ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ଆଇପିଓ ଯୋଜନା ଆଗାମୀ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଇସିଜିସିର ଅଣ୍ଡରରାଇଟିଂ କ୍ଷମତାକୁ ୮୮,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ାଇବା ସହିତ ୫.୨୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଅତିରିକ୍ତ ରପ୍ତାନି ନିମନ୍ତେ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବ
୨.୬ ଲକ୍ଷ ଔପଚାରିକ ନିଯୁକ୍ତି ସହ ୫୯ ଲକ୍ଷ ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟିରେ ହେବ ସହାୟକ
ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ହେବ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ରପ୍ତାନି ସଂକ୍ରାନ୍ତ ଯୋଜନା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଅଂଶବିଶେଷ ସ୍ବରୂପ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି
୩୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈଦେଶିକ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତି (୨୦୧୫-୨୦)ର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ
ସମସ୍ତ ବକେୟା ପରିଶୋଧ ନିମନ୍ତେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୧ରେ ୫୬,୦୨୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ଜାରି
୨୦୨୧-୨୨ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ୧୨,୪୫୪ କୋଟି ଟଙ୍କା ଅନୁମୋଦିତ ପରିମାଣ ସହିତ ରପ୍ତାନି ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ଏବଂ ଟିକସ ଛାଡ଼ ସୁବିଧା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ
ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଏବଂ ରପ୍ତାନିକାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଏଫଟିଏ ଉପଯୋଗ ଲାଗି ସାର୍ଟିଫିକେଟ ଅଫ୍ ଅରିଜିନ୍ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଡିଜିଟାଲ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସୁବିଧା
ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକୁ ରପ୍ତାନି କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଆଯାଉଛି
ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଏବଂ ନିବେଶ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଗରେ ବିଦେଶରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ଦୂତାବାସଗୁଡ଼ିକର ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ବୃଦ୍ଧି

ମାନନୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ବରେ ସରକାର ରପ୍ତାନି କ୍ଷେତ୍ରର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଲାଗି ଏକାଧିକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କ୍ରମରେ, ସରକାର ଆଜି ଇସିଜିସି ଲିମିଟେଡରେ ୪,୪୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛନ୍ତି। ଇସିଜିସି ପୂର୍ବରୁ ଏକ୍ସପୋର୍ଟ କ୍ରେଡିଟ୍ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି କର୍ପୋରେସନ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ୍ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା। ଆସନ୍ତା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୨୧-୨୨ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ଠାରୁ ୨୦୨୫-୨୦୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇସିଜିସି ଲିମିଟେଡରେ ଏହି ଅର୍ଥ ନିବେଶ କରାଯିବ। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପବ୍ଲିକ ଅଫରିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ଇସିଜିସିର ଲିଷ୍ଟିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ତାଳମେଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଲାଗି କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରୟାସ ସହ ଅନୁମୋଦିତ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ଅଧିକ ରପ୍ତାନିକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ଲାଗି ଇସିଜିସିର ଅଣ୍ଡର ରାଇଟିଂ କ୍ଷମତାକୁ ବଢ଼ାଇବ।

ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ କାରଣରୁ ବିଦେଶୀ କ୍ରେତାମାନେ ଅର୍ଥ ପଇଠ ନକରିବା ବିପଦ ରହିଥାଏ। ଏହାର ମୁକାବିଲା ଲାଗି ରପ୍ତାନିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଋଣ ବୀମା ସେବା ଯୋଗାଇ ଦେଇ ରପ୍ତାନିର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ନିମନ୍ତେ, 1957ରେ କମ୍ପାନୀ ଆଇନ ଅଧୀନରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଇସିଜିସି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା। ରପ୍ତାନି ଋଣଗ୍ରହିତାମାନଙ୍କୁ ରପ୍ତାନି ଋଣ ଯୋଗାଇ ଦେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହିଥିବା ବିପଦର ମୁକାବିଲା ନିମନ୍ତେ ଏହା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ବୀମା ଯୋଗାଇ ଦେଇଥାଏ। ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନିର ପ୍ରଗତି ଏବଂ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ନିମନ୍ତେ ଇସିଜିସି ନିଜର ଅଭିଜ୍ଞତା, ବିଶେଷଜ୍ଞତା, ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନି ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକ ସହାୟତା ଦେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ।

