PM Modi appreciates dedication and perseverance shown by the nation’s healthcare workers, frontline workers and administrators during these difficult times
All the officials have a very important role in the war against Corona like a field commander: PM Modi
Work is being done rapidly to install oxygen plants in hospitals in every district of the country through PM CARES Fund: PM Modi
Continuous efforts are being made to increase the supply of Corona vaccine on a very large scale: PM Modi

સાથીઓ,

આપ સૌએ કોરોનાના બીજા વેવ સામે પહેલાંની સરખામણીએ ઘણો પરિશ્રમ કર્યો છે અને સતત કરી રહ્યા છો. તમારામાંથી કેટલાય લોકો એવા છે કે જેઓ પોતે કોરોના પોઝિટિવ હોવા છતાં પોતાના જિલ્લાઓમાં સ્થિતિ સંભાળવા માટે સતત કામ કરતાં રહ્યા છો. તેનાથી જિલ્લામાં અન્ય લોકોના ઉત્સાહમાં પણ વધારો થયો અને તમારામાંથી પ્રેરણા પણ મળી છે. ઘણા લોકો એવા છે કે જેઓ કેટ-કેટલાય દિવસો સુધી પોતાના ઘરે નહોતા જઈ શક્યા, પોતાના ઘરના લોકોને નહોતા મળી શક્યા. કેટલાય લોકોએ પોતાના પરિવારના મહત્વપૂર્ણ સભ્યો, પોતાના આત્મજનોને ગુમાવ્યા પણ છે. આ મુશ્કેલ સમયની વચ્ચે પણ તમે તમારા કર્તવ્યને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી છે. અત્યારે તમારામાંથી કેટલાય સાથીઓ સાથે તેમના અનુભવો સાંભળવાનો અવસર મને મળ્યો છે. આમ તો મારી સામે ઘણા લોકો છે. તો દરેક સાથે તો વાત કરવાનું શક્ય નથી બની શક્યું. પરંતુ દરેકની પાસે કઈં ને કઈં નવું હતું. કઈં ને કઈં નવીન હતું. અને પોતાની રીતે રસ્તાઓ શોધ્યા હતા. અને સફળતા માટે આ જ સૌથી મોટું કામ હોય છે કે તમે મૂળભૂત વિચારોને કેટલા સ્થાનિક બનાવીને સ્થાપિત કરીને તેનો ઉપયોગ કરો છો. કેટલાય સારા ઇનોવેટિવ રહ્યા છે. જે લોકોને આજે વાત કરવાનો અવસર નથી મળ્યો, તેમની પાસે પણ ઘણું બધુ હશે કહેવા માટે. મારો આપ સૌને આગ્રહ છે કે તમે કોઈપણ સંકોચ રાખ્યા વિના તમને લાગે છે કે જે વસ્તુ તમે સારી કરી છે, સરસ રીતે કરી છે, તે મને જરૂરથી લખીને મોકલી આપો. મારા સુધી પહોંચાડો. અને હું તેનો અન્ય જિલ્લાઓમાં ઉપયોગ કઈ રીતે કરી શકાય તેની જરૂરથી ચિંતા કરીશ. કારણ કે તમારી મહેનત તમારા નવાચાર તે દેશના પણ કામમાં આવવા જોઈએ. અને મને વિશ્વાસ છે કે આજે જેટલી વાતો મારી સામે આવી છે એવી બીજી ઘણી બધી વાતો છે. જે આપણને કામમાં આવશે. અને એટલા માટે હું તમારી રાહ જોઈશ કે તમે તમારી કેટલીક વસ્તુઓ વિષે જરૂરથી મને મેસેજ કરીને મારી સાથે વહેંચો. તમારા દરેક પ્રયાસની હું ખૂબ ખૂબ પ્રશંસા કરું છું, સરાહના કરું છું.

