"તમે આ 'અમૃત કાળ'ના 'અમૃત રક્ષક' છો"
"છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, અમે અર્ધલશ્કરી દળોની ભરતી પ્રક્રિયામાં ઘણા મોટા ફેરફારો કર્યા છે"
"કાયદાના શાસન દ્વારા સુરક્ષિત વાતાવરણ વિકાસની ગતિને ઝડપી બનાવે છે"
"છેલ્લા 9 વર્ષમાં પરિવર્તનનો એક નવો તબક્કો જોઈ શકાય છે"
પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે, "9 વર્ષ અગાઉ આજના જ દિવસે શરૂ થયેલી જન ધન યોજનાએ ગાનવ ઔર ગરીબના આર્થિક સશક્તિકરણમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી છે"
"દેશમાં સામાજિક અને આર્થિક પરિવર્તનને વેગ આપવા માટે જન ધન યોજનાએ જે ભૂમિકા ભજવી છે તે ખરેખર અભ્યાસનો વિષય છે"
પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે, "સરકાર અને શાસનમાં પરિવર્તન લાવવાનાં મિશનમાં આપ સૌ યુવાનો મારી સૌથી મોટી તાકાત છો"

નમસ્તે,

દેશની આઝાદીના રક્ષક અને કરોડો લોકોના અમૃત સમાન બનવા બદલ આઝાદીના આ અમૃતમાં આપ સૌને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન. મેં તમને અમૃત રક્ષક એટલા માટે કહ્યા છે કારણ કે આજે જે યુવાનોને નિમણૂક પત્ર મળી રહ્યા છે તેઓ દેશની સેવા કરવાની સાથે સાથે દેશના નાગરિકોની પણ રક્ષા કરશે. તેથી જ એક રીતે તમે આ અમૃતના લોકો છો અને અમૃતના રક્ષક પણ છો.

મારા પરિવારજનો

દેશ ગૌરવ અને આત્મવિશ્વાસથી ભરેલો છે ત્યારે આ વખતે આવા વાતાવરણમાં આ રોજગાર મેળાનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આપણું ચંદ્રયાન અને તેનું રોવર પ્રજ્ઞાન, ચંદ્ર પરથી સતત ઐતિહાસિક ચિત્રો મોકલી રહ્યા છે. આ ગૌરવની ક્ષણે અને આવા સમયે, તમે તમારા જીવનની સૌથી મહત્વપૂર્ણ સફર શરૂ કરવાના છો. હું તમામ સફળ ઉમેદવારો અને તેમના પરિવારજનોને મારી શુભકામનાઓ આપું છું.

 

સાથીઓ,

સેનામાં જોડાવું, સુરક્ષા દળોમાં જોડાવું, પોલીસ સેવામાં જોડાવું, દરેક યુવાનો દેશની રક્ષા માટે ચોકીદાર બનવાનું સપનું જુએ છે. અને તેથી તમારી પાસે મોટી જવાબદારી છે. એટલા માટે અમારી સરકાર તમારી જરૂરિયાતોને લઈને પણ ઘણી ગંભીર છે.

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, અમે અર્ધલશ્કરી દળોની ભરતી પ્રક્રિયામાં ઘણા મોટા ફેરફારો કર્યા છે. અરજીથી પસંદગી સુધીની પ્રક્રિયા ઝડપી કરવામાં આવી છે. અર્ધલશ્કરી દળોમાં ભરતી માટેની પરીક્ષા હવે 13 સ્થાનિક ભાષાઓમાં પણ લેવામાં આવી રહી છે. પહેલા આવી પરીક્ષામાં હિન્દી કે અંગ્રેજી પસંદ કરવાનો જ વિકલ્પ હતો, હવે માતૃભાષાનું મહત્વ વધી ગયું છે. આ પરિવર્તનથી લાખો યુવાનોને રોજગાર મળવાનો માર્ગ ખુલ્યો છે.

ગયા વર્ષે પણ છત્તીસગઢના નક્સલ પ્રભાવિત જિલ્લાઓમાં સેંકડો આદિવાસી યુવાનોની નિમણૂંક કરવામાં આવી હતી. તેઓને નિયમોમાં છૂટછાટ આપીને સુરક્ષા દળોમાં ભરતી કરવાની તક આપવામાં આવી હતી, જેથી તેઓ વિકાસની મુખ્ય ધારા સાથે જોડાયેલા રહે. એ જ રીતે, સરહદી જિલ્લાઓ અને આતંકવાદ પ્રભાવિત જિલ્લાઓના યુવાનો માટે કોન્સ્ટેબલની ભરતી પરીક્ષામાં ક્વોટામાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. સરકારના પ્રયાસોને કારણે અર્ધલશ્કરી દળો સતત મજબૂત થઈ રહ્યા છે.

સાથીઓ,

દેશના વિકાસને સુનિશ્ચિત કરવામાં તમારી જવાબદારીની મહત્વની ભૂમિકા છે. સુરક્ષાનું વાતાવરણ, કાયદાનું શાસન વિકાસની ગતિને વેગ આપે છે. તમે યુપીનું ઉદાહરણ લઈ શકો છો. એક સમયે યુપી વિકાસના મામલામાં ઘણું પાછળ હતું અને ગુનાના મામલામાં ઘણું આગળ હતું. પરંતુ હવે કાયદાનું શાસન સ્થાપિત થવાથી યુપી વિકાસની નવી ઊંચાઈઓને સ્પર્શી રહ્યું છે. એક સમયે ગુંડાઓ અને માફિયાઓના આતંકમાં રહેતા ઉત્તર પ્રદેશમાં ભયમુક્ત સમાજની સ્થાપના થઈ રહી છે. કાયદો અને વ્યવસ્થાનું આવું શાસન લોકોમાં વિશ્વાસ જગાડે છે. અને જ્યારે ગુના ઓછા થયા છે, યુપીમાં રોકાણ પણ વધી રહ્યું છે, રોકાણ આવી રહ્યું છે. ઊલટું, આપણે એ પણ જોઈએ છીએ કે જે રાજ્યોમાં ગુનાખોરી ચરમસીમાએ છે ત્યાં રોકાણ પણ એટલું જ ઘટી રહ્યું છે, આજીવિકાના તમામ કામો ઠપ્પ થઈ જાય છે.

