ലോകത്തെയാകെ യോഗ ഒന്നിപ്പിച്ചു: പ്രധാനമന്ത്രി
യോഗ ഏവർക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്; അതിരുകൾക്കും പശ്ചാത്തലങ്ങൾക്കും പ്രായത്തിനും കഴിവിനും അതീതമാണത്: പ്രധാനമന്ത്രി
ലോകവുമായി ഐക്യപ്പെടുന്നതിലേക്കുള്ള യാത്രയിലേക്ക് യോഗ നമ്മെ നയിക്കുന്നു; നാം ഒറ്റപ്പെട്ട വ്യക്തികളല്ലെന്നും പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമാണെന്നും അതു നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു: പ്രധാനമന്ത്രി
യോഗ ‘ഞാൻ’ എന്നതിൽനിന്ന് ‘നാം’ എന്നതിലേക്ക് നമ്മെ കൊണ്ടുപോകുന്ന സംവിധാനമാണ്: പ്രധാനമന്ത്രി
​മാനവരാശിയുടെ ജീവശ്വാസത്തിനും സന്തുലിതാവസ്ഥയ്ക്കും വീണ്ടും പൂർണത കൈവരിക്കാനും ആവശ്യമായ താൽക്കാലികവിരാമമേകുന്ന ഒന്നാണു യോഗ: പ്രധാനമന്ത്രി
​ഏവരുടെയും ഉള്ളിലെ ശാന്തി ആഗോളതലത്തിലേക്ക് പരിണമിക്കുന്ന ‘മാനവികതയ്ക്കുള്ള യോഗ 2.0’-ന്റെ തുടക്കം അടയാളപ്പെടുത്താൻ ഈ യോഗാ ദിനത്തിനാകട്ടെ: പ്രധാനമന്ത്രി

ആന്ധ്രാപ്രദേശ് ഗവർണർ സയ്യിദ് അബ്ദുൾ നസീർ ജി, ഈ സംസ്ഥാനത്തെ ജനപ്രിയ മുഖ്യമന്ത്രി, എന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്ത് ചന്ദ്രബാബു നായിഡു ഗാരു, കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭയിലെ എന്റെ സഹപ്രവർത്തകർ, കെ. റാംമോഹൻ നായിഡു ജി, പ്രതാപ്റാവു ജാദവ് ജി, ചന്ദ്രശേഖർ ജി, ഭൂപതി രാജു ശ്രീനിവാസ് വർമ്മ ജി, സംസ്ഥാന ഉപമുഖ്യമന്ത്രി പവൻ കല്യാൺ ഗാരു, മറ്റ് വിശിഷ്ട വ്യക്തികളെ, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട സഹോദരീ സഹോദരന്മാരെ! നിങ്ങൾക്കെല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം!

രാജ്യത്തും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാവർക്കും അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ ദിനത്തിൽ ആശംസകൾ. ഇന്ന്, പതിനൊന്നാം തവണയും, ജൂൺ 21 ന് ലോകം മുഴുവൻ ഒരുമിച്ച് യോഗ ചെയ്യുന്നു. യോഗ എന്നാൽ കൂട്ടിയിണക്കുക എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, യോഗ ലോകത്തെ മുഴുവൻ എങ്ങനെയാണ് ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് കാണുന്നത് അതിശയകരമാണ്. കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിലെ യോഗയുടെ യാത്രയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, എനിക്ക് പലതും ഓർമ്മ വരുന്നു. ജൂൺ 21 അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ ദിനമായി അംഗീകരിക്കണമെന്ന് ഇന്ത്യ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ നിർദ്ദേശിച്ച ദിവസം, ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ ലോകത്തിലെ 175 രാജ്യങ്ങൾ നമ്മുടെ നിർദ്ദേശത്തോടൊപ്പം നിന്നു. ഇന്നത്തെ ലോകത്ത് അത്തരം ഐക്യദാർഢ്യവും പിന്തുണയും ഒരു സാധാരണ സംഭവമല്ല. ഇത് ഒരു നിർദ്ദേശത്തിനുള്ള പിന്തുണ മാത്രമായിരുന്നില്ല, മനുഷ്യരാശിയുടെ നന്മയ്ക്കായുള്ള ലോകത്തിന്റെ കൂട്ടായ ശ്രമമായിരുന്നു. ഇന്ന്, 11 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ ജീവിതശൈലിയുടെ ഭാഗമായി യോഗ മാറിയിരിക്കുന്നുവെന്ന് നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയും. നമ്മുടെ ദിവ്യാംഗ സുഹൃത്തുക്കൾ ബ്രെയിലിൽ യോഗ ശാസ്ത്രങ്ങൾ വായിക്കുന്നതും, ശാസ്ത്രജ്ഞർ ബഹിരാകാശത്ത് യോഗ ചെയ്യുന്നതും, ഗ്രാമങ്ങളിലെ യുവ സുഹൃത്തുക്കൾ യോഗ ഒളിമ്പ്യാഡിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതും കാണുമ്പോൾ എനിക്ക് അഭിമാനം തോന്നുന്നു. ഇതാ നോക്കൂ, എല്ലാ നാവികസേനാ കപ്പലുകളിലും വളരെ അത്ഭുതകരമായ ഒരു യോഗ പരിപാടി നടക്കുന്നു. സിഡ്‌നി ഓപ്പറ ഹൗസിന്റെ പടികളായാലും, എവറസ്റ്റ് കൊടുമുടിയായാലും, സമുദ്രത്തിന്റെ വിശാലതയായാലും, എല്ലായിടത്തും സന്ദേശം ഒന്നുതന്നെയാണ് - യോഗ എല്ലാവർക്കുമുള്ളതാണ്, എല്ലാവർക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. യോഗ എല്ലാവർക്കുമുള്ളതാണ്, അതിരുകൾക്കപ്പുറം, പശ്ചാത്തലങ്ങൾക്കപ്പുറം, പ്രായത്തിനോ കഴിവിനോ അപ്പുറം.

