પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે ઇન્ડિયા AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026નું ઉદ્ઘાટન કર્યું. સભાને સંબોધતા શ્રી મોદીએ કહ્યું કે વિશ્વની સૌથી મોટી અને ઐતિહાસિક AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ ભારતમાં યોજાઈ રહી છે, જે વિશ્વના છઠ્ઠા ભાગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમણે જણાવ્યું કે ભારત વિશ્વની સૌથી મોટી યુવા વસ્તી, સૌથી મોટો ટેક ટેલેન્ટ પૂલ અને વધતી જતી ટેક-સક્ષમ ઇકોસિસ્ટમનું ઘર છે. ભારત માત્ર નવી ટેકનોલોજીઓનું સર્જન જ નથી કરતું પરંતુ તેને ઝડપથી અપનાવે છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે 140 કરોડ ભારતીયો નવી ટેકનોલોજી અપનાવવા માટે ઉત્સુક છે અને તેમના વતી, સમિટમાં હાજરી આપનારા સરકારના વડાઓ, વૈશ્વિક એઆઈ ઇકોસિસ્ટમના નેતાઓ અને નવીનતાઓનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું. તેમણે તેમની હાજરી બદલ આભાર વ્યક્ત કર્યો અને ભાર મૂક્યો કે ભારતમાં સમિટનું આયોજન માત્ર દેશ માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ગ્લોબલ સાઉથ માટે ગર્વની વાત છે.
શ્રી મોદીએ કહ્યું કે આ પરિષદમાં AIની દુનિયાના પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓ 100થી વધુ દેશોના પ્રતિનિધિત્વ અને વિશ્વભરના પ્રખ્યાત સહભાગીઓ એકઠા થયા છે, જે તેની સફળતાને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ ગયા છે. તેમણે પરિષદમાં યુવા પેઢીની મજબૂત હાજરી પર પણ ભાર મૂક્યો, જે નવો આત્મવિશ્વાસ જગાડે છે. તેમણે કહ્યું કે નવી ટેકનોલોજી ઘણીવાર શરૂઆતમાં શંકાનો સામનો કરે છે, પરંતુ વિશ્વભરના યુવાનો જે ગતિ અને આત્મવિશ્વાસ સાથે AIને અપનાવી રહ્યા છે, તેની જવાબદારી લઈ રહ્યા છે અને તેનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે તે અભૂતપૂર્વ છે. પ્રધાનમંત્રીએ AI કોન્ફરન્સના પ્રદર્શનની આસપાસના ઉત્સાહ, ખાસ કરીને યુવા પ્રતિભાઓની મોટી ભાગીદારી વિશે પણ વાત કરી. કૃષિ, સુરક્ષા, દિવ્યાંગોને સહાય અને બહુભાષી વસ્તીની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા જેવા ક્ષેત્રોમાં રજૂ કરાયેલા ઉકેલો 'મેડ ઇન ઇન્ડિયા'ની શક્તિ દર્શાવે છે અને AI ક્ષેત્રમાં ભારતની નવી ક્ષમતાઓ દર્શાવે છે.
પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે માનવ ઇતિહાસમાં, કેટલીક સદીઓમાં, એક પરિવર્તન આવે છે જે સભ્યતાના માર્ગને બદલી નાખે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આવી ક્ષણો વિકાસની ગતિને બદલી નાખે છે અને વિચાર, સમજ અને કાર્ય કરવાની રીતોને બદલી નાખે છે. તેમણે અવલોકન કર્યું કે આવા પરિવર્તનના સમયમાં, સાચી અસર ઘણીવાર તરત જ સમજાતી નથી. તેમણે યાદ કર્યું કે જ્યારે પથ્થરોમાંથી પ્રથમ તણખા નીકળ્યા, ત્યારે કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી કે તે તણખા સંસ્કૃતિનો પાયો બનશે. શ્રી મોદીએ કહ્યું કે જ્યારે બોલાતી ભાષાને પ્રથમ વખત લિપિમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી, ત્યારે કોઈને ખ્યાલ નહોતો કે લેખિત જ્ઞાન ભવિષ્યની સિસ્ટમોનો આધાર બનશે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે જ્યારે સંકેતો પ્રથમ વખત વાયરલેસ રીતે મોકલવામાં આવ્યા, ત્યારે કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી કે એક દિવસ સમગ્ર વિશ્વ વાસ્તવિક સમયમાં જોડાયેલ હશે.