મારા પરિવારજનો,

આજકાલ તમે સતત વાંચો છો અને જુઓ છો કે ભારત વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતું અર્થતંત્ર છે. ભારત આ દાયકામાં ટોપ-3 અર્થતંત્રમાં સામેલ થશે. અને જ્યારે હું તમને આ ગેરંટી આપું છું ત્યારે મોદી આ ગેરંટી મારા દેશવાસીઓ અને મારા પરિવારના સભ્યોને ખૂબ જવાબદારી સાથે આપે છે. પરંતુ જ્યારે તમે આ વાંચશો ત્યારે તમારા મનમાં એક પ્રશ્ન અવશ્ય આવ્યો હશે કે દેશના સામાન્ય નાગરિક પર તેની શું અસર થશે? અને આ પ્રશ્ન પણ બહુ સ્વાભાવિક છે.

 

સાથીઓ,

કોઈપણ અર્થતંત્રને આગળ વધવા માટે દેશના દરેક ક્ષેત્રનો વિકાસ થાય તે જરૂરી છે. ફૂડ સેક્ટરથી લઈને ફાર્મા સુધી, સ્પેસથી લઈને સ્ટાર્ટઅપ્સ સુધી, જ્યારે દરેક સેક્ટર આગળ વધશે ત્યારે અર્થતંત્ર પણ આગળ વધશે. ફાર્મા ઉદ્યોગનો દાખલો લો. રોગચાળા દરમિયાન ભારતના ફાર્મા ઉદ્યોગની ખૂબ પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી. આજે આ ઉદ્યોગ રૂ. 4 લાખ કરોડથી વધુ મૂલ્યનો છે. અને એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે 2030 સુધીમાં ભારતનો ફાર્મા ઉદ્યોગ લગભગ 10 લાખ કરોડ રૂપિયાનો થઈ જશે. હવે આ ફાર્મા ઉદ્યોગ આગળ વધશે, તો તેનો અર્થ શું? આનો અર્થ એ થયો કે આ દાયકામાં ફાર્મા ઉદ્યોગને આજની સરખામણીએ અનેક ગણા વધુ યુવાનોની જરૂર પડશે. રોજગારની ઘણી નવી તકો આવશે.

સાથીઓ,

આજે, દેશમાં ઓટોમોબાઈલ અને ઓટો ઘટકો, આ ઉદ્યોગ પણ ઝડપી વિકાસ સાક્ષી છે. હાલમાં આ બંને ઉદ્યોગોની કિંમત 12 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ છે. આગામી વર્ષોમાં તેમાં વધુ વધારો થવાની ધારણા છે. આ વૃદ્ધિને સંભાળવા માટે ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગને પણ મોટી સંખ્યામાં નવા યુવાનોની જરૂર પડશે, નવા લોકોની જરૂર પડશે, રોજગારીની અસંખ્ય તકો ઊભી થશે. તમે જોયું જ હશે કે આ દિવસોમાં ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગના મહત્વ વિશે ઘણી ચર્ચા થઈ રહી છે. ગયા વર્ષે ભારતનું ફૂડ પ્રોસેસિંગ માર્કેટ આશરે રૂ. 26 લાખ કરોડનું હતું. હવે આગામી સાડા ત્રણ વર્ષમાં આ ક્ષેત્ર લગભગ રૂ. 35 લાખ કરોડનું થશે. એટલે કે, તે જેટલું વિસ્તરણ કરશે, તેટલા વધુ યુવાનોની જરૂર પડશે, રોજગારીની વધુ નવી તકો ખુલશે.

સાથીઓ,

ભારતમાં આજે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો ઝડપથી વિકાસ થઈ રહ્યો છે. છેલ્લા 9 વર્ષમાં કેન્દ્ર સરકારે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર 30 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુનો ખર્ચ કર્યો છે. આ સમગ્ર દેશમાં કનેક્ટિવિટીનું વિસ્તરણ કરી રહ્યું છે, તેનાથી પ્રવાસન અને હોસ્પિટાલિટી ક્ષેત્રે નવી શક્યતાઓ ઉભી થઈ છે. અને નવી શક્યતાઓનો સીધો અર્થ એ છે કે રોજગારીની વધુ તકો ઊભી થઈ રહી છે.

સાથીઓ,

2030 સુધીમાં આપણી અર્થવ્યવસ્થામાં પ્રવાસન ક્ષેત્રનું યોગદાન 20 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ રહેવાનો અંદાજ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ ઉદ્યોગમાંથી જ 13 થી 14 કરોડ લોકોને નવી રોજગારી મળવાની છે. આ તમામ ઉદાહરણો પરથી તમે સમજી શકો છો કે ભારતનો વિકાસ માત્ર સંખ્યાઓની દોડ નથી. આ વિકાસની અસર ભારતના દરેક નાગરિકના જીવન પર પડશે. મતલબ કે મોટી સંખ્યામાં રોજગારીની તકો ઊભી થઈ રહી છે. અને આ આવક અને જીવનની ગુણવત્તામાં વધારો સુનિશ્ચિત કરે છે. આપણે પરિવારમાં પણ જોઈએ છીએ, જો આપણે ખેડૂત હોઈએ, સારો પાક - વધુ પાક, સારા ભાવ, તો ઘર કેવી રીતે ઉજ્જવળ બને છે. કપડાં નવા આવે, બહાર જવાનું મન થાય, નવી વસ્તુઓ ખરીદવાનું મન થાય. જો ઘરની આવક વધે છે તો ઘરના લોકોના જીવનમાં બદલાવ આવે છે. જેમ પરિવારમાં છે, દેશમાં પણ એવું જ છે. જેમ જેમ દેશની આવક વધે છે, દેશની શક્તિ વધે છે, દેશમાં સંપત્તિ વધે છે, ત્યારે દેશના નાગરિકોનું જીવન સમૃદ્ધ થવા લાગે છે.

