CM speech at dairy technology institute of Dudhsagar dairy

Published By : Admin | September 9, 2012 | 19:26 IST
साझा करें
 
Comments

તમને લાગતું હશે કે આ મુખ્યમંત્રી આજે આપણે ત્યાં મહેમાન છે, પણ મને એમ લાગે છે કે ચાલો કો’ક દી તો ઘરે જવા મળે છે..! આજે વહેલી સવારે મેં ભાઈ વિપુલને ફોન કર્યો. અડધી રાત્રે ડૉ.કુરિયનની વિદાયના સમાચાર મળ્યા. મેં કહ્યું વિપુલભાઈને કે ભાઈ, આવું થયું છે. એમણે કહ્યું કે સાહેબ, આપ આવો. એમની અંત્યેષ્ટિનો સમય અમે સાંજે રાખ્યો છે. મિત્રો, ડૉ.કુરિયનના પરિચયમાં જે કોઈ આવ્યા હશે એ બધાને ખબર છે કે દિવસ-રાત પશુપાલન, દૂધ ઉત્પાદન, દૂધની મૂલ્યવૃદ્ધિ અને કો-ઑપરેટિવ સૅક્ટર દ્વારા વિશ્વમાં ભારત નામ કમાય એના માટેનું મનોમંથન સદા સર્વદા કુરિયન કરતા હતા. છેક કેરલથી ત્રીસ વર્ષ કરતાં પણ નાની ઉંમરે એક જવાન આવે અને અહીંના સહકારી ક્ષેત્રના આગેવાનોનું દિલ જીતી લે, લગભગ છ દાયકા અખંડ, એકનિષ્ઠ, માત્રને માત્ર દૂધ, દૂધ ઉત્પાદક, પશુ, પશુ-પાલક આને જ માટે જીવન ખપાવી દે..! એ શબ્દો સાંભળવા સહેલા હોય છે કે ‘વન લાઇફ, વન મિશન’, પરંતુ ‘વન લાઇફ, વન મિશન’ જીવી જવું એ અઘરામાં અઘરું કામ હોય છે. ડૉ.કુરિયને ‘વન લાઇફ, વન મિશન’ જીવી બતાવ્યું, જીવનના અંતકાળ સુધી જીવી બતાવ્યું. ડૉ.કુરિયનનો જન્મ ભલે ગુજરાતમાં ન થયો પણ ગુજરાતને એમણે પોતીકું કરી લીધું હતું અને પ્રત્યેક ગુજરાતી કુરિયનને ગુજરાતી માનતો હતો, એવા ડૉ.કુરિયનની વિદાય માત્ર માનવજાત માટે નહીં, આ રાજ્યના કરોડો અબોલ પશુઓ માટે પણ મોટી ખોટ છે. પ્રત્યેક ગાયની આંખમાં આંસુ હશે, આજે ડૉ.કુરિયનની વિદાયના કારણે. રાજ્ય સરકાર વતી, મારા વતી, ડૉ.કુરિયનને આદરપૂર્વક અંજલિ અર્પું છું અને ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરું છું કે એમના પરિવારજનોને શક્તિ મળે, એમના આત્માને શાંતિ મળે, અને એમના અધૂરાં રહેલાં સપના પૂરાં કરવા માટેની આપણને સૌને એક પ્રબળ ઇચ્છાશક્તિ પ્રાપ્ત થાય.

ભાઈઓ-બહેનો, ઉત્તર ગુજરાતની અંદર, વિશેષ કરીને મહેસાણા જિલ્લામાં દૂધસાગર ડેરી, માનસિંહભાઈનું નામ હોય કે મોતીભાઈનું હોય, અતૂટ રીતે જોડાએલા છે. એમણે કેવાં બીજ વાવ્યાં કે જેનો આ વિશાળ વડલો કેટકેટલા લોકોને છાયા આપે છે, કેટકેટલા લોકોની જિંદગીમાં પ્રાણ પૂરે છે, એમનું આજે સ્મરણ કરીએ છીએ. સમગ્ર વિશ્વમાં દૂધ ઉત્પાદનના ક્ષેત્રમાં અનેક નવા પ્રયોગો થયા છે. વિશ્વમાં પશુદીઠ દૂધના ઉત્પાદનની તુલનામાં ભારતમાં પશુદીઠ દૂધનું ઉત્પાદન ખૂબ નિરાશાજનક અને ચિંતાજનક છે. કારણ, એક પશુપાલક એક પશુપાલન કરીને પણ જો વધુ દૂધનું ઉત્પાદન મેળવે તો એના કુટુંબનું નિર્વાહ કરવા માટેનું સહેલું બની જાય, એક પશુપાલન માટે ખર્ચો પણ ઓછો આવે. પણ કમનસીબે વિશ્વની તુલનામાં આપણે ત્યાં દૂધનું ઉત્પાદન પશુદીઠ ઍવરેજ ઓછી હોવાના કારણે આપણા પશુપાલકને અનેક પ્રકારની આર્થિક વિટંબણાઓ ભોગવવી પડતી હોય છે. અને એવે વખતે દૂધ ઉત્પાદનના ક્ષેત્રમાં ગયા વર્ષોમાં આપણે જે દૂધના ઉત્પાદનની મૂલ્યવૃદ્ધિ, દૂધનો બજારભાવ મળે એના માટેનું ધ્યાન કેંદ્રિત કર્યું, પરંતુ હવે સમયની માંગ છે કે આપણા બધાનું ધ્યાન એ બાબતે કેંદ્રિત થાય કે અગર આપણું પશુ આજે આઠ લિટર દૂધ આપતું હોય તો સોળ લિટર કેવી રીતે આપે, આજે સોળ લિટર દૂધ આપતું હોય તો બત્રીસ લિટર દૂધ કેવી રીતે આપે..? દૂધમાં વૃદ્ધિ થાય એ દિશામાં આપણે પ્રયાસ કરવાના છે. ગયા દસ વર્ષમાં ગુજરાતે આમાં એક અભૂતપૂર્વ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી છે. સમગ્ર દેશના લોકોને અચરજ થાય છે. ભાઈઓ-બહેનો, આપને પણ જાણીને આનંદ થશે કે આ એક દસકામાં ગુજરાતમાં દૂધ-ઉત્પાદનમાં 68% નો વધારો થયો છે, 68%..! અને એને કારણે પશુપાલકની રોકડિયા આવકમાં ઉમેરો થયો છે. એને હજુ વધારે વૈજ્ઞાનિક ઢબથી પશુઉછેર, પશુ આરોગ્ય, પશુદાણ, આ બધી જ બાબતોમાં જો વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ લાવવામાં આવે, પશુને માટે યોગ્ય વાતાવરણ ઊભું કરવામાં આવે તો આપણે હજુ પણ ખૂબ મોટી પ્રગતિ કરી શકીએ એવી સંભાવનાઓ પડેલી છે અને હવે ધ્યાન કેંદ્રિત થયું છે. ગુજરાત સરકારે પણ ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્રમાં જ્યાં પશુધાણ માટેની ફૅક્ટરીઓ નહોતી, જ્યાં ઉત્તમ પ્રકારનું પશુધાણ કિફાયત ભાવે આપણે ખેડૂતને ન આપીએ અને એની પાસે અપેક્ષા કરીએ કે તું સૂકા ઘાસના પૂળા ખવડાવીને દૂધનું ઉત્પાદન વધાર, તો એ શક્ય બનવાનું નથી. એ ત્યારે જ શક્ય બને કે જ્યારે પશુને પૂરતો અને યોગ્ય આહાર મળે. ગુજરાતે એના માટે પહેલ કરી, ગયા બજેટમાં ત્રીસ કરોડ રૂપિયાની જોગવાઈ એટલા માટે કરી કે કોઈપણ આવા દૂધ-સંઘો પશુધાણ માટેના કારખાનાં લગાવવા માંગતા હશે તો સરકાર એને મદદ કરશે, પરંતુ ગુજરાતનું પશુધાણ ઉત્તમ પ્રકારનું પેદા થાય અને તમારું પશુ પણ વધુ દૂધ આપી શકે એ પ્રકારનો એને પૂરતો આહાર મળી રહે એની કામગીરી થાય એની પર આ સરકારે ધ્યાન કેંદ્રિત કર્યું છે.