સાથીઓ,

આપણાં દેશમાં જેટલા જિલ્લાઓ છે, તેટલા જ જુદા જુદા પડકારો પણ છે. એક રીતે દરેક જિલ્લાના પોતાના જુદા જ પડકારો છે. તમે તમારા જિલ્લાના પડકારોને બહુ સારી રીતે સમજો છો. અને એટલા માટે જ્યારે તમારો જિલ્લો જીતે છે, તો તેનો અર્થ છે દેશ જીતે છે. જ્યારે તમારો જિલ્લો કોરોનાને હરાવે છે, તો દેશ કોરોનાને હરાવે છે. એટલા માટે જિલ્લાઓનો મિજાજ ગામડે ગામડે એ સંદેશ પહોંચે કે મારુ ગામ હું કોરોના મુક્ત રાખીશ, મારા ગામમાં હું કોરોનાને પ્રવેશ નહિ કરવા દઉં. એવો ગામના લોકો સંકલ્પ લે અને ગામના લોકો જે રીતે વ્યવસ્થા કરે છે, હું તો આશ્ચર્યચકિત હતો ગઈ વખતે જ્યારે આ સમયગાળો ચાલતો હતો અને ખબર નહોતી કે આ સ્થિતિમાં શું કરવાનું છે તેમ છતાં આપણે ગામડાઓમાં કૃષિ ક્ષેત્ર માટે કોઈ લોકડાઉન નહોતું લગાવ્યું. અને મજાની વાત એ છે કે ખેતરોમાં ગામના લોકો કામ કરતાં હતા તો ખેતરોમાં પણ સામાજિક અંતર જાળવીને ખેતીનું કામ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. ગઈ વખતે તમને યાદ હશે એટલે કે આપણાં ગામડાઓ કેટલા ઝડપથી સંદેશને પકડી પણ લે છે અને પોતાની જરૂરિયાત અનુસાર તેને આધુનિક બનાવીને પાક્કો પણ કરી લે છે. ગામડાઓની આ તાકાત છે, મેં જોયું છે કે આજે પણ કેટલાય ગામડાઓએ પોતાને ત્યાં આવવા જવાનું બધુ બહુ સારી રીતે વ્યવસ્થિત રાખ્યું છે. ગામની જરૂરિયાત માટે એક અથવા બે લોકો બહાર જાય છે. વસ્તુઓ લઈને આવે છે. ગામમાં વહેંચી દે છે. અને ગામમાં કોઈ મહેમાન પણ આવે તો તેને પહેલા બહાર રાખવામાં આવે છે. ગામની પોતાની એક તાકાત હોય છે. તે તાકાતનો પોતાનો એક ઉપયોગ હોય છે. અને હું સાથીઓ એ કહેવા માંગુ છું કે કોરોના વિરુદ્ધ આ યુદ્ધમાં આપ તમામ લોકો એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકામાં છો. તમે એક રીતે આ યુદ્ધ ક્ષેત્રના સેનાપતિ છો. જેમ કે કોઈપણ યુદ્ધમાં થતું હોય છે કે ક્ષેત્ર સેનાપતિ મોટી યોજનાને મૂર્તરૂપ આપે છે, જમીન ઉપર તે યુદ્ધ ળડે છે, પરિસ્થિતિ મુજબ તે નિર્ણય લે છે. આપ સૌ ભારતની આ લડાઈના મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર સેનાપતિના રૂપમાં આજે નેતૃત્વ સંભાળી રહ્યા છો અને આ વાયરસ વિરુદ્ધ આપણાં હથિયારો કયા છે? આપણાં હથિયારો છે – સ્થાનિક કન્ટેનમેન્ટ ઝોન, આક્રમક પરીક્ષણ અને લોકો સુધી સાચી અને સંપૂર્ણ જાણકારી. દવાખાનાઓમાં કેટલી પથારીઓ ઉપલબ્ધ છે, ક્યાં ઉપલબ્ધ છે, એ જાણકારી સરળતાથી ઉપલબ્ધ થઈ જવા પર લોકોને સુવિધા ખૂબ વધે છે. એ જ રીતે, કાળા બજારી ઉપર નિયંત્રણ લદાય, આવા લોકો ઉપર કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે અથવા આગળની હરોળના કાર્યકરોનો જુસ્સો જાળવી રાખીને તેમને ગતિશીલ કરવાનું કામ હોય, એક ક્ષેત્ર સેનાપતિના રૂપમાં તમારા પ્રયાસ, સેનાપતિના રૂપમાં તમારા પ્રયાસ સંપૂર્ણ જિલ્લાને મજબૂતી આપે છે. આગળની હરોળના કર્મચારીઓને તમારા વર્તન અને કાર્યો વડે હંમેશા પ્રેરણા મળે છે. તેનાથી તેમનો ભરોસો હજી વધારે વધી જાય છે. હું તમને બીજી પણ એક વાત કહેવા માંગુ છું. એટલા માટે જો તમને ક્યાંય લાગે છે કે સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવેલ નીતિમાં જિલ્લા સ્તર પર કોઈ નવીનીકરણ કરવાની જરૂર છે, તે નવીનીકરણ વડે નીતિને તાકાત મળશે, તો મારી તમને ખુલ્લી છૂટ છે. તેને જરૂરથી કરો. જો આ નવીનીકરણ તમારા જિલ્લાની સ્થાનિક જરૂરિયાતો માટે અનુકૂળ છે, તો તેને તે જ રીતે કરો. જો તમને લાગે છે કે તમે જે નવીનીકરણ કર્યું છે તે સંપૂર્ણ પ્રદેશ માટે અથવા સંપૂર્ણ દેશ માટે લાભકારી છે તો તેને સરકાર સુધી પણ જરૂર પહોંચાડો. જો તમને તમારા અનુભવો વડે ઝડપથી બદલાતી પરિસ્થિતિઓ અનુસાર નીતિઓમાં કોઈપણ પ્રકારના સુધારા કરવાની જરૂરિયાત લાગતી હોય તો તેનો પણ પ્રતિભાવ જરૂર પહોંચાડો, કોઈપણ પ્રકારના સંકોચ વિના પહોંચાડો. કારણ કે આ લડાઈ એવી છે કે આપણે સૌ સાથે મળીને વિચારીએ, સૌ સાથે મળીને નવી નવી વસ્તુઓ લાવીશું ત્યારે જઈને આપણે કરી શકીશું.

સાથીઓ,

તમારા જિલ્લાની સફળતા બાકી જિલ્લાઓ માટે એક ઉદાહરણ બની શકે છે, તેમને પણ મદદ કરી શકે છે. કોરોના સામે લડવા માટે જે પણ સર્વશ્રેષ્ઠ પ્રવૃત્તિઓ છે તેમને પણ આપણે સ્વીકાર કરીને ચાલવાનું છે. તમારા ઘણા બધા સાથીઓ એવા જિલ્લાઓમાં હશે કે જ્યાં કોરોનાનો ચેપ ટોચ પર પહોંચ્યા પછી હવે ઓછો થઈ રહ્યો હશે. તમારા ઘણા સાથીઓ એવા જિલ્લાઓમાં હશે કે જ્યાં કોરોનાનો ચેપ તેમના અનુભવોમાંથી શીખીને તમે તમારા જિલ્લાઓમાં તમારી વ્યૂહરચનાને હજી વધારે મજબૂત કરતાં રહેશો તો કોરોના વિરુદ્ધની લડાઈ વધારે સરળ બની જશે.