સાથીઓ,

છેલ્લા 9 વર્ષના અમારા પ્રયાસોથી પરિવર્તનનો બીજો નવો તબક્કો દેખાવા લાગ્યો છે. ગયા વર્ષે ભારતે રેકોર્ડ નિકાસ કરી હતી. આ એ વાતનો સંકેત છે કે વિશ્વના બજારોમાં ભારતીય વસ્તુઓની માંગ સતત વધી રહી છે. મતલબ કે આપણું ઉત્પાદન પણ વધ્યું છે અને ઉત્પાદન માટે જોડાયેલા નવા યુવાનોને કારણે રોજગારી પણ વધી છે અને સ્વાભાવિક રીતે જ તેના કારણે પરિવારની આવક પણ વધી રહી છે. આજે ભારત વિશ્વમાં બીજા નંબરનો સૌથી મોટો મોબાઈલ ફોન ઉત્પાદક છે. દેશમાં મોબાઈલ ફોનની માંગ પણ સતત વધી રહી છે. સરકારના પ્રયાસોથી મોબાઈલ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં પણ અનેકગણો વધારો થયો છે. હવે દેશ મોબાઈલથી આગળ વધી રહ્યો છે અને અન્ય ઈલેક્ટ્રોનિક ગેજેટ્સ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યો છે.

આઈટી હાર્ડવેર ઉત્પાદનના ક્ષેત્રમાં, અમે મોબાઈલના ક્ષેત્રમાં જે સફળતા મેળવી છે તે જ સફળતાનું પુનરાવર્તન કરવા જઈ રહ્યા છીએ. એ દિવસ દૂર નથી જ્યારે ભારતમાં બનેલા એકથી વધુ લેપટોપ, ટેબલેટ અને પર્સનલ કોમ્પ્યુટર મોબાઈલની જેમ જ વિશ્વમાં આપણું ગૌરવ વધારશે. વોકલ ફોર લોકલના મંત્રને અનુસરીને ભારત સરકાર પણ મેડ ઈન ઈન્ડિયા લેપટોપ, કોમ્પ્યુટર જેવી અનેક પ્રોડક્ટ ખરીદવા પર ભાર આપી રહી છે. તેના કારણે મેન્યુફેક્ચરિંગ પણ વધ્યું છે અને યુવાનો માટે રોજગારીની નવી તકો પણ ઊભી થઈ રહી છે. તેથી જ હું ફરીથી કહીશ કે, અર્થવ્યવસ્થાના આ સમગ્ર ચક્રને સંભાળવાની, તેને સુરક્ષા આપવાની તમારા બધાની બહુ મોટી જવાબદારી છે. જ્યારે સુરક્ષાકર્મીઓ તરીકે તમારું જીવન શરૂ થઈ રહ્યું છે, તમારું કામ શરૂ થઈ રહ્યું છે, તો પછી તમારા પર કેટલી જવાબદારી છે? તમે સારી રીતે અનુમાન કરી શકો છો.

મારા પરિવારજનો,

પ્રધાનમંત્રી જન ધન યોજના 9 વર્ષ પહેલા આ દિવસે શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજનાએ ગામડાઓ અને ગરીબોના આર્થિક સશક્તિકરણ તેમજ રોજગાર નિર્માણમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી છે. 9 વર્ષ પહેલા દેશમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો પાસે બેંક ખાતું પણ નહોતું, ગરીબો બેંકના દરવાજા જોતા ન હતા. પરંતુ જન ધન યોજનાના કારણે છેલ્લા 9 વર્ષમાં 50 કરોડથી વધુ નવા બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા છે. આ યોજનાએ માત્ર ગરીબો અને ગ્રામીણ લોકોને સીધા જ સરકારી લાભો પૂરા પાડવામાં મદદ કરી નથી, પરંતુ મહિલાઓ, દલિતો, પછાત લોકો અને આદિવાસીઓના રોજગાર અને સ્વરોજગારને પણ ઘણું બળ આપ્યું છે.

જ્યારે દરેક ગામમાં બેંક ખાતા ખોલવામાં આવે છે, ત્યારે લાખો યુવાનોને બેંકિંગ કોરોસ્પોન્ડન્ટ તરીકે, બેંક મિત્રો તરીકે આ માટેની તકો મળે છે. બેંક મિત્ર, બેંક સખીના રૂપમાં અમારા હજારો પુત્ર-પુત્રીઓને રોજગારી મળી. આજે, 21 લાખથી વધુ યુવા સાથી બેંકિંગ કોરોસ્પોન્ડન્ટ, કાં તો બેંક મિત્ર અથવા બેંક સખી તરીકે, દરેક ગામમાં સેવા આપી રહ્યા છે. મોટી સંખ્યામાં ડિજિટલ સખીઓ મહિલાઓ અને વરિષ્ઠ નાગરિકોને બેંકિંગ સેવાઓ સાથે જોડે છે.