 

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഇന്ന് നാമെല്ലാവരും വിശാഖപട്ടണത്ത് ഒത്തുചേർന്നതിൽ ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്. പ്രകൃതിയുടെയും പുരോഗതിയുടെയും സംഗമസ്ഥാനമാണ് ഈ നഗരം. ഇവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ ഈ പരിപാടി വളരെ നന്നായി സംഘടിപ്പിച്ചു. ചന്ദ്രബാബു നായിഡു ഗാരുവിനെയും പവൻ കല്യാൺ ഗാരുവിനെയും ഞാൻ അഭിനന്ദിക്കുന്നു, നിങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആന്ധ്രാപ്രദേശ് യോഗാന്ധ്ര അഭിയാൻ എന്ന മഹത്തായ സംരംഭം ഏറ്റെടുത്തു. നര ലോകേഷ് ഗാരുവിന്റെ ശ്രമങ്ങളെയും ഞാൻ പ്രത്യേകം പ്രശംസിക്കുന്നു. യോഗയുടെ സാമൂഹിക ആഘോഷം എങ്ങനെയായിരിക്കണം, സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളെയും എങ്ങനെ കൂട്ടിയിണക്കണം, കഴിഞ്ഞ ഒന്നര മാസത്തെ യോഗാ ആന്ധ്രാ പ്രചാരണത്തിൽ അദ്ദേഹം ഇത് കാണിച്ചുതന്നു, ഇതിന് സഹോദരൻ ലോകേഷ് നിരവധി അഭിനന്ദനങ്ങൾ അർഹിക്കുന്നു. ലോകേഷ് സഹോദരൻ ചെയ്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ അത്തരം അവസരങ്ങൾ സാമൂഹിക തലത്തിലേക്ക് എങ്ങനെ ആഴത്തിൽ കൊണ്ടുപോകാമെന്നതിന്റെ ഒരു ഉദാഹരണമായി കാണണമെന്ന് ഞാൻ എന്റെ നാട്ടുകാരോട് പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

രണ്ട് കോടിയിലധികം ആളുകൾ യോഗാന്ധ്ര കാമ്പയിനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് എനിക്ക് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞു. വികസിത ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാന അടിത്തറയായ പൊതുജനപങ്കാളിത്തത്തിന്റെ ചൈതന്യമാണിത്. പൊതുജനങ്ങൾ സ്വയം മുന്നോട്ടുവന്ന് ഒരു കാമ്പയിൻ ഏറ്റെടുക്കുമ്പോൾ, ഒരു ലക്ഷ്യം സ്വന്തമാക്കുമ്പോൾ, ആ ലക്ഷ്യം നേടുന്നതിൽ നിന്ന് നമ്മെ തടയാൻ ആർക്കും കഴിയില്ല. ജനങ്ങളുടെ ഈ നല്ല മനസ്സും നിങ്ങളുടെ പരിശ്രമവും ഈ പരിപാടിയിൽ എല്ലായിടത്തും ദൃശ്യമാണ്.

 

