ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନ. ସି. ଆର. ଅଞ୍ଚଳରେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଗମନାଗମନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ଦୁଇ ବର୍ଷିଆ ଯୋଜନାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଯୋଜନାକୁ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (ଏମ୍. ଓ. ଏଚ୍. ୟୁ. ଏ.) ଅଧୀନରେ ଥିବା ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀ କ୍ଷେତ୍ର ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ (ଏନ୍. ସି. ଆର୍. ପି. ବି.) ମାଧ୍ୟମରେ ଅର୍ଥ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ ଏବଂ ସଡ଼କ ପରିବହନ ଏବଂ ରାଜପଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (ଏମ୍. ଓ. ଆର୍. ଟି. ଏଚ୍.) ଏବଂ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ବାଷ୍ପ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (ଏମ୍. ଓ. ପି. ଏନ୍. ଜି.) ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ। ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଯଥା ଦିଲ୍ଲୀ, ହରିୟାଣା, ରାଜସ୍ଥାନ ଏବଂ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ସହଯୋଗରେ ଏହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଠାରୁ ୫୦୪୧ କୋଟି ଟଙ୍କା ଏବଂ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଟିକସ ରିହାତି ସମେତ ମୋଟ ୯୫୮୫ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟୟ ସହିତ, ଏହି ଯୋଜନା ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନସିଆର ଅଞ୍ଚଳରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଟ୍ରକ୍ ଏବଂ ବସ୍ ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ଯେଉଁମାନେ ବିଏସ-୪ କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ନିର୍ଗମନ ନିୟମ ପାଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଏସ-୬ କିମ୍ବା କଠୋର ନିର୍ଗମନ-ଅନୁପାଳନକାରୀ ଯାନ କିମ୍ବା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯାନ (ଇଭି) ସହିତ ବଦଳାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ସ୍ୱଚ୍ଛ ପରିବହନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରି, ଏହି ଯୋଜନା ଯାନବାହନ ନିର୍ଗମନକୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ହ୍ରାସ କରିବ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନସିଆର ଅଞ୍ଚଳରେ ବାୟୁର ଗୁଣବତ୍ତାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନସିଆରରେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏକ ଗୁରୁତର ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ ରହିଛି, ବିଶେଷ କରି ଶୀତ ଋତୁରେ। ଅଟୋମୋଟିଭ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଆସୋସିଏସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (ଏ. ଆର୍. ଏ. ଆଇ.) ଏବଂ ଦି ଏନର୍ଜି ଆଣ୍ଡ ରିସୋର୍ସେସ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ (ଟି. ଇ. ଆର୍. ଆଇ.) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ "ଏନ. ସି. ଆର୍. ରେ ପାର୍ଟିକୁଲେଟ୍ ମ୍ୟାଟର୍ (ପି. ଏମ୍. ୨.୫ ଏବଂ ପି. ଏମ୍. ୧୦) ର ଉତ୍ସ ଆବଣ୍ଟନ" ର ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୮ରେ ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନ. ସି. ଆର୍. ରେ ପରିବହନ କ୍ଷେତ୍ର ପି. ଏମ୍. ୨.୫ର ୧୪%, କାର୍ବନ ମନୋକ୍ସାଇଡ୍ (ସି. ଓ.) ର ୪୦% ଏବଂ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ (ଏନ୍. ଓ. ଏକ୍ସ.) ନିର୍ଗମନର ୬୩% ଯୋଗଦାନ କରିଥାଏ। ପରିବହନ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ମୋଟ ଯାନବାହାନର ମାତ୍ର ୩% ସହିତ ଟ୍ରକ୍ ଏବଂ ବସ୍ ପିଏମ ୨.୫ ନିର୍ଗମନର ୩୬% ପାଇଁ ଦାୟୀ। ଏହା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରି-ବି.ଏସ୍. ଭାରି ଯାନ ୧୪ଟି ବି. ଏସ୍.-୬ ଯାନ ଅନୁରୂପ ନିର୍ଗତ କରିଥାଏ। ଏପରିକି ଏକ ବିଏସ୍-୪ ଯାନ ବିଏସ୍-୬ ତୁଳନାରେ ୨.୭ ଗୁଣ ଅଧିକ ନିର୍ଗମନ କରିଥାଏ। ତେଣୁ, ନୂତନ ଯାନବାହନ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ଏହି ଯୋଜନା ଦ୍ୱାରା ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନସିଆର (ଦିଲ୍ଲୀ, ହରିୟାଣା, ରାଜସ୍ଥାନ ଏବଂ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶକୁ ନେଇ ଗଠିତ) ର ପାଖାପାଖି ୨.୦୭ ଲକ୍ଷ (୧.୯୧ ଲକ୍ଷ ଟ୍ରକ ଏବଂ ୧୬,୩୨୯ ବସ୍) ମାଲିକ ଉପକୃତ ହେବେ।
