પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે ઉત્તરપ્રદેશનાં ગ્રેટર નોઇડામાં ઇન્ડિયા એક્સ્પો માર્ટમાં સેમિકોન ઇન્ડિયા 2024નું ઉદઘાટન કર્યું હતું. શ્રી મોદીએ આ પ્રસંગે પ્રદર્શિત થયેલા પ્રદર્શનનો શુભારંભ કરાવ્યો હતો. 11થી 13 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન યોજાનારી આ ત્રણ દિવસીય કોન્ફરન્સમાં ભારતની સેમિકન્ડક્ટર વ્યૂહરચના અને નીતિને પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે, જેમાં ભારતને સેમિકન્ડક્ટર્સ માટે વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનાવવાની કલ્પના કરવામાં આવી છે.
આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત જનમેદનીને સંબોધતા પ્રધાનમંત્રીએ સેમીના તમામ સભ્યોનો આભાર વ્યક્ત કરતાં કહ્યું હતું કે, વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ સાથે સંબંધિત એક કાર્યક્રમનું આયોજન કરનાર ભારત દુનિયાનો આઠમો દેશ છે. "ભારતમાં રહેવાનો આ યોગ્ય સમય છે. તમે યોગ્ય સમયે યોગ્ય સ્થાને છો" પીએમ મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, "21 મી સદીના ભારતમાં, ચિપ્સ ક્યારેય નીચે આવતી નથી." તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, આજનું ભારત દુનિયાને ખાતરી આપે છે કે, "જ્યારે ચિપ્સ બંધ થઈ જાય છે, ત્યારે તમે ભારત પર દાવ લગાવી શકો છો."
સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ અને ડાયોડ વચ્ચેના જોડાણ પર પ્રકાશ પાડતા પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, જ્યાં ઊર્જા માત્ર એક જ દિશામાંથી પસાર થાય છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે, ભારતનો સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ ખાસ ડાયોડ્સથી સજ્જ છે, જ્યાં ઊર્જા બંને દિશાઓમાં વહે છે. તેમણે સમજાવ્યું હતું કે, જ્યારે ઉદ્યોગો રોકાણ કરે છે અને મૂલ્યનું સર્જન કરે છે, ત્યારે બીજી તરફ સરકાર સ્થિર નીતિઓ અને વેપાર-વાણિજ્યમાં સરળતા પ્રદાન કરે છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે, ભારત સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગમાં ઉપયોગમાં લેવાતી ઇન્ટિગ્રેટેડ સર્કિટ સાથે સમાંતર સંકલિત ઇકોસિસ્ટમ ડ્રોઇંગ પ્રદાન કરે છે તથા ભારતના ડિઝાઇનર્સની બહુચર્ચિત પ્રતિભાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. ડિઝાઇનિંગની દુનિયામાં ભારતનું યોગદાન 20 ટકા છે અને તે સતત વધી રહ્યું છે તેની માહિતી આપતા પીએમ મોદીએ કહ્યું કે ભારત 85,000 ટેક્નિશિયન, એન્જિનિયર્સ અને આર એન્ડ ડી નિષ્ણાતોનું સેમિકન્ડક્ટર વર્કફોર્સ બનાવી રહ્યું છે. પ્રધાનમંત્રીએ અનુસંધન નેશનલ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનની પ્રથમ બેઠકને યાદ કરીને કહ્યું હતું કે, "ભારત તેના વિદ્યાર્થીઓ અને વ્યાવસાયિકોના ઉદ્યોગને તૈયાર કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે." આ સંસ્થાનો ઉદ્દેશ ભારતની સંશોધન પ્રણાલીને નવી દિશા અને ઊર્જા પ્રદાન કરવાનો છે. તેમણે 1 ટ્રિલિયન રૂપિયાના વિશેષ સંશોધન ભંડોળનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો.