ଶ୍ରମ ପ୍ରଧାନ କ୍ଷେତ୍ରର ରପ୍ତାନିକୁ ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଇ ଦେବା ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ରପ୍ତାନିକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ନିମନ୍ତେ ସେମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣ ଯୋଗାଇ ଦେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇସିଜିସି ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ।  ଇସିଜିସିରେ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ଫଳରେ ରପ୍ତାନି ଆଧାରିତ ଉଦ୍ୟୋଗ ବିଶେଷ କରି ଶ୍ରମ ପ୍ରଧାନ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସହାୟତା ପାଇଁ ଏହାର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ଅନୁମୋଦିତ ପୁଞ୍ଜି କିସ୍ତି ଆକାରରେ ବିନିଯୋଗ କରାଯିବ ଯାହାକି ଏହାର ଅଣ୍ଡରରାଇଟ୍ ବିପତ୍ତି ପରିଚାଳନା କ୍ଷମତାକୁ ୮୮,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରିବ। ଯାହାଫଳରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଆଗାମୀ ୫ ବର୍ଷର ଅବଧି କାଳରେ ଏହା ୫.୨୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଅତିରିକ୍ତ ରପ୍ତାନିକୁ ସମର୍ଥନ ଲାଗି ଏହା ସୁବିଧା ଯୋଗାଇ ପାରିବ।

ଏହାବ୍ୟତୀତ ବିଶ୍ବ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ‘ଏକ୍ସପୋର୍ଟ ଟୁ ଜବ୍ସ’ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୫.୨୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ରପ୍ତାନି ଫଳରେ ୨.୬ ଲକ୍ଷ ଔପଚାରିକ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେବ। ଅଧିକନ୍ତୁ, ଉଭୟ ଔପଚାରିକ ଏବଂ ଅନୌପଚାରିକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମିଶାଇ ୫୯ ଲକ୍ଷ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହେବ ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

 

ଇସିଜିସି- ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଦର୍ଶନ

  • ଭାରତର ରପ୍ତାନି ଋଣ ବୀମା ବଜାରରେ ପ୍ରାୟ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ ବଜାର ଅଂଶଧନ ସହିତ ଇସିଜିସି ଏହି ବଜାରରେ ଅଗ୍ରଣୀ ସ୍ଥାନ ହାସଲ କରିଛି।
  • ୨୦୨୦-୨୧ରେ ଇସିଜିସି ୬.୦୨ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ରପ୍ତାନିକୁ ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଇଥିଲା, ଯାହାକି ଭାରତର ମୋଟ୍ ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନିର ପ୍ରାୟ ୨୮ ପ୍ରତିଶତ।
  • ୩୧/୩/୨୦୨୧ ସୁଦ୍ଧା ୭୩୭୨ ଜଣ ବିଶିଷ୍ଟ ରପ୍ତାନିକାରୀ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ରପ୍ତାନି ଋଣ ବୀମା ଅଧୀନରେ ୯,୫୩୫ ଜଣ ରପ୍ତାନିକାରୀ ଲାଭବାନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୯୭ ପ୍ରତିଶତ କ୍ଷୁଦ୍ର ରପ୍ତାନିକାରୀ।
  • ମୋଟ ୨୨ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ (୧୨ଟି ସରକାରୀ ଏବଂ ୧୦ଟି ଘରୋଇ ବ୍ୟାଙ୍କ) ଦ୍ବାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ମୋଟ୍ ଆବଣ୍ଟିତ ରପ୍ତାନି ଋଣ ମଧ୍ୟରୁ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଋଣକୁ ଇସିଜିସି ବୀମା ଯୋଗାଇ ଦେଇଥାଏ।
  • ଇସିଜିସି ନିକଟରେ ୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ବିଦେଶୀ କ୍ରେତା ମାନଙ୍କର ଏକ ଡାଟାବେସ ରହିଛି।
  • ବିଗତ ଦଶନ୍ଧିରେ ୭,୫୦୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଦାବିର ସମାଧାନ କରାଯାଇଛି।
  • ଆଫ୍ରିକୀୟ ବଜାରରେ ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନିକାରୀମାନଙ୍କୁ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇ ଦେବା ଲାଗି ଆଫ୍ରିକା ଟ୍ରେଡ୍ ଇନ୍ସ୍ୟୁରାନ୍ସ (ଏଟିଆଇ)ରେ ଏହା ୧୧.୭ ମିଲିୟନ ଡଲାରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ନିବେଶ କରିଛି।
  • ଇସିଜିସି କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଲାଭ କରିଛି ଏବଂ ଗତ ୨୦ ବର୍ଷ ଧରି ସରକାରଙ୍କୁ ଲାଭାଂଶ ପ୍ରଦାନ କରି ଆସୁଛି।

