ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰਾਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਤੁਹਾਡਾ ਤਜਰਬਾ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਇੱਥੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਮਤ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਅਪਾਰ ਤਾਕਤ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਦੂਜਾ ਮਤ ਸਾਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਏ ਛੇ ਸਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਨਮੋਲ ਹਨ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅਨਮੋਲ ਯੋਗਦਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ

ਇਸ ਖ਼ਾਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਜੋ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਮਾਣਯੋਗ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੀ,

ਸਦਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਖੱਟੇ-ਮਿੱਠੇ ਤਜਰਬੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਮੌਕਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੀ? ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਾਥੀ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਜੋ ਸਾਥੀ ਵਿਦਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਵਿਦਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਦਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਲੈ ਕੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੋ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ ਵਿਰਾਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਵਿੱਖ ਤੁਹਾਡਾ ਵੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਤਜਰਬਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ-ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ।

 

ਮਾਣਯੋਗ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੀ,

ਇਸ ਸਦਨ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੀ ਮਾਣਯੋਗ ਮੈਂਬਰ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਦਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਦਨ ਮੈਂਬਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਾਰਜਕਾਲ ਆਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਸਦਨ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੁਝ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਨ ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਰਮਿਆਨ ਹੀ ਵਿਦਾਈ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਰ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਾਂਗਾ, ਮਾਣਯੋਗ ਦੇਵਗੋੜਾ ਜੀ, ਮਾਣਯੋਗ ਖੜਗੇ ਜੀ, ਮਾਣਯੋਗ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਜੀ, ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਸੀਨੀਅਰ ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਸੰਸਦੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਨੇ ਲੰਬੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਜੋ ਵੀ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਓਨਾ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਯਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਚਨਬੱਧ ਰਹਿਣਾ।

 

ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ-ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਨਾ ਲੰਬਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੀ, ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੀ, ਹਰਿਵੰਸ਼ ਜੀ ਵਿਦਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਰਿਵੰਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਰਮ ਭਾਸ਼ੀ, ਸਦਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੰਭਾਲ ਲੈਣ ਜ਼ਰਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਤਜਰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ, ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਦਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ, ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਕੰਮ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਮ ਦੇ ਧਨੀ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਸਖਤ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਵੀ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਮਾਣਯੋਗ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੀ,

ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਸੀ ਕਿ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਦਾ ਮੌਕੇ ਮਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ, 24x7 ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਸਵੈ-ਚੇਤੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਅਠਾਵਲੇ ਜੀ, ਸਦਾ ਬਹਾਰ ਹਨ, ਅਠਾਵਲੇ ਜੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਾਲੀਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ,  ਉਹ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਅਜਿਹਾ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ।

ਮਾਣਯੋਗ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੀ,

ਸਦਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਨਵਾਂ ਸਮੂਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਾਥੀ ਹਨ, ਤਜਰਬਾ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਦੀ ਜੋ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਨਵੇਂ ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਆਉਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਸਦਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕਰੇਗਾ, ਅਜਿਹੇ ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। 

ਮਾਣਯੋਗ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੀ,

ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਬੈਠ ਕੇ ਮਨ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਪੁੱਛ ਲਵੋ, ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਲਵੋ, ਕਿਸੇ ਸੀਨੀਅਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਕਹਿਣਗੇ, ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਹੈ, ਜ਼ਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲਵੋ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਯਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰੋ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਸਲਾਹ ਲੈ ਲਵੋ, ਦੂਜੀ ਸਲਾਹ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਸਾਡੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੂਜੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਰਹੀ ਹੈ। 