તેવી જ રીતે, જન ધન યોજનાએ રોજગાર અને સ્વ-રોજગારના બીજા મોટા અભિયાન, મુદ્રા યોજનાને વેગ આપ્યો. આનાથી મહિલાઓ સહિતના તે વર્ગો માટે નાના ઉદ્યોગો માટે લોન લેવાનું સરળ બન્યું, જેઓ ક્યારેય વિચારી પણ શકતા ન હતા. આ લોકો પાસે બેંકોને આપવાની કોઈ ગેરંટી નહોતી. આવી સ્થિતિમાં ખુદ સરકારે તેની ગેરંટી લીધી હતી. મુદ્રા યોજના હેઠળ અત્યાર સુધીમાં 24 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની લોન આપવામાં આવી છે. આમાં લગભગ 8 કરોડ મિત્રો છે, જેમણે પહેલીવાર બિઝનેસ શરૂ કર્યો છે, તેમનું કામ શરૂ કર્યું છે. પીએમ સ્વાનિધિ યોજના હેઠળ, લગભગ 43 લાખ સ્ટ્રીટ વેન્ડર, સ્ટ્રીટ વેન્ડર કે જેઓ સ્ટ્રીટ વેન્ડર છે, તેમને પ્રથમ વખત બેંકો તરફથી કોઈ ગેરંટી વગર લોન મંજૂર કરવામાં આવી છે. મુદ્રા અને સ્વાનિધિના લાભાર્થીઓમાં મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ, દલિતો, પછાત અને મારા આદિવાસી યુવાનોનો સમાવેશ થાય છે.

જન ધન ખાતાઓએ ગામડાઓમાં મહિલા સ્વસહાય જૂથોને મજબૂત બનાવવામાં પણ ઘણી મદદ કરી છે. આજકાલ જ્યારે હું ગામડામાં જાઉં છું ત્યારે મહિલા સ્વ-સહાય જૂથની બહેનોને મળું છું ત્યારે તેમાંથી ઘણી આવીને કહે છે કે હું કરોડપતિ બહેન છું, આ બધું આના કારણે જ શક્ય બન્યું છે. સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતી નાણાકીય સહાય હવે મહિલા સ્વ-સહાય જૂથો સાથે સંકળાયેલી મહિલાઓના બેંક ખાતામાં સીધી જમા થાય છે. દેશમાં સામાજિક અને આર્થિક પરિવર્તનને ઝડપી બનાવવામાં જન ધન યોજના દ્વારા ભજવવામાં આવેલી ભૂમિકા ખરેખર આપણી મોટી યુનિવર્સિટીઓ માટે અભ્યાસનો વિષય છે.

સાથીઓ,

અત્યાર સુધી મેં રોજગાર મેળાના અનેક કાર્યક્રમોમાં લાખો યુવાનોને સંબોધિત કર્યા છે. તે યુવાનોને જાહેર સેવા કે અન્ય ક્ષેત્રોમાં રોજગારી મળી છે. સરકાર અને શાસનમાં પરિવર્તન લાવવાના મિશનમાં તમે બધા યુવાનો મારી સૌથી મોટી તાકાત છો. તમે બધા તે પેઢીમાંથી છો જ્યાં બધું માત્ર એક ક્લિક દૂર છે. તેથી, તમે સમજી શકો છો કે લોકો દરેક સેવાની ઝડપી ડિલિવરી ઇચ્છે છે. તમે સારી રીતે જાણો છો કે આજની પેઢી સમસ્યાઓના ટુકડે-ટુકડા ઉકેલો નથી ઈચ્છતી, તેઓ કાયમી ઉકેલ ઈચ્છે છે. તેથી, લોકસેવક હોવાને કારણે, તમારે આવા નિર્ણયો લેવા પડશે, આવી જવાબદારીઓ પૂર્ણ કરવી પડશે, દરેક ક્ષણ એવી રીતે તૈયાર રહેવું પડશે, જે લાંબા ગાળે લોકો માટે ફાયદાકારક હોય.

તમે જે પેઢીના છો તે કંઈક હાંસલ કરવા મક્કમ છે. આ પેઢીને કોઈની કૃપા નથી જોઈતી, તે ઈચ્છે છે કે કોઈ તેમના માર્ગમાં અવરોધ ન બને. તેથી, જાહેર સેવકો તરીકે તમારા માટે એ સમજવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કે સરકાર હંમેશા જનતાની સેવા કરવા, જનતાની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરવા માટે છે. જો તમે આ સમજીને કામ કરશો તો તમને કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવામાં ઘણી મદદ મળશે.

સાથીઓ,

અર્ધલશ્કરી દળોમાં તમારી મહત્વની જવાબદારી નિભાવતી વખતે તમારે શીખવાની વૃત્તિ પણ જાળવી રાખવી જોઈએ. તમારા જેવા કર્મયોગીઓ માટે IGOT કર્મયોગી પોર્ટલ પર 600 થી વધુ વિવિધ અભ્યાસક્રમો ઉપલબ્ધ છે. પ્રમાણપત્ર અભ્યાસક્રમો છે. આ પોર્ટલ પર 20 લાખથી વધુ સરકારી કર્મચારીઓએ નોંધણી કરાવી છે. તેઓ ઓનલાઈન અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, પરીક્ષા આપી રહ્યા છે.