 

ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବିଭିନ୍ନ ରପ୍ତାନି ସଂକ୍ରାନ୍ତ ଯୋଜନା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହାତକୁ ନିଆଯାଇଛି

  1. କୋଭିଡ-୧୯ ମହାମାରୀ ପରିସ୍ଥିତି କାରଣରୁ ୩୦-୦୯-୨୦୨୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈଦେଶିକ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତିକୁ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରାଯାଇଥିଲା।
  2. କୋଭିଡ-୧୯ କାଳରେ ଆର୍ଥିକ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇ ଦେବା ଲାଗି ସମସ୍ତ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟ ଆଧାରିତ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ସମସ୍ତ ବକେୟା ଅର୍ଥ ପରିଶୋଧ ନିମନ୍ତେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୧ରେ ୫୬,୦୨୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ଜାରି କରାଯାଇଛି
  3. ନୂଆ ଯୋଜନା ରପ୍ତାନି ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ଏବଂ ଟିକସ ଛାଡ଼ ସୁବିଧା (ଆରଓଡିଟିଇପି) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଛି। ଏଥିପାଇଁ ୨୦୨୧-୨୨ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ୧୨,୪୫୪ କୋଟି ଟଙ୍କା ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଛି।
  4. ଟିକସ/ଶୁଳ୍କ/କର ପରିଶୋଧ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଡବ୍ଲୁଟିଓ ଅନୁକୂଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯାହାକି କେନ୍ଦ୍ର, ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଶୋଧ କରାଯାଉ ନାହିଁ।
  5. ଆରଓଏସସିଟିଏଲ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ କେନ୍ଦ୍ର/ରାଜ୍ୟ ଟିକସ ଛାଡ଼ ଜରିଆରେ  ବୟନଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ଏବେ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।
  6. ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଏବଂ ରପ୍ତାନିକାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଏଫଟିଏ ଉପଯୋଗ ଲାଗି ସାର୍ଟିଫିକେଟ ଅଫ୍ ଅରିଜିନ୍ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଡିଜିଟାଲ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସୁବିଧା।
  7. କୃଷି, ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି, ପଶୁପାଳନ, ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କ୍ଷେତ୍ର ସଂକ୍ରାନ୍ତ କୃଷି ରପ୍ତାନିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ନିମନ୍ତେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ରପ୍ତାନି ନୀତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଉଛି।
  8. ୧୨ଟି ଚାମ୍ପିଅନ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଛି ସେବା ରପ୍ତାନିର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଏବଂ ବିବିଧିକରଣ କରାଯାଉଛି
  9. ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାରେ ରପ୍ତାନି ସମ୍ଭାବନା ରହିଥିବା ଉତ୍ପାଦକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା, ଏସବୁ ଉତ୍ପାଦର ରପ୍ତାନି କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହିଥିବା ବାଧା ଦୂର କରିବା ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି ନିମନ୍ତେ ସ୍ଥାନୀୟ ରପ୍ତାନି/ଉତ୍ପାଦନକୁ ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଇ ଦେବା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାକୁ ରପ୍ତାନି କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି।

10. ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଏବଂ ନିବେଶ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଗରେ ବିଦେଶରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ଦୂତାବାସଗୁଡ଼ିକର ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

11. ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ରର ସହାୟତା ପଦକ୍ଷେପ ଜରିଆରେ ଘରୋଇ ଉଦ୍ୟୋଗ ମାନଙ୍କୁ କୋଭିଡ ମହାମାରୀ ସମୟରେ ସହାୟତା ଲାଗି ପ୍ୟାକେଜ୍ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ବିଶେଷ କରି ରପ୍ତାନିରେ ଏକ ବୃହତ ଭାଗ ରହିଥିବା ଏମଏସଏମଇକୁ ଏଥିରେ ଅଗ୍ରାଧିକାର ଦିଆଯାଇଛି।

