શેર
 
Comments
Today, we are the fastest growing economy in the world. Powered by the 125 crore people of India, we will grow even faster: PM
Young India feels - “Anything is possible! Everything is achievable.” This spirit will drive India’s growth: PM Modi
India needs to go digital in public service delivery– JAM trinity got us there: Prime Minister
India needs a unified and simplified tax structure– GST was for that: PM Narendra Modi
We are future-proofing India in every way, enabling New India to take off: PM Modi
When development is our only aim, we remain sensitive to people’s concerns and aspirations: PM
When the future of every citizen improves, the future of India and stature of India in the world improves: PM Modi

મંચ પર ઉપસ્થિત ડાલમિયા ભારત જૂથના એમડી ભાઈ ડાલમિયા, યુથ ફોર ડેવલપમેન્ટના મેન્ટર મૃત્યુંજય સિંહજી, અધ્યક્ષ ભાઈ પ્રફુલ્લ નિગમજી, રૂરલ અચીવર શ્રી ચૈત રામ પવારજી, અહીં ઉપસ્થિત અન્ય તમામ મહાનુભવો અને મારા વ્હાલા યુવા સાથીઓ. અહિયાં મને દેશ ભરના કેટલાક અચીવર્સને કે જેઓ આ વિશેષ પ્રોત્સાહનને સહકાર આપી રહ્યા છે. તેમને સન્માનિત કરવાનો અવસર મળ્યો છે. એક પુસ્તકાલયની શરુઆત કરવામાં આવી છે. અને ગ્રામીણ ભારતને લઈને એક શ્વેત પત્ર પણ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. મને ખુશી છે કે તમે બધા જ દેશની જરૂરિયાતોને જોઈને તે જરૂરિયાતોને પ્રાથમિકતા આપીને તમારા કાર્યની રચના કરી રહ્યા છો. આપ સૌએ અત્યાર સુધી જે પ્રાપ્ત કર્યું છે તેની માટે હું આપને ખૂબ-ખૂબ અભિનંદન આપું છું. અને આ પ્રયાસ સફળતાની સાથે સતત આગળ વધે તેની માટે સરકારનો સહયોગ પણ રહેશે અને મારી શુભકામનાઓ પણ રહેશે.

સાથીઓ વર્તમાન સમયમાં આપણો દેશ પરિવર્તનના એક મહત્વપૂર્ણ કાળખંડમાંથી પસાર થઇ રહ્યો છે. છેલ્લા ચાર વર્ષોમાં તમે પણ અનુભવ કર્યો હશે કે કઈ રીતે દેશ 21મી સદીમાં નવી ઉંચાઈઓને પાર કરવા માટે આગળ વધી રહ્યો છે. ચાર વર્ષમાં દેશની આબરૂ વધી છે, ગૌરવ વધ્યું છે અને સવા સો કરોડ હિન્દુસ્તાનીઓએ વિશ્વના પટલ પર ટકોરો માર્યો છે કે હવે ભારતે ઉડાન ભરી લીધી છે.

મિત્રો, એ દિવસો હવે ભૂતકાળ બની ગયા છે જ્યારે ભારતને “નાજુક પાંચ” દેશોમાંથી એક ગણવામાં આવતો હતો. આજે આપણે વિશ્વમાં સૌથી વધુ ઝડપથી વિકસતું અર્થતંત્ર બની ગયા છીએ. ભારતના સવા સો કરોડ લોકોથી સુસજ્જ આપણે વધુ ઝડપથી વિકાસ પામીશું. એક આંતરરાષ્ટ્રીય અહેવાલના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં ગરીબી નોંધપાત્ર રીતે નીચે ઉતરી રહી છે. આ અહેવાલ અનુસાર છેલ્લા બે વર્ષમાં 5 કરોડ લોકો ગરીબીની રેખામાંથી બહાર નીકળી ગયા છે. તમને શું લાગે છે આ કોણે શક્ય બનાવ્યું? તે ભારતની જનતા છે. સરકાર માત્ર એક પરિબળની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તે યુવાનો છે કે જેઓ માત્ર ઉપલબ્ધ તકોનો ઉપયોગ જ નથી કરી રહ્યા પરંતુ તેમની જાતે નવી તકોનું નિર્માણ પણ કરી રહ્યા છે. આ “ચાલશે”ની માન્યતાવાળું ભારત નથી રહ્યું. હવે તે જતું રહ્યું. આ આપણું ન્યુ ઇન્ડિયા છે.

સાથીઓ ન્યુ ઇન્ડિયાને સંલગ્ન સવા સો કરોડ ભારતવાસી છે પરંતુ તેનો આધાર યુવા ભારત છે. યુવાનોની યુવા શક્તિ છે, જે જૂની વ્યવસ્થાઓને તેની કાર્યપ્રણાલીને, જુના રીત રીવાજોને, જૂની વિચારધારામાંથી તે બોજમાંથી મુક્ત છે. આ તે નવયુવાન વર્ગ છે, જેણે વ્યવસ્થાઓને બદલવા માટે પ્રેરિત કરી છે. યુવાનોનો આ જ સમૂહ આજે ઉભરતા ભારતની ઓળખ બની રહ્યો છે. કેટલાક લોકો પરિવર્તન માટે સમય બદલવાની રાહ જુએ છે. કેટલાક લોકો પરિવર્તનનો સંકલ્પ લઈને સમયને બદલી નાખતા હોય છે. તમે રાહ જોનારાઓમાંના નથી, સમય બદલનારા નવયુવાનો છો. કારણ કે તમારી પાસે બદલાવ લાવનારું મન છે, મિશન છે, કઈક કરી છૂટવા માટે સમય નહીં મન જોઈએ, ઈચ્છા શક્તિ જોઈએ. આજે દેશમાં આ જ અદમ્ય ઈચ્છા શક્તિની સાથે યુવાનો રાષ્ટ્ર નિર્માણના કાર્યમાં લાગેલા છે.