ભાઈઓ-બહેનો, વૈજ્ઞાનિક ઢબે પશુઉછેર આવશ્યક છે. ગુજરાતે દૂધની ક્રાંતિ કરી છે. અહીંયાં ખૂબ મોટી સંખ્યામાં આ બાજુ બહેનો બેઠેલી દેખાય છે. આ તરફ બહેનોને બેસવાની જગ્યા મળી નથી, મોટી સંખ્યામાં બહેનોને ઊભા રહેવું પડ્યું છે. ડેરી માટે આપણે ગમે તેટલું ગૌરવ લેતા હોઈએ, ગમે તેટલા છાતી કાઢીને ફરતા હોઈએ, માથું ઊંચું કરીને રહેતા હોઈએ, આ બધું ભલે આપણે બધા કરતા હોઈએ, પરંતુ દૂધ ઉત્પાદનમાં અને પશુઉછેરનો યશ કોઈને આપવાનો હોય, ક્રેડિટ કોઈને આપવાની હોય તો માત્ર ને માત્ર મારી આ માતાઓ-બહેનોને જ મળે છે. એ આખો કારોબાર માતાઓ-બહેનોએ સંભાળ્યો છે. પુરુષો તો મફતમાં હારતોરા કરી લે છે. જો બહેનોએ સંતાનની જેમ આ પશુનું પાલન ન કર્યું હોત, રાત રાત ઉજાગરા કરીને પશુની કાળજી ન લીધી હોત, કુટુંબને નિભાવવા માટે પશુના મહાત્મયને ન સમજ્યું હોત તો આજે શ્વેત ક્રાંતિનું નેતૃત્વ આ ગુજરાત પાસે ન આવ્યું હોત. આનો સંપૂર્ણ યશ મારી માતાઓ અને બહેનોને જાય છે, એમને હું અર્પિત કરું છું. પરંતુ હવે વૈજ્ઞાનિક ઢબે એમાં આગળ વધવું આવશ્યક છે. કારણકે જૂની પરંપરા પ્રમાણે, જૂની પદ્ધતિ પ્રમાણે પશુઉછેર થતા હતા. અને એના માટે આપણે એક અલગ ‘કામધેનુ યુનિવર્સિટી’ બનાવી છે. કામધેનુ યુનિવર્સિટીનો હેતુ આ છે કે વિશ્વના સમૃદ્ધ દેશો પશુની ઉત્પાદકતા તરફ કેવી રીતે આગળ વધ્યા છે અને પશુને માટે જે કાળજી લેવા માટેની જે વ્યવસ્થા ગોઠવી છે, એ દિશામાં આપણે આગળ વધવા માગીએ છીએ. આપણે એક પ્રયોગ કર્યો ઍનિમલ હોસ્ટેલનો. સમગ્ર હિંદુસ્તાનની અંદર આ પહેલી વાર પ્રયોગ કર્યો છે, ઍનિમલ હોસ્ટેલનો. અને પશુઉછેરનું એક પહેલું પગથિયું..! સામુહિક ધોરણે વધુ સારી સગવડો સાથે પશુનું જીવન કેમ સુધારી શકાય. નહીં તો આપણને ખબર છે કે ઘરઆંગણે બે પશુને ઊભા રહેવાની જગ્યા ન હોય ત્યાં આપણે ચાર પશુ બાંધ્યા હોય. બે પશુ આરામ કરે, બે બિચારાં ઊભાં રહે. પછી બે આરામ કરે, બે બીજાં ઊભાં થાય. છાણ-મૂતરની વચ્ચે ચોવીસ કલાક પશુની જિંદગી જીવાતી હોય, આ દ્રશ્ય આપણા ગુજરાતમાં ગામડામાં નવું નથી. એમાંથી મારે પશુને બહાર લાવવું છે. અને ગામોગામ ‘ઍનિમલ હોસ્ટેલ’, ‘પશુઓનું છાત્રાલય’..! જેમ બાળકોને ભણવા માટે છાત્રાલયમાં મોકલીએ છીએ, એમ ગામના જ પાદરે, ગામનાં જ છાત્રાલય બનાવીએ.

હું દૂધસાગર ડેરીને વિનંતી કરું છુ કે જેમ અનેક ક્ષેત્રોમાં દૂધસાગર ડેરીએ ક્રાંતિ કરી છે એમ બે-ત્રણ ચીજો એવી છે કે જેમાં ગુજરાતમાં મોડેલરૂપ કામ ભાઈ વિપુલભાઈના નેતૃત્વમાં આ દૂધસાગર ડેરી કરી શકે. એક, આપણી કો-ઑપરેટિવ બૅન્કોમાં રૂપિયા મૂકીએ છીએ, એ જ રીતે ગામોગામ છાણ-મૂત્ર જમા કરાવવાની બૅન્ક બનવી જોઇએ, ગોબર બૅન્ક..! દુનિયાના લોકોને આશ્ચર્ય થાય કે ગુજરાત જેવું રાજ્ય, જે લક્ષ્મીની પૂજા કરનારું રાજ્ય છે એ છાણ-મૂત્રની બૅન્ક બનાવવા માગે છે..? હા, બનાવવા માગીએ છીએ, ગોબર બૅન્ક બનાવવા માગીએ છીએ..! ગામોગામ ગોબર બૅન્ક બને, ગેસનું ઉત્પાદન થાય, ખાતરનું ઉત્પાદન થાય અને ગામડામાં ઍન્વાયરમૅન્ટ ફ્રેન્ડલી ડેવલપમૅન્ટનું નવું મોડેલ ઊભું કરવા આપણે આગળ વધીએ. ભાવનગર જિલ્લાના એક ગામની અંદર સમગ્ર ગામમાં આ પ્રયોગ કર્યો છે. આખો પ્રયોગ સફળ રહ્યો છે. હું મહેસાણા જિલ્લાના મિત્રોને આગ્રહ કરું છું, ભાઈ વિપુલભાઈને આગ્રહ કરું છું કે એમના નેતૃત્વમાં એ ક્રાંતિ આવે અને કોઈ ગામમાં મળ-મૂત્ર ક્યાંય જોવા ન મળે, એ બૅન્કમાં જમા થતું હોય, એમાંથી ગેસ ઉત્પાદન થતો હોય, ઉત્તમ પ્રકારનું ખાતર ઉત્પાદન થતું હોય અને એ ખાતર સપ્રમાણ રીતે ખેડૂતોને પરત મળતું હોય, આપ જોજો નવી ક્રાંતિ તરફ પગ માંડીએ છીએ કે નહીં, પશુના આરોગ્યમાં બદલાવ આવે છે કે નહીં, આપ જોજો જોતજોતામાં પરિણામ જોવા મળશે.

