શેર
 
Comments

તમને લાગતું હશે કે આ મુખ્યમંત્રી આજે આપણે ત્યાં મહેમાન છે, પણ મને એમ લાગે છે કે ચાલો કો’ક દી તો ઘરે જવા મળે છે..! આજે વહેલી સવારે મેં ભાઈ વિપુલને ફોન કર્યો. અડધી રાત્રે ડૉ.કુરિયનની વિદાયના સમાચાર મળ્યા. મેં કહ્યું વિપુલભાઈને કે ભાઈ, આવું થયું છે. એમણે કહ્યું કે સાહેબ, આપ આવો. એમની અંત્યેષ્ટિનો સમય અમે સાંજે રાખ્યો છે. મિત્રો, ડૉ.કુરિયનના પરિચયમાં જે કોઈ આવ્યા હશે એ બધાને ખબર છે કે દિવસ-રાત પશુપાલન, દૂધ ઉત્પાદન, દૂધની મૂલ્યવૃદ્ધિ અને કો-ઑપરેટિવ સૅક્ટર દ્વારા વિશ્વમાં ભારત નામ કમાય એના માટેનું મનોમંથન સદા સર્વદા કુરિયન કરતા હતા. છેક કેરલથી ત્રીસ વર્ષ કરતાં પણ નાની ઉંમરે એક જવાન આવે અને અહીંના સહકારી ક્ષેત્રના આગેવાનોનું દિલ જીતી લે, લગભગ છ દાયકા અખંડ, એકનિષ્ઠ, માત્રને માત્ર દૂધ, દૂધ ઉત્પાદક, પશુ, પશુ-પાલક આને જ માટે જીવન ખપાવી દે..! એ શબ્દો સાંભળવા સહેલા હોય છે કે ‘વન લાઇફ, વન મિશન’, પરંતુ ‘વન લાઇફ, વન મિશન’ જીવી જવું એ અઘરામાં અઘરું કામ હોય છે. ડૉ.કુરિયને ‘વન લાઇફ, વન મિશન’ જીવી બતાવ્યું, જીવનના અંતકાળ સુધી જીવી બતાવ્યું. ડૉ.કુરિયનનો જન્મ ભલે ગુજરાતમાં ન થયો પણ ગુજરાતને એમણે પોતીકું કરી લીધું હતું અને પ્રત્યેક ગુજરાતી કુરિયનને ગુજરાતી માનતો હતો, એવા ડૉ.કુરિયનની વિદાય માત્ર માનવજાત માટે નહીં, આ રાજ્યના કરોડો અબોલ પશુઓ માટે પણ મોટી ખોટ છે. પ્રત્યેક ગાયની આંખમાં આંસુ હશે, આજે ડૉ.કુરિયનની વિદાયના કારણે. રાજ્ય સરકાર વતી, મારા વતી, ડૉ.કુરિયનને આદરપૂર્વક અંજલિ અર્પું છું અને ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરું છું કે એમના પરિવારજનોને શક્તિ મળે, એમના આત્માને શાંતિ મળે, અને એમના અધૂરાં રહેલાં સપના પૂરાં કરવા માટેની આપણને સૌને એક પ્રબળ ઇચ્છાશક્તિ પ્રાપ્ત થાય.

ભાઈઓ-બહેનો, ઉત્તર ગુજરાતની અંદર, વિશેષ કરીને મહેસાણા જિલ્લામાં દૂધસાગર ડેરી, માનસિંહભાઈનું નામ હોય કે મોતીભાઈનું હોય, અતૂટ રીતે જોડાએલા છે. એમણે કેવાં બીજ વાવ્યાં કે જેનો આ વિશાળ વડલો કેટકેટલા લોકોને છાયા આપે છે, કેટકેટલા લોકોની જિંદગીમાં પ્રાણ પૂરે છે, એમનું આજે સ્મરણ કરીએ છીએ. સમગ્ર વિશ્વમાં દૂધ ઉત્પાદનના ક્ષેત્રમાં અનેક નવા પ્રયોગો થયા છે. વિશ્વમાં પશુદીઠ દૂધના ઉત્પાદનની તુલનામાં ભારતમાં પશુદીઠ દૂધનું ઉત્પાદન ખૂબ નિરાશાજનક અને ચિંતાજનક છે. કારણ, એક પશુપાલક એક પશુપાલન કરીને પણ જો વધુ દૂધનું ઉત્પાદન મેળવે તો એના કુટુંબનું નિર્વાહ કરવા માટેનું સહેલું બની જાય, એક પશુપાલન માટે ખર્ચો પણ ઓછો આવે. પણ કમનસીબે વિશ્વની તુલનામાં આપણે ત્યાં દૂધનું ઉત્પાદન પશુદીઠ ઍવરેજ ઓછી હોવાના કારણે આપણા પશુપાલકને અનેક પ્રકારની આર્થિક વિટંબણાઓ ભોગવવી પડતી હોય છે. અને એવે વખતે દૂધ ઉત્પાદનના ક્ષેત્રમાં ગયા વર્ષોમાં આપણે જે દૂધના ઉત્પાદનની મૂલ્યવૃદ્ધિ, દૂધનો બજારભાવ મળે એના માટેનું ધ્યાન કેંદ્રિત કર્યું, પરંતુ હવે સમયની માંગ છે કે આપણા બધાનું ધ્યાન એ બાબતે કેંદ્રિત થાય કે અગર આપણું પશુ આજે આઠ લિટર દૂધ આપતું હોય તો સોળ લિટર કેવી રીતે આપે, આજે સોળ લિટર દૂધ આપતું હોય તો બત્રીસ લિટર દૂધ કેવી રીતે આપે..? દૂધમાં વૃદ્ધિ થાય એ દિશામાં આપણે પ્રયાસ કરવાના છે. ગયા દસ વર્ષમાં ગુજરાતે આમાં એક અભૂતપૂર્વ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી છે. સમગ્ર દેશના લોકોને અચરજ થાય છે. ભાઈઓ-બહેનો, આપને પણ જાણીને આનંદ થશે કે આ એક દસકામાં ગુજરાતમાં દૂધ-ઉત્પાદનમાં 68% નો વધારો થયો છે, 68%..! અને એને કારણે પશુપાલકની રોકડિયા આવકમાં ઉમેરો થયો છે. એને હજુ વધારે વૈજ્ઞાનિક ઢબથી પશુઉછેર, પશુ આરોગ્ય, પશુદાણ, આ બધી જ બાબતોમાં જો વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ લાવવામાં આવે, પશુને માટે યોગ્ય વાતાવરણ ઊભું કરવામાં આવે તો આપણે હજુ પણ ખૂબ મોટી પ્રગતિ કરી શકીએ એવી સંભાવનાઓ પડેલી છે અને હવે ધ્યાન કેંદ્રિત થયું છે. ગુજરાત સરકારે પણ ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્રમાં જ્યાં પશુધાણ માટેની ફૅક્ટરીઓ નહોતી, જ્યાં ઉત્તમ પ્રકારનું પશુધાણ કિફાયત ભાવે આપણે ખેડૂતને ન આપીએ અને એની પાસે અપેક્ષા કરીએ કે તું સૂકા ઘાસના પૂળા ખવડાવીને દૂધનું ઉત્પાદન વધાર, તો એ શક્ય બનવાનું નથી. એ ત્યારે જ શક્ય બને કે જ્યારે પશુને પૂરતો અને યોગ્ય આહાર મળે. ગુજરાતે એના માટે પહેલ કરી, ગયા બજેટમાં ત્રીસ કરોડ રૂપિયાની જોગવાઈ એટલા માટે કરી કે કોઈપણ આવા દૂધ-સંઘો પશુધાણ માટેના કારખાનાં લગાવવા માંગતા હશે તો સરકાર એને મદદ કરશે, પરંતુ ગુજરાતનું પશુધાણ ઉત્તમ પ્રકારનું પેદા થાય અને તમારું પશુ પણ વધુ દૂધ આપી શકે એ પ્રકારનો એને પૂરતો આહાર મળી રહે એની કામગીરી થાય એની પર આ સરકારે ધ્યાન કેંદ્રિત કર્યું છે.