મિત્રો, આજે ભારત જરા પણ ઓછું ઉતરે તેમ નથી. યુવાનોની મહત્વાકાંક્ષા અને સામર્થ્યની જેમ જ ભારત પણ મોટા પરિવર્તનકારી પગલાઓ ભરી રહ્યું છે. ભારતના ભવિષ્યનું આરોગ્ય તંદુરસ્ત બનાવતા ૩ કરોડથી વધુ બાળકોનું રસીકરણ કરવામાં આવ્યું છે. આ એક મોટો આંકડો છે. તેના નેતૃત્વનું સંચાલન કોણ કરી રહ્યું છે? યુવાન ડોકટરો, નર્સો, સહાયક કર્મચારીઓ અને સ્વયંસેવકો. ભારતે છેલ્લા ચાર વર્ષમાં 1.75 લાખ કિલોમીટરના ગ્રામીણ રસ્તાઓ બનાવ્યા છે. તે કોણે બાંધ્યા? યુવાન મજુરો અને કામદારોએ. ભારતે છેલ્લા 4 વર્ષમાં પ્રત્યેક ગામડામાં વીજળી પહોંચાડી છે. 18,000 ગામડાઓનું વિદ્યુતીકરણ કરવામાં આવ્યું છે અને આ લક્ષ્ય નિર્ધારિત સમયમાં પૂરું કરી દેવામાં આવ્યું હતું. હવે અમે દરેક ઘરને વીજળી પહોંચાડી રહ્યા છીએ. ઓક્ટોબર 2017થી અત્યાર સુધીમાં 85 લાખ ઘરોને વીજળી પહોંચાડવામાં આવી છે. કોણે તેમના સાથી નાગરિકોના ઘરમાં વીજળી પહોંચાડી? યુવાન ઈલેક્ટ્રીશિયન અને ટેકનીશીયનોએ. કોણે 4 કરોડ 65 લાખ ગેસના જોડાણો ગરીબો સુધી પહોંચાડ્યા? ફરી એકવાર, ભારતની યુવા પેઢીએ અને આ તેમણે તેમની પોતાને માટે નથી કર્યું પરંતુ ગરીબ મહિલાઓ કે જેમાંની ઘણી બધી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રહે છે તેમને માટે કાળજી અને ચિંતાના લીધે કર્યું છે. છેલ્લા 4 વર્ષમાં ગરીબો માટે 1 કરોડથી વધુ ઘરોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. કોણે તે કર્યું? તે યુવાન એન્જીનીયરો, કડીયાઓ અને મજુરો હતા કે જેમણે આ કાર્યને શક્ય બનાવ્યું. આ સંખ્યાઓ મોટા ભાગે કરોડોમાં છે. તે ઘણા મોટા આંકડાઓ છે. શા માટે આવા મોટા આકડાઓ શક્ય બન્યા? કારણ કે 35થી ઓછી ઉંમરના ભારતના 800 મિલિયન યુવાનોને કારણે શક્ય બન્યું છે.

જે દેશમાં આટલી અપાર યુવા શક્તિ હોય, અને તેનાથી કોઈને ઈર્ષ્યા પણ થઇ શકે છે. અને એટલા માટે હું માનું છું કે તમે આ કાર્યક્રમની ખૂબ જ સચોટ ટેગલાઈન પસંદ કરી છે. અને તમે કહ્યું છે હવે અમારો વારો છે. અને અમારો એટલે કે એક નાગરિકનો પણ છે અને ભારતનો છે. સાથીઓ એક જમાનો હતો, જ્યારે શાસન માત્ર રાજ પરિવારોનું રહેતું હતું. સદીઓ પહેલા એવું હતું. સ્વતંત્રતા પછી આઝાદી પછી બાબા સાહેબ આંબેડકરે બંધારણ આપ્યું તે પછી, લોકશાહી પછી નવી રીતના રાજ પરિવારો ઉભા થયા. સ્વતંત્રતા પછી રાજનીતિમાં પણ ત્રણ-ત્રણ પેઢીઓ સુધી રાજ ચાલતું રહ્યું હતું. શાસન કેટલાક પરિવારોના નિયંત્રણમાં જ રહ્યું. પરંતુ આજે પરિસ્થિતિઓ બદલાઈ ગઈ છે અને તે તમે બદલ્યું છે, દેશવાસીઓએ બદલ્યું છે. તમે જુઓ રાષ્ટ્રપતિજી, ઉપરાષ્ટ્રપતિજી અને હું પોતે, નાનકડા સ્થાનમાંથી આવ્યા છીએ. અમારા પૂર્વજો કોઈ હોદ્દા પર ન હતા. તમારા જેવા પરિવારોમાંથી જ અમે આવીએ છીએ. લોકતાંત્રિક રીતે ચૂંટાઈને આવ્યા છીએ અને એ જ દર્શાવે છે કે કઈ રીતે દેશનું જનમન બદલાયું છે અને આ વાત માત્ર ત્રણે પદો ઉપર જ લાગુ નથી થતું. તમે જુદા-જુદા રાજ્યના મંત્રીઓને પણ જુઓ. યોગી આદિત્યનાથ, ત્રિપુરાના વિપ્લવદેવ, ઉત્તરાખંડના ત્રિવેન્દ્ર સિંહ રાવત, મધ્યપ્રદેશના શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ, બિહારના આપણા નીતીશજી, હરિયાણાના મનહર લાલજી, ઝારખંડના રઘુવરદાસજી, આ બધા જ લોકો ખૂબ જ સામાન્ય પરિવારમાંથી નીકળીને આ પદો ઉપર જનતા જનાર્દને તેમને પહોંચાડ્યા છે. તેમણે ખૂબ સામાન્ય જીવન જીવ્યું છે. અને એટલા માટે આજે પણ તે દરેક ગરીબના પ્રત્યે તેમની સમસ્યાઓ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ રહે છે. તેમણે પોતાનું જીવન નવયુવાનોની વચ્ચે કામ કરીને, તેમની આશા, અપેક્ષાઓને અનુરૂપ કામ કરીને ખપાવ્યું છે. તેઓ ઘડાઈને આવ્યા છે, તેઓ સમજે છે કે ન્યુ ઇન્ડિયાનો નવયુવાન શું ઈચ્છે છે.

મારા નવયુવાન સાથીઓ શું આ બદલાવ નથી અને આ આપણા દેશના લોકતંત્રની માટે હું સમજુ છું કે ઘણી મોટી હકારાત્મક પુંજી છે, એક ઘણો મોટો સકારાત્મક સંકેત છે કે હવે આ રીતનું વાતાવરણ રાજનીતિ નહી પરંતુ દરેક ક્ષેત્રમાં જોવા મળી રહ્યું છે. ગ્રામીણ વિસ્તારો અને નાના શહેરોના આઈએએસ, આઈપીએસ બનનારા નવયુવાનો જાહેર વહીવટની સેવામાં આવનારા નવયુવાનોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. નાના શહેરોના લોકોના મોટા સપના પણ હવે પુરા થવાના છે. આ બદલાવ જ તો છે કે જે ન્યુ ઇન્ડિયાને ઓળખ પ્રદાન કરી રહ્યા છે. આજે તમે ખેલકૂદનું ક્ષેત્ર જોઈ લો, 10માં અને 12ના ટોપર્સ જોઈ લો, હવે મોટા શહેરો કે મોટી શાળાઓના નથી હોતા. રમતગમત જોઈ લો મોટા મોટા શહેર, મોટા-મોટા ગામડાઓમાંથી નહી પરંતુ નાના-નાના ગામડાઓમાંથી નીકળે છે. આ પરિવર્તન છે.