 

હું તમને બધાને આ પોર્ટલમાં પહેલા દિવસથી જ જોડાવા અને પહેલા દિવસથી જ નક્કી કરવા વિનંતી કરું છું કે મારે મારા શ્રેષ્ઠ પ્રયાસ કરવા જોઈએ, બને તેટલા પ્રમાણપત્ર અભ્યાસક્રમો કરવા જોઈએ, બને તેટલા પ્રમાણપત્રો મેળવવા જોઈએ. અને તમે જુઓ, તમે જે શીખો છો, શીખો છો, સમજો છો તે માત્ર પરીક્ષા માટે નથી. તમારા જીવનમાં શ્રેષ્ઠ ફરજ કરવા માટે. તે એક મહાન તક બનવાની ક્ષમતા ધરાવે છે

સાથીઓ,

તમારું ક્ષેત્ર ગણવેશની દુનિયાનું છે, હું તમને બધાને શારીરિક તંદુરસ્તીમાં થોડું સમાધાન કરવા વિનંતી કરીશ. કારણ કે તમારું કામ સમયના બંધનમાં બંધાયેલું નથી. તમારે હવામાનની બધી અસ્પષ્ટતાનો સામનો કરવો પડશે. તમારા વિભાગમાં કામ કરતા લોકો માટે શારીરિક તંદુરસ્તી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. અડધું કામ ફિઝિકલ ફિટનેસ સાથે થાય છે. જો તમે યોગ્ય રીતે ઉભા છો તો તમારે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે કંઈ કરવાની જરૂર નથી, માત્ર ઊભા રહેવું પૂરતું છે.

બીજું, મારો અભિપ્રાય છે કે તમારી ફરજમાં ઘણી વખત તણાવપૂર્ણ ક્ષણો આવે છે, નાની નાની બાબતો પર ટેન્શન આવે છે. યોગ, તે તમારા જીવનમાં દરરોજનો અભ્યાસ હોવો જોઈએ. તમે જોશો કે સંતુલિત મન તમારા કાર્યને ખૂબ જ બળ આપશે. યોગ- એ માત્ર શારીરિક વ્યાયામ નથી, સ્વસ્થ મન માટે, સંતુલિત મન માટે અને તમારા જેવા લોકો માટે ફરજમાં તણાવમુક્ત રહેવા માટે જીવનનો એક ભાગ બનવું ખૂબ જ જરૂરી છે.

સાથીઓ,

જ્યારે દેશ 2047માં આઝાદીના 100 વર્ષની ઉજવણી કરશે, ત્યારે તમે સરકારમાં ખૂબ જ ઉચ્ચ પદ પર પહોંચી ગયા હશો. દેશના આ 25 વર્ષ અને તમારા જીવનના આ 25 વર્ષ એક અદ્ભુત સંયોગ છે, હવે તમારે આ તક ગુમાવવી જોઈએ નહીં. તમારી સંપૂર્ણ શક્તિ, ક્ષમતાનો વિકાસ કરો, તમે જેટલું કરી શકો તેટલું શરણાગતિ આપો. સામાન્ય માણસના જીવન માટે જેટલો વધુ લોકો તેમના જીવનનો ખર્ચ કરશે, તમે જીવનમાં એક અદ્ભુત સંતોષ, એક અદ્ભુત આનંદ જોશો. અને તમારા અંગત જીવનમાં સફળતા તમને સંતોષ આપશે.

મારી તમને શુભેચ્છાઓ, તમારા પરિવારના સભ્યોને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન. ખુબ ખુબ આભાર.

 

Explore More
શ્રી રામ જન્મભૂમિ મંદિર ધ્વજારોહણ ઉત્સવ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ

લોકપ્રિય ભાષણો

શ્રી રામ જન્મભૂમિ મંદિર ધ્વજારોહણ ઉત્સવ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
IIT Delhi tops India in QS Rankings 2027; 52 Indian institutions feature

Media Coverage

IIT Delhi tops India in QS Rankings 2027; 52 Indian institutions feature
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Text of Prime Minister addresses the Indian Community in Paris
June 18, 2026

नमस्ते!

बों जू!

ऐसा लग रहा है, आप सब छुट्टी के मूड में हैं।

साथियों,

ये पेरिस शहर, Lights का शहर है, रंगों का शहर है, यहां Art है, Ideas हैं, और innovation की प्रेरणा भी है। इस शहर को भारत के अलग-अलग राज्यों से आए आप सभी लोग और भी खूबसूरत बना देते हैं। नए नए रंगों से भर देते हैं।

कोई तमिल है, कोई पंजाबी है, कोई गुजराती है, तो कोई मराठी है, और कोई बंगाली है। भारत के हर कोने का प्रतिनिधित्व यहां दिखाई देता है।

साथियों,

मैं जब 14 जून को नीस पहुंचा था तो सबसे पहले भारत इनोवेट्स कार्यक्रम में शामिल हुआ था। आज जब मैं फ्रांस से वापसी की तैयारी में हूं तो लग रहा है जैसे भारत कनेक्ट्स कार्यक्रम में आ गया हूं।

फ्रांस में रहने वाले आप लोगों ने 21वीं सदी के भारत-फ्रांस रिश्तों को जिस तरह कनेक्ट किया है, वो हमारी Strategic Partnership की बहुत बड़ी ताकत बन रही है। मैं आप सभी के लिए भारत से 140 करोड़ देशवासियों की शुभकामनाएं लेकर आया हूं। इस आत्मीय स्वागत के लिए, मैं आप सभी का हृदय से आभार व्यक्त करता हूं।

साथियों,

आज मैं ऐसे समय में फ्रांस आया हूं जब कुछ ही दिन पहले हमारी सरकार के 12 वर्ष पूरे हुए हैं। चुने हुए प्रधानमंत्री के रूप निरंतर 12 साल तक देश की सेवा करना मेरे जीवन का बहुत बड़ा सौभाग्य रहा है। यह भारत के लोकतंत्र की शक्ति है जिसने एक चायवाले को यहां तक पहुंचा दिया।

साथियों,

बीते 12 वर्ष, 140 करोड़ भारतीयों के अद्भुत सामर्थ्य के रहे हैं। 12 साल के इस कालखंड में भारत का GDP दोगुना हुआ है। Airports की संख्या दोगुनी हुई है। Universities की संख्या भी दोगुनी हो गई है। Highway Construction की स्पीड तीन गुना बढ़ गई। और Metro Network, चार गुणा बड़ा हो गया है।