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഈ വർഷത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ ദിനത്തിന്റെ പ്രമേയം 'ഏക ഭൂമി, ഏക ആരോ​ഗ്യത്തിന് യോ​ഗ' എന്നതാണ്. ഈ വിഷയം ആഴത്തിലുള്ള ഒരു സത്യത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ ഓരോ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ആരോഗ്യം പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ക്ഷേമം നമുക്ക് ഭക്ഷണം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്ന മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യത്തെയും, നമുക്ക് വെള്ളം നൽകുന്ന നദികളെയും, നമ്മുടെ പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥകൾ പങ്കിടുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തെയും, നമുക്ക് പോഷകാഹാരം നൽകുന്ന സസ്യങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. യോഗ നമ്മെ ഈ പരസ്പരബന്ധിതാവസ്ഥയിലേക്ക് ഉണർത്തുന്നു. ലോകവുമായുള്ള ഐക്യത്തിലേക്കുള്ള ഒരു യാത്രയിലേക്ക് യോഗ നമ്മെ നയിക്കുന്നു. നമ്മൾ ഒറ്റപ്പെട്ട വ്യക്തികളല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമാണെന്ന് ഇത് നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. തുടക്കത്തിൽ നമ്മുടെ സ്വന്തം ആരോഗ്യവും ക്ഷേമവും നന്നായി പരിപാലിക്കാൻ നമ്മൾ പഠിക്കുന്നു. ക്രമേണ, നമ്മുടെ കരുതലും ചിന്തയും നമ്മുടെ പരിസ്ഥിതിയിലേക്കും, സമൂഹത്തിലേക്കും, ഗ്രഹത്തിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. യോഗ ഒരു മികച്ച വ്യക്തിഗത അച്ചടക്ക മാർഗമാണ്. അതേസമയം, അത് നമ്മെ ഞാൻ എന്നതിൽ നിന്ന് നമ്മളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ്.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

'ഞാൻ എന്നതിൽ നിന്ന് നമ്മൾ' എന്ന വികാരം ഇന്ത്യയുടെ ആത്മാവിന്റെ സത്തയാണ്. ഒരു വ്യക്തി സ്വന്തം താൽപ്പര്യങ്ങളെക്കാൾ സമൂഹത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ മുഴുവൻ മനുഷ്യരാശിക്കും പ്രയോജനം ലഭിക്കൂ. ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്, सर्वे भवन्तु सुखिनः, അതായത്, എല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം എന്റെ കടമയാണ് എന്നാണ്. 'ഞാൻ' എന്നതിൽ നിന്ന് 'നമ്മൾ' എന്നതിലേക്കുള്ള ഈ യാത്ര സേവനത്തിന്റെയും സമർപ്പണത്തിന്റെയും സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനമാണ്. ഈ ചിന്ത സാമൂഹിക ഐക്യത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

നിർഭാഗ്യവശാൽ, ഇന്ന് ലോകം മുഴുവൻ ഒരുതരം സംഘർഷത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. പല മേഖലകളിലും അസ്വസ്ഥതയും അസ്ഥിരതയും വർദ്ധിച്ചുവരികയാണ്. അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ, യോഗ നമുക്ക് സമാധാനത്തിലേക്കുള്ള ദിശാബോധം നൽകുന്നു. സമ്പൂർണ നേട്ടമായി മാറുന്നതിന് സന്തുലിതാവസ്ഥ കൈവരിക്കുന്നതിന് മനുഷ്യരാശിക്ക് വേണ്ട ഒരു താൽക്കാലിക വിരാമ ബട്ടണാണ് യോഗ.

 

ഈ സുപ്രധാന അവസരത്തിൽ ലോക സമൂഹത്തോട് ഒരു അഭ്യർത്ഥന നടത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ യോഗ ദിനം മാനവികതയ്‌ക്കുള്ള യോഗ 2.O യുടെ തുടക്കം കുറിക്കട്ടെ, അവിടെ ആന്തരിക സമാധാനം ആഗോള നയമായി മാറുന്നു. യോഗ വെറുമൊരു വ്യക്തിപരമായ പരിശീലനമല്ല, മറിച്ച് ആഗോള പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ ഒരു മാധ്യമമായി മാറുന്നു. ഓരോ രാജ്യവും, ഓരോ സമൂഹവും യോഗയെ ജീവിതശൈലിയുടെയും പൊതുനയത്തിന്റെയും ഭാഗമാക്കട്ടെ. സമാധാനപരവും സന്തുലിതവും സുസ്ഥിരവുമായ ഒരു ലോകത്തിന് നമ്മൾ ഒരുമിച്ച് പ്രചോദനം നൽകട്ടെ. യോഗ ലോകത്തെ സംഘർഷത്തിൽ നിന്ന് സഹകരണത്തിലേക്കും സമ്മർദ്ദത്തിൽ നിന്ന് പരിഹാരത്തിലേക്കും കൊണ്ടുപോകട്ടെ.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ലോകമെമ്പാടും യോഗ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനായി, ഇന്ത്യ ആധുനിക ഗവേഷണത്തിലൂടെ യോഗ ശാസ്ത്രത്തെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ്. രാജ്യത്തെ പ്രധാന മെഡിക്കൽ സ്ഥാപനങ്ങൾ യോഗയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്ര സംവിധാനത്തിൽ യോഗയുടെ ശാസ്ത്രീയ സ്വഭാവം ഒരു സ്ഥാനം കണ്ടെത്തുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ ഞങ്ങൾ ശ്രമിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ മെഡിക്കൽ, ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ യോഗ മേഖലയിൽ തെളിവുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള തെറാപ്പിയും ഞങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ഡൽഹിയിലെ എയിംസും ഈ ദിശയിൽ വളരെ നല്ല പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഹൃദയ, നാഡീ വൈകല്യങ്ങളുടെ ചികിത്സയിലും സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യത്തിലും മാനസിക ക്ഷേമത്തിലും യോഗ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് എയിംസ് ഗവേഷണം വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