એ જ રીતે એક નવતર પ્રયોગ. આપણને આ વખતે દુષ્કાળ આવ્યો, બહુ લાંબું ટક્યો નહીં પણ આપણને ડોકિયું કરાવી ગયો અને કેટલાક લોકો તો દુષ્કાળ આવ્યો એટલે એવા આનંદમાં હતા, એવા ગેલમાં હતા કે બસ હવે આ મોદીનું પતી ગયું. આ દસ વર્ષથી વટ મારતો હતો કે મારા રાજ્યમાં દુષ્કાળ આવે જ નહીં, આવે જ નહીં. ઈશ્વર મારી સાથે છે એવું કહેતો હતો આ મોદી. હવે ઈશ્વર એને બતાવી દેશે..! કેટલી તો બાધા આખડીઓ રાખતા હતા, કેટલા તો યજ્ઞ કરાવતા હતા, વરસાદ ન પડે એના માટે કરાવતા હતા..! ભાઈઓ-બહેનો, ઈશ્વરની મહેર ગુજરાત ઉપર છે. વરસાદ પણ પડ્યો, અને વોટોનો પણ વરસાદ પડવાનો છે, મતનો પણ વરસાદ પડવાનો છે. આ લોકોના સપનાં ચૂર ચૂર થઈ ગયાં, મિત્રો. આ પ્રકારની વિકૃતિ ક્યારેય જાહેરજીવનમાં ચાલે નહીં અને વરસાદની જ્યારે મહેર થઈ છે ત્યારે... અને વરસાદ રોકાયો હતો એ વખતે સરકારે અધિકારીઓની મીટિંગ લીધી, મેં એમને કહ્યું આફત આવી છે. દસ વર્ષ પછી ઈશ્વરે કસોટી આદરી છે. દુષ્કાળની ફાઈલો શોધવી ભારે પડે એવું થઈ ગયું છે. પણ, મારે આ આફતને પણ અવસરમાં પલટવી છે. આફતની સામે હવે શું થાય, ઈશ્વરે કર્યું તે ખરું... ના, તેની સામે પણ ઈશ્વરે આપણને તક આપી છે. આપણી સંવેદનાઓને જગાવવાની તક આપી છે. આપણી સામુહિક શક્તિને પ્રેરણા મળે એવો અવસર આપ્યો છે, આપણે ઊભા થઈએ. અને મેં કહ્યું હતું કે જેટલા ચેકડેમો છે, બોરીબંધ છે, ખેત તલાવડીઓ છે બધા ઊંડા કરવાનું અભિયાન ચલાવીએ. અને વરસાદના વિલંબ દરમિયાન આખા ગુજરાતમાં ડિસિલ્ટીંગનું કામ એટલું બધું થયું છે, એટલું બધું થયું છે કે ગયા ચાલીસ વર્ષમાં નહીં થયું હોય અને એના કારણે હવે વરસાદ આવ્યો છે તો પાણીના સંગ્રહની શક્તિ અનેકગણી વધી ગઈ છે. આફતને અવસરમાં પલટી દીધી. ઘાસચારો, એક નવો વિચાર જનમ્યો, શા માટે રેલવે ટ્રૅકની બાજુમાં જે ખાલી જમીન પડી છે ત્યાં ઘાસ ન ઉગાડીએ? નર્મદાની આવડી મોટી કેનાલ છે, કેનાલની બાજુમાં જમીન સંપાદિત કરેલી પડી છે, એમાં ઘાસ કેમ ના ઉગાડીએ? લાખો સ્કવેર કિલોમીટર, લાખો સ્કવેર કિલોમીટરની આ જમીન ઘાસચારા માટે ઉપયોગમાં લેવાનો આપણે નિર્ણય કર્યો અને કામ ચાલું થઈ ગયું, આ કામ ભવિષ્યમાં પણ ચાલુ રહેશે. ઉત્તમ પ્રકારનું ઘાસનું ઉત્પાદન નર્મદા કેનાલના કિનારે કરીને નર્મદાના પાણીનો ઉપયોગ, એ જમીનનો ઉપયોગ, ગુજરાતના ખેડૂતો કાયમ માટે કામ આવે એ દિશામાં ઉપાડેલાં કદમ, આ આફતમાંથી અવસરમાં પલટવાનો એક ઈશ્વરે સુયોગ આપ્યો છે. મિત્રો, પરિસ્થિતિને જ્યારે પલટવાનું માનવી સંકલ્પ કરતો હોય છે ને ત્યારે પરમાત્મા પણ રીઝતો હોય છે અને મન મૂકીને રીઝ્યો છે. ગયા અઠવાડિયાથી બધી ચિંતાઓ ઈશ્વરે દૂર કરાવી દીધી. અને ઈશ્વરનો જેટલો આભાર માનીએ એટલો ઓછો. પરંતુ ઈશ્વરની આ મહેર એટલા માટે છે કે ગુજરાતે પ્રગતિનો સંકલ્પ કર્યો છે, ગુજરાતે પુરુષાર્થનો સંકલ્પ કર્યો છે. ગુજરાત ઓશિયાળું બનીને બેસી રહેનારું રાજ્ય નથી, એના છ કરોડ નાગરિકો આવતીકાલ ઘડવા માટે પોતાની જાત ઘસી રહ્યા છે અને એને માટે ઈશ્વરની મહેરબાની થાય છે.