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, આ પ્રકારની પહેલો વિજ્ઞાન ક્ષેત્રમાં સેમિકન્ડક્ટર અને નવીનતાઓનો વ્યાપ વધારવા માટે કટિબદ્ધ છે તથા સરકારે સેમિકન્ડક્ટર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભાર મૂક્યો હતો. વર્તમાન સુધારાવાદી સરકાર, દેશનો વધતો જતો ઉત્પાદનનો પાયો અને દેશનું મહત્વાકાંક્ષી બજાર કે જે ટેકનોલોજીકલ પ્રવાહોથી વાકેફ છે, ભારત ત્રિપરિમાણીય સત્તા ધરાવે છે એ બાબતનો ઉલ્લેખ કરતાં પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે, થ્રી-ડી પાવરનો આ આધાર અન્ય કોઈ જગ્યાએ શોધવો મુશ્કેલ છે.
ભારતના મહત્વાકાંક્ષી અને ટેક-લક્ષી સમાજની વિશિષ્ટતા પર પ્રકાશ પાડતા પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતમાં ચિપ્સનો અર્થ માત્ર ટેકનોલોજી પૂરતો મર્યાદિત નથી, પણ કરોડો નાગરિકોની આકાંક્ષાઓ પૂર્ણ કરવા માટેનું માધ્યમ છે. ભારત આ પ્રકારની ચિપ્સનો મોટો ઉપભોક્તા દેશ છે એ વાત પર ભાર મૂકતા પીએમ મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, તેના પર વિશ્વનું શ્રેષ્ઠ ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવામાં આવ્યું છે. પીએમ મોદીએ કહ્યું કે, "આ નાની ચિપ ભારતમાં છેવાડાના માઈલ સુધી ડિલિવરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે મોટા કામ કરી રહી છે." જ્યારે વિશ્વની સૌથી મજબૂત બેંકિંગ પ્રણાલીઓ પડી ભાંગી હતી, ત્યારે કોરોનાવાયરસ સંકટને યાદ કરીને શ્રી મોદીએ કહ્યું હતું કે, ભારતમાં બેંકો સતત ચાલી રહી છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે, "ભારતની યુપીઆઈ હોય, રૂપે કાર્ડ હોય, ડિજિ લોકર હોય કે ડિજિ યાત્રા હોય, અનેક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ ભારતના લોકોના રોજિંદા જીવનનો એક ભાગ બની ગયા છે." આત્મનિર્ભર બનવા માટે પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે, ભારત દરેક ક્ષેત્રમાં ઉત્પાદન વધારી રહ્યું છે, મોટા પાયે ગ્રીન ટ્રાન્ઝિશન કરી રહ્યું છે અને ડેટા સેન્ટર્સની માગમાં પણ વધારો થઈ રહ્યો છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, "ભારત વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગને આગળ વધારવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવશે."
પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે એક જૂની કહેવત છે - 'ચિપ્સને જ્યાં પણ પડી શકે ત્યાં પડવા દો', તેનો અર્થ એ છે કે જે પણ ચાલી રહ્યું છે... તેને આ રીતે જ આગળ વધવા દો પરંતુ આજનું યુવા અને મહત્વાકાંક્ષી ભારત આ ભાવનાને અનુસરતું નથી, તેમણે વધુમાં કહ્યું હતું કે, "ભારતનો નવો મંત્ર ભારતમાં ઉત્પાદિત ચિપ્સની સંખ્યામાં વધારો કરી રહ્યો છે." સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા અસંખ્ય પગલાઓ તરફ ધ્યાન દોરતા શ્રી મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, સરકાર સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન સુવિધાઓ સ્થાપિત કરવા માટે 50 ટકા નાણાકીય સહાય ઓફર કરી રહી છે, જેમાં રાજ્ય સરકારો પણ આ પ્રયાસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે. તેમણે કહ્યું હતું કે, આ નીતિઓને કારણે ભારતે ખૂબ જ ટૂંકા ગાળામાં 1.5 ટ્રિલિયન રૂપિયાથી વધુનું રોકાણ આકર્ષ્યું છે અને ઘણાં પ્રોજેક્ટ પાઇપલાઇનમાં છે. શ્રી મોદીએ સેમિકોન ઇન્ડિયા પ્રોગ્રામના વિસ્તૃત અભિગમ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જે ફ્રન્ટ-એન્ડ ફેબ્સ, ડિસ્પ્લે ફેબ્સ, સેમિકન્ડક્ટર પેકેજિંગ અને સપ્લાય ચેઇનના અન્ય મહત્વપૂર્ણ ઘટકો માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. તેમણે આ વર્ષે લાલ કિલ્લા પરથી જાહેરાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, "અમારું સ્વપ્ન એ છે કે વિશ્વના દરેક ઉપકરણમાં ભારતીય બનાવટની ચિપ હશે." તેમણે સેમિકન્ડક્ટર પાવરહાઉસ બનવા માટે જે કંઇ પણ કરવું પડે તે કરવાની ભારતની મહત્વાકાંક્ષાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.