મિત્રો, કેટલાક દિવસો અગાઉ આસામના ચોખાના ખેતરોમાંથી આવતી એક 18 વર્ષની ઉંમર ધરાવતી એક યુવતીએ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન આકર્ષ્યું. હું હિમા દાસની વાત કરી રહ્યો છું. તેની દોડમાં તમે એક સામર્થ્ય અને ચમક ઝળહળતી જોઈ શકો છો. વાસ્તવમાં આવા અનેક યુવાનો છે જેઓ મેડલ્સ અને રેકોર્ડ્સ દેશમાં લાવી રહ્યા છે. તેઓ ન્યુ ઇન્ડિયાને પ્રદર્શિત કરે છે. તેઓએ તીક્ષ્ણ અવરોધોને પાર કર્યા છે, મજબુત દ્રઢનિશ્ચય દેખાડ્યો છે અને મહાન ઉંચાઈઓને પ્રાપ્ત કરી છે. આપણે બેડમિન્ટનમાં ટોચની ખેલકૂદ સત્તા છીએ કે જે તીરંદાજી, વેઇટ લીફટીંગ અને બીજી ઘણી રમતોમાં શ્રેષ્ઠ દેખાવ કરી રહ્યો છે. જેઓ મેડલો અને પુરસ્કારો લાવે છે તેઓ નાના શહેરોમાંથી આવે છે. તેઓ સામાન્ય મધ્યમવર્ગ કે નિમ્ન મધ્યમ વર્ગના પરિવારોમાંથી આવે છે. યુવાન ભારત અનુભવે છે કે “કઈ પણ શક્ય છે! બધું જ હાસલ કરી શકાય છે.” આ જુસ્સો ભારતનો વિકાસ કરશે.

આજે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર પર ભારતનું જે કદ વધ્યું છે, પ્રતિષ્ઠા ફરીથી સ્થાપિત થઇ છે. તેણે યુવાનોમાં એક નવો આત્મવિશ્વાસ જગાડ્યો છે. અવસરોની સમાનતા છે, પારદર્શકતા, પ્રતિભાની ઓળખ અને સન્માનનું જ આ પરિણામ છે. નવી પહોંચ સાથે સ્કીલ ઇન્ડિયા, સ્ટાર્ટ અપ ઇન્ડિયા, સ્ટેન્ડ અપ ઇન્ડિયા, ખેલો ઇન્ડિયા, ડિજિટલ ઇન્ડિયા એવા અનેક પ્રયાસોએ ન્યુ ઇન્ડિયાનો પાયો મજબૂતીના આધાર સાથે તૈયાર થઇ રહ્યો છે. હવે સીલોને ખતમ કરીને સોલ્યુશન ઉપર જોર આપવામાં આવી રહ્યું છે. દેશની શું જરૂરિયાતો છે તેમને સમજીને, તેમના અનુસાર યોજનાઓ બનાવવામાં આવી રહી છે. નવયુવાનોની, ઉદ્યમીઓની, મહિલાઓની, ખેડૂતોની, મધ્યમ વર્ગની, નાની-નાની મુશ્કેલીઓને દુર કરવા માટે તેમના જીવનને સરળ બનાવવાનું કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

મિત્રો, ભારતને વિશાળ માર્ગોના માળખાગત બાંધકામની જરૂરિયાત છે. ભારતમાળા તેના માટે હજારો કિલોમીટરના રસ્તાઓનું નિર્માણ કરી રહ્યું છે. ભારતને બંદર આધારિત વિકાસની જરૂર છે. સાગરમાળા તેની માટે માળખાગત બાંધકામ બાંધવામાં મદદ કરી રહ્યું છે. ભારતને જાહેર સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે ડિજિટલ બનવાની જરૂરિયાત છે. જેએએમ ત્રિમૂર્તિ (JAM Trinity) આપણને ત્યાં લઇ ગઈ છે. ભારતને સ્વચ્છ અર્થતંત્રની જરૂર છે. ડિજિટલ પેમેન્ટમાં વધારો અને ભીમ એપ જેવી નવી પહેલો આપણને તે દિશામાં લઇ જઈ રહી છે. ભારતને એક સંગઠિત / અને સરળ કર મમાળખાની જરૂર છે. તેની માટે જીએસટી છે. ભારતને હવાઈ મુસાફરીની શક્તિ ખોલવાની જરૂર છે. ઉડાન યોજના ગરીબને પણ હવાઈ મુસાફરી કરવા માટે સજ્જ કરવા તૈયાર છે. ભારતને વધુ કૌશલ્ય ધરાવતા માનવબળની જરૂર છે. સ્કિલ ઇન્ડિયા તેની માટે તૈયાર છે. ભારતમાં ગામડાઓને આઈ વે સાથે જોડવાની જરૂરિયાત છે. અમે ઓપ્ટીકલ ફાયબર નેટવર્કનું 2.7 લાખ કિલોમીટરની જાળ પાથરી છે કે જે એક લાખથી વધુ ગ્રામ પંચાયતોને જોડે છે. ભારતને વધુ ઉદ્યોગ સાહસિકોની જરૂર છે. મુદ્રા અને સ્ટેન્ડ અપ ઇન્ડિયા તેના માટે સજ્જ છે. ભારતને સસ્તી આરોગ્ય સેવાની જરૂર છે. આયુષ્માન ભારત તેના માટે છે. ભારતને આજે તેની સ્ટાર્ટ અપ પેઢીને સમૃદ્ધ બનાવવાની જરૂર છે. તમે ખૂબ જ ઝડપથી તમારું સ્ટાર્ટ અપ નોંધાવી શકો છો. સ્ટાર્ટ અપની માટે પણ જાહેર ઉપલબ્ધીઓમાં એક સમાન સ્તરની સ્પર્ધા છે. અમે ભારતના ભવિષ્યને દરેક પ્રકારે મજબુત બનાવી રહ્યા છીએ જેથી કરીને નવું ભારત ઉડાન ભરવામાં સક્ષમ બની શકે.