શ્રી મોદીએ કહ્યું, "આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ માનવ સંસ્કૃતિમાં ઐતિહાસિક વળાંક જેટલા જ મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, અને આજે જે અવલોકન અને આગાહી કરવામાં આવી રહી છે તે તેની અસરના શરૂઆતના સંકેતો છે. AI મશીનોને બુદ્ધિશાળી બનાવી રહ્યું છે, પરંતુ વધુ મહત્વનું તે માનવ ક્ષમતાઓનો ગુણાકાર કરી રહ્યું છે." આ વખતે તફાવત ખૂબ ઝડપી અને વધુ અચાનક સ્કેલનો છે. પહેલા ટેકનોલોજીની અસર જોવામાં દાયકાઓ લાગતા હતા, પરંતુ આજે મશીન લર્નિંગથી મશીન લર્નિંગ સુધીની સફર ઝડપી, ઊંડી અને મોટી છે. આ માટે વધુ દ્રષ્ટિકોણ અને એટલી જ મોટી જવાબદારીની જરૂર છે. આજની પેઢીએ એ પણ ચિંતિત રહેવું જોઈએ કે ભવિષ્યની પેઢીઓને AIનું કયું સ્વરૂપ સોંપવામાં આવશે. વાસ્તવિક પ્રશ્ન એ નથી કે ભવિષ્યમાં AI શું કરી શકે છે, પરંતુ માનવતા આજે AI સાથે શું કરવા માંગે છે. પરમાણુ ઊર્જા સાથે તેની સરખામણી કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે માનવતાએ તેની વિનાશક ક્ષમતા અને તેના સકારાત્મક યોગદાન બંને જોયા છે. AI પણ પરિવર્તન માટે એક બળ છે - જો દિશાહીન હોય, તો તે અવરોધો બનાવે છે, પરંતુ જ્યારે યોગ્ય દિશામાં દિશામાન થાય છે, ત્યારે તે ઉકેલ બની જાય છે. શ્રી મોદીએ ભાર મૂક્યો કે ગ્લોબલ AI ઇમ્પેક્ટ સમિટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ વિચારવાનો છે કે AI ને મશીન-કેન્દ્રિતને બદલે માનવ-કેન્દ્રિત કેવી રીતે બનાવી શકાય અને તેને સંવેદનશીલ અને જવાબદાર કેવી રીતે બનાવી શકાય.
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ કહ્યું કે ભારતનું AI માટેનું વિઝન સમિટની થીમ - "સર્વજન હિતાય, સર્વજન સુખાય" - દરેકનું કલ્યાણ, દરેકનું સુખ - માં સ્પષ્ટપણે પ્રતિબિંબિત થાય છે. આ ભારતનું માપદંડ છે. તેમણે ચેતવણી આપી કે માનવીઓ ફક્ત AI માટે ડેટા પોઇન્ટ અથવા કાચો માલ ન હોવો જોઈએ, અને તેથી AIનું ડેમોક્રેટાઇઝ થવું જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે AI પાસે સમાવેશ અને સશક્તિકરણનું માધ્યમ બનવું જોઈએ, ખાસ કરીને ગ્લોબલ સાઉથમાં.
પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે AI પાસે ખુલ્લી જગ્યા હોવી જોઈએ, જ્યારે કમાન્ડ માનવ હાથમાં રહેવો જોઈએ. તેમણે તેની સરખામણી GPS સાથે કરી, જે રસ્તો બતાવે છે પરંતુ અંતિમ નિર્ણય યુઝર્સ પર છોડી દે છે. આજે માનવીઓ AI ને કઈ દિશામાં લઈ જાય છે તે તેનું ભવિષ્ય નક્કી કરશે.