પ્રધાનમંત્રીએ સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ માટે જરૂરી મહત્ત્વપૂર્ણ ખનીજોને સુરક્ષિત કરવા પર સરકારના ધ્યાન પર પણ ચર્ચા કરી હતી અને સ્થાનિક ઉત્પાદન અને વિદેશી સંપાદનને વેગ આપવા માટે તાજેતરમાં જાહેર કરાયેલા ક્રિટિકલ મિનરલ મિશનનો ઉલ્લેખ પણ કર્યો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત નિર્ણાયક ખનિજો માટે કસ્ટમ્સ ડ્યુટી છૂટ અને ખાણકામની હરાજી પર ઝડપથી કામ કરી રહ્યું છે. શ્રી મોદીએ આઈઆઈટીના સહયોગથી ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સ્પેસ સાયન્સિસમાં સેમિકન્ડક્ટર રિસર્ચ સેન્ટર સ્થાપિત કરવાની યોજના પણ રજૂ કરી હતી, જે આજની સાથે-સાથે આગામી પેઢીની ચિપ્સનું ઉત્પાદન પણ કરશે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જોડાણ વિશે વાત કરતાં પ્રધાનમંત્રીએ 'ઓઇલ ડિપ્લોમસી'ને યાદ કરી હતી અને કહ્યું હતું કે, અત્યારે દુનિયા 'સિલિકોન ડિપ્લોમસી'નાં યુગ તરફ આગેકૂચ કરી રહી છે. પ્રધાનમંત્રીએ માહિતી આપી હતી કે, ઇન્ડો-પેસિફિક ઇકોનોમિક ફ્રેમવર્કની સપ્લાય ચેઇન કાઉન્સિલનાં વાઇસ ચેરમેન તરીકે ભારતની પસંદગી કરવામાં આવી છે અને તે ક્વાડ સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય ચેઇન ઇનિશિયેટિવમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગીદાર છે. વધુમાં તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, જાપાન અને સિંગાપોર જેવા દેશો સાથે સમજૂતીઓ થઈ છે અને ભારત સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં અમેરિકા સાથેનો સહકાર વધુ ગાઢ બનાવી રહ્યું છે.
પ્રધાનમંત્રીએ સેમિકન્ડક્ટર્સ પર ભારતનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા પર સવાલ ઉઠાવનારા લોકોને ડિજિટલ ઇન્ડિયા મિશનની સફળતાનો અભ્યાસ કરવા પણ અપીલ કરી હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે, ડિજિટલ ઇન્ડિયા મિશનનો ઉદ્દેશ દેશને પારદર્શક, અસરકારક અને લિકેજમુક્ત શાસન પ્રદાન કરવાનો છે તથા તેની અનેકગણી અસર આજે અનુભવી શકાય છે. ડિજિટલ ઇન્ડિયાની સફળતા માટે પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતમાં મોબાઇલ હેન્ડસેટ અને ડેટાને પરવડે તેવા બનાવવા માટે જરૂરી સુધારા અને માળખાગત સુવિધાઓ શરૂ કરવામાં આવી છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે, ભારત એક દાયકા અગાઉ મોબાઇલ ફોનની સૌથી મોટી આયાતકારોમાંની એક હતી, ત્યારે અત્યારે તે મોબાઇલ ફોનનું વિશ્વનું બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક અને નિકાસકાર દેશ છે. તેમણે ભારતની ઝડપી પ્રગતિનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, ખાસ કરીને 5G હેન્ડસેટ માર્કેટમાં અને જણાવ્યું હતું કે, 5Gના રોલઆઉટના માત્ર બે વર્ષ પછી જ ભારત હવે વૈશ્વિક સ્તરે 5G હેન્ડસેટ માટે બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું બજાર બની ગયું છે.
