શેર
 
Comments
Chhath Puja is about worshipping the nature. The sun and water are at the centre of Mahaparva Chhath: PM Modi during #MannKiBaat
Khadi and Handloom are empowering the poor by bringing positive and qualitative changes in their lives: PM during #MannKiBaat
Nation salutes the jawans who, with their strong determination, secure our borders and keep the nation safe: PM during #MannKiBaat
Our jawans play a vital role in the UN peacekeeping missions throughout the world: PM during #MannKiBaat
#MannKiBaat: PM Modi says, India is the land of ‘Vasudhiva Kutumbakam’, which means the whole world is our family
India has always spread the message of peace, unity and goodwill, says Prime Minister Narendra Modi during #MannKiBaat
#MannKiBaat: Every child is a hero in the making of a ‘New India’, says the PM Modi
Outdoor activities are a must for children. Elders must encourage children to move out and play in open fields: PM during #MannKiBaat
A person of any age can practice yoga with ease. It is simple to learn and can be practiced anywhere: PM Modi during #MannKiBaat
#MannKiBaat: PM Modi says, Guru Nanak Dev ji is not only the first Guru of the Sikhs but also a ‘Jagat Guru’
Sardar Vallabhbhai Patel not only had transformational ideas but had solutions to the most complex problems: PM Modi during #MannKiBaat

મારા પ્રિય દેશવાસીઓ, નમસ્કાર. દિવાળીના છ દિવસ બાદ મનાવવામાં આવતું મહાપર્વ છઠ, આપણા દેશમાં સૌથી વધુ નિયમ અને નિષ્ઠા સાથે મનાવાતા તહેવારોમાંનું એક છે. જેમાં ખાણી-પીણી થી લઈને વેશભૂષા સુધી, દરેક વાતમાં પારંપારિક નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે. છઠ પૂજાનું અનુપમ પર્વ પ્રકૃતિથી અને પ્રકૃતિની ઉપાસના સાથે પૂરી રીતે જોડાયેલું છે. સૂર્ય અને જળ, મહાપર્વ છઠની ઉપાસનાના કેન્દ્રમાં છે, તો વાંસ અને માટીથી બનેલા વાસણો તેમજ કંદમૂળ, તેની પૂજનવિધી સાથે જોડાયેલી અભિન્ન સામગ્રીઓ છે. આસ્થાનાં આ મહાપર્વમાં ઉગતા સૂર્યની ઉપાસના અને અસ્ત થતા સૂરજની પૂજાનો સંદેશ અદ્વિતિય સંસ્કારથી પરિપૂર્ણ છે. દુનિયા તો ઉગવાવાળાને જ પૂજવામાં લાગી હોય છે, પરંતુ છઠ પૂજા આપણને તેમની આરાધના કરવાના પણ સંસ્કાર આપે છે જેનો અસ્ત પણ લગભગ નિશ્ચિત જ હોય છે. આપણા જીવનમાં સ્વચ્છતાનાં મહત્વની અભિવ્યક્તિ પણ આ તહેવારમાં સમાયેલી છે. છઠથી પહેલા આખા ઘરની સફાઈ, સાથે જ નદી, તળાવ, પોખરના કિનારે, પૂજા સ્થળ એટલે કે ઘાટની પણ સફાઈ, પૂરા જોશ સાથે બધા લોકો જોડાઈને કરે છે. સૂર્ય વંદના અથવા છઠ પૂજા, પર્યાવરણ સંરક્ષણ, રોગ નિવારણ તેમજ અનુશાસનનું પણ પર્વ છે.

 

સામાન્ય રીતે લોકો કંઈક માંગીને લેવામાં હીન ભાવ સમજે છે, પરંતુ છઠ પૂજામાં સવારના અર્ધ્ય બાદ પ્રસાદ માંગીને ખાવાની એક વિશેષ પરંપરા રહી છે. પ્રસાદ માંગવાની આ પરંપરાની પાછળ એ માન્યતા પણ દર્શાવવામાં આવી છે કે તેનાથી અહંકાર નષ્ટ થાય છે. એક એવી ભાવના જે વ્યક્તિના પ્રગતિની રાહમાં અડચણરૂપ બની જાય છે. ભારતની આ મહાન પરંપરા માટે દરેકને ગર્વ હોવો તે બહુ સ્વાભાવિક છે.

 

મારા પ્રિય દેશવાસીઓ, મન કી બાતની પ્રશંસા પણ થતી રહે છે, આલોચના પણ થતી રહે છે. પરંતુ જ્યારે પણ હું મન કી બાતના પ્રભાવ તરફ નજર કરું છું તો મારો વિશ્વાસ દ્રઢ થઈ જાય છે કે આ દેશના જનમાનસ સાથે મન કી બાત સો ટકા અતૂટ સંબંધથી બંધાઈ ગઈ છે. ખાદી અને હાથવણાટનું જ ઉદાહરણ લઈ લો. ગાંધી જયંતી પર હું હંમેશા હાથવણાટ માટે, ખાદી માટે વકીલાત કરતો રહેતો હોઉં છું અને તેનું પરિણામ શું છે! આપને પણ તે જાણીને ખુશી થશે. મને જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ મહિને 17 ઓક્ટોબરે ધનતેરસનાં દિવસે દિલ્હીના ખાદી ગ્રામોદ્યોગ ભવનનાં સ્ટોરમાં લગભગ એક કરોડ વીસ લાખ રૂપિયાનું રેકોર્ડ વેચાણ થયું છે. ખાદી અને હાથવણાટનું એક જ સ્ટોર પર આટલું મોટું વેચાણ થવું, એ સાંભળીને આપને પણ આનંદ થયો હશે, સંતોષ થયો હશે. દિવાળી દરમિયાન ખાદી ગિફ્ટ કૂપનનાં વેચાણમાં લગભગ 680 ટકાની વૃદ્ધિ નોંધવામાં આવી છે. ખાદી અને હસ્તકળાની વસ્તુઓનાં કુલ વેચાણમાં ગત વર્ષ કરતા આ વર્ષે લગભગ 90 ટકા વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. એ જ દેખાડે છે કે આજે યુવાનો, વડીલો, મહિલાઓ દરેક વયના લોકો ખાદી અને હાથવણાટને પસંદ કરે છે. હું કલ્પના કરી શકું છું કે, આનાથી કેટલાય વણકર પરિવારોને, ગરીબ પરિવારોને, હાથશાળ પર કામ કરતા પરિવારોને કેટલો લાભ થયો હશે. પહેલા ખાદી ‘ખાદી ફોર નેશન’ હતું અને આપણે ખાદી ફોર ફેશનની વાત કહી હતી. પરંતુ પાછલા કેટલાક સમયથી હું અનુભવે કહી શકું છું કે ખાદી ફોર નેશન અને ખાદી ફોર ફેશન બાદ હવે ખાદી ફોર ટ્રાન્ફોર્મેશનની જગ્યા લઈ રહ્યું છે. ખાદી ગરીબમાં ગરીબ વ્યક્તિના જીવનમાં, હાથવણાટ ગરીબમાં ગરીબ વ્યક્તિના જીવનમાં બદલાવ લાવીને તેમને સશક્ત બનાવવાનું શક્તિશાળી સાધન બનીને ઊભરી રહ્યું છે. ગ્રામોદય માટે આ બહુ મોટી ભૂમિકા અદા કરી રહ્યું છે.

