શેર
 
Comments

“જૈસે થે” વાદીઓને હચમચાવી દીઘા હતા!

ગુજરાતની સ્થાપના 1લી મે, 1960ના રોજ થઈ હતી અને તે દાયકાના અંત સુધીમાં તો રાજ્યની સ્થાપના અંગેનો આરંભિક ઉત્સાહ તેમજ આશાવાદ સાવ ઓસરી ગયા હતા. ઝડપી સુધારા અને પ્રગતિના સપના તૂટી ગયા હતા અને ગુજરાતના સામાન્ય લોકોનો ભ્રમ ભાંગી ગયો હતો. ઈન્દુલાલ યાજ્ઞિક, જીવરાજ મહેતા અને બળવંતરાય મહેતા જેવા રાજકીય માંઘાતાઓના સંઘર્ષ તેમજ બલિદાનોને રાજકારણમાં પેસી ગયેલા નાણાંકીય લોભ તેમજ સત્તાની ભૂખે નિરર્થક બનાવી દીધા હતા. 1960ના દાયકાના અંત તથા 1970ના દાયકાના આરંભે તો ગુજરાતમાં કોંગ્રેસી સરકારના ભ્રષ્ટાચાર તથા ગેરવહિવટે માઝા મૂકી દીધી હતી. 1971માં ભારતે યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનને હરાવી દીધું હતું અને ગરીબોના ઉત્થાનનો વાયદો કરીને કોંગ્રેસની સરકાર ફરી સત્તા ઉપર આવી હતી. આ વચન ઠાલું નિવડ્યું હતું અને ‘ગરીબી હટાવો’નું સૂત્ર થોડા સમયમાં બદલાઈને ‘ગરીબ હટાવો’ બની ગયું હતું. ગરીબોનું જીવન તો વધુ દુષ્કર બની ગયું હતું અને ગુજરાતમાં તો પડ્યા ઉપર પાટું જેવો ઘાટ કારમા દુષ્કાળ અને ભીષણ મોંઘવારીએ કર્યો હતો. જીવન જરૂરિયાતની પાયાની વસ્તુઓ માટે લાંબી લાંબી લાઈનો આખા રાજ્યમાં એક રોજીંદું, સામાન્ય દ્રશ્ય બની ગયું હતું. સામાન્ય લોકો માટે આ તકલીફોમાંથી કોઈ રાહતના

.