ભાઈઓ-બહેનો, વિકાસની નવી નવી ઊંચાઈઓને આપણે પાર કરવા નીકળ્યા છીએ. અને એમાં પશુ આરોગ્યનું કામ કેટલા મોટા પાયા પર ઉપાડ્યું છે. આપણે ત્યાં 129 રોગ એવા હતા કે વરસાદ વધારે આવે, પશુના પગ પાણીમાં વધારે સમય પલળેલા હોય, ગંદા કાદવ-કીચડમાં પલળેલા હોય... 129 રોગ એવા હતા કે આપણાં પશુને વાઇરલ ઇન્ફૅક્શન થાય, એ રોગચાળામાં સપડાઈ જાય. ભાઈઓ-બહેનો, સતત પશુ આરોગ્ય મેળા કરવાને કારણે 129 માંથી 112 રોગ જડમૂળથી ઊખાડી નાખવામાં આપણે સફળ થયા છીએ. આ ગુજરાતના અબોલ પશુઓની કેટલી મોટી સેવા થઈ હશે એનો કોઈ અંદાજ નહીં કરી શકે. ભાઈઓ-બહેનો, ગુજરાત એક રાજ્ય એવું છે કે જે પશુના મોતિયાનાં ઑપરેશન કરાવે છે, પશુની દાંતની સારવાર કરાવે છે એવું આખી દુનિયામાં કોઈ રાજ્ય હોય તો એ રાજ્યનું નામ ગુજરાત છે. કેટલી કાળજી લેવાઈ રહી છે અને એમાં યોગ્ય લોકો તૈયાર થાય એના માટે કામધેનુ યુનિવર્સિટી શરૂ કરી છે. ભાઈઓ-બહેનો, હું વિપુલભાઈને એ માટે પણ અભિનંદન આપું છું કે માનસિંહભાઈના ચિરસ્મરણ સાથે ડેરી ટેક્નોલૉજી માટેની એક અલગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અહીંયાં ઊભી કરી છે. બે વર્ષ પહેલાં વિપુલભાઈ સાથે મારે વિસ્તારથી વાત થઈ હતી અને એમણે આ બીડું ઊઠાવ્યું અને આજે દીકરાઓ કરતાં દીકરીઓ આ ડેરી ટેક્નોલૉજીમાં વધારે રસ લઈને અભ્યાસ કરી રહી છે. મિત્રો, મને ગુજરાતનું ખૂબ ઉજ્જવળ ભવિષ્ય દેખાઈ રહ્યું છે.

આજે હું આપની પાસે કંઈ માંગવા પણ માંગું છું. અગિયારમી સપ્ટેમ્બરથી ગુજરાતમાં ગુટકાથી મુક્તિ માટેનું અભિયાન મેં શરૂ કર્યું છે. જવાનજોધ છોકરાઓ કેન્સરમાં ગુમાવવા પડે, બાળકોને બાપ ગુમાવવો પડે, માને દીકરો ગુમાવવો પડે અને ગુટકા છૂટે નહીં. ગરીબમાં ગરીબ માનવી છોકરાઓને સાંજ પડે પાંચ રૂપિયાનું દૂધ ન પાય, પરંતુ પંદર રૂપિયાના ગુટકા ખાઈ જાય. માતાઓ-બહેનો ઘરની અંદર ઝગડા કરે પણ પરિસ્થિતિ સુધરે નહીં. આ માતાઓ-બહેનોનું દર્દ સાંભળીને આ રાજ્ય સરકારે ગુટકા પર પ્રતિબંધ જાહેર કર્યો છે. અગિયારમી તારીખે એની અમલવારી શરૂ થશે, બે દિવસ પછી. અહીં આવેલા સૌને મારી વિનંતી છે કે આપણા ઘરમાંથી, આપણા ખિસ્સામાંથી, આપણા ગામમાંથી, આજની જ પળે ગુટકાને વિદાય આપી દઈએ. અને તમારા બધા પાસે મોબાઈલ ફોન હોય તો ચાલુ કરો જરા, હાથમાં લો મોબાઈલ ફોન જેની પાસે હોય એ બધા. બહેનો, ભાઈઓ, જેની પાસે મોબાઈલ હોય ફોન હોય એ ચાલુ કરો. હું એક નંબર લખાવું છું એ નંબર લખો, એ નંબરથી મને મિસકૉલ કરો. તમે મારા ગુટકા મુક્તિના કામને મદદ કરી રહ્યા છો, આપ સૌ મોબાઈલ ફોન બહાર કાઢો, હાથ ઊંચો કરો તો બધાએ કાઢ્યો મોબાઈલ ફોન બહાર..? બહેનો પાસે ઓછા મોબાઈલ ફોન છે, આવું ચાલે કંઈ..? મારા મહેસાણા જિલ્લાની આબરૂ જાય. બધા મોબાઈલ ફોન બહાર કાઢો. નંબર લખો 80009-80009. બે વખત લખવાનું છે, આઠ હજાર નવ, આઠ હજાર નવ, મિસકૉલ કરો. 80009-80009, દસ આંકડાનો નંબર છે, મિસકૉલ કરો. મારો સંદેશો તમારે ત્યાં આવશે હમણાં થોડીવારમાં. આપે ગુટકા મુક્તિ માટે મિસકૉલ કરીને મને ટેકો આપ્યો એ બદલ આભાર વ્યક્ત કરતો મારો સંદેશ આપને મળશે અને મારી વિનંતી છે કે અગિયારમી તારીખ સુધી જે કોઈ મળે એ બધાને ઊભા રાખીને કહો કે ચાલ મિસકૉલ કર ભાઈ, ગુટકામાંથી મુક્તિ માટેના અભિયાનને ટેકો આપ..! મોબાઈલ ફોનથી મને મદદ કરો.

આપ સૌને મારી વિનંતી છે કે ગુજરાતના દૂધ ઉત્પાદનમાં આપણે વધારો કરવા માટે આધુનિક, વૈજ્ઞાનિક ઢબે આગળ વધવા માટે પ્રયાસ કરીએ, દૂધનું ઉત્પાદન થાય એની મૂલ્યવૃદ્ધિ માટે પ્રયાસ કરીએ. જે દૂધ ઉત્પાદક છે એને પૂરતાં નાણાં મળે એની જોગવાઈ કરીએ, પશુ આરોગ્યના ક્ષેત્રમાં જેટલા પણ વિષયો ધ્યાને લઈ શકાય આ બધી જ બાબતોને કૉમ્પ્રિહેન્સિવ હોલિસ્ટિક હેલ્થ કેરનો પ્રયોગ કરીએ. ગુજરાત આજે અનેક દિશાઓમાં પ્રગતિ કરી રહ્યું છે ત્યારે એક જમાનો હતો માનસિંહભાઈને તો મોરારજીએ કહ્યું હતું કે પાણી નથી ત્યાં દૂધ ક્યાંથી લાવશો? ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. પણ મોરારજીભાઈની એ ચિંતા વચ્ચે પણ માનસિંહભાઈ દૂધ તો લઈ આવ્યા, પણ પાણી લાવવાનું બાકી હતું છતાંય દૂધ લઈ આવ્યા..! હવે આપણે એ કામ પણ પૂરું કરી દીધું છે, મા નર્મદાનું પાણી પહોંચાડ્યું છે, ‘સુજલામ સુફલામ’ નું પાણી પહોંચાડ્યું છે. હવે પાણી પણ પૂરતું છે અને દૂધ પણ વધ્યું છે ત્યારે એ સુભગ સંયોગ આપણે ત્યાં પેદા થયો છે. આ બન્નેનો લાભ લઈને આપણે આપણા પશુઓનું કલ્યાણ કરીએ એ જ અપેક્ષા સાથે...

જય જય ગરવી ગુજરાત...!!

Explore More
आज का भारत एक आकांक्षी समाज है: स्वतंत्रता दिवस पर पीएम मोदी

लोकप्रिय भाषण

आज का भारत एक आकांक्षी समाज है: स्वतंत्रता दिवस पर पीएम मोदी
How PM Modi shaped the politics of Gujarat — and its latest win

Media Coverage

How PM Modi shaped the politics of Gujarat — and its latest win
...