मैं आपको कुछ और फैक्ट्स दूंगा, उससे आप अंदाजा लगा पाएंगे कि भारत किस स्पीड और कितने बड़े स्केल पर काम कर रहा है। पिछले 12 वर्षों में भारत का Defence Export 35 गुणा यानि Thirty Five Times बढ़ गया है।

औऱ एक फैक्ट सुनिए भारत में मोबाइल मैन्यूफैक्टरिंग यूनिट्स में, 100 गुणा की बढ़ोतरी हुई है। 100 times. भारत अब दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा mobile phone manufacturer है। इसी गति, इसी प्रगति का नतीजा है कि आज भारत दुनिया की Fastest Growing Major Economy है।

साथियों,

आज भारत की कहानी सिर्फ Economic Progress की कहानी नहीं है। सिर्फ यहाँ अटक नहीं जाती है। ये Social Transformation की भी कहानी है।

पिछले 12 साल में देश में 25 करोड़ लोग गरीबी से बाहर निकले हैं। यानि एक ऐसी प्रगति जिसका लाभ समाज के अंतिम व्यक्ति तक पहुंच रहा है। फ्रांस में जितने घर हैं, उससे भी अधिक पक्के घर बीते 12 वर्ष में हमने जरूरतमंदों के लिए बनाए हैं।

अब हर परिवार के पास, गरीब से गरीब क्यों न हो, Bank Account है। Financial Inclusion एक सरकारी कार्यक्रम नहीं, बल्कि सामाजिक परिवर्तन का अभियान बना है।

साथियों,

इन 12 वर्षों की उपलब्धियों में, एक उपलब्धि ऐसी भी है जिसे किसी आंकड़े से, या अंकों से, नहीं मापा जा सकता। वह है 140 करोड़ भारतीयों का आत्मविश्वास।

आज का भारत और आज के भारत का युवा बहुत बड़े सपने देख रहा है। भारत का किसान नई संभावनाओं के साथ आगे बढ़ रहा है। भारत की महिलाएं नए नेतृत्व का परिचय दे रही हैं। इसलिए ये सिर्फ Achievements के 12 साल नहीं हैं, ये भारत की एस्पिरेशन्स को नई बुलंदी देने का कालखंड रहा है।

साथियों,

एक समय था जब दूर-दराज के गांवों तक आधुनिक सुविधाएं पहुंचाना वाकई बहुत मुश्किल भरा था। आज उन्हीं गांवों में बिजली भी है, इंटरनेट भी है, और डिजिटल सेवाओं की पूरी दुनिया भी है। आज एक क्लिक पर, कभी भी, कहीं भी बैंकिंग सेवाएं उपलब्ध हैं।

आज मोबाइल फोन, भारत के नागरिकों को अनेक सुविधाओं से कनेक्ट कर रहा है। हमारे किसान, हमारे मछुआरे, हमारे dairy farmers, हमारी महिलाएं, हमारे स्टूडेंट्स, सभी टेक्नोलॉजी के माध्यम से सशक्त हो रहे हैं, और अपने लिए नए अवसर बना रहे हैं।

साथियों,

आपने 125 करोड़ से अधिक Aadhaar IDs के बारे में सुना है। लेकिन आज भारत सिर्फ पहचान को डिजिटल नहीं बना रहा। आज करीब 90 करोड़ भारतीयों की Unique Digital Health IDs बनाई जा चुकी हैं। जिससे मेडिकल रिकॉर्ड सुरक्षित और accessible बन गए हैं। इससे हेल्थकेयर डिलीवरी और अधिक आसान और efficient हो रही है।

साथियों,

इन उपलब्धियों की सबसे बड़ी विशेषता यह है कि इनमें से अधिकांश चीजें कुछ वर्ष पहले तक कल्पना जैसी लगती थीं। कौन सोच सकता था कि गांव-गांव तक हाई-स्पीड इंटरनेट पहुंचेगा ? कौन सोच सकता था कि दूर-सुदूर के गांवों में भी QR code जीवन का हिस्सा बन जायेगा ? गांव में कोई बहन, ड्रोन से खेती करने में मदद करेगी, ये भी असंभव लगता था।

लेकिन आज यह सब, भारत के करोड़ों लोगों के जीवन का सामान्य हिस्सा बनता जा रहा है। और आपको गर्व होगा साथियों, यही नए भारत की पहचान है।

जो कभी सपना था, वह आज सच्चाई है। जो कभी नामुमकिन लगता था, वो आज मुमकिन हुआ है, औऱ ये करने के पीछे सबसे बड़ी ताकत क्या है? किसकी वजह से ये सब संभव हुआ है? यह मोदी के कारण नहीं, वो ताकत है- भारत का लोकतंत्र, भारत की डेमोक्रेसी। इस डेमोक्रेसी में सबका साथ है, सबका विकास है।

साथियों,

आज से 50 या 100 साल बाद जब भारत के इस कालखंड की समीक्षा होगी, तो ये बात उभरकर सामने आएगी कि इस कालखंड को भारत की Aspirations ने ड्राइव किया। यह भारत के एस्पिरेशन्स का नया युग है।

जहां बिजली पहुंची है, वहां लोग सिर्फ बिजली नहीं चाहते, वे Smart Living चाहते हैं। जहां ट्रेन पहुंची है, वहां लोग High-Speed Connectivity चाहते हैं। जहां हाईवे बने हैं, वहां लोग World-Class Expressways चाहते हैं। जहां इंटरनेट पहुंचा है, वहां लोग AI और Digital Innovation में नेतृत्व चाहते हैं।

यानि आज भारत के लोग अपने जीवन को भी Next Level पर ले जाना चाहते हैं, और भारत को भी Next Level पर ले जाना उनका मकसद है, उनका संकल्प है, उनके सपने है।