સંકેત ક્યાંય મળતા નહોતા. આવી સ્થિતિમાં કોઈ સુધારાલક્ષી પગલા લેવાના બદલે, ગુજરાતની કોંગ્રેસી નેતાગીરી જૂથવાદના ઝઘડામાં ગૂંથાયેલી હતી અને લોકોની તકલીફો પ્રત્યે તેણે કોઈ દરકાર, સંવેદનશીલતા દાખવી નહોતી. તેના પરિણામે, ઘનશ્યામભાઈ ઓઝાની સરકારને ઉથલાવી તેના સ્થાને ચીમનભાઈ પટેલે સત્તા હસ્તગત કરી હતી. જો કે, એ સરકાર પણ એટલી જ નિષ્ફળ સાબિત થઈ હતી અને ગુજરાતના લોકોમાં અસંતોષનો જ્વાળામુખી સક્રિય થઈ ગયો હતો. આ આગ વ્યાપક આક્રોશ બનીને સમગ્ર રાજ્યમાં ફેલાઈ ગઈ હતી. ડિસેમ્બર, 1973માં મોરબી એન્જિનિયરીંગ કોલેજના કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ તેમના ફૂડ બિલમાં થયેલા અસાધારણ વધારા સામે વિરોધ કર્યો હતો. આ વિરોધને જોતજોતામાં વ્યાપક ટેકો મળ્યો અને તેના પરિણામે સરકાર સામે રાજ્યમાં એક વ્યાપક જન આંદોલન શરૂ થયું. રાજ્ય સરકાર તેમજ કેન્દ્ર સરકાર અથાગ પ્રયાસો છતાં લોકોનો આ અસંતોષ ડામી શકી નહોતી. આ અસંતોષ ભ્રષ્ટાચાર અને મોંઘવારી સામેની એક વ્યાપક લોકચળવળ હોવા છતાં એ વખતના ગુજરાતના શિક્ષણ મંત્રીએ આ આંદોલન માટે જનસંઘ ઉપર આક્ષેપ કરતાં સ્થિતિ વધુ વણસી ગઈ હતી. 1973માં નરેન્દ્ર મોદીએ સામાજિક સક્રિયતામાં તેમજ સામાન્ય પ્રજાજનોને સ્પર્શતા પ્રશ્નોમાં ઊંડો રસ લેવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. એક યુવા પ્રચારક અને અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (એબીવીપી)ના સહયોગી તરીકે નરેન્દ્ર મોદી નવનિર્માણ આંદોલનમાં જોડાયા હતા અને તેમને સોંપવામાં આવેલી કામગીરી નિષ્ઠાપૂર્વક બજાવી હતી. નવનિર્માણ આંદોલન દરેક રીતે એક જન આંદોલન હતું અને સમાજના તમામ વર્ગોમાંથી લોકો એક અવાજે તેમાં જોડાયા હતા. આંદોલનને એક સન્માનિત અગ્રણી અને ભ્રષ્ટાચાર સામેની લડતના મસિહા તરીકે જાણીતા એવા લોકનાયક જયપ્રકાશ નારાયણનું પણ સમર્થન મળતા તે વધુ મજબૂત બન્યું હતું. જયપ્રકાશ નારાયણ અમદાવાદ આવ્યા ત્યારે એ લોકલાડિલા નેતાના સંપર્કમાં આવવા અને તેમની સાથે નિકટ રહીને કામ કરવાની તક નરેન્દ્ર મોદીને મળી હતી. યુવા નરેન્દ્ર મોદીના માનસ ઉપર આ પીઢ નેતા સાથેના સંસર્ગની એક ઊંડી છાપ પડી હતી. નવનિર્માણ આંદોલન ખૂબજ સફળ રહ્યું હતું અને ચીમનભાઈ પટેલને મુખ્ય મંત્રીપદેથી ફક્ત છ મહિનામાં જ રાજીનામું આપવાની ફરજ પડી હતી. રાજ્યમાં નવેસરથી ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી અને અપેક્ષા મુજબ કોંગ્રેસની સરકારનો પરાજય થયો હતો. વિધિની વક્રતા તો એ હતી કે ગુજરાતની ચૂંટણીઓના પરિણામો 12મી જૂન, 1975ના દિવસે જાહેર થયા હતા. એ દિવસે જ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે પ્રધાનમંત્રી ઈન્દિરા ગાંધીને ચૂંટણીમાં ભ્રષ્ટાચાર માટે દોષિત ઠરાવ્યાં હતાં અને પ્રધાનમંત્રી તરીકે તેમના ભવિષ્ય સામે પ્રશ્નાર્થ મૂકી દીધો હતો. તેના એક અઠવાડિયા પછી ગુજરાતમાં બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલના નેતૃત્ત્વમાં નવી સરકારે શપથ લીધા હતા. નવનિર્માણ આંદોલન નરેન્દ્ર મોદી માટે વ્યાપક જનઆંદોલનનો પહેલો પરિચય હતો અને તેનાથી સામાજિક મુદ્દાઓ વિષે તેમનો વૈશ્વિક દ્રષ્ટિકોણ નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં બહોળો બન્યો હતો. આ ચળવળના પગલે જ નરેન્દ્ર મોદીને તેમની રાજકીય કારકિર્દીમાં પહેલો હોદ્દો – ગુજરાતમાં લોક સંઘર્ષ સમિતિના મહામંત્રી તરીકેનો મળ્યો હતો. આ ચળવળ દરમિયાન તેમને વિદ્યાર્થીઓના પ્રશ્નો ખૂબજ નિકટથી સમજવાની વિશેષરૂપે તક મળી હતી અને તેઓ મુખ્યમંત્રી બન્યા ત્યારે એ તક તેમના માટે ખૂબજ મહત્ત્વની મૂડી જેવી સાબિત થઈ હતી. 2001થી તેમણે શિક્ષણ ક્ષેત્રે સુધારા ઉપર વિશેષ ધ્યાન આપ્યું અને ગુજરાતની યુવા પેઢીને વિશ્વ સ્તરનું શિક્ષણ સુલભ બનાવ્યું છે. નવનિર્માણ આંદોલન પછીનો ગુજરાતનો ઉત્સાહ પણ ખૂબજ અલ્પજીવી નિવડ્યો હતો અને 25મી જૂન, 1975ની મધરાતે, પ્રધાનમંત્રી ઈન્દિરા ગાંધીએ દેશમાં કટોકટી લાદી દીધી હતી, તે નિયમો હેઠળ નાગરિક સ્વાતંત્ર્ય તથા અભિવ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય સસ્પેન્ડ કરાયા હતા. નરેન્દ્ર મોદીના જીવનના મહત્ત્વના તબક્કાઓમાંના એકનો આરંભ થઈ ગયો હતો. 

