20 એપ્રિલ 2026 ના રોજ રિપબ્લિક ઓફ કોરિયા (ROK) ના રાષ્ટ્રપતિ એચ.ઈ. શ્રી લી જે મ્યુંગની ભારતની સત્તાવાર મુલાકાત પ્રસંગે ભારતના પ્રધાનમંત્રી એચ.ઈ. શ્રી નરેન્દ્ર મોદી અને તેમની વચ્ચે થયેલી બેઠક દરમિયાન, બંને પક્ષોએ શિપબિલ્ડિંગ (જહાજ નિર્માણ), શિપિંગ અને મેરીટાઇમ લોજિસ્ટિક્સમાં ભાગીદારી માટે તેમની સરકારી એજન્સીઓ અને ખાનગી સંસ્થાઓ વચ્ચે પરસ્પર ફાયદાકારક સહયોગ પર વિચારોનું ઉત્પાદક અને ઊંડાણપૂર્વક આદાનપ્રદાન કર્યું હતું.
ભારત અને ROK બંને સમૃદ્ધ દરિયાઈ પરંપરાઓ ધરાવતા રાષ્ટ્રો છે અને દરિયાઈ ઉદ્યોગોના ક્ષેત્રમાં વ્યાપક સમાન હિતો અને પૂરક શક્તિઓ ધરાવે છે. ભારતના ઝડપી આર્થિક વિકાસ અને તેના અર્થતંત્રના આંતરરાષ્ટ્રીયકરણ સાથે, દરિયાઈ ક્ષેત્ર ભારતની સુરક્ષા અને સમૃદ્ધિ માટે અત્યંત મહત્વનું છે.
બંને પક્ષો સંમત થયા હતા કે 'મેરીટાઇમ અમૃત કાલ 2047 વિઝન' હેઠળ ભારતની દરિયાઈ મહત્વાકાંક્ષાઓએ અગ્રણી શિપબિલ્ડિંગ અને દરિયાઈ ક્ષમતાઓ ધરાવતા મિત્ર રાષ્ટ્ર ROK સાથે લાંબા ગાળાના સહયોગ માટે નોંધપાત્ર તકો ઊભી કરી છે. શિપબિલ્ડિંગ, બંદર વિકાસ અને મેરીટાઇમ લોજિસ્ટિક્સમાં સહયોગ ભારત-ROK વિશેષ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને બંને રાષ્ટ્રો માટે વ્યવહારુ લાભો અને આર્થિક મૂલ્ય તરફ દોરી શકે છે, જ્યારે તેમના લોકો વચ્ચે ઊંડી સમજણ અને ભાગીદારી કેળવી શકે છે.
ભારતીય પક્ષે ROK પક્ષને દેશમાં મોટા પાયે ગ્રીનફિલ્ડ શિપબિલ્ડિંગ ક્લસ્ટરો સ્થાપવાની તકો અને ભારત સરકારની શિપબિલ્ડિંગ ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ હેઠળ ઉપલબ્ધ પ્રોત્સાહનો તેમજ સંબંધિત રાજ્ય સરકારો અને ભારતીય નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા તે માટે પૂરા પાડવામાં આવતા પ્રોત્સાહનો વિશે માહિતગાર કર્યા હતા. ભારતીય પક્ષે ડિઝાઇન, પ્રોડક્શન એન્જિનિયરિંગ, એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ, ક્વોલિટી અને સેફ્ટી ફ્રેમવર્ક અને કામગીરીમાં સક્રિય સંડોવણી દ્વારા આ ક્લસ્ટરો માટે ટેકનિકલ અને વ્યૂહાત્મક એન્કર તરીકે ROK ના અગ્રણી શિપબિલ્ડર્સને આમંત્રિત કર્યા હતા. ROK પક્ષે બિઝનેસ સેક્ટરની ભાગીદારીના આધારે સહયોગની પ્રગતિ માટે અપેક્ષા વ્યક્ત કરી હતી.
આ હેતુ માટે, બંને પક્ષોએ કોરિયન ઉદ્યોગો અને ભારત વચ્ચેના સહયોગની સકારાત્મક નોંધ લીધી હતી, જેમ કે કોરિયન શિપબિલ્ડર HD કોરિયા શિપબિલ્ડિંગ એન્ડ ઓફશોર એન્જિનિયરિંગ કંપની લિમિટેડ (HD KSOE), ઓળખાયેલ ક્લસ્ટર ડેવલપર અને ફેસિલિટેટર, અને મૂડી પ્રદાતા મેરીટાઇમ ડેવલપમેન્ટ ફંડ (MDF) વચ્ચે દક્ષિણ ભારતમાં મોટા ગ્રીનફિલ્ડ શિપયાર્ડના સંયુક્ત વિકાસ, ધિરાણ, અમલીકરણ અને કામગીરી માટે બિન-બંધનકર્તા MOU નિષ્કર્ષ પર આવ્યા છે. તેઓએ આ પ્રોજેક્ટના વહેલા અમલીકરણની આશા વ્યક્ત કરી હતી.