12. ବାଣିଜ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ବିପଣନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ନିମନ୍ତେ ରପ୍ତାନି ଯୋଜନା ପାଇଁ ବାଣିଜ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି (ଟିଆଇଇଏସ), ମାର୍କେଟ ଆକ୍ସେସ ଇନିସିଏଟିଭ (ଏମଏଆଇ) ଯୋଜନା ଏବଂ ପରିବହନ ଏବଂ ବିପଣନ ସହାୟତା (ଟିଏମଏ) ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଛି।

Explore More
ଶ୍ରୀରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ମନ୍ଦିର ଧ୍ଵଜାରୋହଣ ସମାରୋହରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ

ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଭିଭାଷଣ

ଶ୍ରୀରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ମନ୍ଦିର ଧ୍ଵଜାରୋହଣ ସମାରୋହରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ
India’s Defence Exports Explode: ₹40,000 Crore Milestone Signals a New Manufacturing Era

Media Coverage

India’s Defence Exports Explode: ₹40,000 Crore Milestone Signals a New Manufacturing Era
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Text of PM’s remarks during inauguration of Swaminarayan Hindu Temple in Paris
September 06, 2026

पूज्य महंत स्वामी, फ्रांस सरकार के सम्मानित प्रतिनिधिगण, उपस्थित अतिथिगण, इंडियन कम्युनिटी के मेरे साथी, देश दुनिया से जुड़े सभी हरि भक्त, देवियों और सज्जनों, जय स्वामीनारायण!

आज फ्रांस की राजधानी पेरिस में भव्य स्वामीनारायण मंदिर का लोकार्पण हो रहा है। यह लोकार्पण भारत और फ्रांस के सांस्कृतिक संबंधों का नया युग स्तंभ है। पूज्य संत जनों और सनातन परंपरा के श्रेष्ठ जनों के आशीर्वाद के साथ आज इस लोकार्पण का मंच ‘वसुधैव कुटुम्बकम’ के भाव का मंच बन गया है। भगवान स्वामीनारायण की कृपा और हमारे संतों का स्नेह, संतों का आशीर्वाद, मेरा सौभाग्य है कि मुझे ऐसे पुण्य अवसरों से जुड़ने का अवसर हमेशा मिलता रहता है। आज भी मैं भले ही पेरिस में आप सबके बीच उपस्थित नहीं हूं, लेकिन मन से और हृदय से, मैं स्वयं को आपके बीच ही अनुभव कर रहा हूं।

साथियों,

आज इस अवसर पर मैं परम पूज्य प्रमुख स्वामी जी महाराज का भी श्रद्धापूर्वक स्मरण करता हूं। प्राचीन काल में भारत का जो सांस्कृतिक आध्यात्मिक वैभव था, उन्होंने उसके पुनर्जागरण का एक अभियान शुरू किया था। आज उसका प्रकाश यूरोप समेत पूरी दुनिया में फैल रहा है। 2024 में अबू धाबी में भव्य मंदिर का लोकार्पण हुआ था। आज वहां हजारों लोग दर्शन करने जाते हैं और अब यहां पेरिस में स्वामीनारायण मंदिर का निर्माण सृजन की यह निरंतरता, यह संतों की संकल्प शक्ति का ही प्रमाण है। मैं पुनीत कार्य के लिए पूज्य महंत स्वामी का आभार प्रकट करता हूं, मैं उनके चरणों में प्रणाम करता हूं। मैं BAPS स्वामीनारायण संस्था को और करोड़ों हरि भक्तों को इस अवसर पर हृदय की गहराई से बधाई देता हूं।

साथियों,

BAPS के माध्यम से जब अलग-अलग देश में मंदिरों की प्राण प्रतिष्ठा होती है, तो वहां भारत के प्राचीन विचार और मानवीय मूल्य भी साथ-साथ ही जाते हैं और भारत का विचार कहता है ‘समानं मनः सह चित्तमेषाम्’ अर्थात हमारे मन समान हो, हमारे हृदय साथ जुड़े। इसलिए आज जब फ्रांस में इतना भव्य मंदिर बनकर तैयार हुआ है, यह फ्रांस की विविधता को तो समृद्ध करेगा ही, इससे भारत और फ्रांस के सांस्कृतिक संबंधों को भी ऊर्जा मिलेगी।