નવી દિલ્હી AI ઇમ્પેક્ટ સમિટમાં, પ્રધાનમંત્રીએ AI માટે ભારતના M.A.N.A.V. વિઝન રજૂ કર્યા. તેમણે સમજાવ્યું કે M.A.N.A.V. નો અર્થ છે:
M – મોરલ અને એથિકલ સિસ્ટમ: AI નૈતિક માર્ગદર્શિકા પર આધારિત હોવું જોઈએ.
A – એકાઉટેબલ ગવર્નન્સ: પારદર્શક નિયમો અને મજબૂત દેખરેખ.
N – નેશનલ સૉવેરનિટી: ડેટા તેના હકદાર માલિકનો છે.
A – એક્સેસિલબલ અને ઈનક્લૂઝિવ: AI ગુણક હોવું જોઈએ, એકાધિકાર નહીં.
V – વેલિડ અને લેજિટિમેટ: AI કાયદેસર અને ચકાસી શકાય તેવું હોવું જોઈએ.
તેમણે મહત્વ આપતા જણાવ્યું કે, ભારતનું M.A.N.A.V. વિઝન 21મી સદીના AI-સંચાલિત વિશ્વમાં માનવતાના કલ્યાણ માટે એક આવશ્યક કડી બનશે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ કહ્યું કે દાયકાઓ પહેલા, જ્યારે ઇન્ટરનેટ શરૂ થયું હતું, ત્યારે કોઈએ કલ્પના પણ કરી ન હતી કે તે કેટલી બધી નોકરીઓનું સર્જન કરશે. આજે AI માટે પણ આ જ વાત સાચી છે, કારણ કે કયા પ્રકારની નોકરીઓ ઉભરી આવશે તેની આગાહી કરવી મુશ્કેલ છે. AIમાં કાર્યનું ભવિષ્ય પૂર્વનિર્ધારિત નથી, પરંતુ તે સહયોગી નિર્ણયો અને ક્રિયાઓ પર આધારિત હશે. શ્રી મોદીએ કહ્યું કે કાર્યનું ભવિષ્ય એક નવી તક છે, જે એક એવા યુગની શરૂઆત દર્શાવે છે જ્યાં માનવ અને બુદ્ધિશાળી પ્રણાલીઓ સહયોગ કરે છે, સાથે મળીને કામ કરે છે અને સાથે પ્રગતિ કરે છે. AI કાર્યને વધુ સ્માર્ટ, વધુ કાર્યક્ષમ અને વધુ અસરકારક બનાવશે, જેનાથી વધુ સારી ડિઝાઇન, ઝડપી કાર્ય અને વધુ સારી નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા પ્રાપ્ત થશે.
શ્રી મોદીએ કહ્યું કે AI વધુ લોકો માટે વધુ મૂલ્યવાન, સર્જનાત્મક અને અર્થપૂર્ણ ભૂમિકાઓ પણ ખોલશે, નવીનતા, ઉદ્યોગસાહસિકતા અને નવા ઉદ્યોગો માટે તકો ઉભી કરશે. તેમણે કૌશલ્ય, પુનઃકૌશલ્ય અને જીવનભર શિક્ષણને એક મુખ્ય ચળવળ બનાવવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.
કાર્યનું ભવિષ્ય સમાવિષ્ટ, વિશ્વસનીય અને માનવ-કેન્દ્રિત હશે તેવું ભારપૂર્વક જણાવતા પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે જો માનવતા સાથે મળીને આગળ વધે, તો આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ માનવ ક્ષમતાઓને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે.
પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે પારદર્શિતા એ શ્રેષ્ઠ સંરક્ષણ છે અને ઉમેર્યું હતું કે "સૂર્યપ્રકાશ શ્રેષ્ઠ ડિસઈન્ફેક્ટેન્ટ છે." તેમણે કહ્યું કે જ્યારે કેટલાક દેશો અને કંપનીઓ AI ને એક વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ માને છે જેને ગુપ્તતામાં વિકસાવવામાં આવવી જોઈએ, ત્યારે ભારત માને છે કે AI ફક્ત ત્યારે જ વિશ્વને લાભ કરશે જો તે શેર કરવામાં આવે. ઓપન કોડ અને શેર કરેલ વિકાસ લાખો યુવા મનને AI ને વધુ સારું અને સુરક્ષિત બનાવવામાં મદદ કરશે. તેમણે AI ને વૈશ્વિક સામાન્ય હિત તરીકે વિકસાવવા માટે સામૂહિક નિર્ણય લેવાની હાકલ કરી.
વૈશ્વિક ધોરણોની તાત્કાલિક જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા, પ્રધાનમંત્રીએ સમજાવ્યું કે ડીપફેક અને બનાવટી સામગ્રી ખુલ્લા સમાજોને અસ્થિર કરી રહી છે. ખોરાક પરના પોષણ લેબલ સાથે તેની તુલના કરતા, તેમણે કહ્યું કે ડિજિટલ સામગ્રીમાં પણ પ્રમાણિકતા લેબલ હોવા જોઈએ જેથી લોકો વાસ્તવિક અને AI-જનરેટેડ સામગ્રી વચ્ચે તફાવત કરી શકે. શ્રી મોદીએ વોટરમાર્કિંગ અને સ્વચ્છ સ્ત્રોત ધોરણોની વધતી જતી જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો કારણ કે AI ઝડપથી ટેક્સ્ટ, ઈમેજ અને વિડિયોઝ બનાવે છે અને ભાર મૂક્યો કે ટેકનોલોજીમાં વિશ્વાસ શરૂઆતથી જ બનાવવો જોઈએ.
બાળ સુરક્ષાના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે જેમ શાળાના અભ્યાસક્રમો ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે તેવી જ રીતે AI જગ્યા બાળ-સુરક્ષિત અને પરિવાર-મૈત્રીપૂર્ણ હોવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે આજે બે પ્રકારના લોકો છે - જેઓ AIમાં ડર જુએ છે અને જેઓ ભાગ્ય જુએ છે. ભારત AIમાં ભાગ્ય અને ભવિષ્ય જુએ છે, જે પ્રતિભા, ઉર્જા ક્ષમતા અને નીતિ સ્પષ્ટતા દ્વારા સમર્થિત છે. શ્રી મોદીએ સમિટ દરમિયાન ત્રણ ભારતીય કંપનીઓએ તેમના AI મોડેલો અને એપ્લિકેશનો લોન્ચ કર્યા તે અંગે ખુશી વ્યક્ત કરી. આ મોડેલો ભારતના યુવાનોની પ્રતિભા દર્શાવે છે અને ભારત વૈશ્વિક AI લેન્ડસ્કેપમાં યોગદાન આપી શકે તેવા ઉકેલોની ઊંડાઈ અને વિવિધતા દર્શાવે છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ કહ્યું કે ભારત સેમિકન્ડક્ટર અને ચિપ-નિર્માણથી લઈને ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ સુધી એક મજબૂત ઇકોસિસ્ટમ બનાવી રહ્યું છે. સુરક્ષિત ડેટા સેન્ટર્સ, મજબૂત આઇટી બેકબોન અને ગતિશીલ સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ ભારતને સસ્તા, સ્કેલેબલ અને સુરક્ષિત AI સોલ્યુશન્સ માટે કુદરતી કેન્દ્ર બનાવે છે. શ્રી મોદીએ ભાર મૂક્યો કે ભારતમાં વૈવિધ્યસભર વસ્તી વિષયક અને લોકશાહી છે. ભારતમાં સફળ થતા કોઈપણ AI મોડેલનો ઉપયોગ વિશ્વભરમાં થઈ શકે છે. તેમણે વિશ્વને "ભારતમાં ડિઝાઇન અને વિકાસ કરો. વિશ્વને આપો. માનવતાને આપો"ના આહ્વાન સાથે આમંત્રણ આપ્યું. તેમણે બધા સહભાગીઓને શુભેચ્છાઓ પાઠવીને સમાપન કર્યું.