और साथियों,

यही Aspirations आज भारत की विकास यात्रा की सबसे बड़ी शक्ति हैं। मैं आपको भारत की Space Journey का उदाहरण दूंगा।

भारत ने चंद्रयान को चंद्रमा के South Pole पर उतारा। दुनिया ने इसे एक बहुत बड़ी उपलब्धि माना। लेकिन भारत इसे अपनी मंजिल मानकर रुका नहीं। आज देश गगनयान की तैयारी कर रहा है। भारत अंतरिक्ष में अपना Space Station बनाने की दिशा में आगे बढ़ रहा है।

हमारे Space Startups Global Space Economy में अपनी जगह बनाने के लिए पुरजोश काम कर रहे हैं, आगे बढ़ रहे हैं।

साथियों,

Green Energy के क्षेत्र में भी भारत की यही एस्पिरेशंस दिखाई देती है। Solar Power में भारत की उपलब्धियों की दुनिया भर में लगातार चर्चा हो रही हैं। लेकिन भारत अगली छलांग की तैयारी कर रहा है।

Green Hydrogen में बड़े निवेश हो रहे हैं। Advanced Nuclear Energy पर तेजी से काम हो रहा है। आपने भारत के Fast Breeder nuclear Reactor से जुड़ी प्रोग्रेस के बारे में भी सुना ज़रूर होगा। ये भारत के न्यूक्लियर एनर्जी लैंडस्केप में क्रांतिकारी परिवर्तन करने का बहुत बड़ा अचीवमेंट हमारे सीसेन्टिस्टों ने किया है।

साथियों,

आज का भारत भविष्य का पूरा Ecosystem बना रहा है। भारत एक साथ हर उस क्षेत्र में निवेश कर रहा है, जो आने वाले दशकों की दिशा तय करेगा।

अभी आपने कुछ दिन पहले ही देखा है नीस में भारत इनोवेट्स का एक आयोजन किया। ये इवेंट भारत के डीप टेक सामर्थ्य को दुनिया तक पहुंचाने का एक और माध्यम था। इसमें भारत के 120 Deep-Tech Startups उपस्थित थे। Bharat Innovates में करीब एक हजार चार सौ B2B Meetings हुईं है। कई Startups के लिए Investment Commitments आगे बढ़ीं, Commercial Orders के लिए रास्ते खुले। French और European Universities तथा Incubators के साथ Engagements बढ़ रही हैं।

Student Exchanges, Joint Research, और Innovation Support के नए रास्ते बने। इसलिए Bharat Innovates सिर्फ एक Summit नहीं रहा। यह Innovation Diplomacy का एक नया मॉडल बना है।

और आज ही पेरिस में VivaTech इवेंट के जरिए, इस यात्रा को हमने और आगे बढ़ाया। नीस में हमने Ideas को Capital से जोड़ा और पेरिस में Indian Innovation को Global Scale से जोड़ा। आज दुनिया देख रही है भारत केवल भविष्य के लिए तैयार नहीं हो रहा है। भारत भविष्य को आकार दे रहा है।

साथियों,

एक समय था, जब देशों के बीच रिश्ते केवल व्यापार से तय होते थे। आज व्यापार के साथ-साथ Trust यानि भरोसा भी उतना ही महत्वपूर्ण हो गया है।

हर देश Reliable Supply Chains चाहता है। हर देश Stable Partnerships चाहता है। हर देश ऐसे साथियों की तलाश में है, जिन पर लंबे समय तक भरोसा किया जा सके। और ऐसे समय में, भारत विश्व में एक Trusted Partner के रूप में उभर रहा है।

एवियां में G7 बैठक के दौरान मैंने trust based partnerships बनाने पर ज़ोर दिया। ग्लोबल साउथ के देशों के साथ equal पार्टनर्स के रूप में आगे बढ़ने का आह्वान किया। भारत का G7 समिट में संदेश था Global Governance तभी प्रभावी होगी जब वह Inclusive होगी। Global Growth तभी Sustainable होगी जब वह शेयर्ड होगी। और Global Technology तभी मानवता के लिए उपयोगी होगी जब वह Trusted होगी।

साथियों,

भारत और दुनिया के बीच व्यापारिक रिश्तों में नई ऊर्जा नज़र आ रही है। फ्रांस के साथ भारत का ट्रेड लगतार बढ़ रहा है। पिछले कुछ वर्षों में भारत ने दुनिया के अनेक देशों के साथ Free Trade Agreements किए हैं। यूरोपियन यूनियन हो, यूनाइटेड किंगडम हो दुनिया के हर देश, हर रीजन के साथ भारत समझौते कर रहा है।

अगले महीने से भारत और UK के बीच ट्रेड एग्रीमेंट भी लागू हो जाएगा। यह एग्रीमेंट भारत के farmers, workers और innovators को अनेक नए अवसर प्रदान करेगा।

साथियों,

आज दुनिया Uncertainty और Disruption के दौर से गुजर रही है। ऐसे समय में भारत और फ्रांस की साझेदारी विश्वास, स्थिरता और सहयोग का एक मजबूत स्तंभ बन रहा है।

इस वर्ष हमने भारत और फ्रांस के संबंधों को Special Global Strategic Partnership का दर्जा दिया था। नीस में मेरे मित्र President Macron और मैंने हमारे संबंधों को force for global good बनाने पर चर्चा की। Defence से लेकर space और नुक्लियर तक AI और क्रिटीकल मिनरल्स से लेकर high speed railway तक, हर क्षेत्र में हम मिलकर आगे बढ़ेंगे।