 

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ദേശീയ ആയുഷ് മിഷനിലൂടെ യോഗയുടെയും ക്ഷേമത്തിന്റെയും മന്ത്രം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യയും ഇതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. യോഗ പോർട്ടലിലൂടെയും യോഗാന്ധ്ര പോർട്ടലിലൂടെയും രാജ്യത്തുടനീളം 10 ലക്ഷത്തിലധികം പരിപാടികൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന്, രാജ്യത്തിന്റെ എല്ലാ കോണുകളിലും നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. യോഗയുടെ വ്യാപ്തി എത്രത്തോളം വികസിച്ചുവരുന്നുവെന്നും ഇത് കാണിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഇന്ത്യയിലെ രോഗശാന്തി മന്ത്രം ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രചാരത്തിലാകുന്നുവെന്ന് നമുക്കെല്ലാവർക്കും അറിയാം. ലോകത്തിന് രോഗശാന്തി നൽകുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായി ഇന്ത്യ മാറുകയാണ്. ഇതിൽ യോഗയ്ക്കും വലിയ പങ്കുണ്ട്. യോഗയ്ക്കായി ഒരു പൊതു യോഗ പ്രോട്ടോക്കോൾ സൃഷ്ടിച്ചതിൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു. യോഗ സർട്ടിഫിക്കേഷൻ ബോർഡിന്റെ പരിശീലനം ലഭിച്ച 6.5 ലക്ഷത്തിലധികം വളണ്ടിയർമാർ, ഏകദേശം 130 അംഗീകൃത സ്ഥാപനങ്ങളിലും മെഡിക്കൽ കോളേജുകളിലും 10 ദിവസത്തെ യോഗ മൊഡ്യൂൾ, അത്തരം നിരവധി ശ്രമങ്ങൾ ഒരു സമഗ്രമായ ആവാസവ്യവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള നമ്മുടെ ആയുഷ്മാൻ ആരോഗ്യ മന്ദിറുകളിൽ പരിശീലനം ലഭിച്ച യോഗ അധ്യാപകരെ വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ആളുകൾക്ക് ഇന്ത്യയുടെ ഈ ക്ഷേമ ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ പ്രയോജനം ലഭിക്കുന്നതിനായി പ്രത്യേക ഇ-ആയുഷ് വിസകൾ നൽകുന്നു.

 

സുഹൃത്തുക്കളെ,

യോഗാ ദിനമായ ഇന്ന്, എല്ലാവരുടെയും ശ്രദ്ധ വീണ്ടും അമിതവണ്ണത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അമിതവണ്ണം വർദ്ധിക്കുന്നത് ലോകമെമ്പാടും ഒരു വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. മൻ കി ബാത്ത് പരിപാടിയിലും ഞാൻ ഇതിനെക്കുറിച്ച് വിശദമായി ചർച്ച ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിനായി, നമ്മുടെ ഭക്ഷണത്തിലെ 10 ശതമാനം എണ്ണ കുറയ്ക്കുക എന്ന ഒരു ചലഞ്ചും ഞാൻ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നാട്ടുകാരോടും ജനങ്ങളോടും ഈ വെല്ലുവിളിയിൽ പങ്കുചേരാൻ ഞാൻ വീണ്ടും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. നമ്മുടെ ഭക്ഷണത്തിലെ എണ്ണ ഉപഭോഗം കുറഞ്ഞത് 10 ശതമാനമെങ്കിലും എങ്ങനെ കുറയ്ക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നാം അവബോധം പ്രചരിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എണ്ണ ഉപഭോഗം കുറയ്ക്കുക, അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണക്രമം ഒഴിവാക്കുക, യോഗ ചെയ്യുക എന്നിവയാണ് മികച്ച ഫിറ്റ്നസിനുള്ള മാർ​ഗം.

 

സുഹൃത്തുക്കളെ,

നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് യോഗയെ ഒരു ബഹുജന പ്രസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റാം. ലോകത്തെ സമാധാനത്തിലേക്കും ആരോഗ്യത്തിലേക്കും ഐക്യത്തിലേക്കും നയിക്കുന്ന ഒരു പ്രസ്ഥാനം. ഓരോ വ്യക്തിയും യോഗയിലൂടെ ദിവസം ആരംഭിക്കുകയും ജീവിതത്തിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നിടം. ഓരോ സമൂഹവും യോഗയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും സമ്മർദ്ദത്തിൽ നിന്ന് മുക്തവുമായിരിക്കുന്നിടം. യോഗ മനുഷ്യരാശിയെ ഒന്നിച്ചു നിർത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാധ്യമമായി മാറുന്നിടം. 'ഏക ഭൂമി,ഏക ആരോ​ഗ്യത്തിന് യോ​ഗ' എന്നത് ഒരു ആഗോള പ്രതിജ്ഞയായി മാറുന്നിടം. ആന്ധ്രയുടെ നേതൃത്വത്തെ അഭിനന്ദിക്കുന്നതിനൊപ്പം, ആന്ധ്രയിലെ ജനങ്ങളെയും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള യോഗ പരിശീലകരെയും യോഗ പ്രേമികളെയും അഭിനന്ദിക്കുന്നതിനൊപ്പം, നിങ്ങൾക്കെല്ലാവർക്കും അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ ദിനാശംസകൾ നേരുന്നു. നന്ദി!