'મન કી બાત' માટે તમારા વિચારો અને સૂચનો શેર કરો.
Modi Govt's #7YearsOfSeva
Explore More
‘ચલતા હૈ’ નું વલણ છોડી દઈને ‘બદલ સકતા હૈ’ વિચારવાનો સમય પાકી ગયો છે: વડાપ્રધાન મોદી

લોકપ્રિય ભાષણો

‘ચલતા હૈ’ નું વલણ છોડી દઈને ‘બદલ સકતા હૈ’ વિચારવાનો સમય પાકી ગયો છે: વડાપ્રધાન મોદી
Modi govt's big boost for auto sector: Rs 26,000 crore PLI scheme approved; to create 7.5 lakh jobs

Media Coverage

Modi govt's big boost for auto sector: Rs 26,000 crore PLI scheme approved; to create 7.5 lakh jobs
...

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
ભારતમાં હવાઈ પ્રવાસનું લોકશાહીકરણઃ જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા
August 28, 2021
શેર
 
Comments

કેન્દ્ર સરકારે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતમાં મજબૂત અને પોસાય તેવી પ્રાદેશિક હવાઈ પ્રવાસ વ્યવસ્થા માટે શરૂ કરવાની મહત્વાકાંક્ષી કામગીરી હાથ ધરી તેને 4 વર્ષ થઈ ગયા, ઉડાન યોજનાની અસર પ્રભાવશાળી રહી છે અને અત્યાર સુધી વણખેડાયેલા કે ઓછા ખેડાયેલા પ્રદેશોને એર કનેક્ટિવીટી પ્રાપ્ત થઈ છે તેવું કેન્દ્ર સરકારના નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રી જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા જણાવે છે. 

દરભંગા, ઝરસુગુડા, કડાપા, નાસિક, બેલગાવી, જગદલપુર, હુગલી અને કિશનગઢ જેવા પ્રાદેશિક એરપોર્ટસનો વિકાસ અને વિસ્તરણ થતાં તે ભારતના હવાઈ નકશા પર નવા મથકો બન્યાં છે અને તેની સાથે-સાથે આ વિસ્તારોમાં (કાર્ગો જેવી) નવા આર્થિક વિકાસની તકો ખૂલી ગઈ છે, કે જે પાંચ વર્ષ પહેલાં સંપૂર્ણપણે વણખેડાયેલી હતી.

ઉદાહરણ તરીકે, દરભંગા એરપોર્ટની જ વાત કરીએ તો જેનું નિર્માણ આઝાદી કાળમાં થયું હતું અને તે વર્ષ 1950થી 1962 સુધી સંપૂર્ણપણે કાર્યરત રહ્યું હતું પછી તે હવાઈ નકશામાંથી ભૂંસાઈ ગયું હતું. ઉડાન યોજના હેઠળ એરસ્ટ્રીપને પુનઃજીવિત કરવામાં આવી છે અને હવે તે દક્ષિણ બિહારને બાકીના દેશ સાથે જોડતું મહત્વનું પ્રવેશ દ્વાર બન્યું છે. આ એરપોર્ટ 6થી 10 મહત્વના શહેરોની સાથે કનેક્ટિવીટી પૂરી પાડે છે અને હાલમાં વાર્ષિક 15,000 પ્રવાસીઓની હેરફેર કરે છે.

બેલગાવી એરપોર્ટને કારણે શિક્ષણનું મથક ગણાતા બેલગાંવ જતા વિદ્યાર્થીઓને સુવિધા પ્રાપ્ત થઈ છે. આ એરપોર્ટનો ઉપયોગ કાર્ગો સંચાલન માટે પણ કરવામાં આવે છે અને ટૂંક સમયમાં ત્યાં ફ્લાઈટ ટ્રેનિંગ સ્કૂલ કામ કરતી થઈ જશે. આ બધી ઘટનાઓ માત્ર થોડાંક વર્ષના ગાળામાં જ બની છે. સમાન પ્રકારે આસામનું રૂપસી એરપોર્ટ મહત્વના 4 જિલ્લાઓને સર્વિસ પૂરી પાડવાની સાથે-સાથે પડોશી રાજ્યો- પશ્ચિમ બંગાળ, મેઘાલય અને ભૂતાનના કેટલાક હિસ્સા માટે ઉપયોગી બન્યું છે.