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Text of PM Modi’s address party Karykartas Form BJP HQ in Delhi
December 08, 2022
साझा करें
 
Comments
1% से पिछड़ने के बावजूद भाजपा राज्य के विकास के लिए 100% प्रतिबद्ध रहेगी: हिमाचल विधानसभा चुनाव पर पीएम मोदी
लोगों ने भाजपा को वोट दिया क्योंकि भाजपा देश हित में कड़े फैसले ले सकती है: भाजपा कार्यकर्ताओं से पीएम मोदी
गुजरात के इतिहास में बीजेपी को सबसे बड़ा जनादेश देकर गुजरात की जनता ने एक नया इतिहास रचा है: गुजरात विधानसभा चुनाव पर पीएम मोदी
भारत का भविष्य Fault Lines को बढ़ाकर नहीं, Fault Lines को गिराकर ही उज्ज्वल बनेगा: राजनीतिक दलों द्वारा विकास में बाधा डालने पर पीएम मोदी

भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष श्रीमान जे.पी. नड्डा जी, हमारे वरिष्ठ साथी श्री राजनाथ जी, श्री अमित भाई, सभी प्यारे साथियो,
मैं सबसे पहले जनता-जनार्दन के सामने नतमस्तक हूं। जनता-जनार्दन का आशीर्वाद अभिभूत करने वाला है। श्रीमान जे.पी. नड्डा जी के नेतृत्व में भारतीय जनता पार्टी के कार्यकर्ताओं ने जो परिश्रम किया है, उसकी खुशबू आज हम चारों तरफ अनुभव कर रहे हैं। जहां भारतीय जनता पार्टी प्रत्यक्ष नहीं जीती, वहां भाजपा का वोट शेयर, भाजपा के प्रति स्नेह का साक्षी है। मैं गुजरात और हिमाचल और दिल्ली की जनता का बहुत विनम्र भाव से आभार व्यक्त करता हूं। भाजपा के प्रति ये स्नेह देश के अलग-अलग राज्यों के उपचुनावों में भी दिख रहा है। यूपी के रामपुर में भाजपा को जीत हासिल हुई है।बिहार के उपचुनावों में भाजपा का प्रदर्शन, आने वाले दिनों का स्पष्ट संकेत कर रहा है। मैं आज चुनाव आयोग का भी अभिनंदन करता हूं, उनका आभार व्यक्त करता हूं। और ये चुनाव के दरम्यान एक बहुत बड़ी बात, जिसकी चर्चा होनी चाहिए थी, जहां तक मेरी जानकारी है, एक भी पोलिंग बूथ में रीपोलिंग करवाने की नौबत नहीं आई है। मतलब की सुख और शांति पूर्ण रूप से लोकतंत्र की भावनाओं को पूरी तरह लेटर एंड स्पीरिट में स्वीकार करते हुए मतदाताओं ने लोकतंत्र के इस उत्सव को बहुत बड़ी ताकत दी है। और इसके लिए भी चुनाव आयोग अभिनंदन का अधिकारी है। इस चुनाव में हिस्सा लेने वाले हर राजनीतिक कार्यकर्ता को, हर दल को भी मैं साधुवाद देता हूं।

साथियों,
आज मैं हिमाचल के हर मतदाता का भी बहुत-बहुत आभारी हूं। जैसे अभी नड्डा जी बता रहे थे, हिमाचल के चुनाव में 1 प्रतिशत से भी कम अंतर से यह हार-जीत का फैसला हुआ है। 1 परसेंट से भी कम। इतना कम अंतर से हिमाचल में कभी नतीजे नहीं आए हैं। हिमचाल में हर पांच वर्ष में सरकारें बदली हैं लेकिन हर में जब बदलाव हुआ है कभी 5 प्रतिशत, कभी 6 प्रतिशत कभी 7 प्रतिशत जीतने वाले और हारने वाले के बीच में अंतर रहा है। इस बार 1 प्रतिशत से भी कम, इसका मतलब है कि जनता ने भी भारतीय जनता पार्टी को विजय बनाने के लिए भरसक प्रयास किया है। मैं हिमाचल की जनता को आश्वस्त करता हूं कि भाजपा भले ही 1 प्रतिशत से पीछे रह गई, लेकिन विकास के लिए हमारी प्रतिबद्धता शत-प्रतिशत रहेगी। हिमाचल से जुड़े हर विषय को हम पूरी मज़बूती से उठाएंगे। और केंद्र सरकार के द्वारा हिमाचल की प्रगति, जो उसका हक है, उसमें भी हम कभी कमी नहीं आने देंगे। अभी जो मैंने दिल्ली का वर्णन सुना कि किस प्रकार से दिल्ली कार्पोरेशन को विफल करने के इरादे से जनता के साथ धोखा किया गया। ये काम हम नहीं करते हैं। हम हिमाचल की प्रगति के लिए भी भारत सरकार की प्रतिबद्धता वैसी ही बनी रहेगी।

साथियों,
बीजेपी को मिला जन समर्थन इसलिए भी महत्वपूर्ण है क्योंकि ये ऐसे समय में आया है जब भारत अमृतकाल में प्रवेश कर चुका है। ये दिखाता है कि आने वाले 25 साल सिर्फ और सिर्फ विकास की राजनीति के ही हैं। भाजपा को मिला जन- समर्थन, नए भारत की आकांक्षाओं का प्रतिबिंब है। भाजपा को मिला जन-समर्थन, भारत के युवाओं की युवा सोच का प्रकटीकरण है। भाजपा को मिला जन-समर्थन, गरीब, दलित, वंचित, पिछड़े, शोषित, आदिवासियों के सशक्तिकरण के लिए है। लोगों ने भाजपा को वोट दिया क्योंकि भाजपा का हर सुविधा को प्रत्येक गरीब, मध्यमवर्गीय परिवार तक जल्द से जल्द पहुंचाना चाहती है। लोगों ने भाजपा को वोट दिया क्योंकि भाजपा देश के हित में बड़े से बड़े और कड़े से कड़े फैसले लेने का दम रखती है। भाजपा का बढ़ता जनसमर्थन ये दिखाता है कि परिवारवाद और भ्रष्टाचार के खिलाफ जनआक्रोश लगातार बढ़ रहा है। और मैं इस बात को स्वस्थ लोकतंत्र के लिए एक शुभ संकेत के रूप में देखता हूं।

साथियों,
इस बार वाकई गुजरात ने तो कमाल ही कर दिया है। मैं नड्डा जी सहित सभी भाजपा कार्यकर्ताओं को बधाई देता हूं और विशेषरूप से मैं गुजरात की जनता को भी नमन करता हूं। चुनावों के दौरान मैंने गुजरात के भाइ-बहनों और युवाओं से कहा था कि इस बार नरेंद्र का रिकॉर्ड टूटना चाहिए। और मैंने वादा किया था कि भूपेंद्र नरेंद्र का रिकॉर्ड तोड़े, इसलिए नरेंद्र जी-जान से मेहनत करेगा। और गुजरात की जनता ने तो रिकॉर्ड तोड़ने में भी रिकॉर्ड कर दिया। उसने गुजरात की स्थापना से लेकर अब तक सारे रिकॉर्ड तोड़ दिए। गुजरात के इतिहास का सबसे प्रचंड जनादेश भाजपा को देकर गुजरात के लोगों ने नया इतिहास बना दिया है। ढाई दशक से निरंतर सरकार में रहने के बावजूद, इस प्रकार का प्यार, अभूतपूर्व है, अद्भुत है। लोगों ने जाति, वर्ग, समुदाय और हर तरह के विभाजन से ऊपर उठकर भाजपा को वोट दिया है। भारतीय जनता पार्टी गुजरात के हर घर का हिस्सा है, गुजरात के हर परिवार का हिस्सा है।