ભાઈઓ-બહેનો, વૈજ્ઞાનિક ઢબે પશુઉછેર આવશ્યક છે. ગુજરાતે દૂધની ક્રાંતિ કરી છે. અહીંયાં ખૂબ મોટી સંખ્યામાં આ બાજુ બહેનો બેઠેલી દેખાય છે. આ તરફ બહેનોને બેસવાની જગ્યા મળી નથી, મોટી સંખ્યામાં બહેનોને ઊભા રહેવું પડ્યું છે. ડેરી માટે આપણે ગમે તેટલું ગૌરવ લેતા હોઈએ, ગમે તેટલા છાતી કાઢીને ફરતા હોઈએ, માથું ઊંચું કરીને રહેતા હોઈએ, આ બધું ભલે આપણે બધા કરતા હોઈએ, પરંતુ દૂધ ઉત્પાદનમાં અને પશુઉછેરનો યશ કોઈને આપવાનો હોય, ક્રેડિટ કોઈને આપવાની હોય તો માત્ર ને માત્ર મારી આ માતાઓ-બહેનોને જ મળે છે. એ આખો કારોબાર માતાઓ-બહેનોએ સંભાળ્યો છે. પુરુષો તો મફતમાં હારતોરા કરી લે છે. જો બહેનોએ સંતાનની જેમ આ પશુનું પાલન ન કર્યું હોત, રાત રાત ઉજાગરા કરીને પશુની કાળજી ન લીધી હોત, કુટુંબને નિભાવવા માટે પશુના મહાત્મયને ન સમજ્યું હોત તો આજે શ્વેત ક્રાંતિનું નેતૃત્વ આ ગુજરાત પાસે ન આવ્યું હોત. આનો સંપૂર્ણ યશ મારી માતાઓ અને બહેનોને જાય છે, એમને હું અર્પિત કરું છું. પરંતુ હવે વૈજ્ઞાનિક ઢબે એમાં આગળ વધવું આવશ્યક છે. કારણકે જૂની પરંપરા પ્રમાણે, જૂની પદ્ધતિ પ્રમાણે પશુઉછેર થતા હતા. અને એના માટે આપણે એક અલગ ‘કામધેનુ યુનિવર્સિટી’ બનાવી છે. કામધેનુ યુનિવર્સિટીનો હેતુ આ છે કે વિશ્વના સમૃદ્ધ દેશો પશુની ઉત્પાદકતા તરફ કેવી રીતે આગળ વધ્યા છે અને પશુને માટે જે કાળજી લેવા માટેની જે વ્યવસ્થા ગોઠવી છે, એ દિશામાં આપણે આગળ વધવા માગીએ છીએ. આપણે એક પ્રયોગ કર્યો ઍનિમલ હોસ્ટેલનો. સમગ્ર હિંદુસ્તાનની અંદર આ પહેલી વાર પ્રયોગ કર્યો છે, ઍનિમલ હોસ્ટેલનો. અને પશુઉછેરનું એક પહેલું પગથિયું..! સામુહિક ધોરણે વધુ સારી સગવડો સાથે પશુનું જીવન કેમ સુધારી શકાય. નહીં તો આપણને ખબર છે કે ઘરઆંગણે બે પશુને ઊભા રહેવાની જગ્યા ન હોય ત્યાં આપણે ચાર પશુ બાંધ્યા હોય. બે પશુ આરામ કરે, બે બિચારાં ઊભાં રહે. પછી બે આરામ કરે, બે બીજાં ઊભાં થાય. છાણ-મૂતરની વચ્ચે ચોવીસ કલાક પશુની જિંદગી જીવાતી હોય, આ દ્રશ્ય આપણા ગુજરાતમાં ગામડામાં નવું નથી. એમાંથી મારે પશુને બહાર લાવવું છે. અને ગામોગામ ‘ઍનિમલ હોસ્ટેલ’, ‘પશુઓનું છાત્રાલય’..! જેમ બાળકોને ભણવા માટે છાત્રાલયમાં મોકલીએ છીએ, એમ ગામના જ પાદરે, ગામનાં જ છાત્રાલય બનાવીએ.

હું દૂધસાગર ડેરીને વિનંતી કરું છુ કે જેમ અનેક ક્ષેત્રોમાં દૂધસાગર ડેરીએ ક્રાંતિ કરી છે એમ બે-ત્રણ ચીજો એવી છે કે જેમાં ગુજરાતમાં મોડેલરૂપ કામ ભાઈ વિપુલભાઈના નેતૃત્વમાં આ દૂધસાગર ડેરી કરી શકે. એક, આપણી કો-ઑપરેટિવ બૅન્કોમાં રૂપિયા મૂકીએ છીએ, એ જ રીતે ગામોગામ છાણ-મૂત્ર જમા કરાવવાની બૅન્ક બનવી જોઇએ, ગોબર બૅન્ક..! દુનિયાના લોકોને આશ્ચર્ય થાય કે ગુજરાત જેવું રાજ્ય, જે લક્ષ્મીની પૂજા કરનારું રાજ્ય છે એ છાણ-મૂત્રની બૅન્ક બનાવવા માગે છે..? હા, બનાવવા માગીએ છીએ, ગોબર બૅન્ક બનાવવા માગીએ છીએ..! ગામોગામ ગોબર બૅન્ક બને, ગેસનું ઉત્પાદન થાય, ખાતરનું ઉત્પાદન થાય અને ગામડામાં ઍન્વાયરમૅન્ટ ફ્રેન્ડલી ડેવલપમૅન્ટનું નવું મોડેલ ઊભું કરવા આપણે આગળ વધીએ. ભાવનગર જિલ્લાના એક ગામની અંદર સમગ્ર ગામમાં આ પ્રયોગ કર્યો છે. આખો પ્રયોગ સફળ રહ્યો છે. હું મહેસાણા જિલ્લાના મિત્રોને આગ્રહ કરું છું, ભાઈ વિપુલભાઈને આગ્રહ કરું છું કે એમના નેતૃત્વમાં એ ક્રાંતિ આવે અને કોઈ ગામમાં મળ-મૂત્ર ક્યાંય જોવા ન મળે, એ બૅન્કમાં જમા થતું હોય, એમાંથી ગેસ ઉત્પાદન થતો હોય, ઉત્તમ પ્રકારનું ખાતર ઉત્પાદન થતું હોય અને એ ખાતર સપ્રમાણ રીતે ખેડૂતોને પરત મળતું હોય, આપ જોજો નવી ક્રાંતિ તરફ પગ માંડીએ છીએ કે નહીં, પશુના આરોગ્યમાં બદલાવ આવે છે કે નહીં, આપ જોજો જોતજોતામાં પરિણામ જોવા મળશે.