સાથીઓ,

અત્યારના સમયમાં કેટલાય રાજ્યોમાં ચેપના આંકડા ઓછા થઈ રહ્યા છે. કેટલાય રાજ્યોમાં વધી પણ રહ્યા છે. સાથીઓ, ઓછા થઈ રહેલા આંકડાઓની વચ્ચે આપણે વધારે સાવચેત રહેવાની જરૂર છે. વિતેલા એક વર્ષમાં લગભગ લગભગ દરેક બેઠકમાં મારો એ જ આગ્રહ રહ્યો છે કે આપણી લડાઈ એક એક જીવન બચાવવાની છે. એક એક જીવન બચાવવાની છે. આપણી જવાબદારી ચેપને ફેલાતો રોકવાની પણ છે અને એ ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે આપણી પાસે ચેપના સ્તરની સાચી જાણકારી હશે. પરીક્ષણ, દેખરેખ, એકાંતવાસ, સારવાર અને કોવિડ માટે યોગ્ય વર્તન, તેની ઉપર સતત ભાર મૂકતા રહેવું જરૂરી છે. કોરોનાના આ બીજા વેવમાં અત્યારે ગ્રામીણ અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં આપણે ખૂબ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. તેમાં ફિલ્ડમાં વિતાવવામાં આવેલ આપ સૌનો અનુભવ અને તમારી કુશળતા એ ખૂબ જ કામમાં આવવાના છે.

આપણે ગામડે ગામડામાં જાગૃતિ પણ વધારવાની છે અને તેમને કોવિડના ઈલાજની સુવિધાઓથી પણ જોડવાના છે. વધી રહેલા કેસો અને સંસાધનોની મર્યાદાઓની વચ્ચે, અને સંસાધનોની મર્યાદાઓની વચ્ચે, લોકોની અપેક્ષાઓને યોગ્ય સમાધાન આપવું એ આપણી સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે. બધા જ પડકારોની વચ્ચે સમાજના સૌથી નીચલા છેડા ઉપર ઉભેલા વ્યક્તિનો ચહેરો ધ્યાનમાં રાખીને આપણે કામ કરવાનું છે. તેનું કષ્ટ દૂર થાય, તેને મદદ મળે – આપણે એવી વ્યવસ્થાઓને વધારે મજબૂત કરવાની છે. આ બહુ મોટા વર્ગ સુધી જ્યારે વહીવટનો એક પણ વ્યક્તિ પહોંચે છે અથવા તેની સાથે સંપર્ક કરે છે, તેની વાત સાંભળે છે તો તેનાથી બહુ મોટો વિશ્વાસ જાગે છે. બીમારી સામે લડવાની તેની તાકાત અનેકગણી વધી જાય છે. જેમ કે આપણે જોઈએ છીએ કે જ્યારે એકાંતવાસમાં રહી રહેલા પરિવારો પાસે વહીવટના લોકો ઑક્સીમીટર લઈને જાય છે, દવાઓ લઈને જાય છે, તેના ખબર અંતર પૂછે છે તો તે પરિવારને તાકાત મળે છે કે આપણે એકલા નથી.

સાથીઓ,

કોવિડ સિવાય તમારે તમારા જિલ્લાના દરેક નાગરિકની ‘જીવન જીવવાની સરળતા’નું પણ ધ્યાન રાખવાનું છે. આપણે ચેપને પણ રોકવાનો છે અને દૈનિક જીવન સાથે જોડાયેલ જરૂરી પુરવઠાને પણ વિના અવરોધ ચલાવતા રહેવાનું છે. એટલા માટે સ્થાનિક સ્તર પર કન્ટેનમેન્ટ માટે જે પણ માર્ગદર્શિકાઓ જાહેર કરવામાં આવી છે, તેમનું પાલન કરાવતી વખતે આ બાબત ઉપર પણ ધ્યાન આપવાનું છે કે ગરીબને તકલીફ ઓછામાં ઓછી પડે. કોઈપણ નાગરિકને મુશ્કેલી ના આવે.

સાથીઓ,

પીએમ કેરના માધ્યમથી દેશના દરેક જિલ્લાના દવાખાનાઓમાં ઑક્સીજન પ્લાન્ટ લગાવવા ઉપર ઝડપથી કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે. કેટલાય દવાખાનાઓમાં આ પ્લાન્ટ કાર્યાન્વિત પણ થઈ ચૂક્યા છે. જેમ કે હમણાં આપણે ચંડીગઢને સાંભળ્યું. કેટલો ફાયદો તેમને. અને એટલા માટે તમને મારો આગ્રહ છે કે જે પણ જિલ્લાઓને આ પ્લાન્ટ ફાળવવામાં આવનાર છે ત્યાં આગળ દરેક જરૂરી તૈયારી પહેલેથી જ પૂરી થવા ઉપર ઑક્સીજન પ્લાન્ટ વધારે ઝડપથી સેટ અપ થઈ શકશે. દવાખાનાઓમાં ઑક્સીજન મોનીટરીંગ કમિટી જેટલું સારું કામ કરશે તેટલો જ ઑક્સીજનનો સાચો ઉપયોગ થઈ શકશે.