ବିଏସ୍-୩ କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ଯାନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ, ପଞ୍ଜୀକୃତ ଯାନ ସ୍କ୍ରାପିଂ ସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍କ୍ରାପିଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହୋଇଥିବାବେଳେ ବିଏସ୍-୪ ଯାନଗୁଡିକ ଅଣ-ଏନସିଏପି ସହର/ସହରରେ ଏନସିଆର ବାହାରେ ସ୍କ୍ରାପ କିମ୍ବା ବିକ୍ରି ହୋଇପାରେ । ତା 'ପରେ ମାଲିକମାନେ ଏନ୍. ସି. ଆର୍. ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବି. ଏସ୍.-୬ କିମ୍ବା କଠୋର ନିୟମ ଅନୁପାଳନକାରୀ କିମ୍ବା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯାନ କ୍ରୟ ଏବଂ ପଞ୍ଜିକରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତେବେ ଦିଲ୍ଲୀରେ, ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ କିଣାଯାଇଥିବା ହାଲୁକା ଯାନ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେତେବେଳେ କି ବସ୍ କେବଳ ବିଏସ-୬ ସିଏନଜି କିମ୍ବା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ସରକାରୀ ଯାନଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ଯୋଜନାରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି।
ଏହି ଯୋଜନାରେ ମିଳୁଥିବା ଲାଭ:
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଋଣ ଉପରେ ୫% ସୁଧ ରିହାତି, ଯାନ ବର୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ୪୮୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାସିକ ଇନ୍ଧନ ଭାଉଚର୍ ଏବଂ ଇ. ଭି. କ୍ରୟ କିମ୍ବା ଜମା କାରବାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇଁ ଏକକାଳୀନ ଲାଭ ପ୍ରଦାନ କରିବେ।
ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପଞ୍ଜୀକରଣ ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ କରିବେ ଏବଂ ୧୦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନୂତନ ଯାନ ପାଇଁ ୧୦୦% ଏବଂ ବ୍ୟବହୃତ ଯାନ ପାଇଁ ୫୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋଟର ଯାନ ଟିକସ ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରିବେ। ଏହି ଯୋଜନାରେ ଭାଗ ନେଉଥିବା ପୁରୁଣା ଯାନଗୁଡ଼ିକର ବକେୟା ଦେୟ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଛାଡ଼ କରିବେ।
ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ଅଟୋ ଓଇଏମ୍. ମାନେ ଏକ୍ସ-ସୋରୁମ୍ ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ୮% ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରିବେ।
ଏକ ସମନ୍ୱିତ ପୋର୍ଟାଲ ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଡିଜିଟାଲ ହେବ, ଯାହା ବାସ୍ତବ ସମୟ ଯୋଗ୍ୟତା ଯାଞ୍ଚ, ସ୍ୱୟଂକ୍ରିୟ ସୁଧ ସହାୟତା ଦାବି, ମାସିକ ଇନ୍ଧନ ଭାଉଚର୍ କ୍ରେଡିଟ୍ ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ ଫଳାଫଳ ଉପରେ ନଜର ରଖିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବ। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ନୂତନ ଯାନ ପଞ୍ଜିକରଣ ତାରିଖ ଠାରୁ ୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରହିବ, ଯାହା ଦୁଇ ବର୍ଷର ପଞ୍ଜୀକରଣ ୱିଣ୍ଡୋ ବାହାରେ ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଭାବ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବ।
ଏହି ଯୋଜନାର ତଦାରଖ କ୍ୟାବିନେଟ ସଚିବଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ଏକ କ୍ଷମତାପ୍ରାପ୍ତ କମିଟି ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ, ଯେଉଁଥିରେ ନୀତି ଆୟୋଗର ସି. ଇଓ, ଗୃହ ନିର୍ମାଣ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳ, ସଡକ ପରିବହନ ଓ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ, ପେଟ୍ରାଲିୟମ ପ୍ରାକୃତି ବାଷ୍ପ, ଡିଏଫ୍ଏସ୍, ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ଏନସିଆର ର ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ସଦସ୍ୟ ଥିବାବେଳେ ଜାତୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡର ସଦସ୍ୟ ସଚିବ ଏହାର ସଦସ୍ୟ ସଂଯୋଜକ ରହିବେ । ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରରେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ/ଜିଲ୍ଲା ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟମାନେ ଏହି ଯୋଜନାର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଏବଂ ତଦାରଖ କରିବେ।
The Union Cabinet has approved a scheme that will work towards reducing pollution in the Delhi-NCR region and promote cleaner mobility. The scheme will improve air quality, support sustainable transport and benefit vehicle owners. https://t.co/KFBmkJiIWY
— Narendra Modi (@narendramodi) June 3, 2026