એ જ રીતે એક નવતર પ્રયોગ. આપણને આ વખતે દુષ્કાળ આવ્યો, બહુ લાંબું ટક્યો નહીં પણ આપણને ડોકિયું કરાવી ગયો અને કેટલાક લોકો તો દુષ્કાળ આવ્યો એટલે એવા આનંદમાં હતા, એવા ગેલમાં હતા કે બસ હવે આ મોદીનું પતી ગયું. આ દસ વર્ષથી વટ મારતો હતો કે મારા રાજ્યમાં દુષ્કાળ આવે જ નહીં, આવે જ નહીં. ઈશ્વર મારી સાથે છે એવું કહેતો હતો આ મોદી. હવે ઈશ્વર એને બતાવી દેશે..! કેટલી તો બાધા આખડીઓ રાખતા હતા, કેટલા તો યજ્ઞ કરાવતા હતા, વરસાદ ન પડે એના માટે કરાવતા હતા..! ભાઈઓ-બહેનો, ઈશ્વરની મહેર ગુજરાત ઉપર છે. વરસાદ પણ પડ્યો, અને વોટોનો પણ વરસાદ પડવાનો છે, મતનો પણ વરસાદ પડવાનો છે. આ લોકોના સપનાં ચૂર ચૂર થઈ ગયાં, મિત્રો. આ પ્રકારની વિકૃતિ ક્યારેય જાહેરજીવનમાં ચાલે નહીં અને વરસાદની જ્યારે મહેર થઈ છે ત્યારે... અને વરસાદ રોકાયો હતો એ વખતે સરકારે અધિકારીઓની મીટિંગ લીધી, મેં એમને કહ્યું આફત આવી છે. દસ વર્ષ પછી ઈશ્વરે કસોટી આદરી છે. દુષ્કાળની ફાઈલો શોધવી ભારે પડે એવું થઈ ગયું છે. પણ, મારે આ આફતને પણ અવસરમાં પલટવી છે. આફતની સામે હવે શું થાય, ઈશ્વરે કર્યું તે ખરું... ના, તેની સામે પણ ઈશ્વરે આપણને તક આપી છે. આપણી સંવેદનાઓને જગાવવાની તક આપી છે. આપણી સામુહિક શક્તિને પ્રેરણા મળે એવો અવસર આપ્યો છે, આપણે ઊભા થઈએ. અને મેં કહ્યું હતું કે જેટલા ચેકડેમો છે, બોરીબંધ છે, ખેત તલાવડીઓ છે બધા ઊંડા કરવાનું અભિયાન ચલાવીએ. અને વરસાદના વિલંબ દરમિયાન આખા ગુજરાતમાં ડિસિલ્ટીંગનું કામ એટલું બધું થયું છે, એટલું બધું થયું છે કે ગયા ચાલીસ વર્ષમાં નહીં થયું હોય અને એના કારણે હવે વરસાદ આવ્યો છે તો પાણીના સંગ્રહની શક્તિ અનેકગણી વધી ગઈ છે. આફતને અવસરમાં પલટી દીધી. ઘાસચારો, એક નવો વિચાર જનમ્યો, શા માટે રેલવે ટ્રૅકની બાજુમાં જે ખાલી જમીન પડી છે ત્યાં ઘાસ ન ઉગાડીએ? નર્મદાની આવડી મોટી કેનાલ છે, કેનાલની બાજુમાં જમીન સંપાદિત કરેલી પડી છે, એમાં ઘાસ કેમ ના ઉગાડીએ? લાખો સ્કવેર કિલોમીટર, લાખો સ્કવેર કિલોમીટરની આ જમીન ઘાસચારા માટે ઉપયોગમાં લેવાનો આપણે નિર્ણય કર્યો અને કામ ચાલું થઈ ગયું, આ કામ ભવિષ્યમાં પણ ચાલુ રહેશે. ઉત્તમ પ્રકારનું ઘાસનું ઉત્પાદન નર્મદા કેનાલના કિનારે કરીને નર્મદાના પાણીનો ઉપયોગ, એ જમીનનો ઉપયોગ, ગુજરાતના ખેડૂતો કાયમ માટે કામ આવે એ દિશામાં ઉપાડેલાં કદમ, આ આફતમાંથી અવસરમાં પલટવાનો એક ઈશ્વરે સુયોગ આપ્યો છે. મિત્રો, પરિસ્થિતિને જ્યારે પલટવાનું માનવી સંકલ્પ કરતો હોય છે ને ત્યારે પરમાત્મા પણ રીઝતો હોય છે અને મન મૂકીને રીઝ્યો છે. ગયા અઠવાડિયાથી બધી ચિંતાઓ ઈશ્વરે દૂર કરાવી દીધી. અને ઈશ્વરનો જેટલો આભાર માનીએ એટલો ઓછો. પરંતુ ઈશ્વરની આ મહેર એટલા માટે છે કે ગુજરાતે પ્રગતિનો સંકલ્પ કર્યો છે, ગુજરાતે પુરુષાર્થનો સંકલ્પ કર્યો છે. ગુજરાત ઓશિયાળું બનીને બેસી રહેનારું રાજ્ય નથી, એના છ કરોડ નાગરિકો આવતીકાલ ઘડવા માટે પોતાની જાત ઘસી રહ્યા છે અને એને માટે ઈશ્વરની મહેરબાની થાય છે.

ભાઈઓ-બહેનો, વિકાસની નવી નવી ઊંચાઈઓને આપણે પાર કરવા નીકળ્યા છીએ. અને એમાં પશુ આરોગ્યનું કામ કેટલા મોટા પાયા પર ઉપાડ્યું છે. આપણે ત્યાં 129 રોગ એવા હતા કે વરસાદ વધારે આવે, પશુના પગ પાણીમાં વધારે સમય પલળેલા હોય, ગંદા કાદવ-કીચડમાં પલળેલા હોય... 129 રોગ એવા હતા કે આપણાં પશુને વાઇરલ ઇન્ફૅક્શન થાય, એ રોગચાળામાં સપડાઈ જાય. ભાઈઓ-બહેનો, સતત પશુ આરોગ્ય મેળા કરવાને કારણે 129 માંથી 112 રોગ જડમૂળથી ઊખાડી નાખવામાં આપણે સફળ થયા છીએ. આ ગુજરાતના અબોલ પશુઓની કેટલી મોટી સેવા થઈ હશે એનો કોઈ અંદાજ નહીં કરી શકે. ભાઈઓ-બહેનો, ગુજરાત એક રાજ્ય એવું છે કે જે પશુના મોતિયાનાં ઑપરેશન કરાવે છે, પશુની દાંતની સારવાર કરાવે છે એવું આખી દુનિયામાં કોઈ રાજ્ય હોય તો એ રાજ્યનું નામ ગુજરાત છે. કેટલી કાળજી લેવાઈ રહી છે અને એમાં યોગ્ય લોકો તૈયાર થાય એના માટે કામધેનુ યુનિવર્સિટી શરૂ કરી છે. ભાઈઓ-બહેનો, હું વિપુલભાઈને એ માટે પણ અભિનંદન આપું છું કે માનસિંહભાઈના ચિરસ્મરણ સાથે ડેરી ટેક્નોલૉજી માટેની એક અલગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અહીંયાં ઊભી કરી છે. બે વર્ષ પહેલાં વિપુલભાઈ સાથે મારે વિસ્તારથી વાત થઈ હતી અને એમણે આ બીડું ઊઠાવ્યું અને આજે દીકરાઓ કરતાં દીકરીઓ આ ડેરી ટેક્નોલૉજીમાં વધારે રસ લઈને અભ્યાસ કરી રહી છે. મિત્રો, મને ગુજરાતનું ખૂબ ઉજ્જવળ ભવિષ્ય દેખાઈ રહ્યું છે.