સાથીઓ રચનાત્મક વિચારો અને નવીનીકરણો હંમેશા ભારતના સામાન્ય જીવનનો હિસ્સો રહ્યા છે પરંતુ યુવાનોની આ શક્તિનો રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં વધુમાં વધુ ઉપયોગ થાય, તેની માટે ઉપયુક્ત વાતાવરણ હવે તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે. દેશના નવયુવાનોની આકાંક્ષાઓ અને અસીમ ક્ષમતાઓ માટે જ સરકાર નવીનીકરણ અને સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. શાળાઓમાં જ નવીનીકરણનું વાતાવરણ નિર્માણ થાય તેની માટે અટલ ઇનોવેશન મિશન શરુ કરવામાં આવ્યું છે, દેશની શાળાઓમાં કોલેજોમાં ઇનોવેશનની પ્રણાલી બનાવવા પર જોર લગાવવામાં આવી રહ્યું છે. વિદ્યાર્થીઓમાં વૈજ્ઞાનિક અભિગમ વધારવા અને તેમની રચનાત્મકતાને યોગ્ય મંચ આપવા માટે દેશભરમાં 2400થી વધુ અટલ ડિજિટલ લેબને મંજુરી આપવામાં આવી છે. અહીં વિદ્યાર્થીઓને ભવિષ્યની ટેકનોલોજી વડે પરિચિત કરાવવામાં આવી રહ્યા છે. નવીનીકરણ ધરાવતા વિચારોને આગળ લાવવા માટે સ્માર્ટ ઇન્ડિયા હેકેથોન જેવા કાર્યક્રમો ચલાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ કાર્યક્રમના માધ્યમથી દેશના નવયુવાનોને દેશની સમસ્યાઓને ઉકેલવાના કાર્ય સાથે સીધા જોડવામાં આવ્યા છે. આ રસ્તા પર ચાલીને યુવાનો સ્ટાર્ટ અપની દુનિયામાં પગલું માંડશે.

અમે જોયું છે કે કાળા નાણા અને ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ સરકારની કાર્યવાહી અને જીએસટીની માંગ કઈ રીતે રેકોર્ડ સંખ્યામાં લોકો ટેસ્ટ આપવા આગળ આવી રહ્યા છે. આ બદલાયેલા વાતાવરણની સાબિતી છે. મને યાદ છે જ્યારે ડિજિટલ ચુકવણીની વાત શરુ થઇ હતી તો કઈ રીતે મોટા મોટા દીગજ્જોએ કહ્યું હતું કે ભારત જેવો ગરીબ દેશ ડિજિટલ ચુકવણીમાં આગળ વધી શકે તેમ નથી. પરંતુ આજે ડિજિટલ ચુકવણીની પ્રગતિ, જુઓ આ યુવાનો જ તો છે જેમના કારણે આજે દેશના દરેક ગામડામાં ડિજિટલ ચુકવણીની વ્યવસ્થા પહોંચી ગઈ છે. લોકો ડિજિટલ ચુકવણી કરવા લાગ્યા છે.

મિત્રો જ્યારે વિકાસ એ જ આપણું એકમાત્ર લક્ષ્ય હોય, ત્યારે આપણે લોકોની ચિંતાઓ અને મહત્વાકાંક્ષા પ્રત્યે સજાગ રહીએ છીએ. જ્યારે આપણે લોકો માટે સંવેદનશીલ રહીએ છીએ ત્યારે તે સરળ બનતી નીતિઓમાં જોવા મળે છે. જ્યારે આપણે લાલ પટ્ટી હટાવીએ છીએ અને નીતિઓને વધુ સરળ બનાવીએ છીએ ત્યાર આપણે વધુ સીધું વિદેશી મૂડી રોકાણ લાવીએ છીએ. જ્યારે આપણે વધુ સીધું વિદેશી મૂડી રોકાણ લાવીએ છીએ ત્યારે આપણે ભારતમાં વધુ ઉદ્યોગોની શરૂઆત કરીએ છીએ. જ્યારે આપણે વધુ ઉદ્યોગોનું નિર્માણ કરીએ છીએ ત્યારે આપણે વધુ રોજગારીની તકોનું નિર્માણ કરીએ છીએ. જ્યારે આપણે વધુ રોજગારીની તકોનું નિર્માણ કરીએ છીએ, ત્યારે આપણે યુવાનોને તેમનું ભવિષ્ય સુધારવા માટે સશક્ત બનાવીએ છીએ. જ્યારે દરેક નાગરિકનું ભવિષ્ય સુધરે છે ત્યારે વિશ્વમાં ભારતનું ભવિષ્ય અને અને પ્રતિષ્ઠા પણ સુધરે છે.

સાથીઓ આપણી પાસે આજે એક ઉત્તમ અવસર છે, આપણે તે પેઢીના છીએ, જેને દેશની આઝાદી માટે મરી ફીટવાનું સૌભાગ્ય નહોતું મળ્યું પરંતુ રાષ્ટ્ર નિર્માણ માટે જીવવાનું અને દેશની માટે કઈક કરવાનો મોકો આપણને જરૂરથી મળ્યો છે. ઈતિહાસ સાક્ષી છે કે સ્વતંત્રતાના આંદોલનમાં પણ નવયુવાનોએ આગળ વધીને કમાન સાંભળી હતી. યુવાનોના જોશ અને જુસ્સાએ આઝાદીની લડાઈમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા નિભાવી હતી. આજે ન્યુ ઇન્ડિયાને માટે તે જ ભૂમિકા આપ સૌ પણ નિભાવવા જઈ રહ્યા છો. તમારે સાથે મળીને એક એવા નવા ભારતનું નિર્માણ કરવાનું છે કે જેનું સપનું આપણા સ્વતંત્ર સેનાનીઓએ જોયું હતું. દેશને માટે પોતાને ખપાવી દેનારાઓએ જોયું હતું.

મિત્રો, ન્યુ ઇન્ડિયા એ એક એવી ભૂમિ છે કે જ્યાં તમે તમારુ નામ બનાવો છો, તમારું નામ તમને નથી બનાવતું. જ્યાં તમારા વિચારો મહત્વના છે, તમારો પ્રભાવ નહી. જ્યાં તકો અવરોધવાને બદલે મજબૂતી આપે છે. જ્યાં એક બિલિયન મહત્વાકાંક્ષાઓને વહેવા માટે મોકળો માર્ગ મળી રહે છે. જ્યાં પ્રગતિની યાત્રા અમુક પસંદ કરાયેલ લોકોના બદલે દરેકને સંમૃદ્ધ બનાવે છે. આ એક એવુ સ્થળ છે જ્યાં લોકો પ્રક્રિયાઓને પ્રભાવિત કરવાને બદલે પ્રક્રિયાઓને પ્રગતિ તરફ દોરી જાય છે.