साथियों,
इस चुनाव में गुजरात में 1 करोड़ से भी ज्यादा ऐसे वोटर्स थे जिन्होंने मतदान किया, लेकिन ये वे मतदाता थे जिन्होंने कांग्रेस के कुशासन को, उसकी बुराइयों को देखा नहीं था, वे फ्रेश थे, उन्होंने सिर्फ भाजपा के ही सरकार को देखा था। और युवाओं की तो प्रकृति होती है कि वो हमेशा सवाल पूछते हैं, जांचते हैं, परखते हैं, उसके बाद किसी फैसले पर पहुंचते हैं। युवा सिर्फ इसलिए किसी पार्टी को वोट नहीं करते क्योंकि वो दशकों से सत्ता में रही या फिर उस पार्टी के नेता किसी बड़े परिवार के हैं। युवा तभी वोट देते हैं जब उन्हें भरोसा होता है, जब उन्हें सरकार का काम प्रत्यक्ष नजर आता है। और इसलिए,
आज युवाओं ने जब भाजपा को भारी संख्या में वोट दिया है, सीट से लेकर वोट तक के सारे रिकॉर्ड तोड़ दिए हैं, तो इसके पीछे का संदेश बहुत स्पष्ट है। इसका मतलब है कि युवाओं ने हमारे काम को जांचा, परखा और उस पर भरोसा किया है। इसका मतलब ये है कि युवा भाजपा की विकास वाली राजनीति चाहते हैं। इसका मतलब है कि युवा ना तो जातिवाद के बहकावे में आते हैं, ना परिवारवाद के। युवाओं का दिल सिर्फ विजन और विकास से जीत सकते हैं, और भाजपा में विजन भी है और विकास के प्रति प्रतिबद्धता भी है।

साथियों,
आज एक और बात याद करने वाली है। जब महामारी के घोर संकट के बीच बिहार में चुनाव हुए थे, तो जनता ने भाजपा को भरपूर आशीर्वाद दिया। जब महामारी के संकट से बाहर निकलते हुए असम, यूपी, उत्तराखंड, गोवा, मणिपुर एक के बाद एक चुनावों में जनता ने भारतीय जनता पार्टी को ही चुना। और आज जब भारत विकसित भारत के लक्ष्य की प्राप्ति के लिए आगे बढ़ रहा है, तो भी देश की जनता का भरोसा सिर्फ और सिर्फ भाजपा पर है। मैं बड़े-बड़े एक्सपर्ट्स को भी ये याद दिलाना चाहता हूं कि गुजरात के इस चुनाव में भाजपा का आह्वान था- विकसित गुजरात से विकसित भारत का निर्माण। गुजरात के नतीजों ने सिद्ध किया है कि सामान्य मानवी में विकसित भारत के लिए कितनी प्रबल आकांक्षा है। संदेश साफ है। जब देश के सामने कोई चुनौती होती है, तो देश की जनता का भरोसा भाजपा पर होता है। जब देश पर कोई संकट आता है, तो देश की जनता का भरोसा भाजपा पर होता है। जब देश बड़े लक्ष्य तय करता है, तो उनकी प्राप्ति के लिए देशवासियों का भरोसा, भाजपा पर होता है। जब देश की आकांक्षाएं चरम पर होती हैं, तो भी उनकी पूर्ति के लिए देश की जनता का भरोसा भाजपा पर ही होता है।

साथियों,
भाजपा के आज हम जहां पहुंचे हैं, राज्यों में हो, स्थानीय स्वराज्य के निकायों में हो या केंद्र में हो, ये ऐसे ही नहीं पहुंचे हैं। पांच-पांच पीढ़ियां जनसंघ के जमाने से तपस्या करते हुए, परिवार के परिवार खपते रहे, तब जाकर ये दल बना है। तब जाकर हम यहां पहुंचे हैं। भाजपा के लिए लाखों समर्पित कार्यकर्ताओं ने अपना जीवन खपा दिया है। व्यक्तिगत सुख, व्यक्तिगत आकांक्षाएं, व्यक्तिगत खुशी, व्यक्तिगत महत्वाकांक्षा, व्यक्तिगत सफलता, इन सबको तिलांजलि देकर भाजपा का प्रत्येक कार्यकर्ता, समाज और देश की सेवा करने में, समाज और देश को सशक्त करने में जुटा रहता है। हम विचार पर भी बल देते हैं और व्यवस्था को भी सबल बनाते रहते हैं। भाजपा अपने कार्यकर्ताओं की अथाह संगठनशक्ति पर भरोसा करके ही अपनी रणनीति बनाती है और सफल भी होती है। उतार-चढ़ाव भाजपा के राजनीतिक जीवन में भी आए हैं लेकिन हमने आदर्शों और मूल्यों पर अडिग रहकर दिखाया है।

साथियों
पिछले 8 वर्षों में देश में एक और बहुत बड़ा बदलाव अनुभव किया गया है। ये बदलाव कार्य का भी है, कार्यशैली का भी है। भाजपा की सरकारें भी कार्य को छोटा नहीं समझती। हम मानते हैं, हर काम बड़े लक्ष्यों की प्राप्ति का माध्यम बनता है। इसलिए भाजपा की सरकारों ने गरीबों के लिए पक्के घर, शौचालय, गैस कनेक्शन, बिजली कनेक्शन, नल से जल, बैंक में खाते, मुफ्त इलाज, मुफ्त भोजन, इंटरनेट, ऐसी बेसिक सुविधाओं पर फोकस किया है। पहले की राजनीति में ये बहुत फैंसी विकास नहीं माना जाता था। पहले की राजनीति में इसे बड़े काम के तौर पर देखा भी नहीं जाता था। इसलिए आज जो भी सरकारी लाभ है वो हर व्यक्ति, हर क्षेत्र, हर वर्ग, जो उसका हकदार है, उस तक तेज़ी से पहुंचने के लिए ईमानदारी से प्रयास किया जाता है। पूरा का पूरा पहुंचे इसके लिए टेक्नोलॉजी का भी भरपूर उपयोग किया जाता है। किस क्षेत्र, किस वर्ग, किस समुदाय में कितने वोट हैं, इस आधार पर न हम देश चलाते हैं, न राज चलाते हैं, न सरकारें चलाते हैं। और हमें आज इस बदली हुई राजनीति के सकारात्मक नतीजे भी देखने को मिल रहे हैं। आज बड़े-बड़े एक्सपर्ट्स भी ये कह रहे हैं कि भारत में गरीबी कम हो रही है।