સાથીઓ,

રસીકરણ એ કોવિડ સામેની લડાઈમાં એક સશક્ત માધ્યમ છે. એટલા માટે તેની સાથે સંકળાયેલ દરેક ભ્રમને આપણે સાથે મળીને તેને નિરસ્ત કરવાના છે. કોરોનાની રસીનો પુરવઠો બહુ મોટા પાયા પર વધારવાના સતત પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. રસીકરણને લઈને વ્યવસ્થાઓ અને પ્રક્રિયાઓને આરોગ્ય મંત્રાલય સતત સ્ટ્રીમલાઇન કરી રહ્યું છે. પ્રયાસ એ છે કે આગામી 15 દિવસનું આયોજન રાજ્યોને અગાઉથી મળી જાય. તેનાથી તમને પણ જાણ રહેશે કે જિલ્લામાં કેટલા લોકો માટે રસી ઉપલબ્ધ થવા જઈ રહી છે અને તમારે કઈ રીતે તૈયારી કરવાની છે. રસીનો બગાડ થતો અટકાવવા માટે જિલ્લા સ્તર પર યોગ્ય વ્યવસ્થાપનની ભૂમિકા વિષે પણ તમે ખૂબ સારી રીતે જાણો જ છો. તમારા સહયોગ વડે રસીનો બગાડ સંપૂર્ણ રીતે અટકી શકે તેમ છે. એટલું જ નહિ મહત્તમ ઉપયોગ કરવાની દિશામાં આપણે સફળતાપૂર્વક આગળ વધી શકીએ છીએ.

સાથીઓ,

આ સમય એક વહીવટી અધિકારીની સાથે સાથે જ એક માનવ સંસાધન અને લોજિસ્ટિક મેનેજરના રૂપમાં પણ તમારી ભૂમિકાની પરીક્ષા લઈ રહ્યો છે. આરોગ્ય સાથે જોડાયેલ પુરવઠો જ નહિ પરંતુ તમારા જિલ્લાઓમાં અન્ય જરૂરી પુરવઠો પણ પૂરતા પ્રમાણમાં હોય, તમારા જિલ્લામાં અન્ય સામગ્રીનો જથ્થો પણ જરૂરી પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ હોય, તે ખૂબ જરૂરી છે. વરસાદની ઋતુમાં આપણે સૌ જાણીએ છીએ કે તમે જે રોજબરોજના સરકારના કામોમાં જોડાયેલા રહો છો પરંતુ જેવો જૂન મહિનો સામે આવવાનો ચાલુ થાય છે તમારું ધ્યાન હવામાન, વરસાદ શું થઈ શકે છે, શું કરું, તેની ઉપર જવા લાગે છે. તેમાં તમારે ખાસ્સું ધ્યાન આપવું પાડે છે. અને આ વખતે પણ વરસાદ હવે શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે. તો સ્વાભાવિક છે કે તમારે વરસાદની ઋતુના જે પડકારો છે, જે વધારાનો તમારી ઉપર બોજ પણ હોય છે. જવાબદારી પણ હોય છે અને એટલા માટે તમારે ખૂબ ઝડપથી તમારી જરૂરિયાતોની માપણી કરવાની છે અને જરૂરી વ્યવસ્થા કરવાની છે. હવે ઘણી વાર ભારે વરસાદના કારણે વીજળી જતી રહે છે. અને ક્યાંક દવાખાનામાં વીજળી જતી રહી તો બહુ મોટું સંકટ આવી જશે એવા સમયમાં. તો આ વસ્તુઓ આપણે અત્યારથી વિચારવાની રહેશે. પડકારો મોટા છે પરંતુ આપણો જુસ્સો પણ તેના કરતાં વધુ મોટો છે, અને આપણો પ્રતિભાવ ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ.. એવો હોવો જ જોઈએ. આ જ ઉત્સાહ અને સંકલ્પ સાથે, આ જ ઈરાદા અને સંકલ્પ વડે આપણે દેશને આ સંકટમાંથી બહાર કાઢીશું. અત્યારે કોરોના વિરુદ્ધ તમને જે અનુભવો મળશે, તે ભવિષ્યમાં પણ તમારા પણ અને દેશના પણ કામમાં બહુ આવવાના છે. આ અનુભવોને સાચી રીતે ઉપયોગમાં લઈને તમે આગળ પણ દેશની બહુ મોટી સેવ કરી શકો છો. મને વિશ્વાસ છે કે તમારા સહયોગ દ્વારા, તમારા કુશળ નેતૃત્વ દ્વારા, તમારા કુશળ વહીવટ દ્વારા ભારત કોરોના વિરુદ્ધ પોતાની આ લડાઈમાં મજબૂતીપૂર્વક આગળ વધશે. મને ખુશી છે કે આજે જે જે રાજ્યો આ બેઠકમાં ઉપસ્થિત છે તેમના તમામ માનનીય મુખ્યમંત્રીઓએ પણ સમય કાઢ્યો. જ્યારે કાર્યક્રમનું આયોજન કરી રહ્યા હતા તો લાગી રહ્યું હતું કે મુખ્યમંત્રીઓનો સમય આમાં વ્યસ્ત કરવાની જરૂર નથી. કારણ કે જિલ્લાના લોકો સાથે વાત કરવાની હતી, તેઓ તો જાણતા જ હતા. પરંતુ તેમ છતાં આ વિષયની ગંભીરતાને લઈને મુખ્યમંત્રીઓ પણ આમાં જોડાયા છે. તે ખૂબ જ સ્વાગતોચિત પગલું છે. હું તમામ આદરણીય મુખ્યમંત્રીઓનો પણ હ્રદયપૂર્વક આભાર વ્યક્ત કરું છું. અને મુખ્યમંત્રીજીના માર્ગદર્શનમાં તમારા જિલ્લાની બધી ટીમો એક વિશ્વાસ સાથે, સંકલ્પ સાથે એક એક ગામડાને કોરોનાથી બચાવવાનું છે. આ મંત્રને લઈને તમે આગળ વધો. અને ઝડપથી સાજા થવાનો દર વધે, ઝડપથી નેગેટિવ કેસોની સંખ્યા વધે, ઝડપથી ટેસ્ટ વધારે થાય. આ બધી જ બાબતો ઉપર ભાર મૂકીને આપણે સફળતાની દિશામાં એક પણ પ્રયાસ છોડીને નહીં, એક પણ પ્રયોગ છોડીએ નહિ. મને વિશ્વાસ છે કે જે તમારી પાસેથી સાંભળ્યું છે તેમાં એક આત્મવિશ્વાસ પણ છે, અનુભવ પણ છે, નવી નવી રીત ભાતો પણ છે. આ બધી જ વસ્તુઓ પોતાનામાં જ એક બહુ મોટો વિશ્વાસ ઉત્પન્ન કરે છે. હું ફરી એકવાર આપ સૌનો ખૂબ ખૂબ આભાર પ્રગટ કરું છું. અને બહુ મોટું કામ છે. ફિલ્ડમાં રહેવાનું છે, તમારા સ્વાસ્થ્યનું પણ જરૂરથી ધ્યાન રાખજો. તમારા પરિવારજનોના સ્વાસ્થ્યનું પણ ધ્યાન રાખજો. અને તમે જે ક્ષેત્રને સંભાળી રહ્યા છો, ત્યાં એક એક નાગરિકના સ્વાસ્થ્યને જાળવી રાખવામાં તમારું નેતૃત્વ કામમાં આવે, એ જ અપેક્ષા સાથે ખૂબ ખૂબ આભાર, ખૂબ ખૂબ શુભકામનાઓ!