साथियों,

बीते वर्षों में भारत और फ्रांस के संबंध नई ऊंचाइयों तक पहुंचे हैं। मेरे मित्र, प्रेसिडेंट मैक्रों के साथ मिलकर दोनों देश एक Special Global Strategic Partnership बना रहे हैं। Technology, AI और Defence से लेकर Space और Climate Action तक हम एक नई गति और नई ऊर्जा के साथ मिलकर के आगे बढ़ रहे हैं। हम 2026 को India-France Year of Innovation के रूप में भी सेलिब्रेट कर रहे हैं। भारत-फ्रांस की ये Strategic Partnership इसलिए भी खास है, क्योंकि ये हमारे पुराने सांस्कृतिक-राजनैतिक सम्बन्धों की मजबूत बुनियाद पर टिकी है। इतिहास गवाह है, फ्रांस में भारतीय सैनिकों के बलिदान का इतिहास आज भी मन-मंदिर में जीवित है। भाषा से जुड़े विषयों में रुचि रखने वाले लोग यह भी जानते हैं कि फ्रेंच स्कॉलर्स ने संस्कृत को लोकप्रिय बनाने में कितनी अहम भूमिका निभाई है। रामकृष्ण परमहंस और स्वामी विवेकानंद पर रोमाँ रोलाँ की की लेखनी हमारी सोसाइटीज़ को और करीब लाई है। पेरिस से पुडुचेरी के अरबिंदो आश्रम तक 'The mother' की spiritual journey, उसने कितने ही भारतीय और फ्रेंच साधकों को inspire किया है।

साथियों,

दशकों पहले श्रील प्रभुपाद स्वामी भी फ्रांस आए थे। इस्कॉन के जरिए भारत फ्रांस के बीच आध्यात्मिक सम्बन्धों का नया अध्याय उन्होंने शुरू किया था। आज योग भी भारत-फ्रांस के people to people कनेक्ट का एक माध्यम बन चुका है। 'इंटरनेशनल योगा डे' पर एफिल टॉवर के सामने से आने वाली तस्वीरें फ्रांस में योग की लोकप्रियता का उदाहरण बनती हैं और अब BAPS के इस भव्य मंदिर के जरिए, हमारे उन सांस्कृतिक सम्बन्धों में एक नया अध्याय जुड़ रहा है।

साथियों,

इन दिनों, भारत फ्रांस Joint Ventures की संभावनाओं पर बातें होती हैं। स्वामीनारायण मंदिर ने इस संभावना में भी एक नया आयाम जोड़ा है। यह मंदिर 'मेड इन इंडिया' है और 'बिल्ट इन फ्रांस' है। इसके काफी पत्थरों को भारत में तराशा गया है। भारत की प्राचीन प्रतिभा यहाँ फ्रांस में आधुनिक इंजीनियरिंग से आकर जुड़ चुकी है। पेरिस में इस भव्य मंदिर ने आकार लिया है। इसलिए, मैं आशा करता हूँ, यह मंदिर सदियों तक भारत और फ्रांस के बीच सहयोग और संभावनाओं का भी प्रतीक बनकर उभरेगा।

साथियों,

स्वामीनारायण मंदिर हमेशा से भक्ति के साथ-साथ सेवा का माध्यम भी रहे हैं। मुझे बताया गया है, यह मंदिर भी सेवा प्रकल्पों का वैसा ही केंद्र बनेगा। मुझे विश्वास है कि यहाँ से भारतीय संस्कृति के जो स्वर निकलेंगे, उनका लाभ पूरे यूरोप में लोगों को मिलेगा। भविष्य में मुझे जब भी समय मिलेगा, मैं इस मंदिर में दर्शन करने का प्रयास अवश्य करूंगा। इन्हीं शब्दों के साथ, एक बार फिर आज के इस लोकार्पण समारोह में सम्मिलित सभी अतिथिगणों को, सभी परिवारों को, सभी हरि भक्तों को और पूरी Indian Diaspora को मेरी ओर से इस शुभारंभ पर्व की ढेरों शुभकामनाएं!

बहुत-बहुत धन्यवाद!

मर्सी बोकू!

जय स्वामीनारायण!