साथियों,
देश ने पिछले आठ वर्षों में गरीब को सशक्त करने के साथ ही, गरीब तक मूलभूत सुविधाएं पहुंचाने के साथ ही, आधुनिक इंफ्रास्ट्रक्चर पर भी फोकस किया है। रोड हो, रेल हो, एयरपोर्ट हो, टनल्स हों, सोलर पावर प्लांट हो, स्टेडियम हो, ऑप्टिकल फाइबर नेटवर्क हो, जो भी हो, सबसे उत्तम हो, सबसे श्रेष्ठ हो, ये आकांक्षा लेकर आज भारत चल रहा है। और साथियों, मैं एक और बात आपको याद दिलाना चाहूंगा। हम सिर्फ घोषणा करने के लिए घोषणा नहीं करते। हम राष्ट्र निर्माण के व्यापक मिशन के लिए निकले हुए लोग हैं।इसलिए सिर्फ 5 वर्ष के राजनीतिक नफा-नुकसान को देखते हुए हम कोई भी घोषणा नहीं करते। हमारी हर घोषणा के पीछे एक दूरगामी लक्ष्य होता है, एक रोडमैप होता है। ये बात स्पष्ट है कि देश आज शॉर्टकट नहीं चाहता। देश का मतदाता आज इतना जागरूक है कि क्या उसके हित में है, क्या उसके अहित में है, वो अच्छी तरह जानता है। देश का वोटर जानता है कि शॉर्टकट की राजनीति का कितना बड़ा नुकसान, देश को उठाना पड़ेगा। आज देश में कोई संशय नहीं कि अगर देश रहेगा, देश समृद्ध होगा, तो सबकी समृद्धि तय है। हमारे पूर्वजों के पास अनुभव का अगाध ज्ञान था। और अनुभव के निचोड़ से कहावतें बनती थी। और हमारे यहां, हमारे पूर्वजों ने विरासत में दी हुई एक कहावत है- आमदनी अठन्नी और खर्चा रूपैय्या। अगर ये वाला हिसाब रहेगा तो क्या स्थिति होगी ये हम दुनिया में, हमारे अरोस-पड़ोस में आज भलीभांति देख रहे हैं। और इसलिए आज देश बहुत सतर्क है। देश के हर राजनीतिक दल को ये याद रखना होगा कि चुनावी हथकंडों से किसी का भला नहीं हो सकता।

साथियों,
आज के जनादेश में एक और संदेश है। समाज के बीच दूरियां बढ़ाकर, राष्ट्र के सामने नई चुनौतियां खड़ी करके जो राजनीतिक दल तात्कालिक लाभ लेने की फिराक में रहते हैं, उन्हें देश की जनता, देश की युवा पीढ़ी देख भी रही है और समझ भी रही है। भारत का भविष्य Fault Lines को बढ़ा करके नहीं, Fault Lines को गिराकर ही उज्ज्वल बनेगा। कभी भाषा की दीवार, कभी रहन-सहन, कभी क्षेत्र, कभी खान-पान, कभी ये वर्ग, कभी वो वर्ग, लड़ने के लिए तो सैकड़ों वजहें हो सकती हैं लेकिन जुड़ने के लिए एक वजह ही काफी है- ये मातृभूमि, ये धरती, ये देश, ये हमारा भारत। जीने के लिए और मरने के लिए इससे बड़ी वजह कोई और हो नहीं सकती। इसलिए हमें देश प्रथम, India First की भावना के साथ आगे बढ़ना है।

साथियों,
मुझे खुशी है कि आज भारत के गांव हो या शहर, गरीब हो या मिडिल क्लास, किसान हो या श्रमिक, सभी की पहली पसंद भाजपा है। भाजपा को गुजरात के आदिवासी क्षेत्रों का भी अभूतपूर्व आशीर्वाद मिला है। और मुझे अभी जो जानकारी बताई गई। एससी-एसटी की गुजरात में करीब 40 सीटें आरक्षित है। 40 में 34 सीटें थंपिंग मेजोरिटी से भारतीय जनता पार्टी जीती है। आज आदिवासी भाजपा को अपनी आवाज मान रहे हैं, आज भाजपा को आदिवासी समुदाय का जबरदस्त समर्थन मिल रहा है। इस बदलाव को पूरे देश में महसूस किया जा रहा है। ऐसा इसलिए हो रहा है, क्योंकि दशकों तक जिन आदिवासियों की आकांक्षाओं को नजरअंदाज किया गया, वो अब देख रहे हैं कि भाजपा लगातार उनकी उम्मीदें पूरी करने में जुटी है। ये भाजपा ही है जिसके प्रयासों से देश को पहली आदिवासी राष्ट्रपति मिली है। ये भाजपा ही है जिसने आदिवासी कल्याण के लिए बजट बढ़ाया और आदिवासी क्षेत्रों में विकास को रफ्तार दी। भाजपा सरकार ने ऐसे अनेक कदम उठाए हैं जिससे आदिवासी समुदाय के लोगों को आर्थिक रुप से मजबूत बनाया जा रहा है। देशभर में आदिवासी स्वतंत्रता सेनानियों के म्यूजियम बनाकर भाजपा आजादी के उन वीर योद्धाओं को सम्मान दे रही है। भगवान बिरसा मुंडा के जन्मदिन को भाजपा सरकार में ही जनजातीय गौरव दिवस घोषित किया गया है। हमारे इन प्रयासों ने आदिवासी युवाओं को, उनके स्वाभिमान को ऊंचा किया है। आज भाजपा आदिवासियों को सशक्त करने के लिए हर संभव प्रयास कर रही है।

साथियों,
आजकल हर चुनाव नतीजों के बाद ये चर्चा भी बहुत होती है कि देश की माताएं-बहनें-बेटियां, भाजपा पर इतना आशीर्वाद क्यों बरसाती हैं? अगर कोई ईमानदारी से आत्मचिंतन करे तो ये पाएगा कि आजादी के बाद से, पहली बार आज देश में एक ऐसी सरकार है, जो महिलाओं की समस्याएं, उनकी चुनौतियां, उनकी आवश्यकताएं, उनकी आकांक्षाएं उसे समझने का लगातार प्रयास कर रही है, और उसके अनुसार काम की योजना बनाती है। गांव देहात से लेकर शहर तक, घरेलू कार्य में व्यस्त महिला से लेकर स्वरोजगार करने वालीं या किसी रोजगार से जुड़ी महिलाओं के लिए जितना भाजपा सरकार ने किया है, उतना पहले किसी भी सरकार ने नहीं किया। महिलाओं के लिए पहले की सरकारों के 70 साल के कार्यों की तुलना में, भाजपा सरकार के 7-8 साल के कार्य कहीं ज्यादा रहे हैं। और इसलिए, आज जब भी चुनाव होते हैं तो देश की माताएं-बहनें बेटियां, कमल के निशान का सिर्फ बटन ही नहीं दबातीं, उनके हाथों में एक आशीष का भाव होता है, आशीर्वाद का भाव होता है। और जब वो ऊंगली कमल के बटन पर रखती हैं तो हम जैसे लाखों कार्यकर्ताओं के सर पे विजय तिलक भी लगा देती है। महिलाओं के मुद्दे भाजपा के लिए चुनावी मुद्दे नहीं हैं बल्कि भाजपा की हर योजना का वो प्राणतत्व है। महिलाओं का जीवन आसान बनाना हो, महिलाओं को ज्यादा से ज्यादा रोजगार के, स्वरोजगार के अवसर मुहैया कराना हो, ये भाजपा का कमिटमेंट है। मैं इसे अपनी सरकार का सौभाग्य मानता हूं कि हमें महिला सशक्तिकरण के लिए इतना कुछ करने का मौका देश की जनता ने दिया है।