જ્યાં નિરંકુશ નફરત પર આશાની શક્તિ શાસન કરે છે.

જ્યાં 125 કરોડ ભારતીયો માત્ર પોતાના નસીબના ભરોસે બેસી રહેવાને બદલે તેમનું પોતાનું નસીબ જાતે લખે છે. આ આપણું નવું ભારત છે!

સાથીઓ તમે ભારતનું વર્તમાન અને ભવિષ્ય છો. ભારતને તમારી ભાગીદારી જોઈએ છે, માત્ર સાંભળવાવાળી નહી, અમને સલાહ આપનારી, અમારી સાથે ખભે ખભો મીલાવને કામ કરનારા યુવાનો જોઈએ છે.

તમે સફળ થશો તો દેશ સફળ થશે. તમારા સંકલ્પો સિદ્ધ થશે તો દેશના સંકલ્પો સિદ્ધ થશે. એક વાર ફરી આ શાનદાર પહેલ માટે, યુથ ફોર ડેવલપમેન્ટની સંપૂર્ણ ટીમને ખૂબ-ખૂબ શુભકામનાઓ આપું છું અને જે લોકોએ આજે સન્માન પ્રાપ્ત કર્યું છે હું તેમને વિશેષ રૂપે અભિનંદન આપું છું. કારણ કે તેમના દરેક કામ તેમના દરેક પ્રયાસની ચર્ચા થશે. તેમનું કાર્ય પોતાનામાં જ બીજા લોકો માટે પ્રેરણા બની જશે. અને હું માનું છું કે શબ્દથી વધુ કૃતિની તાકાત હોય છે અને તમે એવા લોકો છો, તમે એવા કર્મયોગી છો જેમણે દુરસુદૂર કઈ વસ્તીમાં, કોઈ ગામમાં પોતાના સપનાઓને સાકાર કરવા માટે તમારી જાતને ખપાવી દીધી છે, એક કામ હાથમાં લીધું તેને પૂરું કરીને બતાવ્યું છે. અને તેનું જ પરિણામ છે કે આજે તમે સંતોષની અનુભૂતિ કરી રહ્યા છો. અને स्वांतःसुखाए, એટલે કે જે કામ સ્વયંને આનંદ આપે છે તે કરો છો. તેની પ્રેરણા આધ્યાત્મિક તાકાતથી પણ અનેક ગણી વધારે હોય છે. હું તે સ્થિતિને પ્રાપ્ત કરનારા આ સૌ નવયુવાનોને હૃદયપૂર્વક ખૂબ-ખૂબ અભિનંદન આપું છું.

ખૂબ-ખૂબ આભાર!

'મન કી બાત' માટે તમારા વિચારો અને સૂચનો શેર કરો.
પ્રધાનમંત્રીએ 'પરીક્ષા પે ચર્ચા 2022' માટે સહભાગી થવા આમંત્રણ આપ્યું.
Explore More
ઉત્તર પ્રદેશના વારાણસીમાં કાશી વિશ્વનાથ ધામના ઉદ્દઘાટન પ્રસંગે પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ

લોકપ્રિય ભાષણો

ઉત્તર પ્રદેશના વારાણસીમાં કાશી વિશ્વનાથ ધામના ઉદ્દઘાટન પ્રસંગે પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
 Grant up to Rs 10 lakh to ICAR institutes, KVKs, state agri universities for purchase of drones, says Agriculture ministry

Media Coverage

Grant up to Rs 10 lakh to ICAR institutes, KVKs, state agri universities for purchase of drones, says Agriculture ministry
...

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Text of PM’s unveils the hologram statue of Netaji at India Gate
January 23, 2022
શેર
 
Comments
Also confers Subhas Chandra Bose Aapda Prabandhan Puraskars
Gujarat was the first state to enact disaster related law in 2003
“In disaster management, emphasis is on Reform along with stress on Relief, Rescue and Rehabilitation”
“Disaster management is no longer just a government job but it has become a model of 'Sabka Prayas'”
“We have a goal to fulfil the dreams of independent India. We have the goal of building a new India before the hundredth year of independence”
“It is unfortunate that after Independence, along with the culture and traditions of the country, the contribution of many great personalities was also tried to be erased”
“The freedom struggle involved ‘tapasya’ of lakhs of countrymen, but attempts were made to confine their history as well. But today the country is boldly correcting those mistakes”
“We have to move ahead taking inspiration from Netaji Subhash's 'Can Do, Will Do' spirit”

इस ऐतिहासिक कार्यक्रम में उपस्थित मंत्रीपरिषद के मेरे साथी श्री अमित शाह, श्री हरदीप पूरी जी, मंत्रिमंडल के अन्य सदस्य, INA के सभी ट्रस्टी, NDMA के सभी सदस्यगण, jury मेम्बर्स, NDRF, कोस्ट गॉर्ड्स और IMD के डाइरेक्टर जनरल्स, आपदा प्रबंधन पुरस्कारों के सभी विजेता साथी, अन्य सभी महानुभाव, भाइयों एवं बहनों!

भारत मां के वीर सपूत, नेताजी सुभाष चंद्र बोस की 125वीं जन्मजयंती पर पूरे देश की तरफ से मैं आज कोटि-कोटि नमन करता हूं। ये दिन ऐतिहासिक है, ये कालखंड भी ऐतिहासिक है और ये स्थान, जहां हम सभी एकत्रित हैं, वो भी ऐतिहासिक है। भारत के लोकतंत्र की प्रतीक हमारी संसद पास में है, हमारी क्रियाशीलता और लोकनिष्ठा के प्रतीक अनेक भवन भी हमारे साथ पास में नजर आ रहे हैं, हमारे वीर शहीदों को समर्पित नेशनल वॉर मेमोरियल भी पास है। इन सबके आलोक में आज हम इंडिया गेट पर अमृत महोत्सव मना रहे हैं और नेताजी सुभाषचंद्र बोस को आदरपूर्वक श्रद्धांजलि दे रहे हैं। नेताजी सुभाष, जिन्होंने हमें स्वाधीन और संप्रभु भारत का विश्वास दिलाया था, जिन्होंने बड़े गर्व के साथ, बड़े आत्मविश्वास के साथ, बड़े साहस के साथ अंग्रेजी सत्ता के सामने कहा था- “मैं स्वतंत्रता की भीख नहीं लूंगा, मैं इसे हासिल करूंगा"। जिन्होंने भारत की धरती पर पहली आज़ाद सरकार को स्थापित किया था, हमारे उन नेताजी की भव्य प्रतिमा आज डिजिटल स्वरूप में इंडिया गेट के समीप स्थापित हो रही है। जल्द ही इस होलोग्राम प्रतिमा के स्थान पर ग्रेनाइट की विशाल प्रतिमा भी लगेगी। ये प्रतिमा आज़ादी के महानायक को कृतज्ञ राष्ट्र की श्रद्धांजलि है। नेताजी सुभाष की ये प्रतिमा हमारी लोकतान्त्रिक संस्थाओं को, हमारी पीढ़ियों को राष्ट्रीय कर्तव्य का बोध कराएगी, आने वाली पीढ़ियों को, वर्तमान पीढ़ी को निरंतर प्रेरणा देती रहेगी।