આજે હું આપની પાસે કંઈ માંગવા પણ માંગું છું. અગિયારમી સપ્ટેમ્બરથી ગુજરાતમાં ગુટકાથી મુક્તિ માટેનું અભિયાન મેં શરૂ કર્યું છે. જવાનજોધ છોકરાઓ કેન્સરમાં ગુમાવવા પડે, બાળકોને બાપ ગુમાવવો પડે, માને દીકરો ગુમાવવો પડે અને ગુટકા છૂટે નહીં. ગરીબમાં ગરીબ માનવી છોકરાઓને સાંજ પડે પાંચ રૂપિયાનું દૂધ ન પાય, પરંતુ પંદર રૂપિયાના ગુટકા ખાઈ જાય. માતાઓ-બહેનો ઘરની અંદર ઝગડા કરે પણ પરિસ્થિતિ સુધરે નહીં. આ માતાઓ-બહેનોનું દર્દ સાંભળીને આ રાજ્ય સરકારે ગુટકા પર પ્રતિબંધ જાહેર કર્યો છે. અગિયારમી તારીખે એની અમલવારી શરૂ થશે, બે દિવસ પછી. અહીં આવેલા સૌને મારી વિનંતી છે કે આપણા ઘરમાંથી, આપણા ખિસ્સામાંથી, આપણા ગામમાંથી, આજની જ પળે ગુટકાને વિદાય આપી દઈએ. અને તમારા બધા પાસે મોબાઈલ ફોન હોય તો ચાલુ કરો જરા, હાથમાં લો મોબાઈલ ફોન જેની પાસે હોય એ બધા. બહેનો, ભાઈઓ, જેની પાસે મોબાઈલ હોય ફોન હોય એ ચાલુ કરો. હું એક નંબર લખાવું છું એ નંબર લખો, એ નંબરથી મને મિસકૉલ કરો. તમે મારા ગુટકા મુક્તિના કામને મદદ કરી રહ્યા છો, આપ સૌ મોબાઈલ ફોન બહાર કાઢો, હાથ ઊંચો કરો તો બધાએ કાઢ્યો મોબાઈલ ફોન બહાર..? બહેનો પાસે ઓછા મોબાઈલ ફોન છે, આવું ચાલે કંઈ..? મારા મહેસાણા જિલ્લાની આબરૂ જાય. બધા મોબાઈલ ફોન બહાર કાઢો. નંબર લખો 80009-80009. બે વખત લખવાનું છે, આઠ હજાર નવ, આઠ હજાર નવ, મિસકૉલ કરો. 80009-80009, દસ આંકડાનો નંબર છે, મિસકૉલ કરો. મારો સંદેશો તમારે ત્યાં આવશે હમણાં થોડીવારમાં. આપે ગુટકા મુક્તિ માટે મિસકૉલ કરીને મને ટેકો આપ્યો એ બદલ આભાર વ્યક્ત કરતો મારો સંદેશ આપને મળશે અને મારી વિનંતી છે કે અગિયારમી તારીખ સુધી જે કોઈ મળે એ બધાને ઊભા રાખીને કહો કે ચાલ મિસકૉલ કર ભાઈ, ગુટકામાંથી મુક્તિ માટેના અભિયાનને ટેકો આપ..! મોબાઈલ ફોનથી મને મદદ કરો.

આપ સૌને મારી વિનંતી છે કે ગુજરાતના દૂધ ઉત્પાદનમાં આપણે વધારો કરવા માટે આધુનિક, વૈજ્ઞાનિક ઢબે આગળ વધવા માટે પ્રયાસ કરીએ, દૂધનું ઉત્પાદન થાય એની મૂલ્યવૃદ્ધિ માટે પ્રયાસ કરીએ. જે દૂધ ઉત્પાદક છે એને પૂરતાં નાણાં મળે એની જોગવાઈ કરીએ, પશુ આરોગ્યના ક્ષેત્રમાં જેટલા પણ વિષયો ધ્યાને લઈ શકાય આ બધી જ બાબતોને કૉમ્પ્રિહેન્સિવ હોલિસ્ટિક હેલ્થ કેરનો પ્રયોગ કરીએ. ગુજરાત આજે અનેક દિશાઓમાં પ્રગતિ કરી રહ્યું છે ત્યારે એક જમાનો હતો માનસિંહભાઈને તો મોરારજીએ કહ્યું હતું કે પાણી નથી ત્યાં દૂધ ક્યાંથી લાવશો? ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. પણ મોરારજીભાઈની એ ચિંતા વચ્ચે પણ માનસિંહભાઈ દૂધ તો લઈ આવ્યા, પણ પાણી લાવવાનું બાકી હતું છતાંય દૂધ લઈ આવ્યા..! હવે આપણે એ કામ પણ પૂરું કરી દીધું છે, મા નર્મદાનું પાણી પહોંચાડ્યું છે, ‘સુજલામ સુફલામ’ નું પાણી પહોંચાડ્યું છે. હવે પાણી પણ પૂરતું છે અને દૂધ પણ વધ્યું છે ત્યારે એ સુભગ સંયોગ આપણે ત્યાં પેદા થયો છે. આ બન્નેનો લાભ લઈને આપણે આપણા પશુઓનું કલ્યાણ કરીએ એ જ અપેક્ષા સાથે...

જય જય ગરવી ગુજરાત...!!

Share your ideas and suggestions for 'Mann Ki Baat' now!
Explore More
પ્રધાનમંત્રીએ 76મા સ્વતંત્રતા દિવસના પ્રસંગે લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી દેશને કરેલાં સંબોધનનો મૂળપાઠ

લોકપ્રિય ભાષણો

પ્રધાનમંત્રીએ 76મા સ્વતંત્રતા દિવસના પ્રસંગે લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી દેશને કરેલાં સંબોધનનો મૂળપાઠ
How Direct Benefit Transfer Became India’s Booster During Pandemic, and Why World Bank is in Awe

Media Coverage

How Direct Benefit Transfer Became India’s Booster During Pandemic, and Why World Bank is in Awe
...

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
હિમાચલપ્રદેશના બિલાસપુરમાં વિવિધ વિકાસલક્ષી કાર્યોના શુભારંભ પર પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
October 05, 2022
શેર
 
Comments
PM dedicates AIIMS Bilaspur to the nation
PM inaugurates Government Hydro Engineering College at Bandla
PM lays foundation stone of Medical Device Park at Nalagarh
PM lays foundation stone of project for four laning of National Highway worth over Rs 1690 crores
“Fortunate to have been a part of Himachal Pradesh's development journey”
“Our government definitely dedicates the project for which we lay the foundation stone”
“Himachal plays a crucial role in 'Rashtra Raksha', and now with the newly inaugurated AIIMS at Bilaspur, it will also play pivotal role in 'Jeevan Raksha'”
“Ensuring dignity of life for all is our government's priority”
“Happiness, convenience, respect and safety of women are the foremost priorities of the double engine government”
“Made in India 5G services have started, and the benefits will be available in Himachal very soon”

જૈ માતા નૈણા દેવિયા રી, જૈ બજિએ બાબે રી.

બિલાસપુર આલ્યો...અઉં ધન્ય ઓડ ગયા, આજ્જ....મિંજો...દશૈરે રે, આ પાવન પર્વ પર માતા નૈણા દેવિયા રે, આશીર્વાદા ને, તુહાં સારયાં રે દર્શના રા સૌભાગ્ય મિલ્યા! તુહાં સારયાં જો, મેરી રામ-રામ. કને એમ્સ રી બડી-બડી બદાઈ.

હિમાચલના રાજ્યપાલ શ્રી રાજેન્દ્ર આર્લેકરજી, હિમાચલના લોકપ્રિય મુખ્યમંત્રી શ્રીમાન જયરામ ઠાકુર જી, ભારતીય જનતા પક્ષના રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ, આપણા તમામના માર્ગદર્શક અને આ જ ધરતીની સંતાન, શ્રીમાન જે પી નડ્ડાજી, કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળમાં મારા સહયોગી અને આપણા સાંસદ શ્રી અનુરાગ ઠાકુરજી, હિમાચલ ભાજપના અધ્યક્ષ અને સંસદમાં મારી સાથી સુરેશ કશ્યપજી, સંસદમાં મારાં સાથીદાર કિશન કપૂરજી, બહેન ઇંદુ ગોસ્વામીજી, ડૉ. સિકંદર કુમારજી, અન્ય મંત્રીમંડળના સાથીદારો, સાંસદો અને ધારાસભ્યો, મોટી સંખ્યામાં અમને બધાને આશીર્વાદ આપવા પધારેલા મારાં પ્યારાં ભાઈઓ અને બહેનો ! તમને બધાને, સંપૂર્ણ દેશવાસીઓને વિજયાદશમીના પ્રસંગે અનંત-અનંત શુભકામનાઓ.

