙ୍କ ସେବାରେ ନିଜର ସର୍ବସ୍ୱ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ। ଆଜି ଏହି ଅବସରରେ, ମୁଁ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ, ଡକ୍ଟର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ଏବଂ ଶ୍ରୀ କେ.ଏମ୍. ମୁନସିଙ୍କ ଭଳି ସମସ୍ତ ଜଣା ଓ ଅଜଣା ମହାନ ଦିବ୍ୟାତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ମୋର ସମ୍ମାନଜନକ ବିନମ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ତାଙ୍କର ସ୍ମରଣ ଆମକୁ ଏହି ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛି ଯେ, ଆମେ କେବଳ ନିଜ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱକୁ ଆସନ୍ତା ପିଢ଼ୀଙ୍କ ହାତରେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ପଣ କରିଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ଆମର ସାଂସ୍କୃତିକ ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ପରିଚୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସିଛି। ଆମକୁ ଏତେ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ମିଳିଛି। କିନ୍ତୁ ଦେଖନ୍ତୁ କି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ, ଦଶକ ଧରି, ଆମେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବୁଝିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଏପରି ଅନେକ ଉଦାହରଣ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ବିଦେଶୀ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ଏକ ଜାତିର ପରିଚୟ ସହିତ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଭାବରେ ଜଡିତ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲେ। ତଥାପି, ଯେତେବେଳେ ସେହି ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଲୋକମାନେ ସୁଯୋଗ ପାଇଲେ, ସେମାନେ ନୂତନ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ପରିଚୟକୁ ପୁନର୍ବାର ସଂରକ୍ଷଣ, ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ପୁନଃପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ଆମ ଦେଶରେ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାଭିମାନ ସହ ଜଡିତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ରାଜନୀତି ହୋଇଆସିଛି। ସୋମନାଥ ନିଜେ ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଛି। ଆମର ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥିଲା ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରର ପୁନରୁଦ୍ଧାର। ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ଏବଂ ଡକ୍ଟର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ଏତେ ପ୍ରବଳ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ଯେପରି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣୁ, ଏହି ପ୍ରୟାସରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନେହେରୁଙ୍କ ତରଫରୁ କେତେ ମାତ୍ରାରେ ବିରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡିଥିଲା। ମୁଁ ଆଜି ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ବିଷୟରେ କହିବି ନାହିଁ; ଏତିକି କହିବା ଯଥେଷ୍ଟ ଯେ, ସର୍ଦ୍ଦାର ସାହେବଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି - ତାଙ୍କର ଅଟଳ ସଂକଳ୍ପ - ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲା ଯେ, ଏତେ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇନଥିଲେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ପ୍ରକୃତରେ ପୁନଃନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଦେଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଲାଗି ରହିଥିବା ଏକ କଳଙ୍କକୁ ଧୋଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଦୁଃଖର ବିଷୟ, ଆମ ଦେଶରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ କିଛି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶକ୍ତି ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ଶକ୍ତିମାନେ ଜାତୀୟ ଗର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ତୁଷ୍ଟିକରଣକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଅନ୍ତି। ଆମେ ରାମ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମାନସିକତା ଦେଖିଛୁ, ଦେଖିଛୁ ଯେ, ସେହି ମହାନ ପ୍ରୟାସକୁ ମଧ୍ୟ କିପରି ବିରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡିଥିଲା। ଆମକୁ ଏପରି ମାନସିକତା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସତର୍କ ରହିବାକୁ ପଡିବ। ଆମକୁ ଏହି ପ୍ରକାରର ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ରାଜନୀତିକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ପଡିବ। ଆମକୁ ବିକାଶ ଏବଂ ଐତିହ୍ୟକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ପଡିବ।