 

Explore More
ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം

ജനപ്രിയ പ്രസംഗങ്ങൾ

ശ്രീരാമജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പതാക ഉയർത്തൽ ഉത്സവത്തിനിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസം​ഗം
Millennials Rejected Them, Gen Z Too…’: PM Modi Dismisses Rahul Gandhi’s ‘Vote Chori’ Claims

Media Coverage

Millennials Rejected Them, Gen Z Too…’: PM Modi Dismisses Rahul Gandhi’s ‘Vote Chori’ Claims
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Text of PM’s address during launch of development works, nationwide campaign for HPV vaccination from Ajmer
February 28, 2026
Our government is committed to all-round development: PM
Today, I had the privilege of launching the nationwide HPV vaccination campaign from Ajmer, inaugurating and laying foundation stones for multiple projects and distributing appointment letters to the youth: PM
The HPV vaccination campaign has commenced from Ajmer, this campaign is a significant step towards empowering the Nari Shakti of the country: PM
The double-engine government is moving forward by taking both Rajasthan’s heritage and development together: PM
The campaign to link rivers started by our government will significantly benefit Rajasthan: PM
There is no shortage of sunlight in Rajasthan, this very sunshine is becoming a source of savings and income for the common man: PM
A very significant role is being played by the PM Surya Ghar Free Electricity Scheme, this scheme has the power to change Rajasthan's destiny: PM

भारत माता की जय।

भारत माता की जय।

भारत माता की जय।

तीर्थराज पुष्कर और माता सावित्री की इस पावन भूमि पर, आज मुझे आप सबके बीच आने का, आपके आशीर्वाद प्राप्त करने का अवसर मिला है। इस मंच से मैं सुरसुरा के तेजाजी धाम को, पृथ्वीराज की भूमि अजमेर को प्रणाम करता हूं।

मेरे साथ बोलिए –

तीर्थराज पुष्कर की जय।

तीर्थराज पुष्कर की जय।

वीर तेजाजी महाराज की जय।

वीर तेजाजी महाराज की जय।

भगवान देव नारायण की जय।

भगवान देव नारायण की जय।

वरूण अवतार भगवान झूलेलाल जी की जय।

भगवान झूलेलाल जी की जय।

मंच पर विराजमान राजस्थान के राज्यपाल हरिभाउ बागडे जी, राज्य के लोकप्रिय मुख्यमंत्री श्री भजनलाल शर्मा जी, पूर्व मुख्यमंत्री बहन वसुंधरा जी, केंद्रीय मंत्रिमंडल में मेरे साथी भगीरथ चौधरी जी, उपमुख्यमंत्री प्रेमचंद भैरवा जी, दिया कुमारी जी, संसद में मेरे साथी, भाजपा के प्रदेश अध्यक्ष मदन राठौर जी, उपस्थित अन्य मंत्रिगण, अन्य महानुभाव और राजस्थान के मेरे प्यारे भाई और बहनों। मैं पूज्य संतों का बहुत आभारी हूं, कि हमें आशीर्वाद देने के लिए इतनी बड़ी संख्या में पूज्य संतगण यहां मौजूद हैं।

साथियों,

अजमेर आस्था और शौर्य की धरती है। यहां तीर्थ भी है और क्रांतिवीरों के पदचिन्ह भी हैं। अभी कल ही मैं इजराइल की यात्रा को पूरा करके भारत लौटा हूं। राजस्थान के सपूत मेजर दलपत सिंह के शौर्य को इजराइल के लोग आज भी गौरव से याद करते हैं। मुझे भी इजराइल की संसद में, मेजर दलपत सिंह जी के शौर्य को नमन करने का सौभाग्य मिला। राजस्थान के वीर बाकुरों की, इजराइल के हाइफा शहर को आजाद कराने में जो भूमिका थी, मुझे उसका गौरवगान करने का अवसर मिला है।