साथियों,

Solar energy हो, या AI के क्षेत्र में सहयोग हो, भारत और फ्रांस मिलकर ऐसे समाधान विकसित कर रहे हैं जो पूरी मानवता के हित में हैं। पिछले वर्ष पेरिस में और इस वर्ष दिल्ली में हमने AI Summit को Co-chair किया।

अब हम साथ मिलकर अगले वर्ष “तृष्णा” satellite को लॉन्च करने जा रहें हैं। यह “तृष्णा” satellite जो विश्व में फूड और वाटर सिक्युरिटी सुनिश्चित करने में योगदान देगा।

और साथियों,

यह सभी गवर्नमेंट टू गवर्नमेंट पहलो में आप सभी का योगदान बहुत महत्वपूर्ण है। ये आप हैं जो भारत और यूरोप के बीच सबसे मजबूत सेतु हैं। आप दोनों समाजों को समझते हैं। दोनों बाजारों को समझते हैं। आने वाले समय में Talent, Trade, Technology, Tourism और Investment के नए अवसरों को आगे बढ़ाने में आपकी भूमिका लगातार बढ़ने वाली हैं।

साथियों,

भारत और फ्रांस के रिश्तों को साझा इतिहास, साझा मूल्यों और साझा विश्वास ने आगे बढ़ाया है। विश्व युद्धों के दौरान फ्रांस की धरती पर बलिदान देने वाले भारतीय सैनिकों की स्मृतियां आज भी हमें जोड़ती हैं।

मुझे पहले नव शापेल में श्रद्धांजलि देने का अवसर मिला, पिछले वर्ष प्रेसिडेंट मैक्रों के साथ मार्सेय के वॉर मेमोरियल जाने का अवसर भी मिला। ये हमारी साझा विरासत है।

फ्रांस, भारतीयों के योगदान को संजोता भी है और सराहता भी है। भारतीय मूल की नूर इनायत खान हों, जिन्होंने फ्रांस की Resistance के लिए अपना जीवन बलिदान किया, या महाराजा रणजीत सिंह के साथ काम करने वाले जनरल जां फ्रांस्वा अलार हों ये सभी भारत और फ्रांस की साझा विरासत के प्रतीक हैं।

भारत के राज्य पुडुचेरी में भी फ्रेंच विरासत की झलक दिखाई देती है। वहां का Architecture, वहां की कला-संस्कृति और खान-पान सभी में हमारे संबंधों की महेक है।

साथियों,

इस समय फ्रांस समेत पूरी दुनिया में International Yoga Day की तैयारी भी चल रही है। इस अवसर पर मैं, फ्रांस में योग को आगे बढ़ाने वाले श्रीमान महेश घाट्राड्याल जी को भी आदरपूर्वक श्रद्धांजलि देता हूं। मैं पद्म पुरस्कार से सम्मानित, शार्लोत शोपां जी को भी प्रणाम करता हूं। जिन्होंने सौ वर्ष की आयु में भी, योग के माध्यम से फ़्रांस को भारत की विरासत से जोड़ा है। उनका जीवन यह सिद्ध करता है: Yoga does not add years to life, it adds life to years.

साथियों,

मैं फ्रेद नेग्री जी को भी आदरपूर्वक श्रद्धापूर्वक याद करता हूं। भारतीय विरासत को संरक्षित करने में उनका योगदान अतुल्य रहा है।

साथियों,

भारत और फ्रांस को कनेक्ट करने वाली एक और चीज है, और वो है फुटबॉल। इस वक्त यहां फुटबॉल फीवर पूरे जोर पर है। फ्रांस में इसकी दीवानगी, चप्पे-चप्पे पर दिखती है। लेकिन भारत में भी फुटबॉल का क्रेज़ सिर चढ़कर बोलता है।

खासतौर पर फ्रांस की टीम के फैन्स भारत में बहुत अधिक हैं। फ़्रांस ने इस वर्ल्ड कप की शुरुआत एक जोरदार जीत से शुरू की है। मैं फ्रांस की टीम को बहुत-बहुत शुभकामनाएं देता हूं।

साथियों,

जाने से पहले, आप सभी के लिए कुछ और अच्छी खबरें भी लेकर के आया हूँ। वो आपके लिए हैं। पिछले वर्ष, मार्सेय में कॉन्सुलेट खोला गया, इससे काफी अधिक सुविधा मिल रही है। कुछ हफ्ते पहले, Indian Nationals के लिए French Airports पर Visa-free Transit की व्यवस्था शुरू हो गई है।

Students और Professionals की Mobility बढ़ाना हो, या Educational Qualifications की Mutual Recognition की बात हो, या फिर French Universities के भारत में Campus खोलना हो, इन सभी पर हम मिलकर आगे बढ़ रहें हैं।

अब फ्रांस में UPI के उपयोग का दायरा भी और बढ़ने जा रहा है। यानि भारत-फ्रांस कनेक्ट भी Instant और आपसी Payment भी Instant!

साथियों,

इन सभी पहलों से, हम भारत और फ़्रांस को और करीब ला रहें हैं। और मैं फिर कहूंगा इस साझेदारी की नींव, इस रिश्ते की असली ताकत आप सभी हैं। आप सब मेरे देशवासी हैं।

आज जब भारत तेज़ी से विकसित भारत के लक्ष्य की ओर बढ़ रहा है, तो मैं आप सभी से भारत के साथ और गहराई से जुडने का आग्रह करूंगा। इससे भारत की विकास यात्रा को नई शक्ति मिलेगी, और आपको अपनी पुरखों की धरती की सेवा करने का अवसर भी मिलेगा।

इन्हीं शब्दों के साथ आप सभी के प्रेम आपके उत्साह और इस आत्मीय स्वागत के लिए मैं एक बार फिर आप सभी का आभार व्यक्त करता हूं।

भारत माता की जय!

बहुत बहुत धन्यवाद।