Explore More
શ્રી રામ જન્મભૂમિ મંદિર ધ્વજારોહણ ઉત્સવ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ

લોકપ્રિય ભાષણો

શ્રી રામ જન્મભૂમિ મંદિર ધ્વજારોહણ ઉત્સવ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
Govt directs faster processing of city gas projects, hikes commercial LPG allocation to ease supply stress

Media Coverage

Govt directs faster processing of city gas projects, hikes commercial LPG allocation to ease supply stress
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
This is the New India that leaves no stone unturned for development: PM Modi
March 23, 2026
Today, India is moving forward with a new confidence; Now India faces challenges head-on: PM
From the Gulf to the Global West and from the Global South to neighbouring countries, India is a trusted partner for all: PM
What gets measured gets improved and ultimately gets transformed: PM
This is the new India, It is leaving no stone unturned for development: PM

नमस्कार!

पिछले कुछ समय में मुझे एक-दो बार टीवी9 भारतवर्ष देखने का मौका मिला है। नॉर्मली भी युद्धों और मिसाइलों पर आपका बहुत फोकस होता है और आजकल तो आपको कंटेंट की ओवरफीडिंग हो रही है। बड़े-बड़े देश टीवी9 को इतना सारा कंटेंट देने पर तुले हुए हैं, लेकिन On a Serious Note, आज विश्व जिन गंभीर परिस्थितियों से गुजर रहा है, वो अभूतपूर्व है और बेहद गंभीर है। और इन स्थितियों के बीच, आज टीवी-9 नेटवर्क ने विचारों का एक बेहद महत्वपूर्ण मंच बनाया है। आज इस समिट में आप सभी India and the world, इस विषय पर चर्चा कर रहे हैं। मैं आप सबको बधाई देता हूं। इस समिट के लिए अपनी शुभकामनाएं देता हूं। सभी अतिथियों का अभिनंदन करता हूं।

साथियों,

आज जब दुनिया, conflicts के कारण उलझी हुई है, जब इन conflicts के दुष्प्रभाव पूरी दुनिया पर दिख रहे हैं, तब India and the world की बात करना बहुत ही प्रासंगिक है। भारत आज वो देश है, जिसकी अर्थव्यवस्था तेजी से आगे बढ़ रही है। 2014 के पहले की स्थितियों को पीछे छोड़कर के आज भारत एक नए आत्मविश्वास के साथ आगे बढ़ रहा है। अब भारत चुनौतियों को टालता नहीं है बल्कि चुनौतियों से टकराता है। आप बीते 5-6 साल में देखिए, कोरोना की महामारी के बाद चुनौतियां एक के बाद एक बढ़ती ही गई हैं। ऐसा कोई साल नहीं है, जिसने भारत की, भारतीयों की परीक्षा न ली हो। लेकिन 140 करोड़ देशवासियों के एकजुट प्रयास से भारत हर आपदा का सामना करते हुए आगे बढ़ रहा है। इस समय युद्ध की परिस्थितियों में भी भारत की नीति और रणनीति देखकर, भारत का सामर्थ्य देखकर दुनिया के अनेकों देश हैरान हैं। हमारे यहां कहावत है, सांच को आंच नहीं। 28 फरवरी से दुनिया में जो उथल-पुथल मची है, इन कठोर विपरीत परिस्थितियों में भी भारत प्रगति के, विकास के, विश्वास के संकल्प के साथ आगे बढ़ रहा है। इन 23 दिनों में भारत ने अपनी Relationship Building Capacity दिखाई है, Decision Making Capacity दिखाई है और Crisis Management Capacity दिखाई है।