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ମୋତେ ସୋମନାଥ ଟ୍ରଷ୍ଟର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଦାଦା ସୋମନାଥଙ୍କ ସେବା କରିବାର ଯେଉଁ ସୁଯୋଗ ମିଳିଛି, ଏହି ମନ୍ଦିର ଓ ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ଐତିହାସିକ କାର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ - ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଜି ସେହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଦେଖୁଛୁ। କିନ୍ତୁ, ଏହା ସହିତ, ମୁଁ ଏହି ସେବାରୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଲାଭ ମଧ୍ୟ ପାଇଛି। ଆଜି ଦେଶବ୍ୟାପୀ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳର ବିକାଶରେ ଯୋଗଦାନ ଦେବାର ସୁଯୋଗ ମୋତେ ଭଗବାନ ସୋମନାଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ - ଏହା ଭଗବାନ ସୋମନାଥଙ୍କ କୃପା ପ୍ରସାଦ।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଆଜି କାଶୀରେ, ଶତାବ୍ଦୀ ପରେ, ବାବା ବିଶ୍ୱନାଥ ଧାମର ଏତେ ଭବ୍ୟ ବିସ୍ତାର ହୋଇଛି। ଆଜି ଉଜ୍ଜୟିନୀରେ, ଆମେ ମହାକାଳ ମହାଲୋକର ମହାନ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛୁ। କେଦାରନାଥ ଧାମର ପୁନଃନିର୍ମାଣ ମଧ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଯେପରି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି, ଅଯୋଧ୍ୟାରେ, ୫୦୦ ବର୍ଷର ପ୍ରତୀକ୍ଷାର ଅନ୍ତ ଘଟିଛି। ଆଜି ସେଠାରେ ଭବ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ରାମଲଲା ବିରାଜମାନ ଅଛନ୍ତି।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଏପରି ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ପବିତ୍ର ମଠ, ମନ୍ଦିର ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହାର ମହିମା ଆମେ ପୁରାଣରେ ଶୁଣିଥିଲୁ - ଆଜି ଆମେ ସେହି ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରାକୁ ଆମ ଆଖି ଆଗରେ ଜୀବନ୍ତ ଦେଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଛୁ। ଏହା ସବୁ କେବଳ ୧୦-୧୨ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଛି।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଆମର ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଅବହେଳା ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଦେଶର ବିକାଶରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହୋଇଆସିଛି। କାରଣ ଆମର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଭାରତର ସଭ୍ୟତାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ କେନ୍ଦ୍ର ନୁହେଁ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଆଜି ଦେଖନ୍ତୁ; ଚାରିଧାମ ରାଜପଥ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଗୋବିନ୍ଦଘାଟରୁ ହେମକୁଣ୍ଡ ସାହିବକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ରୋପୱେ ପ୍ରକଳ୍ପ, କର୍ତ୍ତାରପୁର କରିଡର, ବୌଦ୍ଧ ସର୍କିଟର ବିକାଶ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ସାରା ଦେଶରେ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଆର୍ଥିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି। ସୋମନାଥ ପରିସର ଏହି ଘଟଣାର ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ପ୍ରମାଣ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଛି। ଆଜି, ଶହ ଶହ ପରିବାର ସିଧାସଳଖ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ଟ୍ରଷ୍ଟ ସହିତ ଜଡିତ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକା ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସହିତ ଜଡିତ। ଦେଶ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଣରୁ ଏଠାକୁ ଆସୁଥିବା ପରିଦର୍ଶକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଗୁଜରାଟର ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି। ଏହା, ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଦେଶ ପାଇଁ ପ୍ରଗତି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିର ନୂତନ ପଥ ଖୋଲିଥାଏ।