साथियों,

कुछ समय पहले ही, राजस्थान में भाजपा की डबल इंजर सरकार को दो साल पूरे हुए हैं, मुझे संतोष है कि आज राजस्थान विकास के नए पथ पर अग्रसर है। विकास के जिन वायदों के साथ भाजपा सरकार आपकी सेवा में आई थी, उन्हें तेजी के साथ पूरा कर रही है। और आज का दिन, विकास के इसी अभियान को तेज करने का दिवस है। थोड़ी देर पहले यहां राजस्थान के विकास से जुड़ी करबी 17 हजार करोड़ रूपयों की परियोजनाओं का शिलान्यास और लोकार्पण हुआ है। सड़क, बिजली, पानी, स्वास्थ्य, शिक्षा, हर क्षेत्र में नई शक्ति जुड़ रही है। ये सारे प्रोजेक्टस राजस्थान की जनता की सुविधा बढ़ाएंगे और राजस्थान के युवाओं के लिए, रोजगार के भी अवसर पैदा करेंगे।

साथियों,

भाजपा की डबल इंजर सरकार लगातार युवा शक्ति को सशक्त कर रही है। दो साल पहले तक राजस्थान से भर्तियों में भ्रष्टाचार और पेपर लीक की ही खबरें चमकती रहती थीं, आती रहती थीं। अब राजस्थान में पेपर लीक पर लगाम लगी है, दोषियों पर सख्त कार्रवाई हो रही है। आज यहां इसी मंच से राजस्थान के 21 हजार से अधिक युवाओं को नियुक्ति पत्र भी सौंपे गए हैं। ये बहुत बड़ा बदलाव आया है। मैं इस बदलाव के लिए, नई नौकरियों के लिए, विकास के सभी कामों के लिए, राजस्थान के आप सभी लोगों को बहुत-बहुत बधाई देता हूं।

साथियों,

आज वीरांगनाओं की इस धरती से, मुझे देशभर की बेटियों के लिए एक अहम अभियान शुरू करने का अवसर मिला है। यहां अजमेर से HPV वैक्सीनेशन अभियान शुरू हुआ है। ये अभियान, देश की नारीशक्ति को सशक्त करने की दिशा में अहम कदम है।

साथियों,

हम सब जानते हैं कि परिवार में जब मां बीमार होती है, तो घर बिखर सा जाता है। अगर मां स्वस्थ है, तो परिवार हर संकट का सामना करने में सक्षम रहता है। इसी भाव से, भाजपा सरकार ने महिलाओं को संबल देने वाली अनेक योजनाएं चलाई हैं।

साथियों,

हमने 2014 से पहले का वो दौर देखा है, जिसमें शौचालय के अभाव में बहनों-बेटियों को कितनी पीड़ा, कितना अपमान झेलना पड़ता था। बच्चियां स्कूल छोड़ देती थीं, क्योंकि वहां अलग टॉयलेट की सुविधा नहीं होती थी। गरीब बेटियां सेनिटरी पैड्स नहीं ले पाती थीं। पहले जो सत्ता में रहे, उनके लिए ये छोटी बातें थीं। इसलिए इन समस्याओं की चर्चा तक नहीं होती थी। लेकिन हमारे लिए ये बहनों-बेटियों को बीमार करने वाला, उनके अपमान से जुड़ा संवेदनशील मसला था। इसलिए, हमने इनका मिशन मोड पर समाधान किया।

साथियों,

गर्भावस्था के दौरान कुपोषण माताओं के जीवन के लिए बहुत बड़ा खतरा होता था। हमने सुरक्षित मातृत्व के लिए योजना चलाई, मां को पोषक आहार मिले, इसके लिए पांच हज़ार रुपए बहनों के खाते में जमा करने की योजना शुरु की। मां धुएं में खांसती रहती थी, लेकिन उफ्फ तक नहीं करती थी। हमने कहा ये नहीं चलेगा। और इसलिए उज्जवला गैस योजना बनाई गई। ये सब इसलिए संभव हुआ, क्योंकि भाजपा सरकार, सत्ता भाव से नहीं, संवेदनशीलता के साथ काम करती है।

साथियों,

21वीं सदी का एक चौथाई हिस्सा बीत चुका है। आज का समय राजस्थान के विकास के लिए बड़ा महत्वपूर्ण है। भाजपा की डबल इंजन सरकार, राजस्थान की विरासत और विकास, दोनों को साथ लेकर चल रही है। हम सब जानते हैं, अच्छी सड़क, अच्छी रेल और हवाई सुविधा सिर्फ सफर आसान नहीं करती, वो पूरे इलाके की किस्मत बदल देती है। जब गांव-गांव तक अच्छी सड़क पहुँचती है, तो किसान अपनी फसल सही दाम पर बेच पाता है। व्यापारी आसानी से अपना सामान बाहर भेज पाते हैं। और हमारा अजमेर-पुष्कर तो, उसकी पर्यटन की ताकत कौन नहीं जानता। अच्छी कनेक्टिविटी का पर्यटन पर सबसे अच्छा असर पड़ता है। जब सफर आसान होता है, तो ज्यादा लोग घूमने आते हैं।