આ પાવન પર્વ, દરેક બુરાઈમાંથી પસાર થઈને, અમૃતકાળ માટે જે પંચ પ્રાણોનો સંકલ્પ દેશે લીધો છે, તેના પર ચાલવાનો માટે નવી ઊર્જા આપશે. મારું સૌભાગ્ય છે કે, વિજયાદશમી પર હિમાચલપ્રદેશના લોકોને સ્વાસ્થ્ય, શિક્ષણ, રોજગારી અને માળખાગત સુવિધાના હજારો કરોડો રૂપિયાના વિવિધ પ્રોજેક્ટ, એની ભેટ આપવાની તક મળી છે. આ પણ જુઓ સંયોગ છે – વિજયાદશમી હોય અને વિજયનું રણશિંગુ ફૂંકવાની તક મળે – આ ભવિષ્યના દરેક વિજયનો જયઘોષ કરવા આવ્યો છું. બિલાસપુરને તો શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્યની ડબલ ભેટ મળી છે. કહલૂરા રી...બંદલે ધારા ઉપ્પર, હાઇડ્રો કૉલેજ.....કને થલ્લે એમ્સ....હુણ એથી રી પહચાન હૂણી !

ભાઈઓ અને બહેનો,

અહીં વિકાસલક્ષી યોજનાઓ તમને સુપરત કર્યા પછી, જયરામજીએ જણાવ્યું તેમ, એક વધુ સાંસ્કૃતિક વારસાનો સાક્ષી બનવા જઈ રહ્યો છું. બહુ વર્ષો પછી એક વાર ફરી કુલ્લુ દશેરામાં સામેલ થવાનું સૌભાગ્ય મને મળશે. સેંકડો દેવી-દેવતાઓની સાથે ભગવાન રઘુનાથજીની યાત્રામાં સામેલ થઈને હું દેશ માટે આશીર્વાદ પણ માંગીશ. અને આજે જ્યારે અહીં બિલાસપુર આવ્યો છું, ત્યારે જૂની યાદો તાજી થવી બહુ સ્વાભાવિક છે. એક સમયે હું અહીં પગપાળા પ્રવાસ કરતો હતો, ટહેલતો હતો. ક્યારેક હું, ધુમલજી, નડ્ડાજી, પગપાળાં અહીં બજારમાંથી નીકળી પડતાં હતાં. અમે એક બહુ મોટા રથયાત્રાના કાર્યક્રમને લઈને પણ અહીં બિલાસપુરની શેરીઓમાંથી પસાર થતો હતો. અને ત્યારે સુવર્ણજયંતિ રથયાત્રા અહીંથી પસાર થઈને અને તે પણ મેઇન માર્કેટમાંથી નીકળી હતી અને ત્યાં એક જનસભાનું આયોજન થયું હતું. હું અહીં અનેક વાર આવ્યો છું, તમારા લોકો વચ્ચે રહ્યો છું.

હિમાચલની આ જ ભૂમિ પર કામ કરીને મને સતત હિમાચલની વિકાસયાત્રાનો સહભાગી બનવાની તક મળી છે. મેં હમણાં સાંભળ્યું હતું, અનુરાગજી બહુ જોર-જોરથી બોલી રહ્યાં હતાં – આ મોદીજીએ કર્યું, આ મોદીજીએ કર્યું, આ મોદીજીએ કર્યું. આપણા નડ્ડાજી પણ કહી રહ્યાં હતાં – આ મોદીજીએ કર્યું, આ મોદીજીએ કર્યું અને આપણા મુખ્યમંત્રી જયરામજી પણ કહી રહ્યાં હતાં, મોદીજીએ કર્યું, મોદીજીએ કર્યું. પણ હું એક સાચી વાત જણાવું, જણાવું કોણે કર્યું છે? આ બધી કામગીરી તમે કરી છે, આ તમારી મહેનતનું, તમારા આશીર્વાદનું પરિણામ છે. તમારા કારણે થયું છે. જો તમે દિલ્હીમાં ફક્ત મોદીજીને આશીર્વાદ આપ્યાં હોત અને હિમાચલમાં મોદીજીના સાથીદારોને આશીર્વાદ ન આપ્યાં હોત, તો આ તમામ કામમાં એ લોકો અવરોધ પેદા કરત. આ તો જયરામજી અને તેમની ટીમ છે, જેમણે હું દિલ્હીથી જે કોઈ કામ લઈને આવું છું, તેને ઝડપથી આ લોગો વેગ આપે છે. આ કારણે થઈ રહ્યું છે. જો આ એમ્સ બની ગઈ છે, તો એ તમારા એક મતની તાકાત છે, એક વોટની તાકાત છે. જો આ ટનલ બની છે, તો એ તમારા એક વોટની તાકાત છે. આ હાઇડ્રો એન્જિનીયરિંગ કૉલેજ બની છે, તો એ તમારા વોટની તાકાત છે. જો મેડિકલ ડિવાઇઝ પાર્ક બની રહ્યો છે, તો એ પણ તમારા વોટને કારણે જ શક્ય બન્યો છે. એટલે આજે હું હિમાચલની અપેક્ષાઓને ધ્યાનમાં રાખીને એક પછી એક વિકાસલક્ષી કાર્યો કરી રહ્યો છું.

વિકાસને લઈને આપણે દેશમાં લાંબા સમય સુધી એક વિકૃત વિચારસરણીને હાવી થતાં જોઈ છે. આ વિચારસરણી શું હતી? સારાં માર્ગો હશે તો કેટલાંક રાજ્યો અને કેટલાંક મોટાં શહેરોમાં હશે, દિલ્હીની આસપાસ હશે. સારી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ હશે, તો બહુ મોટાં શહેરોમાં હશે. સારી હોસ્પિટલો હશે, તો એ દિલ્હીમાં જ હોઈ શકે છે, બહાર ન બની શકે. ઉદ્યોગ-ધંધા સ્થાપિત થશે, તો એ મોટી-મોટી જગ્યાઓ લઈ લેશે. ખાસ કરીને દેશના પહાડી રાજ્યોમાં મૂળભૂત સુવિધાઓ પણ સૌથી છેલ્લે. અનેક વર્ષો સુધી રાહ જોયા પછી આ વિસ્તારોમાં મૂળભૂત સુવિધાઓ પહોંચતી હતી. આ જ જૂની બિનઅસરકારક અને નિષ્ક્રિય વિચારસરણીને પરિણામે દેશમાં બહુ અસંતુલિત વિકાસ થયો હતો. આ કારણે દેશનો એક બહુ મોટો વિસ્તાર, ત્યાં લોકો અસુવિધામાં રહ્યાં, અભાવમાં રહ્યાં.