 

શ્રીમાન રાજન ભટ્ટે નરેન્દ્ર મોદી એપ પર લખ્યું છે કે તેઓ સુરક્ષાબળો સાથેની મારી દિવાળીનાં અનુભવ વિશે જાણવા માંગે છે અને તેઓ એ પણ જાણવા માગે છે કે આપણા સુરક્ષાદળો કેવી રીતે દિવાળી મનાવે છે. શ્રીમાન તેજસ ગાયકવાડે પણ નરેન્દ્ર મોદી એપ પર લખ્યું છે, અમારા ઘરની પણ મિઠાઈ સુરક્ષાદળો સુધી પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા થઈ શકે કે કેમ? અમને પણ અમારા વીર સુરક્ષાદળોની યાદ આવે છે. અમને પણ લાગે છે કે અમારા ઘરની મિઠાઈ દેશના જવાનો સુધી પહોંચવી જોઈએ. દિવાળી આપ દરેક લોકોએ ખૂબ હર્ષોલ્લાસ સાથે મનાવી હશે. મારા માટે દિવાળી આ વખતે પણ એક વિશેષ અનુભવ લઈને આવી. મને ફરી એકવાર સીમા પર તહેનાત આપણા જાંબાઝ સુરક્ષાદળોની સાથે દિવાળી મનાવવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું. આ વખતે જમ્મુ-કાશ્મીરના ગુરેજ સેક્ટરમાં સુરક્ષાદળો સાથે દિવાળી મનાવવાનું મારે માટે અવિસ્મરણીય રહ્યું. સીમા પર જે કઠિન અને વિષમ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરીને આપણા સુરક્ષાદળ દેશની રખેવાળી કરે છે તે સંઘર્ષ, સમર્પણ અને ત્યાગ માટે હું દરેક દેશવાસીઓ તરફથી આપણા સુરક્ષાદળોનાં દરેક જવાનોનો આદર કરૂ છું. જ્યાં આપણને અવસર મળે, જયારે આપણને મોકો મળે, આપણા જવાનોનાં અનુભવ જાણવા જોઈએ, તેમની ગૌરવગાથા સાંભળવી જોઈએ. આપણામાંથી કેટલાય લોકોને ખબર નહીં હોય કે, આપણા સુરક્ષાદળના જવાનો, ન માત્ર આપણી સીમા પર પરંતુ વિશ્વભરમાં શાંતિ સ્થાપિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા નિભાવી રહ્યા છે. યુએન શાંતિદૂત બનીને તેઓ દુનિયામાં હિન્દુસ્તાનનું નામ ઉજાળી રહ્યા છે. હમણાં ગત દિવસોમાં, 24 ઓક્ટોબરે વિશ્વભરમાં UN દિવસ, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દિવસ મનાવવામાં આવ્યો. વિશ્વમાં શાંતિ સ્થાપિત કરવાનાં યુએનના પ્રયાસો, તેની સકારાત્મક ભૂમિકાને દરેક લોકો યાદ કરે છે. અને આપણે તો વસુધૈવ કુટુંબકમ્ ને માનવાવાળા છીએ એટલે કે આખું વિશ્વ આપણો પરિવાર છે. અને આ જ વિશ્વાસને કારણે ભારત શરૂઆતથી જ યુએનની વિવિધ મહત્વપૂર્ણ પહેલમાં સક્રિય ભાગીદારી નિભાવતું આવ્યું છે.  આપ જાણતા જ હશો કે ભારતના બંધારણની પ્રસ્તાવના અને યુએન ચાર્ટરની પ્રસ્તાવના, બંને ‘WE THE PEOPLE’ શબ્દોથી જ શરૂ થાય છે. ભારતે નારી સમાનતા પર હંમેશા જોર આપ્યું છે અને UN DECLARATION OF HUMAN RIGHTS તેનું જીવતું-જાગતું પ્રમાણ છે. તેના પ્રાથમિક ફકરામાં જે દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી તે હતી, ‘All men are born free and equal’ જેને ભારતના પ્રતિનિધિ હંસા મહેતાના પ્રયાસોથી બદલવામાં આવ્યું અને બાદમાં સ્વિકારાયું, ‘All human beings are born free and equal’. આમ તો આ બહુ નાનો બદલાવ લાગે છે પરંતુ એક તંદુરસ્ત વિચારનાં તેમાં દર્શન થાય છે. યુએનની ક્રિયાકલાપોમાં ભારતે જે એક મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું છે તે છે UN PEACEKEEPING OPERATIONS માં ભારતની ભૂમિકા. સંયુક્ત રાષ્ટ્રનાં શાંતિ-રક્ષા મિશનમાં ભારત હંમેશા મોટી સક્રિય ભૂમિકા નિભાવતું રહ્યું છે. આપના માંથી ઘણાં લોકો હશે જેમને આ માહિતી પ્રથમવાર મળી રહી હશે. 18 હજારથી પણ વધુ ભારતીય સુરક્ષાદળોએ UN PEACEKEEPING OPERATIONS માં તેમની સેવાઓ આપી છે. વર્તમાનમાં ભારતના લગભગ સાત હજાર સૈનિક UN PEACEKEEPING INITIATIVES સાથે જોડાયેલા છે અને તે આખા વિશ્વમાં ત્રીજો સર્વાધિક આંકડો છે. ઓગસ્ટ 2017 સુધી ભારતીય જવાનોએ યુએનનાં વિશ્વભરનાં 71 PEACEKEEPING OPERATIONS માંથી લગભગ 50 OPERATIONS માં પોતાની સેવાઓ આપી છે. આ OPERATIONS કોરિયા, કમ્બોડિયા, લાઓસ, વિયેતનામ, કોંગો, સાયપ્રસ, લાઈબેરિયા, લેબેનોન, સુદાન, વિશ્વનાં ભૂ-ભાગોમાં કેટલાય દેશોમાં ચાલે છે. કોંગો અને દક્ષિણ સુદાનમાં ભારતીય સેનાનાં હોસ્પિટલમાં 20 હજારથી વધુ રોગીઓનો ઈલાજ કરવામાં આવ્યો છે અને અગણિત લોકોને બચાવવામાં આવ્યા છે. ભારતના સુરક્ષાદળોએ વિભિન્ન દેશોમાં ન માત્ર ત્યાંના લોકોની રક્ષા કરી છે, પરંતુ People Friendly Operations કરીને તેમના દિલ પણ જીતી લીધા છે. ભારતીય મહિલાઓએ શાંતિ સ્થાપિત કરવાના કાર્યોમાં અગ્રણી ભૂમિકા નિભાવી છે. બહુ ઓછા લોકો એ વાત જાણતા હશે કે, ભારત પ્રથમ દેશ હતો જેણે લાઈબેરિયામાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના શાંતિ અભિયાન મિશનમાં Female Police Unit મોકલ્યું હતું. અને જુઓ, ભારતનું આ પગલું વિશ્વભરના દેશો માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત બની ગયું. અને ત્યારબાદ બધા દેશોએ પોતપોતાનાં Women Police Unit મોકલવાનું શરૂ કર્યું. આપને સાંભળીને ગર્વ થશે કે ભારતની ભૂમિકા માત્ર Peacekeeping Operations  સુધી જ સીમિત નથી પરંતુ ભારત લગભગ 85 દેશના Peacekeepersને પ્રશિક્ષણ આપવાનું કાર્ય પણ કરે છે. મહાત્મા ગાંધી અને ગૌતમ બુદ્ધની આ ભૂમિથી આપણાં બહાદૂર શાંતિ રક્ષકોએ વિશ્વભરમાં શાંતિ અને સદ્ભાવનો સંદેશ પહોંચાડ્યો છે. Peacekeeping Operations સરળ કાર્ય નથી. આપણા સુરક્ષાદળોના જવાનોને દુર્ગમ વિસ્તારોમાં જઈને કામ કરવું પડે છે. અલગ-અલગ લોકો વચ્ચે રહેવું પડે છે. ભિન્ન-ભિન્ન પરિસ્થિતિઓ અને અલગ-અલગ સંસ્કૃતિને જાણવી-સમજવી પડે છે. તેમને ત્યાંની સ્થાનિક જરૂરિયાતો, માહોલને અનુરૂપ પોતાને ઢાળવા પડે છે. આજે જ્યારે આપણા બહાદુર UN Peacekeepers ને યાદ કરીએ છીએ તો કેપ્ટન ગુરૂબચન સિંહ સલારિયાને કોણ ભૂલી શકે, જેમણે આફ્રિકાના કોંગોમાં શાંતિ માટે લડતા, પોતાનું સર્વસ્વ ન્યોછાવર કરી દીધું હતું. તેમને યાદ કરીને દરેક દેશવાસીની છાતી ગર્વથી ફૂલી જાય છે. તેઓ એકમાત્ર UN Peacekeeper હતા. વીર પુરૂષ હતા જેને પરમવીર ચક્રથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા. લેફ્ટેનન્ટ જનરલ પ્રેમચંદજી, એ ભારતીય Peacekeeperમાંના એક છે જેમણે સાયપ્રસમાં વિશિષ્ટ ઓળખ ઉભી કરી. 1989માં 72 વર્ષની વયે તેમને નામિબિયામાં Operation માટે ફોર્સ કમાન્ડર બનાવવામાં આવ્યા અને તેમણે તે દેશની આઝાદી સુનિશ્ચિત કરવા માટે પોતાની સેવાઓ પ્રદાન કરી. જનરલ થિમૈય્યા, જે ભારતીય સેનાનાં પણ પ્રમુખ રહી ચૂક્યા છે. તેમણે સાયપ્રસમાં UN Peacekeeping Force નું નેતૃત્વ કર્યું અને શાંતિ કાર્યો માટે પોતાનું સર્વસ્વ ન્યોછાવર કરી દીધું. ભારત શાંતિદૂતના રૂપમાં હંમેશા વિશ્વમાં શાંતિ, એકતા અને સદ્ભાવનાનો સંદેશ આપતું રહ્યું છે. આપણો વિશ્વાસ છે કે દરેક લોકો શાંતિ, સદભાવ સાથે જીવે અને એક વધુ સારી તેમજ શાંતિપૂર્ણ આવતીકાલનાં નિર્માણની દિશામાં આગળ વધે.