साथियों,

पिछले साल से देश ने नेताजी की जयंती को पराक्रम दिवस के रूप में मनाना शुरू किया है। आज पराक्रम दिवस के अवसर पर सुभाषचंद्र बोस आपदा प्रबंधन पुरस्कार भी दिए गए हैं। नेताजी के जीवन से प्रेरणा लेकर ही इन पुरस्कारों को देने की घोषणा की गई थी। साल 2019 से 2022 तक, उस समय के सभी विजेताओं, सभी व्यक्तियों, सभी संस्थाओं को जिने आज सम्मान का अवसर मिला है। उन सबको भी मैं बहुत-बहुत बधाई देता हूं।

साथियों,

हमारे देश में आपदा प्रबंधन को लेकर जिस तरह का रवैया रहा था, उस पर एक कहावत बहुत सटीक बैठती है- जब प्यास लगी तो कुआं खोदना। और जिस मैं काशी क्षेत्र से आता हूं वहां तो एक और भी कहावत है। वो कहते हैं - भोज घड़ी कोहड़ा रोपे। यानि जब भोज का समय आ गया तो कोहड़े की सब्जी उगाने लगना। यानि जब आपदा सिर पर आ जाती थी तो उससे बचने के उपाय खोजे जाते थे। इतना ही नहीं, एक और हैरान करने वाली व्यवस्था थी जिसके बारे में कम ही लोगों को पता है। हमारे देश में वर्षों तक आपदा का विषय एग्रीकल्चर डिपार्टमेंट के पास रहा था। इसका मूल कारण ये था कि बाढ़, अतिवृष्टि, ओले गिरना, ऐसी जो स्थितियों पैदा होती थी। उससे निपटने का जिम्मा, उसका संबंध कृषि मंत्रालय से आता था। देश में आपदा प्रबंधन ऐसे ही चलता रहता था। लेकिन 2001 में गुजरात में भूकंप आने के बाद जो कुछ हुआ, देश को नए सिरे से सोचने के लिए मजबूर किया। अब उसने आपदा प्रबंधन के मायने बदल दिए। हमने तमाम विभागों और मंत्रालयों को राहत और बचाव के काम में झोंक दिया। उस समय के जो अनुभव थे, उनसे सीखते हुए ही 2003 में Gujarat State Disaster Management Act बनाया गया। आपदा से निपटने के लिए गुजरात इस तरह का कानून बनाने वाला देश का पहला राज्य बना। बाद में केंद्र सरकार ने, गुजरात के कानून से सबक लेते हुए, 2005 में पूरे देश के लिए ऐसा ही Disaster Management Act बनाया। इस कानून के बाद ही National Disaster Management Authority उसके गठन का रास्ता साफ हुआ। इसी कानून ने कोरोना के खिलाफ लड़ाई में भी देश की बहुत मदद की।

साथियों,

डिजास्टर मैनैजमेंट को प्रभावी बनाने के लिए 2014 के बाद से हमारी सरकार ने राष्ट्रीय स्तर पर चौतरफा काम किया है। हमने Relief, Rescue, Rehabilitation उस पर जोर देने के साथ-साथ ही Reform पर भी बल दिया है। हमने NDRF को मजबूत किया, उसका आधुनिकीकरण किया, देश भर में उसका विस्तार किया। स्पेस टेक्नालजी से लेकर प्लानिंग और मैनेजमेंट तक, best possible practices को अपनाया। हमारे NDRF के साथी, सभी राज्यों के SDRFs, और सुरक्षा बलों के जवान अपनी जान की बाजी लगाकर, एक-एक जीवन को बचाते हैं। इसलिए, आज ये पल इस प्रकार से जान की बाजी लगाने वाले, औरों की जिंदगी बचाने के लिए खुद की जिंदगी का दांव लगाने वाले चाहे वो NDRF के लोग हों, चाहे SDRF के लोग हों, हमारे सुरक्षाबलों के साथी हों, ये सब के सब उनके प्रति आज आभार व्यक्त करने का, उनको salute करने का ये वक्त है।

साथियों,

अगर हम अपनी व्यवस्थाओं को मजबूत करते चलें, तो आपदा से निपटने की क्षमता दिनों-दिन बढ़ती चली जाती है। मैं इसी कोरोना काल के एक-दो वर्षों की बात करूं तो इस महामारी के बीच भी देश के सामने नई आपदाएँ आकर खड़ी हो गईं। एक तरफ कोरोना से तो लड़ाई लड़ ही रहे थे। अनेक जगहों पर भूकंप आए, कितने ही क्षेत्रों में बाढ़ आई। ओड़िशा, पश्चिम बंगाल समेत पूर्वी तटों पर cyclones आए, गोवा, महाराष्ट्र, गुजरात, पश्चिमी तटों पर cyclones आए, पहले, एक-एक साइक्लोन में सैकड़ों लोगों की मृत्यु हो जाती थी, लेकिन इस बार ऐसा नहीं हुआ। देश ने हर चुनौती का जवाब एक नई ताकत से दिया। इसी वजह से इन आपदाओं में हम ज्यादा से ज्यादा जीवन बचाने में सफल रहे। आज बड़ी-बड़ी अंतरराष्ट्रीय एजेंसियां, भारत के इस सामर्थ्य, भारत में आए इस बदलाव की सराहना कर रही हैं। आज देश में एक ऐसा end-to-end cyclone response system है जिसमें केंद्र, राज्य, स्थानीय प्रशासन और सभी एजेंसियां एक साथ मिलकर के काम करती हैं। बाढ़, सूखा, cyclone, इन सभी आपदाओं के लिए वार्निंग सिस्टम में सुधार किया गया है। Disaster risk analysis के लिए एडवांस्ड टूल्स बनाए गए हैं, राज्यों की मदद से अलग अलग क्षेत्रों के लिए Disaster risk maps बनाए गए हैं। इसका लाभ सभी राज्यों को, सभी स्टेक होल्डर्स को मिल रहा है। और सबसे महत्वपूर्ण, डिजास्टर मैनेजमेंट - आपदा प्रबंधन, आज देश में जनभागीदारी और जन-विश्वास का विषय बन गया है। मुझे बताया गया है कि NDMA की ‘आपदा मित्र’ जैसी स्कीम्स से युवा आगे आ रहे हैं। आपदा मित्र के रूप में जिम्मेवारियां उठा रहे हैं। यानी जन भागीदारी बढ़ रही है। कहीं कोई आपदा आती है तो लोग विक्टिम्स नहीं रहते, वो वॉलंटियर्स बनकर आपदा का मुकाबला करते हैं। यानी, आपदा प्रबंधन अब एक सरकारी काम भर नहीं है, बल्कि ये ‘सबका प्रयास’ का एक मॉडल बन गया है।