ભારતે 'ઇન્ડિયા મેરીટાઇમ વીક 2025' દરમિયાન માત્ર ભારતમાં જાહેર એજન્સીઓ દ્વારા અપેક્ષિત ભવિષ્ય માટે રૂ. 2.2 લાખ કરોડ (~USD 25 બિલિયન) ના કુલ મૂલ્ય સાથે 400+ જહાજોના સંપાદન (acquisition) પ્લાનની જાહેરાત કરી છે. સ્થાનિક ઉત્પાદન માટે ભારત સરકારના ઉત્પાદન-આધારિત નાણાકીય સહાયની નોંધ લેતા, બંને પક્ષોએ આ માંગને દ્વિપક્ષીય ભાગીદારીમાં રૂપાંતરિત કરવા, ટકાઉ અને સ્થિતિસ્થાપક શિપબિલ્ડિંગ ઉદ્યોગને વધારવા માટે ભારત અને ROK ના સંબંધિત ઉદ્યોગોના સહયોગને સમર્થન આપ્યું હતું.
બ્રાઉનફિલ્ડ ક્ષમતા વિસ્તરણ હાથ ધરતા શિપયાર્ડ્સ માટે ભારત સરકાર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી નાણાકીય સહાયની માન્યતામાં, બંને પક્ષોએ મોટા અને વિશિષ્ટ જહાજોના નિર્માણ માટે નવા ડ્રાય ડોકને ટેકો આપવા માટે દક્ષિણ ભારતમાં બનાવવામાં આવી રહેલી બ્લોક ફેબ્રિકેશન ફેસિલિટી સહિત હાલના ભારતીય શિપયાર્ડ્સને અપગ્રેડ કરવા માટે ભારત અને ROK ના વ્યવસાયો વચ્ચેના સહયોગને ટેકો આપ્યો હતો.
બંને પક્ષો માને છે કે ભારતીય શિપબિલ્ડિંગ માટે ભારત સરકારની નીતિ અને નાણાકીય સહાય શિપબિલ્ડિંગ અને આનુષંગિક ઉદ્યોગોમાં વપરાતા ઘટકો માટે વધારાની માંગ પેદા કરશે, જે વિશિષ્ટ કોરિયન શિપબિલ્ડિંગ કમ્પોનન્ટ ઉત્પાદકોને સ્થાનિક ઉત્પાદન દ્વારા તેમનો વ્યવસાય વિસ્તારવા માટે આકર્ષક બજાર પૂરું પાડશે. આ હેતુ માટે, તેઓએ મુંબઈમાં કોરિયા મરીન ઇક્વિપમેન્ટ એસોસિએશન (KOMEA) ની શાખા ખોલવાનું અને સંબંધિત સહયોગ માટે કોરિયા મરીન ઇક્વિપમેન્ટ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (KOMERI) ના રસને આવકાર્યો હતો. તેઓ ભારતીય શિપબિલ્ડિંગ ઇકોસિસ્ટમના વિકાસને ટેકો આપવા માટે બંને દેશોની સંબંધિત સંસ્થાઓ અને સાહસો વચ્ચે સહયોગ વધારવા માટે પણ સંમત થયા હતા.
બંને પક્ષો કોરિયા ઇન્ટરનેશનલ કોઓપરેશન એજન્સી (KOICA) દ્વારા ભારતના બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય (MoPSW) સાથે ભાગીદારીમાં અમલમાં આવનાર પ્રોજેક્ટ દ્વારા ભારતમાં શિપબિલ્ડિંગ ક્ષેત્રમાં કૌશલ્ય તાલીમ પર સહયોગ કરવા સંમત થયા હતા. તેઓએ નોંધ્યું હતું કે આ પ્રોજેક્ટ બંને દેશો વચ્ચેના વિકાસ સહયોગ અને જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી દ્વારા ભારતના શિપબિલ્ડિંગ લક્ષ્યો માટે જરૂરી ક્ષમતા નિર્માણમાં ફાળો આપશે.
ભારતીય પક્ષે કોરિયન જહાજ માલિકોને ભારતમાં જહાજો ફ્લેગ કરવા (નોંધણી કરવા) માટે ભારતની GIFT IFSCA અને E-Samudra નો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા, જેથી હળવા માલિકીના માળખા અને ઉપલબ્ધ નાણાકીય પ્રોત્સાહનોનો લાભ મળી શકે.