 

મારા પ્રિય દેશવાસીઓ આપણી પુણ્યભૂમિ એવા મહાન લોકોથી સુશોભિત રહી છે જેમણે નિસ્વાર્થ ભાવ સાથે માનવતાની સેવા કરી છે. સિસ્ટર નિવેદિતા, જેમને આપણે ભગિની નિવેદિતા પણ કહીએ છીએ, તે પણ એ અસાધારણ લોકોમાંના એક હતા. તેઓ આયરલેન્ડમાં માર્ગરેટ એલિઝાબેથ નોબેલના રૂપમાં જન્મી હતી પરંતુ

સ્વામી વિવેકાનંદે તેમને નિવેદિતા નામ આપ્યું. અને નિવેદિતાનો અર્થ છે, એ જે પૂર્ણ રૂપથી સમર્પિત હોય. પછીથી તેમણે તેમના નામને અનુરૂપ જ સ્વયંને સિદ્ધ કરી દેખાડી. કાલે સિસ્ટર નિવેદિતાની 150 મી જયંતી હતી. તેઓ સ્વામી વિવેકાનંદથી એટલા પ્રભાવિત થયા કે પોતાના સુખી સંપન્ન જીવનનો ત્યાગ કરી દીધો અને પોતાના જીવનને ગરીબોની સેવા માટે સમર્પિત કરી દીધું. સિસ્ટર નિવેદિતા બ્રિટિશ રાજમાં થતા અત્યાચારોથી ઘણા દુઃખી હતા. અંગ્રેજોએ ન માત્ર આપણા દેશને ગુલામ બનાવ્યો હતો પરંતુ તેમણે આપણને માનસિક રૂપથી પણ ગુલામ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આપણી સંસ્કૃતિને નીચી દેખાડીને, આપણામાં હીન ભાવના પેદા કરવી, આ કામ નિરંતર ચાલતું રહેતું હતું. ભગિની નિવેદિતાજીએ ભારતીય સંસ્કૃતિના ગૌરવને પુનઃસ્થાપિત કર્યું. રાષ્ટ્રિય ચેતના જાગૃત કરીને લોકોને એક કરવાનું કામ કર્યું. તેમણે વિશ્વના અલગ-અલગ દેશોમાં જઈને સનાતન ધર્મ અને દર્શન વિશે કરાતા દુષ્પ્રચારોના વિરોધમાં અવાજ ઉઠાવ્યો. પ્રસિદ્ધ રાષ્ટ્રવાદી તેમજ તમિલ કવિ સુબ્રમણ્ય ભારતી પોતાની ક્રાંતિકારી કવિતા ’પુદ્દુમઈ પેન્ન’, New women અને મહિલા સશક્તિકરણ માટે પ્રખ્યાત છે. એવું કહેવાય છે કે તેની પ્રેરણા ભગિની નિવેદિતા જ હતાં. ભગિની નિવેદિતાજીએ મહાન વૈજ્ઞાનિક જગદિશચંદ્ર બસુને પણ સહયોગ આપ્યો. તેમણે પોતાના લેખ અને સંમેલનોના માધ્યમથી બસુનાં સંશોધનનાં પ્રકાશન તેમજ પ્રચારમાં સહાયતા કરી. ભારતની આ જ એક વિશેષ સુંદરતા છે કે આપણી સંસ્કૃતિમાં આધ્યાત્મિકતા અને વિજ્ઞાન, એકબીજાનાં પૂરક છે.