આ કાર્યક્રમમાં ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ શ્રી ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન, સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવ, અન્ય દેશોના વડાઓ, મંત્રીઓ, બહુપક્ષીય સંસ્થાઓના વરિષ્ઠ પ્રતિનિધિઓ અને ટેક અને AI ઈન્ડસ્ટ્રીના લીડર્સ તેમજ અન્ય અગ્રણી વ્યક્તિઓએ હાજરી આપી હતી.
પૃષ્ઠભૂમિ
ભારત AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026ની થીમ "સર્વજન હિતાયા, સર્વજન સુખાય" છે, જેનો અર્થ થાય છે "સર્વજન કલ્યાણ, સૌનું સુખ." તેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને AI ક્ષેત્રમાં અગ્રણી તરીકે સ્થાન આપવાનો અને એવા ભવિષ્યની કલ્પના કરવાનો છે જ્યાં AI માનવતાને આગળ ધપાવે, સમાવેશી વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે અને આપણા ગ્રહનું રક્ષણ કરે.
આ સમિટને ત્રણ સ્તંભો પર આધારિત સાત કાર્યકારી જૂથો દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવે છે: લોકો, ગ્રહ અને પ્રગતિ. આ જૂથો વિવિધ ક્ષેત્રોમાં AIની અસર દર્શાવતા નક્કર પરિણામો આપવા માટે કાર્ય કરશે. સાત થીમ્સ છે: આર્થિક વિકાસ અને સામાજિક ભલાઈ માટે AI; AI સંસાધનોનું લોકશાહીકરણ; સામાજિક સશક્તિકરણ માટે સમાવેશ; સલામત અને વિશ્વસનીય AI; માનવ મૂડી; વિજ્ઞાન; સ્થિતિસ્થાપકતા, નવીનતા અને કાર્યક્ષમતા.
આ સમિટમાં 500થી વધુ વૈશ્વિક AI નેતાઓ એકત્ર થશે, જેમાં CEO/CXO, લગભગ 100 CEO અને સ્થાપકો, 150 શિક્ષણવિદો અને સંશોધકો અને 400 CTO, VP અને ફિલૈંથ્રોપિસ્ટનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં 100થી વધુ સરકારી પ્રતિનિધિઓ પણ ભાગ લેશે, જેમાં 20થી વધુ સ્ટેટ અને ગર્વમેન્ટના વડાઓ અને લગભગ 60 મંત્રીઓ અને ઉપમંત્રીઓ સામેલ છે.
સંપૂર્ણ ટેક્સ્ટ સ્પીચ વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો
Artificial Intelligence marks a transformative chapter in human history. pic.twitter.com/Cf11ffKYQx
— PMO India (@PMOIndia) February 19, 2026
We must democratise AI.
— PMO India (@PMOIndia) February 19, 2026
It must become a tool for inclusion and empowerment, particularly for the Global South. pic.twitter.com/IzH67U2uRR
The M.A.N.A.V. vision for AI. pic.twitter.com/NVmxQ8bXq6
— PMO India (@PMOIndia) February 19, 2026
We are entering an era where humans and intelligent systems co-create, co-work and co-evolve.
— PMO India (@PMOIndia) February 19, 2026
AI will make our work smarter, more efficient and more impactful. pic.twitter.com/loDFaQt0Wm
AI for Global Common Good. pic.twitter.com/CaRhFeuyiK
— PMO India (@PMOIndia) February 19, 2026
In AI, India sees opportunity and the blueprint of tomorrow. pic.twitter.com/40HzjCROXz
— PMO India (@PMOIndia) February 19, 2026