ਇੱਕ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫੈਸਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਲਈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੂਜੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੂਜੀ ਸਲਾਹ ਉਸ ਸਾਰੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ, ਉਸ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨਵਾਂ ਆਯਾਮ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ, ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾਪਣ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਰਾ ਚਲੋ ਇਸ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਉਸ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਨਵੀਂ ਸਲਾਹ ਆਵੇਗੀ, ਉਸ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਉਸ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਲਾਹ ਆਵੇਗੀ। ਤਾਂ ਇਹ ਦੂਜੀ ਸਲਾਹ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਜਿਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ, ਸਾਡੇ ਜੋ ਮਾਣਯੋਗ ਸਾਂਸਦ ਵਿਦਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਹਿ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

 

ਮਾਣਯੋਗ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੀ,

ਜੋ ਸਾਡੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਿਦਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਮੌਕਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੈਠਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੈਠਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਵੇਂ ਸਦਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਦਨ ਦੀ ਫੈਸਲੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਰਹੇਗੀ, ਨਵੀਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।

 

ਮਾਣਯੋਗ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੀ,

ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਵੱਲ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਦਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਈ ਬਰੀਕੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਦੀਖਿਆ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 6 ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਜੋ ਰਹਿਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਤਾਂ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੈਸਲੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਖੁਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਅਮੁੱਲ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

 

ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋ ਵੀ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾ ਉਹ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਦ ਜਾ ਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਯੋਗਦਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੀ ਰਹੇ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹਮੇਸ਼ਾ-ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਯੋਗੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਰੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। 

ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ।

 

Explore More
ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਮੰਦਿਰ ਧਵਜਾਰੋਹਣ ਉਤਸਵ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ

Popular Speeches

ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਮੰਦਿਰ ਧਵਜਾਰੋਹਣ ਉਤਸਵ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ
India’s AI moment: Sarvam turns unicorn at $1.5 billion valuation

Media Coverage

India’s AI moment: Sarvam turns unicorn at $1.5 billion valuation
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Today, the world does not suffer from a shortage of resources; it suffers from a shortage of trust: PM Modi at G7 Summit in Evian, France
June 16, 2026

राष्ट्रपति मैक्रों,
Your Excellencies,

नमस्कार!

G-7 समिट में हमारे गर्मजोशी भरे स्वागत के लिए मैं राष्ट्रपति मैक्रों का हार्दिक आभार व्यक्त करता हूँ।

Friends,

आज का विश्व पहले से कहीं अधिक inter-connected और inter-dependent है। किसी भी देश की ऊर्जा सुरक्षा, खाद्य सुरक्षा, स्वास्थ्य सुरक्षा, साइबर सुरक्षा और आर्थिक समृद्धि केवल उसकी सीमाओं के भीतर तय नहीं होती। Mobility, data, capital, technology, ये सभी हमें आपस में जोड़ते हैं।

ऐसे समय में Partnerships का महत्व स्वाभाविक रूप से बढ़ जाता है। लेकिन साझेदारियाँ तभी सफल होती हैं जब उनके केंद्र में विश्वास हो। आज सबसे महत्वपूर्ण Strategic Asset कोई mineral, technology या market नहीं, बल्कि आपसी विश्वास है।

विश्वास कि टेक्नॉलजी और supply chains को हथियार के रूप में नहीं, global good के लिए इस्तेमाल किया जाएगा। विश्वास कि विकास के अवसर कुछ देशों तक सीमित नहीं रहेंगे। विश्वास कि वैश्विक संस्थान सभी देशों की आकांक्षाओं को पूरा करने में सक्षम होंगे।

Friends,

पिछली सदी में मानवता को दो विश्व युद्धों से गुज़रना पड़ा। अनेक बलिदानों के बाद विश्व समुदाय ने शांति, स्थिरता और समृद्धि की ओर बढ़ने के लिए व्यवस्थाएं विकसित की। इन व्यवस्थाओं का आधार भी trust ही था।

किन्तु अनेक दशकों से, अनेक पीढ़ियों के योगदान से बनाए गए विश्वास को आज चोट पहुँच रही है। कोविड ने हमें आईना दिखाया कि trust और solidarity के दावे कितने खोखले थे।

Today the world does not suffer from a shortage of resources; it suffers from a shortage of trust. And the future of our partnerships depends on building this trust.