 

ભગિની નિવેદિતા અને વૈજ્ઞાનિક જગદીશચંદ્ર બસુ તેનાં મજબૂત ઉદાહરણ છે. 1899માં કોલકાતામાં ભયાનક પ્લેગ થયો અને જોતજોતામાં સેંકડો લોકોનાં મૃત્યુ થયાં. ભગિની નિવેદિતાએ પોતાના સ્વાસ્થ્યની ચિંતા કર્યા વગર નીક અને સડકોની સફાઈનું કામ શરૂ કરી દીધું. તેઓ એક એવાં મહિલા હતાં જેઓ આરામદાયક જીવન જીવી શકતા હતા પરંતુ તેઓ ગરીબોની સેવાને સમર્પિત રહ્યાં. તેમના આ ત્યાગમાંથી પ્રેરણા મેળવીને લોકો સેવા કાર્યોમાં તેમની સાથે જોતરાયા. તેમણે પોતાનાં કાર્યો દ્વારા લોકોને સ્વચ્છતા અને સેવાનો મહત્ત્વનો પાઠ ભણાવ્યો. અને તેમની સમાધિ પર લખેલું છે – “’Here reposes Sister Nivedita who gave her all to India’”-  “અહીં ભગિની નિવેદિતા વિશ્રામ કરી રહ્યાં છે જેમણે પોતાનું સર્વસ્વ ભારતને અર્પિત કરી દીધું.” નિઃસંદેહ તેમણે આવું જ કર્યું હતું. આ મહાન વ્યક્તિત્વ માટે આજે તેમને એનાથી બીજી યોગ્ય શ્રદ્ધાંજલિ કોઈ ન હોઈ શકે કે પ્રત્યેક ભારતવાસી તેમના જીવનમાંથી પ્રેરણા લઈ પોતે તે સેવા પથ પર ચાલવાનો પ્રયાસ કરે.

ફૉન કોલઃ માનનીય પ્રધાનમંત્રીજી, મારું નામ ડૉ. પાર્થ શાહ છે 14 નવેમ્બરને આપણે બાળ દિવસના રૂપમાં મનાવીએ છીએ કારણ કે, તે આપણા પહેલા વડા પ્રધાન જવાહરલાલજીનો જન્મદિવસ છે. તે દિવસને વિશ્વ ડાયાબિટીસ દિવસ તરીકે પણ મનાવાય છે. ડાયાબિટીસ માત્ર મોટાઓને થતો રોગ જ નથી, તે ઘણાં બધાં બાળકોમાં પણ જોવા મળે છે. તો આ પડકાર માટે આપણે શું કરી શકીએ?

તમારા ફૉન કૉલ માટે ધન્યવાદ. સૌથી પહેલાં તો આપણા પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરૂજીના જન્મદિન પર મનાવાતા ચિલ્ડ્રન્સ ડે, બાળ દિવસ પર બધાં બાળકોને ખૂબ ખૂબ શુભકામનાઓ. બાળકો નવા ભારતના નિર્માણના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ હીરો છે-નાયક છે. તમારી ચિંતા સાચી છે કે, પહેલાં જે બીમારીઓ મોટી ઉંમરમાં આવતી હતી, જીવનના અંતિમ તબક્કા આસપાસ આવતી હતી તે આજકાલ બાળકોમાં પણ દેખાવા લાગી છે. આજે ઘણું આશ્ચર્ય થાય છે જ્યારે આપણે સાંભળીએ છીએ કે બાળકો પણ ડાયાબિટીસથી પીડાઈ રહ્યાં છે. પહેલાંના જમાનામાં આવા રોગોને ”રાજરોગ’’ના નામથી ઓળખવામાં આવતો હતો. રાજરોગ અર્થાત્ એવી બીમારીઓ જે માત્ર સંપન્ન લોકોને, ભોગવિલાસની જિંદગી જીવનારાઓને જ થતી હતી. યુવાનોમાં આવી બીમારીઓ ભાગ્યે જ થતી હતી. પરંતુ આપણી જીવનશૈલી બદલાઈ ગઈ છે. આજે આ બીમારીઓને લાઇફસ્ટાઇલ ડિસઑર્ડરના નામથી ઓળખવામાં આવે છે. યુવાવસ્થામાં આ પ્રકારની બીમારીથી ગ્રસ્ત થવાનું એક પ્રમુખ કારણ છે- આપણી જીવનશૈલીમાં શારીરિક પ્રવૃત્તિઓમાં ખામી અને આપણી ખાણીપીણીની રીતભાતમાં પરિવર્તન. સમાજ અને પરિવારે આ બાબત પર ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. જ્યારે તેઓ તેના પર વિચારશે તો તમે જોજો કે કંઈ સવિશેષ કરવાની જરૂર નથી. બસ જરૂર છે, નાની-નાની વાતોને સાચી રીતે, નિયમિત રીતે કરતા રહીને પોતાની ટેવ બદલવાની, તેને પોતાનો એક સ્વભાવ બનાવવાની. હું તો ઈચ્છીશ કે પરિવારજનો સભાનપણે એ પ્રયાસ કરે કે, બાળકો ખુલ્લા મેદાનમાં જવાની ટેવ અપનાવે. સંભવ હોય તો આપણે પરિવારનાં મોટા લોકો પણ આ બાળકો સાથે જરા ખુલ્લામાં જઈને રમીએ. બાળકોને લિફ્ટમાં ઉપર આવવાજવાના બદલે દાદરા ચડીને જવાની ટેવ પાડો. રાતના ભોજન પછી આખો પરિવાર બાળકોને સાથે રાખીને થોડું ચાલે. યોગ ફૉર યંગ ઇન્ડિયા. યોગ, વિશેષ રૂપે આપણા યુવાન મિત્રોને એક તંદુરસ્ત જીવનશૈલી બનાવી રાખવા માટે અને લાઇફસ્ટાઇલ ડિસઑર્ડરથી બચાવવામાં મદદગાર સાબિત થશે. શાળાએ જતા પહેલાં 30 મિનિટનો યોગ, જુઓ કેટલો લાભ થાય છે. ઘરમાં પણ કરી શકો છો અને યોગની વિશેષતા પણ એ જ છે- તે સહજ છે, સરળ છે, સર્વ-સુલભ છે અને હું સહજ એટલા માટે કહી રહ્યો છું કે, કોઈ પણ વયની વ્યક્તિ સરળતાથી કરી શકે છે. સરળ એટલા માટે છે કે, સરળતાથી શીખી શકાય છે અને સર્વ-સુલભ એટલા માટે છે કારણકે ક્યાંય પણ કરી શકાય છે- વિશેષ સાધનો કે મેદાનની જરૂરિયાત નથી. ડાયાબિટીસ નિયંત્રિત કરવામાં યોગ કેટલો અસરકારક છે તે જાણવા અનેક અભ્યાસો-સંશોધનો થઈ રહ્યાં છે. એઇમ્સમાં પણ તેના પર અભ્યાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે અને અત્યાર સુધીમાં જે પરિણામો આવ્યાં છે તે ઘણાં પ્રોત્સાહક છે. આયુર્વેદ અને યોગને આપણે માત્ર ઉપચાર-ટ્રીટમેન્ટના માધ્યમ તરીકે જ ન જોઈએ, તેને આપણે આપણા જીવનનો ભાગ બનાવીએ.