साथियों,

आज जब दुनिया इतने सारे खेमों में बंटी हुई है, भारत ने अभूतपूर्व और अकल्पनीय bridges बनाए हैं। Gulf से लेकर Global West तक, Global South से लेकर पड़ोसी देशों तक भारत सभी का trusted partner है। कुछ लोग पूछते हैं, हम किसके साथ हैं? तो उनको मेरा जवाब यही है कि हम भारत के साथ हैं, हम भारत के हितों के साथ हैं, शांति के साथ हैं, संवाद के साथ हैं।

साथियों,

संकट के इसी समय में जब global supply chains डगमगा रही हैं, भारत ने diversification और resilience का मॉडल पेश किया है। Energy हो, fertilizers हों या essential goods अपने नागरिकों को कम से कम परेशानी हो, इसके लिए भारत ने निरंतर प्रयास किया है और आज भी कर रहे है।

साथियों,

जब राष्ट्रनीति ही राजनीति का मुख्य आधार हो, तब देश का भविष्य सर्वोपरि होता है। लेकिन जब राजनीति में व्यक्तिगत स्वार्थ हावी हो जाता है, तब लोग देश के फ्यूचर के बजाय अपने फ्यूचर के बारे में सोचते हैं। आप ज़रा याद कीजिए 2004 से 2010 के बीच क्या हुआ था? तब कांग्रेस सरकार के समय पेट्रोल-डीजल और गैस की कीमतों का संकट आया था और तब कांग्रेस ने देश की नहीं बल्कि अपनी सत्ता की चिंता की। उस वक्त कांग्रेस ने एक लाख अड़तालीस हज़ार करोड़ रुपए के ऑयल बॉन्ड जारी किए थे और प्रधानमंत्री मनमोहन सिंह जी ने खुद कहा था कि वो आने वाली पीढ़ी पर कर्ज का बोझ डाल रहे हैं। यह जानते हुए भी कि ऑयल बॉन्ड का फैसला गलत है, जो रिमोट कंट्रोल से सरकार चला रहे थे, उन लोगों ने अपनी सत्ता बचाने के लिए यह गलत निर्णय किया क्योंकि जवाबदेही उस समय नहीं होनी थी, उस बॉन्ड पर री-पेमेंट 2020 के बाद होनी थी।

साथियों,

बीते 5-6 वर्षों में हमारी सरकार ने कांग्रेस सरकार के उस पाप को धोने का काम किया है, और इस धुलाई का खर्चा कम नहीं आया है, ऐसी लाँड्री आपने देखी नहीं होगी। 1 लाख 48 हज़ार करोड़ रुपए की जगह, देश को 3 लाख करोड़ रुपए से अधिक की पेमेंट करनी पड़ी क्योंकि इसमें ब्याज भी जुड़ गया था। यानी हमने करीब-करीब दोगुनी राशि चुकाने के लिए मजबूर हुए। आजकल कांग्रेस के जो नेता बयानों की मिसाइलें दाग रहे हैं, मिसाइल आई तो टीवी9 को मजा आएगा, उनकी इस विषय का जिक्र आते ही बोलती बंद हो जाती है।

साथियों,

पश्चिम एशिया में बनी परिस्थितियों पर मैंने आज लोकसभा में अपना वक्तव्य दिया है। दुनिया में जहां भी युद्ध हो रहे हैं, वो भारत की सीमा से दूर हैं। लेकिन आज की व्यवस्थाओं में कोई भी देश युद्धों से दुष्प्रभाव से दूर रहे, ऐसा संभव नहीं होता। अनेक देशों में तो स्थिति बहुत गंभीर हो चुकी है। और इन हालातों में हम देख रहे हैं कि राजनीतिक स्वार्थ से भरे कुछ लोग, कुछ दल, संकट के इस समय में भी अपने लिए राजनीतिक अवसर खोज रहे हैं। इसलिए मैं टीवी9 के मंच से फिर कहूंगा, यह समय संयम का है, संवेदनशीलता का है। हमने कोरोना महासंकट के दौरान भी देखा है, जब देशवासी एकजुट होकर संकट का सामना करते हैं, तो कितने सार्थक परिणाम आते हैं। इसी भाव के साथ हमें इस युद्ध से बनी परिस्थितियों का सामना करना है।