ભારતના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રનું મૂલ્ય હવે 150 અબજ ડોલરથી વધુ છે, ત્યારે પ્રધાનમંત્રીએ આ દાયકાના અંત સુધીમાં દેશના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રને 500 અબજ ડોલર સુધી વધારવા અને 6 મિલિયન નોકરીઓનું સર્જન કરવા માટેના વિશાળ લક્ષ્યની રૂપરેખા આપી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે, આ વૃદ્ધિથી ભારતનાં સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રને સીધો લાભ થશે. અમારું લક્ષ્ય એ છે કે 100 ટકા ઇલેક્ટ્રોનિક ઉત્પાદન ભારતમાં થવું જોઈએ. ભારત સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સ અને ફિનિશ્ડ પ્રોડક્ટ પણ બનાવશે."
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, "ભારતની સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ માત્ર ભારતના પડકારો માટે જ નહીં, પણ વૈશ્વિક પડકારોનો પણ ઉકેલ છે." ડિઝાઇનના ક્ષેત્રમાંથી દોરીને, પ્રધાનમંત્રીએ એક રૂપકનો સંદર્ભ આપ્યો - 'નિષ્ફળતાનો સિંગલ પોઇન્ટ' અને સમજાવ્યું કે ડિઝાઇનના વિદ્યાર્થીઓને આ ખામીને ટાળવાનું શીખવવામાં આવે છે, જેનું મુખ્ય કારણ સિસ્ટમની માત્ર એક ઘટક પરની અવલંબન છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ સિદ્ધાંત સપ્લાય ચેનને સમાનરૂપે લાગુ પડે છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે, "તે કોવિડ હોય કે યુદ્ધ, સપ્લાય ચેઇનના વિક્ષેપોથી અસરગ્રસ્ત રહેવા માટે એક પણ ઉદ્યોગ નથી." સ્થિતિસ્થાપક પુરવઠા શ્રુંખલાના મહત્વ પર ભાર મૂકીને પ્રધાનમંત્રીએ તમામ ક્ષેત્રોમાં સ્થિતિસ્થાપકતાનું નિર્માણ કરવામાં ભારતની કેન્દ્રીય ભૂમિકા પર ગર્વ વ્યક્ત કર્યો હતો, જેણે સપ્લાય ચેઇનની સુરક્ષા માટે વૈશ્વિક મિશનમાં દેશને મુખ્ય ખેલાડી તરીકે સ્થાન આપ્યું હતું.