अमेरिका के राष्ट्रपति रोनल्ड रेगन ने कहा था: Trust but Verify. यह आज के समय में भी प्रासंगिक है। भावी पीढ़ियों के प्रति हमारा दायित्व है कि हम नए युग के अनुरूप trusted rules based order का निर्माण करें।

Friends,

भारत ने सदैव विश्व को एक परिवार के रूप में देखा है। हमारे सभी प्रयास “सर्वजन हिताय, सर्वजन सुखाय” यानि, welfare and happiness for all के मूल सिद्धांत पर आधारित रहे हैं।

भारत का अनुभव दिखाता है कि विकास सबसे अधिक प्रभावी तब होता है जब वह लोगों की आकांक्षाओं से जुड़ा हो। यही सिद्धांत हमारी अंतरराष्ट्रीय साझेदारियों का भी आधार है। इसी सोच के साथ भारत ने International Solar Alliance, Coalition for Disaster Resilient Infrastructure, ग्लोबल बायोफ्यूल्स एलायंस, Mission LiFE, और “एक पेड़ माँ के नाम” जैसी वैश्विक पहलों को आगे बढ़ाया है।

संकट के समय भारत ने First Responder के रूप में सभी देशों की सहायता करना अपना दायित्व समझा है। कोविड महामारी के दौरान भारत ने डेढ़ सौ से अधिक देशों को दवाइयाँ और vaccines उपलब्ध कराईं।

श्रीलंका में cyclone हो, अफगानिस्तान में भूकंप हो, मोज़ाम्बिक में floods हों, या क्यूबा और जमैका में hurricane, भारत ने सदैव "Humanity First" के सिद्धांत पर कार्य किया है। हमारी विकास साझेदारियाँ भी इसी भावना को प्रतिबिंबित करती हैं। हमारे प्रयास पार्टनर देशों में capacity building और कौशल विकास पर केन्द्रित रहे हैं।

भारत का मानना है: The true test of partnership is not what we build for others, but what we enable others to build for themselves.

Friends,

आज ग्लोबल साउथ की विश्व समुदाय से बहुत उम्मीदें हैं। किन्तु उनकी अपेक्षा सहारे की नहीं, साथ की है। वे वैश्विक विकास के लाभार्थी नहीं, उसके भागीदार बनना चाहते हैं।

हमें donor–recipient की सोच से आगे बढ़कर, equal पार्टनर्स के रूप में काम करना होगा। उनके पास-पास नहीं, साथ-साथ चलना होगा। साझेदारी को dependency के बजाय, dignity से जोड़ना होगा। इन प्रयासों से हम भावी पीढ़ियों के सतत विकास की मजबूत नींव रख सकेंगे।

Friends,

अंतरराष्ट्रीय साझेदारियाँ और वैश्विक एकजुटता तभी सार्थक बन सकती हैं, जब हम साझा चुनौतियों का मिलकर समाधान करें। भारत का दृढ विश्वास है कि विश्व के विभिन्न हिस्सों में चल रहे तनावों और युद्धों का स्थायी समाधान dialogue, diplomacy और अंतरराष्ट्रीय सहयोग के मार्ग से ही संभव है।

हम west asia में शांति प्रयासों में हुई प्रगति का स्वागत करते हैं। इस संघर्ष से west asia में हमारे मित्र देशों को जान-माल का नुकसान झेलना पड़ा है। होर्मुज़ स्ट्रेट में maritime ट्रेड में आई बाधा के कारण पूरे विश्व की अर्थव्यवस्था को नुकसान पहुंचा। भारत के कई civilians को जान गंवानी पड़ी। Global maritime ट्रेड के माध्यम से सभी देशों को आपस में जोड़ने वाले नाविकों की सुरक्षा हमारा दायित्व है। हमें यह सुनिश्चित करना होगा कि समुद्री मार्ग सुरक्षित रहें, और Seafarers बिना भय के अपना कार्य कर सकें।

Friends,

भारत इन विषयों पर सभी पार्टनर्स के साथ मिलकर काम करने के लिए पूरी तरह से तैयार है।

बहुत-बहुत धन्यवाद।