साथियों,

दुनिया की हर उथल-पुथल के बीच, भारत ने अपनी प्रगति की गति को भी बनाए रखा है। अगर मैं 28 फरवरी को युद्ध शुरू होने के बाद, बीते 23 दिनों का ही ब्यौरा दूं, तो पूरब से पश्चिम तक, उत्तर से दक्षिण तक देश में हजारों करोड़ के डेवलपमेंट प्रोजेक्ट्स का काम हुआ है। दिल्ली मेट्रो रेल के महत्वपूर्ण कॉरिडोर्स का लोकार्पण, सिलचर का हाई स्पीड कॉरिडोर का शिलान्यास, कोटा में नए एयरपोर्ट का शिलान्यास, मदुरै एयरपोर्ट को इंटरनेशनल एयरपोर्ट का दर्जा देना, ऐसे अनेक काम बीते 23 दिनों में ही हुए हैं। बीते एक महीने के दौरान ही औद्योगिक विकास को गति देने के लिए भव्य स्कीम को मंजूरी दी गई है। इसके तहत देशभर में 100 plug-and-play industrial parks विकसित किए जाएंगे। देश में Small Hydro Power Development Scheme को भी हरी झंडी दी गई है। इससे आने वाले वर्षों में 1,500 मेगावाट नई hydro power capacity जोड़ी जाएगी। इसी दौरान जल जीवन मिशन को साल 2028 तक बढ़ाने का निर्णय लिया गया है। किसानों के हित में भी अनेक बड़े निर्णय लिए गए हैं। बीते एक महीने में ही पीएम किसान सम्मान निधि के तहत 18 हजार करोड़ रुपए से अधिक सीधे किसानों के खातों में ट्रांसफर किए गए हैं। और जो हमारे MSMEs हैं, जो हमारे निर्यातक हैं, उनके लिए भी करीब 500 करोड़ रुपए के राहत पैकेज की भी घोषणा की गई है। यह सारे कदम इस बात का प्रमाण हैं कि विकसित भारत बनाने के लिए देश कितनी तेज गति से काम कर रहा है।

साथियों,

Management की दुनिया में एक सिद्धांत कहा जाता है - What gets measured, gets managed. लेकिन मैं इसमें एक बात और जोड़ना चाहता हूं, What gets measured, gets improved और ultimately, gets transformed. क्योंकि आकलन जागरूकता पैदा करता है। आकलन जवाबदेही तय करता है और सबसे महत्वपूर्ण आकलन संभावनाओं को जन्म देता है।

साथियों,

अगर आप 2014 से पहले के 10-11 साल और 2014 के बाद के 10-11 साल का आप आकलन करेंगे, तो यही पाएंगे कि कैसे इसी सिद्धांत पर चलते हुए, भारत ने हर सेक्टर को Transform किया है। जैसे पहले हाईवे बनते थे, करीब 11-12 किलोमीटर प्रति दिन की रफ्तार से, आज भारत करीब 30 किलोमीटर प्रतिदिन की स्पीड से हाईवे बना रहा है। पहले पोर्ट्स पर शिप का Turnaround Time, 5-6 दिन का होता था। आज वही काम, करीब-करीब 2 दिन से भी कम समय में पूरा हो रहा है। पहले Startup Culture के बारे में चर्चा ही नहीं होती थी। 2014 से पहले, हमारे देश में 400-500 स्टार्ट अप्स ही थे। आज भारत में 2 लाख से ज्यादा रजिस्ट्रर्ड स्टार्ट अप्स हैं। पहले मेडिकल education में सीटें भी सीमित थीं, करीब 50-55 हजार MBBS seats थीं, आज यह बढ़कर सवा लाख से ज्यादा हो चुकी हैं। पहले देश के Banking system से भी करोड़ों लोग बाहर थे। देश में सिर्फ 25 करोड़ के आसपास ही बैंक account थे। वहीं जनधन योजना के माध्यम से 55 करोड़ से ज्यादा बैंक अकाउंट खुले हैं। पहले हमारे देश में airports की संख्या भी 70 से कम थी। आज एयरपोर्ट्स की संख्या भी बढ़कर 160 से ज्यादा हो चुकी है।

साथियों,

पहले भी योजनाएं तो बनती थीं, लेकिन आज फर्क है, आज परिणाम दिखते हैं। पहले गति धीमी थी, आज भारत fastrack पर है। पहले संभावनाएं भी अंधकार में थीं, आज संकल्प सिद्धियों में बदल रहे हैं। इसलिए दुनिया को भी यह संदेश मिल रहा है कि यह नया भारत है। यह अपने विकास के लिए कोई कोर-कसर बाकी नहीं छोड़ रहा है।

साथियों,

आज हमारा प्रयास है कि अतीत में विकास का जो असंतुलन पैदा हो गया था, उसको अवसरों में बदला जाए। अब जैसे हमारा पूर्वी भारत है। हमारा पूर्वी भारत संसाधनों से समृद्ध है, दशकों तक वहां जिन्होंने सरकारें चलाई हैं, उनकी उपेक्षा ने पूर्वी भारत के विकास पर ब्रेक लगा दी थी। अब हालात बदल रहे हैं। जिस असम में कभी गोलियों की आवाज सुनाई देती थी, आज वहां सेमीकंडक्टर यूनिट बन रही है। ओडिशा में सेमीकंडक्टर से लेकर पेट्रोकेमिकल्स तक अनेक नए-नए सेक्टर का विकास हो रहा है। जिस बिहार में 6-7 दशक में गंगा जी पर एक बड़ा पुल बन पाया था एक, उस बिहार में पिछले एक दशक में 5 से ज्यादा नए पुल बनाए गए हैं। यूपी में कभी कट्टा मैन्युफैक्चरिंग की कहानियां कही जाती थीं, आज यूपी, मोबाइल फोन मैन्युफैक्चरिंग में दुनिया में अपनी पहचान बना रहा है।