और साथियों,

जब मैं सबका प्रयास की बात करता हूँ, तो इसमें हर क्षेत्र में हो रहा प्रयास, एक holistic approach भी शामिल है। आपदा प्रबंधन को प्राथमिकता देते हुए, हमने अपने एजुकेशन सिस्टम में भी कई सारे बदलाव किए हैं। जो सिविल इंजीनियरिंग के कोर्सेस होते हैं, आर्किटेक्चर से जुड़े कोर्सेस होते हैं, उसके पाठ्यक्रम में डिजास्टर मैनेजमेंट से जोड़ा, इन्फ्रासट्रक्चर की रचना कैसी हो उसपर विषयों को जोड़ना, ये सारे काम प्रयासरत हैं। सरकार ने Dam Failure की स्थिति से निपटने के लिए, डैम सेफ्टी कानून भी बनाया है।

साथियों,

दुनिया में जब भी कोई आपदा आती है तो उसमें लोगों की दुखद मृत्यु की चर्चा होती है, कि इतने लोगों की मृत्यु हो गई, इतना ये हो गया, इतने लोगों को हटाया गया, आर्थिक नुकसान भी बहुत होता है। उसकी भी चर्चा की जाती है। लेकिन आपदा में जो इंफ्रास्ट्रक्चर का नुकसान होता है, वो कल्पना से परे होता है। इसलिए ये बहुत आवश्यक है कि आज के समय में इंफ्रास्ट्रक्चर का निर्माण ऐसा हो जो आपदा में भी टिक सके, उसका सामना कर सके। भारत आज इस दिशा में भी तेजी से काम कर रहा है। जिन क्षेत्रों में भूकंप, बाढ़ या साइक्लोन का खतरा ज्यादा रहता है, वहां पर पीएम आवास योजना के तहत बन रहे घरों में भी इसका ध्यान रखा जाता है। उत्तराखंड में जो चार धाम महा-परियोजना का काम चल रहा है, उसमें भी आपदा प्रबंधन का ध्यान रखा गया है। उत्तर प्रदेश में जो नए एक्सप्रेसवे बन रहे हैं, उनमें भी आपदा प्रबंधन से जुड़ी बारीकियों को प्राथमिकता दी गई है। आपात स्थिति में ये एक्सप्रेसवे, विमान उतारने के काम आ सकें, इसका भी प्रावधान किया गया है। यही नए भारत का विज़न है, नए भारत के सोचने का तरीका है।

साथियों,

Disaster Resilient Infrastructure की इसी सोच के साथ भारत ने दुनिया को भी एक बहुत बड़ी संस्था का विचार दिया है, उपहार दिया है। ये संस्था है- CDRI - Coalition for Disaster Resilient Infrastructure. भारत की इस पहल में ब्रिटेन हमारा प्रमुख साथी बना है और आज दुनिया के 35 देश इससे जुड़ चुके हैं। दुनिया के अलग-अलग देशों के बीच में, सेनाओं के बीच में हमने Joint Military Exercise बहुत देखी है। पुरानी परंपरा है उसकी चर्चा भी होती है। लेकिन भारत ने पहली बार डिजास्टर मैनेजमेंट के लिए Joint ड्रिल की परंपरा शुरू की है। कई देशों में मुश्किल समय में हमारी डिजास्टर मैनेजमेंट से जुड़ी एजेंसियों ने अपनी सेवाएँ दी हैं, मानवता के प्रति अपने कर्तव्य का निर्वाह किया है। जब नेपाल में भूकंप आया, इतनी बड़ी तबाही मची, तो भारत एक मित्र देश के रूप में उस दुख को बाटने के लिए जरा भी देरी नहीं की थी। हमारे NDRF के जवान वहां तुरंत पहुंच गए थे। डिजास्टर मैनेजमेंट का भारत का अनुभव सिर्फ हमारे लिए नहीं बल्कि पुरी मानवता के लिए आप सभी को याद होगा 2017 में भारत ने साउथ एशिया जियो-स्टेशनरी communication satellite को लान्च किया। weather और communication के क्षेत्र में उसका लाभ हमारे दक्षिण एशिया के मित्र देश को मिल रहा है।

साथियों,

परिस्थितियां कैसी भी हों, अगर हममे हौंसला है तो हम आपदा को भी अवसर में बदल सकते हैं। यही संदेश नेताजी ने हमे आजादी की लड़ाई के दौरान दिया था। नेताजी कहते थे कभी भी स्वतंत्र भारत के सपने का विश्वास मत खोना। दुनिया की कोई ताकत नहीं है जो भारत को झकझोर सके"। आज हमारे सामने आज़ाद भारत के सपनों को पूरा करने का लक्ष्य है। हमारे सामने आज़ादी के सौंवे साल से पहले, 2047 के पहले नए भारत के निर्माण का लक्ष्य है। और नेताजी को देश पर जो विश्वास था, जो भाव नेताजी के दिल में उभरते थे। और उनके ही इन भावों के कारण मैं कह सकता हूँ कि, दुनिया की कोई ताकत नहीं है जो भारत को इस लक्ष्य तक पहुंचने से रोक सके। हमारी सफलताएँ हमारी संकल्पशक्ति का सबूत हैं। लेकिन, ये यात्रा अभी लंबी है। हमें अभी कई शिखर और पार करने हैं। इसके लिए जरूरी है, हमें देश के इतिहास का, हजारों सालों की यात्रा में इसे आकार देने वाले तप, त्याग और बलिदानों का बोध रहे।