ટેકનોલોજી અને લોકતાંત્રિક મૂલ્યો વચ્ચેનાં સંબંધો વિશે વાત કરતાં પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે, જ્યારે ટેકનોલોજીને લોકતાંત્રિક મૂલ્યો સાથે જોડવામાં આવે છે, ત્યારે ટેકનોલોજીની સકારાત્મક શક્તિમાં વધારો થાય છે. તેમણે ચેતવણી પણ આપી હતી કે, તકનીકીમાંથી લોકશાહી મૂલ્યો પાછા ખેંચવાથી ઝડપી સમયમાં નુકસાન થાય છે. શ્રી મોદીએ કટોકટીના સમયે પણ કાર્યરત રહે તેવા વિશ્વના નિર્માણ પર ભારતનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની પુનઃપુષ્ટિ કરતાં કહ્યું હતું કે, "મોબાઇલ ઉત્પાદન હોય, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ હોય કે સેમિકન્ડક્ટર હોય, અમારું લક્ષ્ય સ્પષ્ટ છે – અમે એવા વિશ્વનું નિર્માણ કરવા ઇચ્છીએ છીએ, જે કટોકટીના સમયે અટકે નહીં કે થંભે નહીં, પણ આગળ વધતું રહે." સંબોધનના સમાપનમાં પ્રધાનમંત્રીએ વૈશ્વિક પ્રયાસોને મજબૂત કરવાની ભારતની ક્ષમતા પર વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો અને આ મિશન સાથે સંકળાયેલા તમામ હિતધારકોને શુભેચ્છાપાઠવી હતી.
ઉત્તરપ્રદેશનાં મુખ્યમંત્રી શ્રી યોગી આદિત્યનાથ, કેન્દ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજીનાં રાજ્ય કક્ષાનાં મંત્રી શ્રી જિતિન પ્રસાદ, સેમીનાં પ્રમુખ અને સીઇઓ શ્રી અજિત મનોચા, ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સનાં પ્રમુખ અને સીઇઓ ડૉ. રણધીર ઠાકુર, એનએક્સપી સેમિકન્ડક્ટર્સનાં સીઇઓ શ્રી કર્ટ સિવર્સ, રેનેસાસના સીઇઓ શ્રી હિદેતોશી શિબાતા અને આઇએમઇસીના સીઇઓ શ્રી લ્યુક વેન ડેન હોવ સહિત અનેક લોકો ઉપસ્થિત હતા.
પાશ્વભાગ
સેમિકન્ડક્ટર ડિઝાઇન, ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજી વિકાસ માટે ભારતને વૈશ્વિક કેન્દ્ર તરીકે સ્થાપિત કરવાનું પ્રધાનમંત્રીનું વિઝન રહ્યું છે. આ વિઝન હેઠળ સેમિકોન ઇન્ડિયા 2024નું આયોજન 11થી 13 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન થઈ રહ્યું છે, જેનો વિષય "શેપિંગ ધ સેમિકન્ડક્ટર ફ્યુચર" છે. આ ત્રણ દિવસીય સંમેલનમાં ભારતની સેમિકન્ડક્ટર વ્યૂહરચના અને નીતિ દર્શાવવામાં આવશે, જેમાં ભારતને સેમિકન્ડક્ટર્સ માટે વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનાવવાની કલ્પના કરવામાં આવી છે. તે વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર જાયન્ટ્સના ટોચના નેતૃત્વની ભાગીદારીનું સાક્ષી બનશે અને સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગના વૈશ્વિક નેતાઓ, કંપનીઓ અને નિષ્ણાતોને એકસાથે લાવશે. આ સંમેલનમાં 250થી વધુ એક્ઝિબિટર અને 150 સ્પીકર્સ ભાગ લઈ રહ્યા છે.
Click here to read full text speech
Today's India inspires confidence in the world... When the chips are down, you can bet on India! pic.twitter.com/KHMerOlN4P
— PMO India (@PMOIndia) September 11, 2024
India's semiconductor industry is equipped with special diodes... pic.twitter.com/I1DkJTc6Tq
— PMO India (@PMOIndia) September 11, 2024
The three-dimensional power that forms the foundation of India's semiconductor industry... pic.twitter.com/PHhESMcJhG
— PMO India (@PMOIndia) September 11, 2024
India is set to play a major role in driving the global semiconductor industry. pic.twitter.com/kNNzEHLnbu
— PMO India (@PMOIndia) September 11, 2024
We have taken numerous steps to advance semiconductor manufacturing. pic.twitter.com/cVKunWeTn3
— PMO India (@PMOIndia) September 11, 2024
An Indian-made chip in every device. pic.twitter.com/gs1ORrtoFX
— PMO India (@PMOIndia) September 11, 2024