साथियों,

पूर्वी भारत का एक और बड़ा राज्य पश्चिम बंगाल है। पश्चिम बंगाल, एक समय में भारत के कल्चर, एजुकेशन, इंडस्ट्री और ट्रेड का हब होता था। बीते 11 वर्षों में केंद्र सरकार ने पश्चिम बंगाल के विकास के लिए बड़ी मात्रा में निवेश किया है। लेकिन दुर्भाग्य से, आज वहां एक ऐसी निर्मम सरकार है, जो विकास पर ब्रेक लगाकर बैठी है। TV9 बांग्ला के जो दर्शक हैं, वो जानते हैं कि बंगाल में आयुष्मान योजना पर निर्मम सरकार ने ब्रेक लगाया हुआ है। पीएम सूर्यघर मुफ्त बिजली योजना पर ब्रेक लगाया हुआ है। पीएम आवास योजना पर ब्रेक लगाया हुआ है। चाय बागान श्रमिकों के लिए शुरू हुई योजना के लिए ब्रेक लगाया हुआ है। यानी विकास और जनकल्याण से ज्यादा प्राथमिकता निर्मम सरकार अपने राजनीतिक स्वार्थ को दे रही है।

साथियों,

देश में इस तरह की राजनीति की शुरुआत जिस दल ने की है, वो अपने गुनाहों से बच नहीं सकती और वो पार्टी है - कांग्रेस। कांग्रेस पार्टी की राजनीति का एक ही लक्ष्य रहा है, किसी भी तरह विकास का विरोध और कांग्रेस यह तब से कर रही है, जब मैं गुजरात में था। गुजरात में वर्षों तक जनता ने हमें आशीर्वाद दिया, तो कांग्रेस ने उस जनादेश को स्वीकार नहीं किया। उन्होंने गुजरात की छवि पर सवाल उठाए, उसकी प्रगति को कटघरे में खड़ा किया और जब यही विश्वास पूरे देश में दिखाई दिया, तो कांग्रेस का विरोध भी रीजनल से नेशनल हो गया।

साथियों,

जब राजनीति में विरोध, विकास के विरोध में बदल जाए, जब आलोचना देश की उपलब्धियों पर सवाल उठाने लगे, तब यह सिर्फ सरकार का विरोध नहीं रह जाता, यह देश की प्रगति से असहज होने की मानसिकता बन जाती है। आज कांग्रेस इसी मानसिकता की गुलाम बन चुकी है। आज स्थिति यह है कि देश की हर सफलता पर प्रश्न उठाया जाता है, हर उपलब्धि में कमी खोजी जाती है और हर प्रयास के असफल होने की कामना की जाती है। कोविड के समय, देश ने अपनी वैक्सीन बनाई, तो कांग्रेस ने उस पर भी संदेह जताया। Make in India की बात हुई, तो कहा गया कि यह सफल नहीं होगा, बब्बर शेर कहकर इसका मजाक उड़ाया गया। जब देश में डिजिटल इंडिया अभियान शुरू हुआ, तो उसका मजाक उड़ाया गया। लेकिन हर बार यह कांग्रेस का दुर्भाग्य और देश का सौभाग्य रहा कि भारत ने हर चुनौती को सफलता में बदला। आज भारत दुनिया की सबसे बड़ी वैक्सीनेशन ड्राइव का उदाहरण है। भारत डिजिटल पेमेंट्स में दुनिया का अग्रणी देश है। भारत मैन्युफैक्चरिंग और स्टार्टअप्स में नई ऊंचाइयों को छू रहा है।

साथियों,

लोकतंत्र में विरोध जरूरी होता है। लेकिन विरोध और विद्वेष के बीच एक रेखा होती है। सरकार का विरोध करना लोकतांत्रिक अधिकार है। लेकिन देश को बदनाम करना, यह कांग्रेस की नीयत पर सवाल खड़ा करता है। जब विरोध इस स्तर तक पहुंच जाए कि देश की उपलब्धियां भी असहज करने लगें, तो यह राजनीति नहीं, यह दृष्टिकोण की समस्या है। अभी हमने ग्लोबल AI समिट में भी देखा है। जब पूरी दुनिया भारत में जुटी हुई थी, तो कांग्रेस के लोग कपड़े फाड़ने वहां पहुंच गए थे। इन लोगों को देश की इज्जत की कितनी परवाह है, यह इसी से पता चलता है। इसलिए आज आवश्यकता है कि देशहित को, दलहित से ऊपर रखा जाए क्योंकि अंत में राजनीति से ऊपर, राष्ट्र होता है, राष्ट्र का विकास होता है।

साथियों,

आज का यह दिन भी हमें यही प्रेरणा देता है। आज के ही दिन शहीद भगत सिंह, शहीद राजगुरु और शहीद सुखदेव ने देश के लिए सर्वोच्च बलिदान दिया था। आज ही, समाजवादी आंदोलन के प्रखर आदर्श डॉ. राम मनोहर लोहिया जी की जयंती भी है। यह वो प्रेरणाएं हैं, जिन्होंने देश को हमेशा स्व से ऊपर रखा है। देशहित को सबसे ऊपर रखने की यही प्रेरणा, भारत को विकसित भारत बनाएगी। यही प्रेरणा भारत को आत्मनिर्भर बनाएगी। मुझे पूरा विश्वास है कि टीवी9 की यह समिट भी भारत के आत्मविश्वास और दुनिया के भरोसे पर, भारतीयों पर जो भरोसा है, उस भरोसे को और सशक्त करेगी। आप सभी को मेरी तरफ से बहुत-बहुत शुभकामनाएं हैं और आपके बीच आने का अवसर दिया, आप सबसे मिलने का मौका लिया, इसलिए बहुत-बहुत धन्यवाद!

नमस्‍कार!