और साथियों,

जब पर्यटक आते हैं तो स्वाभाविक है होटल चलते हैं, ढाबे चलते हैं, कचौड़ी और दाल बाटी ज्यादा बिकती है, यहां राजस्थान के कारीगरों का बनाया सामान बिकता है, टैक्सी चलती है, गाइड को काम मिलता है। यानी एक पर्यटक कई परिवारों की रोज़ी-रोटी बन जाता है। इसी सोच के साथ हमारी सरकार, राजस्थान में आधुनिक कनेक्टिविटी पर बहुत बल दे रही है।

साथियों,

जैसे-जैसे राजस्थान में कनेक्टिविटी का विस्तार हो रहा है, वैसे-वैसे यहां निवेश के लिए भी अवसर लगातार बढ़ते जा रहे हैं। दिल्ली-मुंबई इंडस्ट्रियल कॉरिडोर के इर्द-गिर्द उद्योगों के लिए एक बहुत ही शानदार इंफ्रास्ट्रक्चर बनाया जा रहा है। यानी राजस्थान को अवसरों की भूमि बनाने के लिए, डबल इंजन सरकार हर संभव, अनेक विध काम कर रही है।

साथियों,

राजस्थान की माताएं अपने बच्चों को पालने में ही, राष्ट्र भक्ति का संस्कार देती हैं। राजस्थान की ये धरा जानती है कि देश का सम्मान क्या होता है, और इसीलिए आज राजस्थान की इस धरा पर, मैं आप लोगों से एक और बात कहने आया हूं।

साथियों,

हाल में ही, दिल्ली में, दुनिया का सबसे बड़ा AI सम्मेलन हुआ, Artificial Intelligence इसमें दुनिया के अनेक देशों के प्रधानमंत्री, अनेक देशों के राष्ट्रपति, अनेक देशों के मंत्रि, उस कार्यक्रम में आए थे। दुनिया की बड़ी-बड़ी कंपनियां, उन कंपनियों के कर्ता-धर्ता वो भी एक छत के नीचे इकट्ठे हुए थे। सबने भारत की खुले मन से प्रशंसा की। मैं जरा राजस्थान के मेरे भाई-बहनों से पूछना चाहता हूं। जब दुनिया के इतने सारे लोग, भारत की प्रशंसा करते हैं, ये सुनकर के आपको गर्व होता है की नहीं होता है? आपको गर्व होता है कि नहीं होता है? आपको अभिमान होता है कि नहीं होता है? आपका माथा ऊंचा हुआ या नहीं हुआ? आपका सीना चौड़ा हुआ कि नहीं हुआ?

साथियों,

आपको गर्व हुआ, लेकिन हताशा निराशा में डूबी, लगातार पराजय के कारण थक चुकी कांग्रेस ने क्या किया, ये आपने देखा है। दुनियाभर के मेहमानों के सामने, कांग्रेस ने देश को बदनाम करने की कोशिश की। इन्होंने विदेशी मेहमानों के सामने देश को बेइज्जत करने के लिए पूरा ड्रामा किया।

साथियों,

कांग्रेस, पूरे देश में ल्रगातार हार रही है, और गुस्से में वो इसका बदला, वो भारत को बदनाम करके ले रही है। कभी कांग्रेस, INC यानी इंडियन नेशनल कांग्रेस थी, लेकिन अब INC नहीं बची है, इंडियन नेशनल कांग्रेस नहीं बची है, आज वो INC के बजाय MMC, MMC बन गई है। MMC यानी मुस्लिम लीगी माओवादी कांग्रेस हो चुकी है।

राजस्थान के मेरे वीरों,

इतिहास गवाह है, मुस्लिम लीग भारत से नफरत करती थी, और इसलिए मुस्लिम लीग ने देश बांट दिया। आज कांग्रेस भी वही कर रही है। माओवादी भी, भारत की समृद्धि, हमारे संविधान और हमारे सफल लोकतंत्र से नफरत करते हैं, ये घात लगाकर हमला करते हैं, कांग्रेस भी घात लगाकर, देश को बदनाम करने के लिए कहीं भी घुस जाती है। कांग्रेस के ऐसे कुकर्मों को देश कभी माफ नहीं करेगा।

साथियों,

देश को बदनाम करना, देश की सेनाओं को कमजोर करना, ये कांग्रेस की पुरानी आदत रही है। आप याद कीजिए, यही कांग्रेस है, जिसने हमारी सेना के जवानों को हथियारों और वर्दी तक के लिए तरसा कर रखा था। ये वही कांग्रेस है, जिसने सालों तक हमारे सैनिक परिवारों को वन रैंक वन पेंशन से वंचित रखा था। ये वही कांग्रेस है, जिसके जमाने में विदेशों से होने वाले रक्षा सौदों में बड़े-बड़े घोटाले होते थे।

साथियों,

बीते 11 वर्षों में भारत की सेना ने हर मोर्चे पर आतंकियों पर, देश के दुश्मनों पर करारा प्रहार किया। हमारी सेना, हर मिशन, हर मोर्चे में विजयी रही। सर्जिकल स्ट्राइक से लेकर ऑपरेशन सिंदूर तक, वीरता का लोहा मनवाया, लेकिन कांग्रेस के नेताओं ने इसमें भी दुश्मनों के झूठ को ही आगे बढ़ाया। देश के लिए जो भी शुभ है, जो भी अच्छा है, जो भी देशवासियों का भला करने वाला है, कांग्रेस उस सबका विरोध करती है। इसलिए, देश आज कांग्रेस को सबक सिखा रहा है।