છેલ્લાં 8 વર્ષ દરમિયાન દેશમાં હવે જૂની કાર્યશૈલીને પાછળ રાખીને નવી કાર્યશૈલી, આધુનિક વિચાર સાથે આગેકૂચ થઈ રહી છે. હવે જુઓ, લાંબા સમય સુધી અને હું જ્યારે અહીં આવતો હતો, ત્યારે હું સતત જોઈ રહ્યો હતો – અહીં એક યુનિવર્સિટીમાંથી પસાર થતો હતો. સારવાર હોય કે મેડિકલનો અભ્યાસ હોય - IGMC શિમલા અને ટાટા મેડિકલ કૉલેજ પર જ નિર્ભરતા હતી. ગંભીર બિમારીઓની સારવાર હોય કે પછી શિક્ષણ કે રોજગારી, ચંદીગઢ અને દિલ્હી જવું એ સમયે હિમાચલના લોકોની મજબૂરી હતી. છેલ્લાં આઠ વર્ષ દરમિયાન અમારી ડબલ એન્જિનની સરકારે હિમાચલની વિકાસગાથાને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડી દીધી છે. અત્યારે હિમાચલમાં સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટી પણ છે, આઈઆઈટી પણ છે, ટ્રિપલ આઈટી પણ છે, ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ (આઇઆઇએમ) જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓ પણ છે. દેશમાં મેડિકલ શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્યની સૌથી મોટી સંસ્થા એમ્સ પણ હવે બિલાસપુર અને હિમાચલની જનતાની આન-બાન-શાન વધારી રહી છે.

બિલાસપુર એમ્સ અન્ય એક પરિવર્તનનું પ્રતીક પણ છે. એમ્સની અંદર પણ આ ગ્રીન એમ્સના નામથી ઓળખાશે, સંપૂર્ણ રીતે પર્યાવરણીપ્રેમી એમ્સ, પ્રકૃતિપ્રેમી એમ્સ. અત્યારે અમારા તમામ સાથીદારોએ જણાવ્યું છે કે, અગાઉની સરકાર શિલાન્યાસનો પત્થર મૂકતી હતી અને ચૂંટણી પતી ગયા પછી ભૂલી જતી હતી. આજે પણ હિમાચલમાં આવશો, અમારા ધૂમલજીએ એક વાર કાર્યક્રમ કર્યો હતો, ક્યાં આ પ્રકારના પત્થરો પડ્યાં એ શોધવાનો અને તેમાં આ પ્રકારના અનેક પત્થરો મળ્યાં હતાં, જ્યાં શિલાન્યાસના કાર્યક્રમો થયા હતાં, પણ કામ નહોતું થયું.

મને યાદ છે કે, હું એક વાર રેલવેની કામગીરીની સમીક્ષા કરી રહ્યો છે. તેમાં તમારા ઊનાની પાસે એક રેલવે લાઇન પાથરવાની હતી. આ માટે 35 વર્ષ અગાઉ નિર્ણય લેવાયો હતો – 35 વર્ષ અગાઉ! સંસદમાં જાહેરાત થઈ હતી, પણ ફાઇલ બંધ થઈ ગઈ હતી. હિમાચલમાં કામગીરીને કોણ પૂછે. પણ હું તમારો પુત્ર છું અને હિમાચલને ક્યારેય ભૂલી શકતો નથી. અમારી સરકારની ઓળખ છે કે અમે જે પ્રોજેક્ટનો શિલાન્યાસ કરીએ છીએ, તેનું લોકાર્પણ પણ કરીએ છીએ. કામગીરી અટકાવવી, લટકાવવી, ભૂલાવી દેવી – એ જમાનો ગયો મિત્રો!

સાથીદારો,

દેશની સુરક્ષામાં હિમાચલનું પ્રદાન હંમેશા બહુ મોટું રહ્યું છે. જે હિમાચલ આખા દેશમાં દેશની રક્ષા માટે વીરો માટે જાણીતું છે, એ હિમાચલ હવે આ એમ્સ પછી જીવનનું રક્ષણ કરવામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અદા કરવાનું છે. વર્ષ 2014 સુધી હિમાચલમાં ફક્ત 3 મેડિકલ કૉલેજ હતી, જેમાં 2 સરકારી હતી. છેલ્લાં 8 વર્ષમાં 5 નવી સરકારી મેડિકલ કૉલેજ હિમાચલમાં બની છે. વર્ષ 2014 સુધી અંડર અને પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ મળીને ફક્ત 500 વિદ્યાર્થી અભ્યાસ કરી શકતાં હતાં. હવે આ સંખ્યા વધીને 1200થ વધારે થઈ ગઈ છે એટલે બમણાથી પણ વધારે થઈ ગઈ છે. એમ્સમાં દર વર્ષે અનેક નવા ડૉક્ટર બનશે, નર્સિંગ સાથે જોડાયેલા યુવાનો અહીં તાલીમ મેળવશે. અને હું જયરામજીની ટીમને, જયરામજીને, ભારત સરકારના આરોગ્ય મંત્રી અને આરોગ્ય મંત્રાલયને વિશેષ અભિનંદન આપું છું. જ્યારે નડ્ડાજી આરોગ્ય મંત્રી હતાં, ત્યારે અમે નિર્ણય લીધો હતો કે, નડ્ડાજીના માથે મોટી જવાબદારી આવી ગઈ, હું શિલાન્યાસ કરવા પણ ગયો. આ જ સમયગાળામાં કોરોનાની ભયંકર મહામારી આવી. આપણે જાણીએ છીએ કે, હિમાચલના લોકો તો હિમાચલમાં કોઈ પણ નિર્માણ કામ કરે છે તો કેટલી મુશ્કેલી પડે છે, એક-એક ચીજ પહાડ પર લાવવી, કેટલું જટિલ કામ હોય છે. જે કામ નીચે એક કલાકમાં થાય છે, તેને અહીં પહાડો પર કરવા માટે એક દિવસ લાગી જાય છે. તેમ છતાં કોરોનાની મહામારી વચ્ચે પણ ભારત સરકારના આરોગ્ય મંત્રાલય અને જયરામજીની રાજ્ય સરકારની ટીમે મળીને જે કામ કર્યું, એ આજે એમ્સમાં દેખાય છે, એમ્સ કાર્યરત થઈ ગઈ છે.

મેડિકલ કૉલેજ જ નહીં, અમે અન્ય એક દિશામાં પણ આગળ વધ્યાં છીએ, દવાઓ અને જીવનરક્ષક રસીનિર્માતા સ્વરૂપે પણ હિમાચલની ભૂમિકા વધારવામાં આવી રહી છે. બલ્ક ડ્રગ્સ પાર્ક માટે દેશના ફક્ત ત્રણ રાજ્યોને પસંદ કરવામાં આવ્યાં છે અને આ ત્રણ રાજ્યોમાંથી એક રાજ્ય ક્યું છે ભાઈ, બોલો, કયું રાજ્ય છે? હિમાચલ છે, તમને ગર્વ થઈ રહ્યો છે કે નથી થઈ રહ્યો? આ તમારા બાળકોના ઉજ્જવળ ભવિષ્યનો શિલાન્યાસ છે કે નહીં? આ તમારા બાળકોના ઉજ્જવળ ભવિષ્યની ગેરન્ટી છે કે નહીં? અમે કામ નક્કરતાપૂર્વક કરીએ છીએ અને વર્તમાન પેઢી માટે કરીએ છીએ, આગામી પેઢીઓ માટે પણ કરીએ છીએ.