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଆମର ବିଶ୍ୱାସ ଆମକୁ ଜୀବନଯାପନର ଏକ ପଥ ଶିଖାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। କାରଣ ଆମେ ଏହି ନୀତିରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁ- “ସର୍ଵଂ ଖଲ୍ଵିଦଂ ବ୍ରହ୍ମ”! ଅର୍ଥାତ୍ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପାଦାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟ ଈଶ୍ୱରୀୟତାର ଏକ ପ୍ରକାଶନ। ସେଥିପାଇଁ ଆମର ଆସ୍ଥା ନଦୀମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଆମେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଛୁ। ଆମେ ପର୍ବତ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତାର ଭାବନା ପୋଷଣ କରୁ। ଆଜି, ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରକୃତି-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଫେରି ଆସୁଛି, ଆମକୁ ଆମର ଏହି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିବାକୁ ପଡିବ। ଆମର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ସହିତ, ଆମକୁ ସେଗୁଡ଼ିକର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କରିବା ପ୍ରତି ସଚେତନ ରହିବାକୁ ପଡିବ। ଆସନ୍ତୁ ଆମେ ଏପରି ଏକ ଜୀବନଶୈଳୀ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଯାହା ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ପରିବେଶକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆସନ୍ତୁ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଅନୁକରଣୀୟ ମଡେଲ ଭାବରେ ସେବା କରିବା ନିମିତ୍ତ ଆମର ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକୁ ବିକଶିତ କରିବା। ଆମକୁ ଏହି ସଂକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ଆମର ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ଏକୀକୃତ କରି ଆମର ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବାକୁ ପଡିବ।
ବନ୍ଧୁଗଣ,
ଯେତେବେଳେ ନୂତନ ପିଢ଼ି ସେମାନଙ୍କର ଇତିହାସ, ସେମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦେଶର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶକ୍ତି ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ ହୁଏ। ଆଜି ଭାରତ ଯେଉଁ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି ତାହା ଆମର ଏହି ସାଂସ୍କୃତିକ ନିରନ୍ତରତା ପାଇଁ ବହୁତ ଲାଭଦାୟକ। ଆଧୁନିକତା ହେଉ କି ଐତିହ୍ୟ - ଭାରତରେ ଏହାକୁ କେହି ଅଲଗା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଏଠାରେ ପରସ୍ପର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ, ସେମାନେ ପରିପୂରକ ଶକ୍ତି ଯାହା ଏକାଠି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି । ଏହା ଏପରି ଶକ୍ତି ଯାହା ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଣ ସଞ୍ଚାର କରିଥାଏ। ସୋମନାଥ ଆମକୁ ମନେ ପକାଇ ଦିଏ ଯେ, କୌଣସି ରାଷ୍ଟ୍ର ସେତେବେଳେ ହିଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରହିପାରିବ, ଯେତେବେଳେ ସେ ନିଜ ମୂଳ ସହିତ ଜଡିତ ରହିବ; ଯେତେବେଳେ ଆମେ ନିଜ ଐତିହ୍ୟକୁ ସେହି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସର ସହିତ ଆସନ୍ତା ପିଢ଼ୀଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କରିବୁ। ୭୫ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ପୁନର୍ନିର୍ମିତ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଭାରତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜାଗରଣର ଏକ ନୂତନ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଆଜି, ୭୫ ବର୍ଷ ପରେ, ସେହି ସମାନ ଯାତ୍ରା ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆହୁରି ବ୍ୟାପକ ରୂପରେ ଠିଆ ହୋଇଛି। ଆମକୁ ଏହାକୁ ନୂତନ ଉଚ୍ଚତାକୁ ନେଇଯିବାକୁ ପଡିବ। ଆମର ସଂକଳ୍ପ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସମୟରେ ‘ଦାଦା’ ସୋମନାଥଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ସର୍ବଦା ଆମ ସହିତ ରହୁ ବୋଲି ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନା। ପୁଣି ଥରେ ସମସ୍ତ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ, ଆମ ଐତିହ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କୁ, ଏହି ଅବସରରେ ଅନେକ ଅନେକ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଉଛି। ମୋ ସହିତ କୁହନ୍ତୁ :
ଜୟ ସୋମନାଥ!
ଜୟ ସୋମନାଥ!
ହର-ହର ମହାଦେବ!