મારા પ્રિય દેશવાસીઓ, ખાસ કરીને મારા યુવા સાથીઓ, રમતના ક્ષેત્રમાં ગત દિવસોમાં સારા સમાચારો આવ્યા છે. અલગ-અલગ રમતોમાં આપણા ખેલાડીઓએ આપણા દેશનું નામ ઉજાળ્યું છે. હોકીમાં ભારતે શાનદાર રમત રમીને એશિયા કપ હૉકીનો ખિતાબ જીત્યો છે. આપણા ખેલાડીઓએ ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું અને તેના બળે ભારત દસ વર્ષ પછી એશિયા કપ ચેમ્પિયન બન્યું છે. આ અગાઉ ભારત 2003 અને 2007માં એશિયા કપ ચેમ્પિયન બન્યું હતું. સમગ્ર ટીમ અને મદદગાર સ્ટાફને મારા તરફથી, દેશવાસીઓ તરફથી ખૂબ-ખૂબ શુભકામનાઓ.

 હૉકી પછી બૅડમિન્ટનમાં પણ ભારત માટે સારા સમાચાર આવ્યા છે. બૅડમિન્ટ સ્ટાર કિદામ્બી શ્રીકાંતે ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કરતાં ડેન્માર્ક ઑપનનો ખિતાબ જીતીને દરેક ભારતીયમાં ગૌરવની લાગણી જન્માવી છે. ઇન્ડૉનેશિયા ઑપન અને ઑસ્ટ્રેલિયા ઑપન પછી તેમનો આ ત્રીજો સુપર સીરિઝ પ્રીમિયર ખિતાબ છે. હું આપણા યુવા સાથીને તેમની આ સિદ્ધિ માટે અને ભારતનું ગૌરવ વધારવા માટે ઘણા ઘણા અભિનંદન પાઠવું છું. 

દોસ્તો, આ મહિને ફિફા અંડર-17 વિશ્વ કપનું આયોજન થયું. વિશ્વભરની ટીમો ભારત આવી અને બધાએ ફૂટબૉલના મેદાન પર પોતાની આવડત દેખાડી. મને પણ એક મેચમાં જવાનો અવસર મળ્યો. ખેલાડીઓ-દર્શકો બધામાં ભારે ઉત્સાહ હતો. વિશ્વકપનો આટલો મોટો પ્રસંગ, સમગ્ર વિશ્વ તમને જોઈ રહ્યો હોય… આટલી મોટી મેચ… હું તો બધા યુવા ખેલાડીઓની  ઊર્જા, ઉત્સાહ, કંઈક કરી દેખાડવાની ભાવનાને જોઈને દંગ થઇ ગયો હતો. વિશ્વકપનું આયોજન સફળતાપૂર્વક થયું અને બધી ટીમોએ પોતાનું સર્વશ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું. ભલે, ભારત ખિતાબ ન જીતી શક્યું પરંતુ ભારતના યુવા ખેલાડીઓએ બધાનું દિલ જીતી લીધું. ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વએ ખેલના આ મહોત્સવને માણ્યો અને આ આખી સ્પર્ધા ફૂટબૉલ પ્રેમીઓ માટે રોચક અને મનોરંજક રહી. ફૂટબૉલનું ભવિષ્ય ઘણું ઉજ્જવળ છે, તેના સંકેત નજરે પડી રહ્યા છે. હું એક વાર ફરી બધા ખેલાડીઓને, તેમના સહયોગીઓને અને બધા રમતપ્રેમીઓને અભિનંદન આપું છું, શુભકામનાઓ આપું છું.

મારા પ્રિય દેશવાસીઓ, સ્વચ્છ ભારતના વિષયમાં મને જેટલા લોકો લખે છે, મને લાગે છે કે તેમની ભાવનાઓ સાથે જો હું ન્યાય કરવાનું વિચારું તો મારે રોજ “મન કી બાત”નો કાર્યક્રમ કરવો પડશે અને દરરોજ મારે સ્વચ્છતાના વિષય પર જ “મન કી બાત”ને સમર્પિત કરવી પડશે. કોઈ ભૂલકાઓનાં પ્રયાસોનાં ફૉટા મોકલે છે, તો ક્યાંક યુવાઓનાં સામૂહિક પ્રયાસોનાં કિસ્સા હોય છે. ક્યાંક સ્વચ્છતાને લઈને કોઈ ઇનોવેશનની વાત હોય છે અથવા તો પછી કોઈ અધિકારીનાં જનૂનના લીધે આવેલા પરિવર્તનનાં સમાચાર હોય છે. ગત દિવસોમાં મને એક બહુ જ વિગતવાર અહેવાલ મળ્યો છે, જેમાં મહારાષ્ટ્રનાં ચંદ્રપુર કિલ્લાનાં કાયાપલટની એક વાત છે. ત્યાં ઇકૉલૉજિકલ પ્રૉટેક્શન ઑર્ગેનાઇઝેશન નામની એક એનજીઓની આખી ટીમે ચંદ્રપુર કિલ્લાની સફાઈનું અભિયાન હાથ ધર્યુ. બસ્સો દિવસો સુધી ચાલેલા આ અભિયાનમાં લોકોએ વગર અટક્યે, વગર થાકે એક ટીમ વર્ક સાથે કિલ્લાની સફાઈનું કાર્ય કર્યું. બસ્સો દિવસ સતત! તેમણે સફાઈ પહેલાં અને સફાઈ પછીના કિલ્લાની તસવીરો મને મોકલી છે. ફૉટો જોઈને હું દંગ રહી ગયો અને જે પણ આ ફોટાઓને જોશે તેમનાં મનમાં પણ પોતાની આસપાસ ગંદકીને જોઈને ક્યારેક નિરાશા થતી હોય, ક્યારેક તેમને લાગતું હોય કે સ્વચ્છતાનું સપનું કેવી રીતે પૂરૂ થશે તો હું તેમને કહીશ કે, ઇકૉલૉજિકલ પ્રૉટેક્શન ઑર્ગેનાઇઝેશનના યુવાઓને, તેમના પરસેવાને, તેમના ઉમંગને, તેમનાં સંકલ્પને તમે જીવંત તસવીરોમાં તમે જોઈ શકો છો. તેને જોતાં જ તમારી નિરાશા વિશ્વાસમાં ફેરવાઈ જશે. સ્વચ્છતાનો આ ભગીરથ પ્રયાસ સૌંદર્ય, સામૂહિકતા અને સાતત્યતાનું એક અદ્ભુત ઉદાહરણ છે. કિલ્લા તો આપણા વારસાનું પ્રતીક છે. ઐતિહાસિક વારસાઓને સુરક્ષિત અને સ્વચ્છ રાખવાની જવાબદારી આપણા સહુ દેશવાસીઓની છે. હું ઇકૉલૉજિકલ પ્રૉટેક્શન ઑર્ગેનાઇઝેશને અને તેની સમગ્ર ટીમને અને ચંદ્રપુરના નાગરિકોને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન પાઠવું છું.