એ જ રીતે મેડિકલ ડિવાઇઝ પાર્ક માટે 4 રાજ્યોની પસંદગી કરવામાં આવી છે, જ્યાં અત્યારે મેડિકલમાં ટેકનોલોજીનો ભરપૂર ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. વિશિષ્ટ પ્રકારના ઉપકરણોની જરૂર પડે છે, તેને બનાવવા માટે દેશમાં ચાર રાજ્યની પસંદગી થઈ છે. આટલું મોટું હિંદુસ્તાન, આટલી મોટી વસતી, હિમાચલ તો મારું નાનું રાજ્ય છે, પણ આ વીરોની ભૂમિ છે અને મેં અહીંની રોટલીઓ ખાધી છે, મને એનું ઋણ અદા કરવાનું છે. એટલે ચોથો મેડિકલ ડિવાઇઝ પાર્ક ક્યાં બની રહ્યું છે, આ ચોથો મેડિકલ ડિવાઇઝ પાર્ક ક્યાં બની રહ્યો છે – તમારા હિમાચલમાં બની રહ્યો છે, મિત્રો. દુનિયાભરના મોટા-મોટા લોકો અહીં આવશે. નાલાગઢમાં આ મેડિકલ ડિવાઇઝ પાર્કનો શિલાન્યાસ એનો જ ભાગ છે. આ ડિવાઇઝ પાર્કના નિર્માણ માટે હજારો કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ અહીં થશે. તેની સાથે સંબંધિત અનેક નાનાં અને મધ્યમ ઉદ્યોગ આસપાસ વિકસિત થશે. તેનાથી અહીં હજારો યુવાનો માટે રોજગારીની તકો ઊભી થશે.

સાથીદારો,

હિમાચલનું અન્ય એક ઉજળું પાસું છે, જેમાં અહીં વિકાસની પ્રચૂર સંભાવનાઓ રહેલી છે. આ પાસું છે – મેડિકલ ટૂરિઝમનું. અહીંની આબોહવા, અહીંનું વાતાવરણ, અહીંની ઋતુઓ, અહીની જડીબુટ્ટીઓ, અહીં સારું સ્વાસ્થ્ય મેળવવા અતિ યોગ્ય વાતાવરણ. અત્યારે ભારત મેડિકલ ટૂરિઝમને લઈને દુનિયાનું એક બહુ મોટું આકર્ષણ કેન્દ્ર બની રહ્યો છે. જ્યારે દેશ અને દુનિયાના લોકો હિંદુસ્તાનમાં તબીબી સારવાર માટે આવવા ઇચ્છશે, તો અહીંના કુદરતી સૌંદર્ય એટલું સુંદર છે કે તેઓ અહીં આવશે, એક રીતે તેમના માટે આરોગ્યનો લાભ પણ મળશે અને પર્યટનનો પણ લાભ થવાનો છે. હિમાચલના બંને હાથમાં લાડુ છે.

સાથીદારો,

કેન્દ્ર સરકારનો પ્રયાસ છે કે, ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના લોકોને તેમની સારવાર, તેના પર ખર્ચ ઓછામાં ઓછો થાય. વળી આ સારવાર પણ શ્રેષ્ઠ મળે અને આ માટે તેને દૂર સુધી જવું ન પડે. એટલે આજે એમ્સ મેડિકલ કૉલેજ, જિલ્લા હોસ્પિટલોમાં ક્રિટિકલ કેર સુવિધાઓ અને ગામોમાં હેલ્થ એન્ડ વેલનેસ સેન્ટર બનાવવા પર એક સાતત્યપૂર્ણ જોડાણ (seamless connectivity) પર અમે કામ કરી રહ્યાં છીએ. તેના પર ભાર મૂકી રહ્યાં છીએ. આયુષ્માન ભારત યોજના અંતર્ગત હિમાચલના મોટા ભાગના પરિવારોને 5 લાખ રૂપિયા સુધીના મફત સારવારની સુવિધા મળી રહી છે.

આ યોજના અંતર્ગત અત્યાર સુધી દેશભરમાં 3 કરોડ 60 લાખ ગરીબ દર્દીઓની મફત સારવાર થઈ ગઈ છે અને તેમાં દોઢ લાખ લાભાર્થીઓ આ હિમાચલના મારા પરિવારજનો છે. દેશમાં આ તમામ સાથીદારોની સારવાર પર સરકારે અત્યાર સુધી 45 હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધારેનો ખર્ચ થઈ ગયો છે. જો આયુષ્માન ભારત યોજના ન હોત, તો આનાથી લગભગ બેગણા એટલે લગભગ 90 હજાર કરોડ રૂપિયાના આ દર્દીઓ હતાં, એ પરિવારોને પોતાના ખિસ્સામાંથી ખર્ચ કરવો પડ્યો હોત. એટલે આટલી મોટી બચત પણ ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગ પરિવારને શ્રેષ્ઠ સારવાર સાથે મળી છે.

સાથીદારો,

મારા માટે વધુ એક સંતોષની વાત છે. સરકારની આ પ્રકારની યોજનાઓનો સૌથી વધુ લાભ આપણી માતાઓને, બહેનોને, દિકરીઓને મળ્યો છે. આપણે તો જાણીએ છીએ કે – આપણા માતા-બહેનોનો સ્વભાવ હોય છે – ગમે એટલી તકલીફ હોય, શરીરમાં ગમે એટલી પીડા થતી હોય, પણ તેઓ પરિવારમાં કોઈને જણાવતી નથી. તે સહન પણ કરે છે, કામ પણ કરે છે, આખા પરિવારને સંભાળે છે, કારણ કે તેને મનમાં થાય છે કે, જો બિમારીની ખબર કુટુંબીજનોને પડશે, બાળકોને પડશે, તો તેઓ દેવું કરીને પણ મારી સારવાર કરાવશે. મા વિચારે છે કે, અરે, બિમારીમાં થોડો સમય પસાર કરીશ, પણ બાળકોને દેવું નહીં કરવા દઉં. હું હોસ્પિટલ જઈને ખર્ચ નહીં કરું. આ માતાઓની ચિંતા કોણ કરશે? શું મારી માતાઓ આ પ્રકારની પીડાઓ ચૂપચાપ સહન કરતી રહે? આ દિકરો શું કામનો છે અને એ જ ભાવના સાથે આયુષ્માન ભારત યોજનાનો જન્મ થયો છે, જેથી મારી માતાઓ-બહેનોને બિમારીમાંથી પસાર ન થવું પડે. જીવનમાં આ પ્રકારની મજબૂરીમાં જીવવું ન પડે. આયુષ્માન ભારત યોજના અંતર્ગત લાભ લેનારી માતાઓ-બહેનો 50 ટકાથી વધારે છે. અમારી માતાઓ-બહેનો અને દિકરીઓ છે.

સાથીદારો,

શૌચાલય બનાવવા માટે સ્વચ્છ ભારત અભિયાન હોય, ગેસનું મફત જોડાણ આપવા માટે ઉજ્જવલા યોજના હોય, મફત સેનિટરી નેપ્કિન આપવાનું અભિયાન હોય, માતૃવંદના યોજના અંતર્ગત દરેક ગર્ભવતી મહિલાઓને પોષક આહાર આપવા માટે હજારો રૂપિયાની મદદ હોય, કે પછી હવે દરેક ઘર સુધી જળ પહોંચાડવાનું અભિયાન હોય – આ તમામ મારી માતાઓ-બહેનોના સશક્તિકરણ કરનાર કામ અમે એક પછી એક કરતાં રહ્યાં છીએ. માતાઓ-બહેનો-દિકરીઓનું સુખ, સુવિધા, સન્માન, સુરક્ષા અને સ્વાસ્થ્ય – ડબલ એન્જિનની સરકારની બહુ મોટી પ્રાથમિકતાઓ છે.