साथियों,
आने वाला समय देश के लिए, हम सभी के लिए बहुत महत्वपूर्ण है। सबका साथ-सबका विकास, सबका विश्वास और सबका प्रयास, इस भावना पर आगे बढ़ते हुए हमें विकसित भारत के लिए काम करना है। हमें मिलकर एक दूसरे के साथ काम करना है। आइए, नागरिक के रूप में हम विकसित भारत के संकल्प के साथ जुड़ें, विकसित भारत के इस अभियान से जुड़ें। और मैं फिर एक बार देशभर के लाखों कार्यकर्ताओं को पांच-पांच पीढ़ी की तपस्या को आगे बढ़ाने के लिए हृदय से धन्यवाद करता हूं, अभिनंदन करता हूं। मैं जनता-जनार्दन को भी प्रणाम करता हूं, उनके निरंतर आर्शीवाद हमारे लिए नित्य नूतन ऊर्जा बन जाते हैं। ये निरंतर समर्थन हमें सात्विक भाव से, सेवा भाव से, समर्पण भाव से कार्य करने की शक्ति देता है। जब हमें जनता-जनार्दन का आर्शीवाद मिलता है तो हममें अधिक परिश्रम करने की प्रेरणा जगती है। अधिक पुरुषार्थ करने का संकल्प जगता है। और संकल्पों को सिद्ध करने के लिए जीवन खपा देकर सिद्धि तक पहुंचाने के लिए हम लगे रहते हैं। क्योंकि जनता-जनार्दन, इसे हम ईश्वर का रूप मानते हैं। और यही सामर्थ्य, यही शक्ति एक सेवक के भाव से, सेवा भाव से समर्पण की अप्रतिम राह को पकड़ते हुए चलते रहना-चलते रहना-चलते रहना। चरैवेति-चरैवेति-चरैवेति। इसी मंत्र को लेकरके हम चल रहे हैं।


भाइयो-बहनो,
इस चुनाव में अब बहुत लोगों को जानने-पहचानने का भी अवसर मिल चुका है। पिछले कुछ चुनावों का एक बड़े कैनवस पर एनालिसिस करना चाहिए कि जो अपने आपको न्यूट्ल कहते हैं। जिनका न्यूट्रल होना जरूरी होता है, वो कहां खड़े होते हैं। कब कैसे रंग बदलते हैं और कैसे-कैसे खेल खेलते हैं। वो अब देश को जान लेना बहुत जरूरी है। बहुत जरूरी है। उत्तराखंड का इतना बड़ा चुनाव हुआ। कितनी जमानतें जब्त हुई, किसकी हुई, कोई चर्चा नहीं। हिमाचल में इतना बड़ा चुनाव हुआ, कितने लोगों की जमानत जब्त हुई, कितने लोगों का बुरा हाल हुआ, कोई चर्चा नहीं। भाइयो-बहनो, उन लोगों को भी जानना चाहिए, पहचानना चाहिए। कि ये भी ठेकेदार है। राजनीति में सेवा भाव से एक मूक सेवक की तरह काम करना…वो जैसे डिक्वालिफिकेशन माना जा रहा है। क्या नौबत आई है। ये कैसे नए मापदंड लगाए गए हैं। अब देखिए, मुझे खुशी हो रही है कि हमारे गुजरात के सीएम भूपेंद्र भाई पटेल करीब-करीब दो लाख से वोटों से जीते हैं। असेंबली सीट पे...लोकसभा में भी कोई दो लाख से जीते तो बड़ी बात मानी जाती है। असेंबली में करीब-करीब दो लाख वोटों से जीतना… लेकिन ठेकेदारों का…उनका तराजू कुछ और है। और इसीलिए भाइयो-बहनो, हमें निरंतर... विपरीत...इन जुल्मों के बीच में बढ़ना है। हमें अपनी सहनशक्ति को बढ़ाना है। हमें अपनी समझशक्ति को बढ़ाना है। और हमें हमारे सेवाभाव का विस्तार भी करना है और हमारे सेवाभाव की गहराई भी बढ़ानी है। और सेवा भाव से ही जीतना है। क्योंकि जो जहां बैठा है वह बदलने वाला नहीं है। उसका इरादा नेक नहीं है। और इसीलिए हमारी ये कसौटी है हर पल...हमारी कसौटी है...और मैं तो कभी-कभी मानता हूं....खास करके 2002 के बाद मैं विशेष रूप से मानता हूं। शायद मेरे जीवन का कोई पल ऐसा नहीं गया। कोई कदम ऐसा नहीं रहा, जिसकी धज्जियां न उड़ा दी गई हो। जिसकी आलोचना नहीं, धज्जियां उड़ा देना, बाल नोच लेना। लेकिन इसका मुझे बहुत फायदा हुआ। क्योंकि मैं हमेशा सतर्क रहा। हर इस तरह की बुरी प्रवृत्ति से कुछ न कुछ सकारात्मक खोजता रहा। खुद में बदलाव लाता रहा, सीखता गया, बढ़ता गया। और जिन लोगों को चारों तरफ से उछालने वाले लोग रहते हैं, कंधे पर बिठाकर नाचने वाले लोग रहते हैं। उनमें सुधरने की भी संभावना नहीं रहती है। वो तो जो है वहां से भी बिगड़ेंगे। और इसलिए आलोचनाओं ने भी हमें बहुत सिखाया है। हर आलोचना में से हमें काम की चीज खोजते रहना है। हमें अपनी शक्ति को बढ़ाते रहना है। और कठोर से कठोर झूठे आरोपों को सहने का सामर्थ्य भी बढ़ाना होगा साथियो। क्योंकि अब जुल्म बढ़ने वाला है। अब मानकर चलिए, मुझ पर भी बढ़ने वाला है, आप सब पर भी बढ़ने वाला है। क्योंकि ये सहन नहीं कर पाएंगे, ये पचा नहीं पाएंगे। और उसका जवाब...उसका जवाब यही है- हमें अपनी सहनशक्ति बढ़ाना है। हमें अपनी समझदारी का विस्तार करना है। हमें अधिक से अधिक लोगों को समावेश करने की दिशा में अपने हाथ चौड़ा करके लोगों को स्वीकारना है, स्वागत करना है। सकारात्मक रास्ता, सेवाभाव का रास्ता, समर्पण का रास्ता, यही मार्ग हमने चुना है। वही मार्ग हमको यहां पहुंचाया है। और आगे भी हमारे पुरुषार्थ से, परिश्रम से देश की आकांक्षाओं वाला ये देश भी बनेगा। 2047 जब हिंदुस्तान आजादी के 100 साल मनाएगा। विकसित भारत हमारे नौजवानों के हाथ में हम दे के जाएंगे दोस्तों।
बोलिए, भारत माता की, भारत माता की, भारत माता की। बहुत-बहुत धन्यवाद।