મારા પ્રિય દેશવાસીઓ, આગામી 4 નવેમ્બરે આપણે બધા ગુરૂ નાનક જયંતી મનાવીશું. ગુરૂ નાનક દેવજી, શીખોના પહેલા ગુરૂ જ નહીં, પરંતુ જગદ્ગુરૂ છે. તેમણે સમગ્ર માનવજાતના કલ્યાણ વિશે વિચાર્યું, તેમણે બધી જાતિઓને એક સમાન ગણાવી. મહિલા સશક્તિકરણ અને નારી સન્માન પર તેમણે ભાર મૂક્યો હતો. ગુરૂ નાનક દેવજીએ પગપાળા 28 હજાર કિલોમીટર યાત્રા કરી અને પોતાની આ યાત્રા દરમિયાન તેમણે સાચી માનવતાનો સંદેશો આપ્યો. તેમણે લોકો સાથે સંવાદ કર્યો, તેમને સચ્ચાઈ, ત્યાગ અને કર્મનિષ્ઠાનો માર્ગ દેખાડ્યો. તેમણે સમાજમાં સમાનતાનો સંદેશ આપ્યો અને પોતાના આ સંદેશને વાતોથી જ નહીં, પોતાનાં કર્મોથી કરીને બતાવ્યો. તેમણે લંગર ચલાવ્યું જેનાથી લોકોમાં સેવાભાવના જન્મી. સાથે બેસીને લંગર ગ્રહણ કરવાથી લોકોમાં એકતા અને સમાનતાનો ભાવ જાગૃત થયો. ગુરુ નાનક દેવજીએ સાર્થક જીવનના ત્રણ સંદેશ આપ્યા- પરમાત્માનું નામ જપો, મહેનત કરો, કામ કરો અને જરૂરિયાતમંદોની મદદ કરો. ગુરૂ નાનક દેવજીએ પોતાની વાત કહેવા માટે ‘ગુરબાણી’ની રચના પણ કરી હતી. આગામી વર્ષ 2019માં આપણે ગુરૂ નાનક દેવજીનું 550મું પ્રકાશ વર્ષ મનાવવા જઈ રહ્યા છીએ. આવો, આપણે તેમના સંદેશ અને શિક્ષાનાં માર્ગ પર આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરીએ.

મારા પ્રિય દેશવાસીઓ, બે દિવસ પછી 31 ઑક્ટોબરે આપણે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલજીની જન્મજયંતી મનાવીશું. આપણે બધા જાણીએ છીએ કે આધુનિક અખંડ ભારતનો પાયો તેમણે નાખ્યો હતો. ભારત માતાનાં આ મહાન સંતાનની અસાધારણ યાત્રામાંથી આજે આપણે ઘણું બધું શીખી શકીએ છીએ. 31 ઑક્ટોબરે શ્રીમતી ઈન્દિરા ગાંધી પણ આ દુનિયાને છોડીને ચાલ્યાં ગયાં. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની વિશેષતા એ હતી કે તેઓ ન માત્ર પરિવર્તનકારી વિચાર આપતા હતા પરંતુ તેઓ તેને કરીને દેખાડવા માટે ખૂબ જ જટિલ સમસ્યાનો વ્યવહારિક ઉકેલ શોધી કાઢવામાં નિપુણ પણ હતા. વિચારને સાકાર કરવામાં તેમને ફાવટ હતી. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે ભારતને એક સૂત્રમાં બાંધવાનું સુકાન સંભાળ્યું. તેમણે એ સુનિશ્ચિત કર્યું કે કરોડો ભારતવાસીઓને ‘એક રાષ્ટ્ર અને એક બંધારણ’ની છત્રછાયામાં લાવવામાં આવે. તેમની નિર્ણયક્ષમતાએ તેમને બધા અવરોધોને પાર કરવાનું સામર્થ્ય આપ્યું. જ્યાં માન-મનામણાંની જરૂર હતી ત્યાં તેમણે માન-મનામણાં કર્યા, જ્યાં બળપ્રયોગની જરૂર હતી ત્યાં બળપ્રયોગ કર્યો. તેમણે એક ઉદ્દેશ્ય નિશ્ચિત કરી લીધો અને પછી માત્ર તેની તરફ પૂરી દૃઢતાથી તેઓ આગળ વધતા જ ગયા, વધતા જ ગયા. દેશને એક કરવાનું આ કાર્ય માત્ર તેઓ જ કરી શકે એમ હતા જેમણે એક એવા રાષ્ટ્રની પરિકલ્પના કરી જ્યાં બધા લોકો સમાન હોય, તેમણે કહ્યું હતું અને હું ઈચ્છીશ કે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની આ વાત સદા-સર્વદા આપણા બધા માટે પ્રેરણાદાયક છે. તેમણે કહ્યું હતું, “જાતિ અને પંથનો કોઈ ભેદ આપણને રોકી ન શકે, બધા ભારતના દીકરા અને દીકરીઓ છે, આપણે બધાએ પોતાના દેશને પ્રેમ કરવો જોઈએ અને પારસ્પરિક પ્રેમ અને સદભાવના પર પોતાની નિયતિનું નિર્માણ કરવું જોઈએ. ”

સરદાર સાહેબનું આ કથન આજે પણ આપણા ન્યૂ ઇન્ડિયાના વિઝન માટે પ્રેરક છે, પ્રાસંગિક છે. અને આ જ કારણ છે કે તેમનો જન્મ દિવસ ‘રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ’ના રૂપમાં મનાવાય છે. દેશને એક અખંડ રાષ્ટ્રનું સ્વરૂપ આપવામાં તેમનું યોગદાન અતુલનીય છે. સરદાર સાહેબની જયંતીનાં અવસર પર 31 ઑક્ટોબરે દેશભરમાં ‘રન ફૉર યૂનિટી’નું આયોજન કરવામાં આવશે, જેમાં દેશભરમાંથી બાળકો, યુવાનો, મહિલાઓ, બધી જ ઉંમર-વર્ગના લોકો સામેલ થશે. મારો આપ સહુને અનુરોધ છે કે તમે પણ ‘રન ફૉર યૂનિટી’- પરસ્પર સદભાવનાનાં આ ઉત્સવમાં ભાગ લો.

મારા પ્રિય દેશવાસીઓ, દિવાળીની રજાઓ પછી, નવા સંકલ્પ સાથે, નવા નિશ્ચય સાથે, આપ સહુ પોતાની રોજિંદી જિંદગીમાં ફરી એક વાર જોડાઈ ગયા હશો. મારા તરફથી દેશવાસીઓને, તેમનાં બધાં સપનાં સાકાર થાય, તેવી શુભકામનાઓ છે.

ખૂબ ખૂબ ધન્યવાદ. 

Explore More
પ્રધાનમંત્રીએ 76મા સ્વતંત્રતા દિવસના પ્રસંગે લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી દેશને કરેલાં સંબોધનનો મૂળપાઠ

લોકપ્રિય ભાષણો

પ્રધાનમંત્રીએ 76મા સ્વતંત્રતા દિવસના પ્રસંગે લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી દેશને કરેલાં સંબોધનનો મૂળપાઠ
India's 1.4 bn population could become world economy's new growth engine

Media Coverage

India's 1.4 bn population could become world economy's new growth engine
...