એવી નોંધ લેવામાં આવી હતી કે ભારતનો ઝડપથી વધી રહેલો સીફેરર પુલ (લગભગ 320,000 + જેમાં મહિલા સીફેરર્સમાં મજબૂત વૃદ્ધિ છે) કોરિયન જહાજ માલિકોને કોરિયન-ફ્લેગ કામગીરીમાં ટેકો આપવા માટે માનવબળની ભરતી કરવાની મંજૂરી આપે છે.
બંને પક્ષોએ બંદર વિકાસ માટેના સહયોગ માટે ભારતના MoPSW અને ROK ના મહાસાગર અને મત્સ્યોદ્યોગ મંત્રાલય વચ્ચેના MOU પર હસ્તાક્ષરને આવકાર્યા હતા, જે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ, જ્ઞાનની વહેંચણી વગેરેમાં સહયોગ લાવે છે. આ આગામી 5 વર્ષમાં આશરે 13.3 બિલિયન USD ની ભારતની મજબૂત PPP મિકેનાઇઝેશન પાઇપલાઇનમાં ભાગ લેવા માટે કોરિયન પોર્ટ ડેવલપર્સ અને ટર્મિનલ ઓપરેટરો માટે તકો ખોલે છે, જેમાં 23 મિલિયન TEU વધવણ કન્ટેનર પોર્ટ (મહારાષ્ટ્ર), બહુડા (ઓડિશા) માં 150 MTPA મલ્ટિપર્પઝ ટર્મિનલ, દીનદયાળ પોર્ટ (ગુજરાત) ના 135 MTPA આધુનિક ટર્મિનલ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
બંને પક્ષોએ ભારતના ભારત અર્થ મૂવર્સ લિમિટેડ (BEML), HD કોરિયા શિપબિલ્ડિંગ એન્ડ ઓફશોર એન્જિનિયરિંગ કંપની લિમિટેડ (HD KSOE) અને ROK ની HD હ્યુન્ડાઈ સામ્હો કંપની લિમિટેડ વચ્ચે ભારતમાં આગામી પેઢીના પરંપરાગત અને સ્વાયત્ત દરિયાઈ અને બંદર ક્રેન્સના સંયુક્ત ડિઝાઇન, ઉત્પાદન અને સપોર્ટ માટે હસ્તાક્ષર કરાયેલા MOU ને આવકાર્યા હતા.
બંને પક્ષોએ ઇન્ડિયન મેરીટાઇમ યુનિવર્સિટી (IMU) અને કોરિયા મેરીટાઇમ એન્ડ ઓશન યુનિવર્સિટી (KMOU) વચ્ચે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓની સકારાત્મક નોંધ લીધી હતી અને તેમને દરિયાઈ શિક્ષણ, સંશોધન અને નવીનતામાં વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા, જેમાં નેવલ આર્કિટેક્ચર, મરીન એન્જિનિયરિંગ અને પોર્ટ મેનેજમેન્ટમાં સંયુક્ત કાર્યક્રમો; ગ્રીન શિપિંગ ટેકનોલોજી, સ્વાયત્ત જહાજો અને ક્રેન ઓટોમેશન પર સહયોગી R&D; અને વિદ્યાર્થીઓના વિનિમય, ફેકલ્ટી સહયોગ અને ભારત અને ROK ના વ્યવસાયોની સંડોવણી સાથે ઉદ્યોગ-લિંક્ડ પ્રોજેક્ટ્સ માટે ઇનોવેશન હબનો સમાવેશ થાય છે.
બંને પક્ષોએ બંને દેશોના દરિયાઈ વારસાના પ્રાચીન મૂળને ગર્વ સાથે યાદ કર્યા હતા. ભારતીય પક્ષે માહિતી શેર કરી હતી કે ગુજરાત રાજ્યના લોથલ ખાતે નેશનલ મેરીટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સ (NMHC) વિશ્વના સૌથી મોટા દરિયાઈ સંકુલ તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. બંને પક્ષોએ શિલ્પકૃતિઓ (artifacts) અને માહિતીના આદાનપ્રદાન, તકનીકી સહાય, સંયુક્ત પ્રવૃત્તિઓ, યુનિવર્સિટીઓ, સંગ્રહાલયો અને સંસ્થાઓ સાથેના સહયોગની સુવિધા માટે દરિયાઈ વારસાના ક્ષેત્રમાં સહયોગ પરના સમજૂતી કરાર (MOU) પર હસ્તાક્ષરને આવકાર્યા હતા.
પ્રધાનમંત્રી મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ લીએ શિપબિલ્ડિંગ, શિપિંગ અને બંદરોના ક્ષેત્રમાં ભારત અને ROK વચ્ચેના સહયોગમાં થયેલી પ્રગતિની દિશા અને વિષયવસ્તુ પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેઓએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે, આગામી વર્ષોમાં, ભારત-ROK ભાગીદારી બંને દેશો અને સમગ્ર વિશ્વ માટે ફાયદાકારક સાબિત થશે.