ઓડિશાનું ઝરસુગુડા એરપોર્ટ એ બીજા વિશ્વયુધ્ધ કાળના અવશેષ સમાન હતું. તેનું વર્ષ 2019માં નવિનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ અગાઉ સમગ્ર પશ્ચિમ ઓડિશા વિસ્તાર માટે કોઈ સુવિધા ઉપલબ્ધ ન હતી અને ઓડિશાનું એક માત્ર એરપોર્ટ ભૂવનેશ્વરમાં હતું કે જે ઝરસુગુડાથી 339 કી.મી. દૂર આવેલું છે. વર્ષ 2020-21માં આ એરપોર્ટે 2,00,000 મુસાફરોનું સંચાલન કર્યું છે અને દર સપ્તાહે 140 એરક્રાફ્ટની આવનજાવન થાય છે. આ યોજનાના કારણે હેલિકોપ્ટર જેવી પરિવહન વ્યવસ્થા માટે નવી પધ્ધતિ અમલમાં આવી છે કે જે હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના દૂર-દૂરના 16 રૂટ સાથે સંપર્ક સ્થાપે છે. 

ઉડાન યોજનાએ સફળતાની અનેક ગાથાઓને જન્મ આપ્યો છે અને બીજી તરફ એરલાઈન ઓપરેટર્સના સ્પેક્ટ્રમનો પણ અંત આવ્યો છે. આપણે નવા પ્રાદેશિક કેરિયર્સની સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો થતો પણ જોઈ રહ્યા છીએ. કેટલાકે તેમના બિઝનેસમાં ઉડાન મોડલ દાખલ કર્યું છે કે જેને રિજીયોનલ કનેક્ટિવીટી સ્કીમ- ઉડાનમાં એરલાઈન ઓપરેટરોની સામેલગીરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સામેલગીરી 5ની હતી તે ગયા બે વર્ષમાં વધીને 11 થઈ છે.  

આ ઉપરાંત આપણે ગયા વર્ષે કોવિડ-19 મહામારીએ ઉભી કરેલ ખલેલ છતાં પણ 7 એરપોર્ટસ, બે હેલિકોપ્ટર્સ અને એક વૉટર એરોડ્રામને કાર્યરત કરી શક્યા છીએ. આવું કઈ રીતે બન્યું તે જાણીએ.

આપણાં મેટ્રો રૂટ અપૂરતી સેવાઓ આપે છે અને દિલ્હી અને મુંબઈ જેવા મુખ્ય એરપોર્ટ રૂટસ તેમના પેસેન્જર સમાવવાની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચ્યા છે. એટલે સ્વાભાવિક છે કે વૃધ્ધિનો આગળનો માર્ગ વધુ પ્રમાણમાં પ્રાદેશિક અને દૂરના સ્થળોએ કનેક્ટિવીટી સ્થાપીને તથા વણખેડાયેલા કે ઓછા ખેડાયેલા એરપોર્ટ/ એસસ્ટ્રીપ્સનું નિર્માણ કરીને વધુ લોકોને સેવા પૂરી પાડીને જ શક્ય બને છે. 

આ કામગીરીને કારણે મૂળભૂત રીતે નાગરિક ઉડ્ડયન પ્રવૃત્તિ પરિવહનની અમીરો માટે ઉપયોગમાં લેવાતી પધ્ધતિમાં તરીકેની ઓળખમાંથી બહાર આવીને વ્યક્તિ જે રીતે હવાઈ ચપ્પલ પહેરતો હોય તે પ્રકારે હવાઈ જહાજથી મુસાફરી કરી શકે તેવું પ્રધાનમંત્રીના વિઝનમાં જણાવવામાં આવ્યું છે.