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Text of PM's speech at NCC Rally at the Cariappa Parade Ground in Delhi
January 28, 2023
શેર
 
Comments
“You represent ‘Amrit Generation’ that will create a Viksit and Aatmnirbhar Bharat”
“When dreams turn into resolution and a life is dedicated to it, success is assured. This is the time of new opportunities for the youth of India”
“India’s time has arrived”
“Yuva Shakti is the driving force of India's development journey”
“When the country is brimming with the energy and enthusiasm of the youth, the priorities of that country will always be its young people”
“This a time of great possibilities especially for the daughters of the country in the defence forces and agencies”

केंद्रीय मंत्रिमंडल के मेरे सहयोगी श्रीमान राजनाथ सिंह जी, श्री अजय भट्ट जी, सीडीएस अनिल चौहान जी, तीनों सेनाओं के प्रमुख, रक्षा सचिव, डीजी एनसीसी और आज विशाल संख्या में पधारे हुए सभी अतिथिगण और मेरे प्यारे युवा साथियों!

आजादी के 75 वर्ष के इस पड़ाव में एनसीसी भी अपनी 75वीं वर्षगांठ मना रहा है। इन वर्षों में जिन लोगों ने एनसीसी का प्रतिनिधित्व किया है, जो इसका हिस्सा रहे हैं, मैं राष्ट्र निर्माण में उनके योगदान की सराहना करता हूं। आज इस समय मेरे सामने जो कैडेट्स हैं, जो इस समय NCC में हैं, वो तो और भी विशेष हैं, स्पेशल हैं। आज जिस प्रकार से कार्यक्रम की रचना हुई है, सिर्फ समय नहीं बदला है, स्वरूप भी बदला है। पहले की तुलना में दर्शक भी बहुत बड़ी मात्रा में हैं। और कार्यक्रम की रचना भी विविधताओं से भरी हुई लेकिन ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ के मूल मंत्र को गूंजता हुआ हिन्दुस्तान के कोने-कोने में ले जाने वाला ये समारोह हमेशा-हमेशा याद रहेगा। और इसलिए मैं एनसीसी की पूरी टीम को उनके सभी अधिकारी और व्यवस्थापक सबको हृदय से बहुत-बहुत बधाई देता हूं। आप एनसीसी कैडेट्स के रूप में भी और देश की युवा पीढ़ी के रूप में भी, एक अमृत पीढ़ी का प्रतिनिधित्व करते हैं। ये अमृत पीढ़ी, आने वाले 25 वर्षों में देश को एक नई ऊंचाई पर ले जाएगी, भारत को आत्मनिर्भर बनाएगी, विकसित बनाएगी।

साथियों,

देश के विकास में NCC की क्या भूमिका है, आप सभी कितना प्रशंसनीय काम कर रहे हैं, ये हमने थोड़ी देर पहले यहां देखा है। आप में से एक साथी ने मुझे यूनिटी फ्लेम सौंपी। आपने हर दिन 50 किलोमीटर की दौड़ लगाते हुए, 60 दिनों में कन्याकुमारी से दिल्ली की ये यात्रा पूरी की है। एकता की इस लौ से ‘एक भारत, श्रेष्ठ भारत’ की भावना सशक्त हो, इसके लिए बहुत से साथी इस दौड़ में शामिल हुए। आपने वाकई बहुत प्रशंसनीय काम किया है, प्रेरक काम किया है। यहां आकर्षक सांस्कृतिक कार्यक्रम का आयोजन भी किया गया। भारत की सांस्कृतिक विविधता, आपके कौशल और कर्मठता के इस प्रदर्शन में और इसके लिए भी मैं आपको जितनी बधाई दूं, उतनी कम है।

साथियों,

आपने गणतंत्र दिवस की परेड में भी हिस्सा लिया। इस बार ये परेड इसलिए भी विशेष थी, क्योंकि पहली बार ये कर्तव्य पथ पर हुई थी। और दिल्ली का मौसम तो आजकल ज़रा ज्यादा ही ठंडा रहता है। आप में से अनेक साथियों को शायद इस मौसम की आदत भी नहीं होगी। फिर भी मैं आपको दिल्ली में कुछ जगह ज़रूर घूमने का आग्रह करुंगा, समय निकालेंगे ना। देखिए नेशनल वॉर मेमोरियल, पुलिस मेमोरियल अगर आप नहीं गए हैं, तो आपको जरूर जाना चाहिए। इसी प्रकार लाल किले में नेताजी सुभाष चंद्र बोस म्यूजियम में भी आप अवश्य जाएं। आज़ाद भारत के सभी प्रधानमंत्रियों से परिचय कराता एक आधुनिक PM-म्यूजियम भी बना है। वहां आप बीते 75 वर्षों में देश की विकास यात्रा के बारे में जान-समझ सकते हैं। आपको यहां सरदार वल्लभभाई पटेल का बढ़िया म्यूजियम देखने को मिलेगा, बाबा साहब अंबेडकर का बहुत बढ़िया म्यूजियम देखने को मिलेगा, बहुत कुछ है। हो सकता है, इन जगहों में से आपको कोई ना कोई प्रेरणा मिले, प्रोत्साहन मिले, जिससे आपका जीवन एक निर्धारत लक्ष्य को लेकर के कुछ कर गुजरने के लिए चल पड़े, आगे बढ़ता ही बढ़ता चला जाए।

मेरे युवा साथियों,

किसी भी राष्ट्र को चलाने के लिए जो ऊर्जा सबसे अहम होती है, वो ऊर्जा है युवा। अभी आप उम्र के जिस पड़ाव पर है, वहां एक जोश होता है, जुनून होता है। आपके बहुत सारे सपने होते हैं। और जब सपने संकल्प बन जाएं और संकल्प के लिए जीवन जुट जाए तो जिंदगी भी सफल हो जाती है। और भारत के युवाओं के लिए ये समय नए अवसरों का समय है। हर तरफ एक ही चर्चा है कि भारत का समय आ गया है, India’s time has arrived. आज पूरी दुनिया भारत की तरफ देख रही है। और इसके पीछे सबसे बड़ी वजह आप हैं, भारत के युवा हैं। भारत का युवा आज कितना जागरूक है, इसका एक उदाहरण मैं आज जरूर आपको बताना चाहता हूं। ये आपको पता है कि इस वर्ष भारत दुनिया की 20 सबसे ताकतवर अर्थव्यवस्थाओं के समूह, G-20 की अध्यक्षता कर रहा है। मैं तब हैरान रह गया, जब देशभर के अनेक युवाओं ने मुझे इसको लेकर के चिट्ठियां लिखीं। देश की उपलब्धियों और प्राथमिकताओं को लेकर आप जैसे युवा जिस प्रकार से रुचि ले रहे हैं, ये देखकर सचमुच में बहुत गर्व होता है।