साथियों,

राजस्थान में तो आपने कांग्रेस के कुशासन को करीब से अनुभव किया है। यहां जितने दिन कांग्रेस की सरकार रही, वो भ्रष्टाचार करने और आपसी लड़ाई-झगड़े में ही उलझी रही। कांग्रेस ने हमारे किसानों को भी हमेशा धोखा दिया है। आप याद कीजिए, कांग्रेस ने दशकों तक सिंचाई की परियोजनाओं को कैसे लटकाए रखा। इसका राजस्थान के किसानों को बहुत अधिक नुकसान हुआ है। ERCP परियोजना को कांग्रेस की सरकारों ने केवल फाइलों और घोषणाओं में उलझाकर रखा। हमारी सरकार ने आते ही इस स्कीम को फाइलों से निकालकर धरातल पर उतारने का प्रयास किया है।

साथियों,

हमारी सरकार ने नदियों को जोड़ने का जो अभियान शुरु किया है, उसका बहुत अधिक फायदा राजस्थान को मिलना तय है। संशोधित पार्वती-कालीसिंध-चंबल लिंक परियोजना हो, यमुना-राजस्थान लिंक प्रोजेक्ट हो, डबल इंजन सरकार ऐसी अनेक सिंचाई परियोजनाओं का लाभ किसानों तक पहुंचाने के लिए प्रतिबद्ध है। आज भी झालावाड़, बारां, कोटा और बूंदी जिले के लिए पानी की अनेक परियोजनाओं पर काम शुरु हुआ है। हमारा प्रयास है, कि राजस्थान में भूजल का स्तर भी ऊपर उठे।

साथियों,

भाजपा सरकार, राजस्थान के सामर्थ्य को समझते हुए, योजनाएं बना रही है, उन्हें लागू कर रही है। मुझे खुशी है कि राजस्थान अब, सूरज की ताकत से समृद्धि कमाने वाली धरती बन गया है। हम सब जानते हैं, हमारे राजस्थान में धूप की कोई कमी नहीं। अब यही धूप, सामान्य मानवी के घर की बचत और कमाई का साधन बन रही है। और इसमें बहुत बड़ी भूमिका है, प्रधानमंत्री सूर्यघर मुफ्त बिजली योजना की। इस योजना में राजस्थान का भाग्य बदलने की ताकत है। इस योजना में भाजपा सरकार लोगों को अपनी छत पर सोलर पैनल लगाने के लिए 78 हजार रुपए की सहायता देती है। सरकार सीधे आपके बैंक खाते में पैसे भेजती है। आजादी के बाज सब बजट, सब योजनाएं देख लीजिए, जिसमें मध्यम वर्ग को सबसे ज्यादा लाभ होने वाला है, ऐेसी योजना कभी नजर नहीं आएगी, आज इन परिवारों को सोलर पैनल लगाने के लिए 78 हजार रुपए सीधा सरकार देती है। सबसे अधिक लाभ मध्यम वर्ग के लोग ले रहे हैं। और जिससे घर पर एक छोटा सा बिजली घर तैयार हो जाता है। दिन में सूरज की रोशनी से बिजली बनती है, घर में वही बिजली काम आती है और जो ज्यादा बिजली बनती है, वो बिजली ग्रिड में जाती है। और जिस घर में बिजली बनी होती है, उसे भी इसका लाभ मिलता है।

साथियों,

आज राजस्थान में सवा लाख से अधिक परिवार इस योजना से जुड़ चुके हैं। और इस योजना की वजह से, कई घरों का बिजली बिल लगभग जीरो आ रहा है। यानी खर्च कम हुआ है, बचत ज़्यादा हुई है।

साथियों,

विकसित राजस्थान से विकसित भारत के मंत्र पर हम लगातार काम कर रहे हैं। आज जिन योजनाओं पर काम शुरू हुआ है, वो विकसित राजस्थान की नींव को और अधिक मजबूत करेंगे। जब राजस्थान विकसित होगा, तो यहां के हर परिवार का जीवन समृद्ध होगा। आप सभी को एक बार फिर, विकास परियोजनाओं के लिए बहुत-बहुत शुभकामनाएं। मेरे साथ बोलिये-

भारत माता की जय!

भारत माता की जय!

वंदे मातरम के 150 साल देश मना रहा है। मेरे साथ बोलिये-

वंदे मातरम।

वंदे मातरम।

वंदे मातरम।

वंदे मातरम।

वंदे मातरम।

वंदे मातरम।

वंदे मातरम।

वंदे मातरम।

वंदे मातरम।

वंदे मातरम।

बहुत-बहुत धन्यवाद।