भाइयों और बहनों,

आज़ादी के अमृत महोत्सव का संकल्प है कि भारत अपनी पहचान और प्रेरणाओं को पुनर्जीवित करेगा। ये दुर्भाग्य रहा कि आजादी के बाद देश की संस्कृति और संस्कारों के साथ ही अनेक महान व्यक्तित्वों के योगदान को मिटाने का काम किया गया। स्वाधीनता संग्राम में लाखों-लाख देशवासियों की तपस्या शामिल थी लेकिन उनके इतिहास को भी सीमित करने की कोशिशें हुईं। लेकिन आज आजादी के दशकों बाद देश उन गलतियों को डंके की चोट पर सुधार रहा है, ठीक कर रहा है। आप देखिए, बाबा साहब आंबेडकर से जुड़े पंचतीर्थों को देश उनकी गरिमा के अनुरूप विकसित कर रहा है। स्टेचू ऑफ यूनिटी आज पूरी दुनिया में सरदार वल्लभ भाई पटेल के यशगान की तीर्थ बन गई है। भगवान बिरसा मुंडा की जयंती को जनजातीय गौरव दिवस के रूप में मनाने की शुरुआत भी हम सबने कर दी है। आदिवासी समाज के योगदान और इतिहास को सामने लाने के लिए अलग-अलग राज्यों में आदिवासी म्यूज़ियम्स बनाए जा रहे हैं। और नेताजी सुभाषचंद्र बोस के जीवन से जुड़ी हर विरासत को भी देश पूरे गौरव से संजो रहा है। नेताजी द्वारा अंडमान में तिरंगा लहराने की 75वीं वर्षगांठ पर अंडमान के एक द्वीप का नाम उनके नाम पर रखा गया है। अभी दिसम्बर में ही, अंडमान में एक विशेष ‘संकल्प स्मारक’ नेताजी सुभाष चंद्र बोस के लिए समर्पित की गई है। ये स्मारक नेताजी के साथ साथ इंडियन नेशनल आर्मी के उन जवानों के लिए भी एक श्रद्धांजलि है, जिन्होंने आज़ादी के लिए अपना सर्वस्व न्योछावर कर दिया था। ये मेरा सौभाग्य है कि पिछले वर्ष, आज के ही दिन मुझे कोलकाता में नेताजी के पैतृक आवास भी जाने का अवसर मिला था। जिस प्रकार से वो कोलकाता से निकले थे, जिस कमरे में बैठकर वो पढ़ते थे, उनके घर की सीढ़ियां, उनके घर की दीवारें, उनके दर्शन करना, वो अनुभव, शब्दों से परे है।

साथियों,

मैं 21 अक्टूबर 2018 का वो दिन भी नहीं भूल सकता जब आजाद हिंद सरकार के 75 वर्ष हुए थे। लाल किले में हुए विशेष समारोह में मैंने आजाद हिंद फौज की कैप पहनकर तिरंगा फहराया था। वो पल अद्भुत है, वो पल अविस्मरणीय है। मुझे खुशी है कि लाल किले में ही आजाद हिंद फौज से जुड़े एक स्मारक पर भी काम किया जा रहा है। 2019 में, 26 जनवरी की परेड में आजाद हिंद फौज के पूर्व सैनिकों को देखकर मन जितना प्रफुल्लित हुआ, वो भी मेरी अनमोल स्मृति है। और इसे भी मैं अपना सौभाग्य मानता हूं कि हमारी सरकार को नेताजी से जुड़ी फाइलों को सार्वजनिक करने का अवसर मिला।

साथियों,

नेताजी सुभाष कुछ ठान लेते थे तो फिर उन्हें कोई ताकत रोक नहीं सकती थी। हमें नेताजी सुभाष की ‘Can Do, Will Do’ स्पिरिट से प्रेरणा लेते हुए आगे बढ़ना है। वो ये जानते थे तभी ये बात हमेशा कहते थे भारत में राष्ट्रवाद ने ऐसी सृजनात्मक शक्ति का संचार किया है जो सदियों से लोगों के अंदर सोई पड़ी थी। हमें राष्ट्रवाद भी जिंदा रखना है। हमें सृजन भी करना है। और राष्ट्र चेतना को जागृत भी रखना है। मुझे विश्वास है कि, हम मिलकर, भारत को नेताजी सुभाष के सपनों का भारत बनाने में सफल होंगे। आप सभी को एक बार फिर पराक्रम दिवस की बहुत बहुत शुभकामनायें देता हूं और मैं आज एनडीआरएफ, एसडीआरएफ के लोगों को भी विशेष रूप से बधाई देता हूं। क्योंकि बहुत छोटे कालखंड में उन्होंने अपनी पहचान बना दी है। आज कहीं पर भी आपदा हो या आपदा के संबंधित संभावनाओं की खबरें हों, साईक्लोन जैसी। और जब एनडीआरएफ के जवान यूनिफार्म में दिखते हैं। सामान्य मानवीय को एक भरोसा हो जाता है। कि अब मदद पहुंच गई। इतने कम समय में किसी संस्था और इसकी यूनिफार्म की पहचान बनना, यानि जैसे हमारे देश में कोई तकलीफ हो और सेना के जवान आ जाएं तो सामान्य मानवीय को संतोष हो जाता है, भई बस अब ये लोग आ गये। वैसा ही आज एनडीआरएफ और एसडीआरएफ के जवानों ने अपने पराक्रम से ये करके दिखाया है। मै पराक्रम दिवस पर नेताजी का स्मरण करते हुए, मैं एनडीआरएफ के जवानों को, एसडीआरएफ के जवानों को, उन्होंने जिस काम को जिस करुणा और संवेदनशीलता के साथ उठाया है। बहुत – बहुत बधाई देता हूं। उनका अभिनंदन करता हूं। मैं जानता हूं इस आपदा प्रबंधन के काम में, इस क्षेत्र में काम करने वाले कईयों ने अपने जीवन भी बलिदान दिए हैं। मैं आज ऐसे जवानों को भी श्रद्धांजलि देता हूं जिन्होंने किसी की जिंदगी बचाने के लिए अपनी जिंदगी दांव पर लगा दी थी। ऐसे सबको में आदरपूवर्क नमन करते हुए मैं आप सबको भी आज पराक्रम दिवस की अनेक – अनेक शुभकामनाएं देते हुए मेरी वाणी को विराम देता हूं। बहुत बहुत धन्यवाद !