હવાઈ પ્રવાસનું આ લોકશાહીકરણ અને નાગરિક ઉડ્ડયનનું હાઈ વૉલ્યુમ, લૉ કોસ્ટ ધરાવતું આ મોડલ ભારતમાં ટેલિકોમ રિવોલ્યુશનની જેમ જ આગળ વધી રહ્યું છે. આ કામગીરીને કારણે તેની સાથે જોડાયેલા એરકાર્ગો જેવા ક્ષેત્રોમાં અદ્દભૂત અસર થઈ છે, જેમાં કોવિડ-19ના સમય દરમિયાન નોંધપાત્ર તેજી આવી છે. ઈન્ટરનેશનલ કાર્ગો બિઝનેસમાં ભારતના કેરિયર્સનો હિસ્સો 2 ટકા હતો તે ગયા બે વર્ષમાં વધીને 19 ટકા થયો છે.

લૉકડાઉનના ગાળા દરમિયાન એર કાર્ગો આવશ્યક ચીજ-વસ્તુઓ માટે જ નહીં, આપણાં ખેડૂતો માટે અને ખાસ કરીને ઉત્તર- પૂર્વ વિસ્તારની નાશવંત કૃષિ પેદાશોની હેરફેર માટે પણ જીવનરેખા પૂરવાર થયો છે. એર કાર્ગો ભારતમાં નાગરિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્રની એકંદર વૃધ્ધિ માટે ગુણક પરિબળ બની શકે તેમ છે. 

મેક્રો લેવલની વાત કરીએ તો આ યોજનાના સાચા લાભ મળતાં લાંબાગાળે જંગી આર્થિક ફાયદો થશે. ઈન્ટરનેશનલ સિવિલ એવિએશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (આઈસીએઓ) જણાવે છે કે હવાઈ ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં ઉત્પાદકતા અને રોજગારી વધવાનું પ્રમાણ અનુક્રમે 3.25 અને 6.10 રહ્યું છે. એટલે કે પરિવહન ક્ષેત્રે ખર્ચવામાં આવતા રૂ.100ના કારણે રૂ.325નો આર્થિક લાભ થાય છે અને એર ટ્રાન્સપોર્ટ ક્ષેત્રે સીધી 100 રોજગારીનું નિર્માણ થાય છે. એકંદરે અર્થતંત્રમાં નવી 610 નોકરીઓનું નિર્માણ થયું છે. આભાર માનવા જેવી બાબત એ છે કે સરકારે આ ક્ષમતાના મહત્વને ઘણું વહેલું પારખ્યું છે અને તે સક્રિય બનીને હવાઈ ઉડ્ડયન ક્ષેત્રને સહયોગ પૂરો પાડી રહી છે.

કોવિડ-19 પૂર્વેના કાળમાં ભારત નાણાંકિય વર્ષ 2020માં 341 મિલિયનથી વધુ પેસેન્જરોની હેરફેર કરીને દુનિયાનું ત્રીજા નંબરનું સૌથી મોટું સ્થાનિક ઉડ્ડયન માર્કેટ બન્યું છે. દેશ એકંદરે કોવિડ-19 સુધીના વર્ષોમાં ત્રીજા નંબરનું સૌથી મોટું બજાર બન્યું છે અને દુનિયાના બજારોમાં આગળ ધપી રહ્યું છે. આમ છતાં દુનિયાભરમાં હવાઈ ઉડ્ડયનની કામગીરી કરતી કંપનીઓમાં ભારે અસમાનતા જોવા મળે છે. ક્લાયમેટ કેમ્પેઈન ગ્રુપે હાથ ધરેલા એક અભ્યાસ મુજબ આપણાં માત્ર 1 ટકા પરિવારો 45 ટકા ફ્લાઈટસનો ઉપયોગ કરતા હોવાથી આપણી જે ક્ષમતા છે તેમાં માત્ર ઘસરકો જ પાડી શક્યા છીએ. 

પ્રધાનમંત્રી મોદીની વિઝનરી આગેવાની હેઠળ સરકારની ફ્લેગશીપ ઉડાન યોજનાએ પ્રથમ વખત હવાઈ મુસાફરી કરનાર મોટો વર્ગ ઉભો કર્યો છે અને ફર્સ્ટ ક્લાસ એસી ટ્રેઈનના બદલે લોકો વિમાનમાં મુસાફરી કરતા થયા છે. પ્રાદેશિક વિસ્તારોને જોડીને આપણે લોકશાહીકરણની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે અને આપણે બધાં “આકાશને આંબી શકીશું” તેવી માન્યતા સાર્વત્રિક બની છે!