साथियों,

जिस देश के युवा इतने उत्साह और जोश से भरे हुए हों, उस देश की प्राथमिकता सदैव युवा ही होंगे। आज का भारत भी अपने सभी युवा साथियों के लिए वो प्लेटफॉर्म देने का प्रयास कर रहा है, जो आपके सपनों को पूरा करने में मदद कर सके। आज भारत में युवाओं के लिए नए-नए सेक्टर्स खोले जा रहे हैं। भारत की डिजिटल क्रांति हो, भारत की स्टार्ट-अप क्रांति हो, इनोवेशन क्रांति हो, इन सबका सबसे बड़ा लाभ युवाओं को ही तो हो रहा है। आज भारत जिस तरह अपने डिफेंस सेक्टर में लगातार रिफॉर्म्स कर रहा है, उसका लाभ भी देश के युवाओं को हो रहा है। एक समय था, जब हम असॉल्ट राइफल और बुलेट प्रूफ जैकेट तक विदेशों से मंगवाते थे। आज सेना की ज़रूरत के सैकड़ों ऐसे सामान हैं, जो हम भारत में बना रहे हैं। आज हम अपने बॉर्डर इंफ्रास्ट्रक्चर पर भी बहुत तेज़ी से काम कर काम रहे हैं। ये सारे अभियान, भारत के युवाओं के लिए नई संभावनाएं लेकर के आए हैं, अवसर लेकर के आए हैं।

साथियों,

जब हम युवाओं पर भरोसा करते हैं, तब क्या परिणाम आता है, इसका एक उत्तम उदाहरण हमारा स्पेस सेक्टर है। देश ने स्पेस सेक्टर के द्वार युवा टैलेंट के लिए खोल दिए। और देखते ही देखते पहला प्राइवेट सैटेलाइट लॉन्च किया गया। इसी प्रकार एनीमेशन और गेमिंग सेक्टर, प्रतिभाशाली युवाओं के लिए अवसरों का विस्तार लेकर आया है। आपने ड्रोन का उपयोग या तो खुद किया होगा, या फिर किसी दूसरे को करते हुए देखा होगा। अब तो ड्रोन का ये दायरा भी लगातार बढ़ रहा है। एंटरटेनमेंट हो, लॉजिस्टिक हो, खेती-बाड़ी हो, हर जगह ड्रोन टेक्नॉलॉजी आ रही है। आज देश के युवा हर प्रकार का ड्रोन भारत में तैयार करने के लिए आगे आ रहे हैं।

साथियों,

मुझे एहसास है कि आप में से अधिकतर युवा हमारी सेनाओं से, हमारे सुरक्षा बलों से, एजेंसियों से जुड़ने की आकांक्षा रखते हैं। ये निश्चित रूप से आपके लिए, विशेष रूप से हमारी बेटियों के लिए भी बहुत बड़े अवसर का समय है। बीते 8 वर्षों में पुलिस और अर्धसैनिक बलों में बेटियों की संख्या में लगभग दोगुनी वृद्धि हुई है। आज आप देखिए, सेना के तीनों अंगों में अग्रिम मोर्चों पर महिलाओं की तैनाती का रास्ता खुल चुका है। आज महिलाएं भारतीय नौसेना में पहली बार अग्निवीर के रूप में, नाविक के रूप में शामिल हुई हैं। महिलाओं ने सशस्त्र बलों में लड़ाकू भूमिकाओं में भी प्रवेश करना शुरू किया है। NDA पुणे में महिला कैडेट्स के पहले बैच की ट्रेनिंग शुरु हो चुकी है। हमारी सरकार द्वारा सैनिक स्कूलों में बेटियों के एडमिशन की अनुमति भी दी गई है। आज मुझे खुशी है कि लगभग 1500 छात्राएं सैनिक स्कूलों में पढ़ाई शुरु कर चुकी हैं। यहां तक की एनसीसी में भी हम बदलाव देख रहे हैं। बीते एक दशक के दौरान एनसीसी में बेटियों की भागीदारी भी लगातार बढ़ रही है। मैं देख रहा था कि यहां जो परेड हुई, उसका नेतृत्व भी एक बेटी ने किया। सीमावर्ती और तटीय क्षेत्रों में एनसीसी के विस्तार के अभियान से भी बड़ी संख्या में युवा जुड़ रहे हैं। अभी तक सीमावर्ती और तटवर्ती क्षेत्रों से लगभग एक लाख कैडेट्स को नामांकित किया गया है। इतनी बड़ी युवाशक्ति जब राष्ट्र निर्माण में जुटेगी, देश के विकास में जुटेगी, तो साथियों बहुत विश्वास से कहता हूं कोई भी लक्ष्य असंभव नहीं रह जाएगा। मुझे विश्वास है कि एक संगठन के तौर पर भी और व्यक्तिगत रूप से भी आप सभी देश के संकल्पों की सिद्धि में अपनी भूमिका का विस्तार करेंगे। मां भारती के लिए आजादी के जंग में अनेक लोगों ने देश के लिए मरने का रास्ता चुना था। लेकिन आजाद भारत में पल-पल देश के लिए जीने का रास्ता ही देश को दुनिया में नई ऊंचाइयों पर पहुंचाता है। और इस संकल्प की पूर्ति के लिए ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ के आदर्शों को लेकर के देश को तोड़ने के कई बहाने ढूंढे जाते हैं। भांति-भांति की बातें निकालकर के मां भारती की संतानों के बीच में दूध में दरार करने की कोशिशें हो रही हैं। लाख कोशिशें हो जाएं, मां के दूध में कभी दरार नहीं हो सकती। और इसके लिए एकता का मंत्र ये बहुत बड़ी औषधि है, बहुत बड़ा सामर्थ्य है। भारत के भविष्य के लिए एकता का मंत्र ये संकल्प भी है, भारत का सामर्थ्य भी है और भारत को भव्यता प्राप्त करने के लिए यही एक मार्ग है। उस मार्ग को हमें जीना है, उस मार्ग पर आने वाली रूकावटों के सामने हमें जूझना हैं। और देश के लिए जीकर के समृद्ध भारत को अपनी आंखों के सामने देखना है। इसी आंखों से भव्य भारत को देखना, इससे छोटा संकल्प हो ही नहीं सकता। इस संकल्प की पूर्ति के लिए आप सबको मेरी बहुत-बहुत शुभकामनाएं हैं। 75 वर्ष की यह यात्रा, आने वाले 25 वर्ष जो भारत का अमृतकाल है, जो आपका भी अमृतकाल है। जब देश 2047 में आजादी के 100 साल मनाएगा, एक डेवलप कंट्री होगा तो उस समय आप उस ऊंचाई पर बैठे होंगे। 25 साल के बाद आप किस ऊंचाई पर होंगे, कल्पना कीजिये दोस्तों। और इसलिए एक पल भी खोना नहीं है, एक भी मौका खोना नहीं है। बस मां भारती को नई ऊंचाइयों पर ले जाने के संकल्प लेकर के चलते ही रहना है, बढ़ते ही रहना है, नई-नई सिद्धियों को प्राप्त करते ही जाना है, विजयश्री का संकल्प लेकर के चलना है। यही मेरी आप सबको शुभकामनाएं हैं। पूरी ताकत से मेरे साथ बोलिए- भारत माता की जय, भारत माता की जय! भारत माता की जय।

वंदे-मातरम, वंदे-मातरम।

वंदे-मातरम, वंदे-मातरम।

वंदे-मातरम, वंदे-मातरम।

वंदे-मातरम, वंदे-मातरम।

बहुत-बहुत धन्यवाद।