કેન્દ્ર સરકારે જે પણ યોજનાઓ બનાવી છે, તેમને જયરામજી અને તેમની સંપૂર્ણ ટીમે, તેમની સરકારે બહુ ઝડપથી વેગ આપ્યો છે અને મોટા ઉત્સાહ સાથે વાસ્તવિક સ્વરૂપ આપ્યું છે તેમજ તેમનો વિસ્તાર કર્યો છે. દરેક ઘર સુધી નળ વાટે જળ પહોંચાડવાનું કામ અહીં કેટલી ઝડપથી થયું છે, એ તમારા બધાની સામે છે. છેલ્લાં 7 દાયકાઓમાં જેટલા નળ જોડાણ હિમાચલમાં આપવામાં આવ્યાં છે, તેનાથી બમણાથી પણ વધારે છેલ્લાં 3 વર્ષમાં અમે લોકોને આપ્યાં છે. આ ત્રણ વર્ષમાં સાડા 8 લાખથી વધારે નવા પરિવારોને પાઇપ મારફતે પાણીની સુવિધા મળી છે.

ભાઈઓ અને બહેનો,

જયરામજી અને તેમની ટીમની વધુ એક બાબતમાં આખા દેશમાં બહુ પ્રશંસા થઈ રહી છે. આ પ્રશંસા સામાજિક સુરક્ષાને લઈને કેન્દ્ર સરકારના પ્રયાસોને વેગ આપવા માટે થઈ રહી છે. અત્યારે હિમાચલમાં કદાચ કોઈ પરિવાર જ એવો હશે, જ્યાં એક યા બીજા સભ્યને પેન્શનની સુવિધા ન મળતી હોય. ખાસ કરીને જે સાથી ભાઈ-બહેનો અસહાય છે, જેમને ગંભીર બિમારીએ જકડી લીધા છે, આ પ્રકારના પરિવારોને પેન્શન અ સારવારના ખર્ચ સાથે જોડાયેલી સહાયતાનો પ્રયાસ પ્રશંસનીય છે. હિમાચલપ્રદેશના હજારો પરિવારોને વન રેન્ક, વન પેન્શન લાગુ થવાથી પણ બહુ મોટો લાભ થયો છે.

સાથીદારો,

હિમાચલ તકોની ભૂમિ છે. હું અહીં જયરામજીને વધુ એક અભિનંદન આપવા ઇચ્છું છું. રસીકરણનું કામ તો સમગ્ર દેશમાં ચાલી રહ્યું છે, પણ તમારા જીવનની સુરક્ષા માટે હિમાચલ દેશનું પ્રથમ રાજ્ય છે, જેણે 100 ટકા રસીકરણનું કામ પૂર્ણ કરી લીધું છે. થાય છે, ચાલે છે વાળી બાબત નથી, નક્કી કર્યું છે, નિર્ધાર કર્યો છે, સંકલ્પ કર્યો છે, તો પૂરો કરવાનો જ છે.

અહીં જળમાંથી વીજળી પેદા થાય છે, ફળફળાદિ અને શાકભાજી માટે ફળદ્રુપ જમીન છે અને રોજગારના અનંત અવસર આપનાર પર્યટન પણ અહીં છે. આ તકોની સામે શ્રેષ્ઠ કનેક્ટિવિટીનો અભાવ સૌથી મોટો અવરોધરૂપ હતો. વર્ષ 2014 પછી હિમાચલપ્રદેશમાં શ્રેષ્ઠ માળખાગત સુવિધા ગામેગામ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ ચાલી રહ્યો છે. અત્યારે હિમાચલના માર્ગોને પહોળા કરવાનું કામ પણ ચોતરફ ચાલી રહ્યું છે. હિમાચલમાં અત્યારે કનેક્ટિવિટીના કામો પર લગભગ 50 હજાર કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થઈ રહ્યો છે. પિંજૌરથી નાલાગઢ હાઈવેને ફોર લેન બનાવવાનું કામ પૂરી થશે પછી ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર નાલાગઢ અને બદ્દીને લાભ મળવાની સાથે ચંદીગઢ, અમ્બાલાથી બિલાસપુર, મંડી અને મનાલી તરફ જતાં પ્રવાસીઓની સુવિધામાં પણ વધારો થશે. એટલું જ નહીં, હિમાચલના લોકોને સર્પાકાર માર્ગોમાંથી મુક્તિ આપતી સુરંગોની જાળ પણ પાથરવામાં આવે છે.

સાથીદારો,

ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીને લઈને પણ હિમાચલમાં અભૂતપૂર્વ કામ થયું છે. છેલ્લાં 8 વર્ષ દરમિયાન મેડ ઇન ઇન્ડિયા મોબાઇલ ફોન સસ્તાં પણ થયા છે અને ગામેગામ નેટવર્ક પણ પહોંચ્યું છે. શ્રેષ્ઠ 4G કનેક્ટિવિટીને કારણે હિમાચલપ્રદેશ ડિજિટલ લેવડદેવડમાં પણ બહુ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. ડિજિટલ ઇન્ડિયાનો સૌથી વધુ લાભ સૌથી વધુ કોઈને થઈ રહ્યો છે તો મારા હિમાચલનાં ભાઇઓ-બહેનોને થઈ રહ્યો છે, મારા હિમાચલના નાગરિકોને થઈ રહ્યો છે. નહીં તો બિલ ભરવાથી લઈને બેંક સાથે સંબંધિત કામ હોય, એડમિશન હોય, એપ્લિકેશન હોય – આ પ્રકારના દરેક નાનાં-નાનાં કામ માટે પહાડથી નીચે ઉતરીને ઓફિસમાં જવું, આ બધામાં એક-એક દિવસ લાગતો હતો, ક્યારેક તો રાત પડી જતી હતી. હવે દેશમાં પહેલી વાર મેડ ઇન ઇન્ડિયા 5G સેવાઓ પણ શરૂ થઈ ગઈ છે, જેનો લાભ હિમાચલને બહુ ઝડપથી મળવાનો છે.

ભારતે ડ્રોનને લઈને જે નિયમો બનાવ્યાં છે, બદલ્યાં છે, ત્યારબાદ અને હું હિમાચલને આ માટે અભિનંદન આપું છું. દેશનું સૌપ્રથમ રાજ્ય હિમાચલ છે, જેણે રાજ્યની ડ્રોન નીતિ બનાવી છે. હવે ડ્રૉનથી પરિવહન માટે ડ્રૉનનો ઉપયોગ બહુ વધારે વધવાનો છે. અને તેમાં કિન્નૌર સુધી આપણા બટાટાં પણ હોય તો અમે ત્યાંથી ડ્રૉનથી ઉઠાવીને મોટી મંડી કે બજારમાં તરત લાવી શકાય છે. અગાઉ આપણાં ફળફળાદિ ખરાબ થઈ જાય છે, હવે ડ્રૉનથી ઉઠાવીને લાવી શકાય છે. અનેક પ્રકારના લાભ આગામી દિવસોમાં થવાનાં છે. એ પ્રકારનો વિકાસ, જેથી દરેક નાગરિકની સુવિધા વધે, દરેક નાગરિક સમૃદ્ધિ સાથે જોડાય, આ માટે અમે પ્રયાસરત છીએ. આ જ વિકસિત ભારત, વિકસિત હિમાચલપ્રદેશના સંકલ્પને સાકાર કરશે.

મને ખુશી છે કે, વિજયાદશમીના પાવન પર્વ પર વિજયનાદ કરવાની તક મળી અને મને રણશિંગુ ફૂકીને વિજયઘોષ કરવાનો અવસર મળ્યો. એટલું જ નહીં આ બધું તમારા આટલા બધાના આશીર્વાદ સાથે કરવાની તક મળી. હું એક વાર ફરી એમ્સ સહિત તમામ વિકાસલક્ષી યોજનાઓ માટે તમને ખૂબ-ખૂબ અભિનંદન આપું છું. બંને મુઠ્ઠી બંધ કરીને મારી સાથે બોલો -

ભારત માતા કી જય. પૂરી તાકાત સાથે અવાજ જોઈએ –

ભારત માતા કી જય

ભારત માતા કી જય

ભારત માતા કી જય

ખૂબ આભાર!