પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે ‘પરીક્ષા પે ચર્ચા 2.0’નાં ભાગ રૂપે નવી દિલ્હીનાં તાલકટોરા સ્ટેડિયમ ખાતે વિદ્યાર્થીઓ શિક્ષકો અને માતા-પિતા સાથે ચર્ચા કરી હતી. 90 મિનિટથી પણ વધુ સમય ચાલેલી આ ચર્ચા દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને માતા-પિતા હળવા થયેલા, હસતા અને વારંવાર પ્રધાનમંત્રીનાં અભિપ્રાયો અંગે પ્રશંસા કરતા જોવા મળ્યાં હતાં. પ્રધાનમંત્રીના વાર્તાલાપમાં રમૂજનો સ્પર્શ અને હાજરજવાબીપણાનો સમાવેશ થતો જોવા મળ્યો હતો. આ વર્ષે સમગ્ર ભારતમાંથી તથા વિદેશમાં રહેતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પણ સામેલ થયા હતા.
વાર્તાલાપની શરૂઆત કરતા તેમણે પરીક્ષા પે ચર્ચા 2.0ને મીની ઇન્ડિયા તરીકે ઓળખાવી હતી.
તેમણે કહ્યું કે, તેને ભારતના ભાવિ તરીકે પણ ઓળખાવી શકાય. તેમણે એ બાબતે આનંદ વ્યક્ત કર્યો હતો કે માતા-પિતા અને શિક્ષકો પણ આ કાર્યક્રમમાં હાજર રહ્યા.
એક શિક્ષકે પ્રધાનમંત્રીને પૂછ્યું કે પોતાના બાળકોની પરીક્ષા અંગે તાણ અનુભવી રહેલાં અને અવાસ્તવિક અપેક્ષા રાખતાં માતા-પિતાને શિક્ષકોએ શું કહેવું જોઈએ. યુપીએસસીની પરીક્ષાની તૈયારી કરી રહેલા એક વિદ્યાર્થીએ પણ સમાન પ્રકારનો સવાલ પૂછ્યો હતો. તેના જવાબમાં પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે, કોઈ વ્યક્તિ પરીક્ષાથી સંપૂર્ણ અસરવિહીન રહે તેવી હું સલાહ આપતો નથી. પરીક્ષાનો સંદર્ભ સમજવો ખૂબ જરૂરી છે. શું પરીક્ષા જીવન માટેની પરીક્ષા છે કે પછી તે ધોરણ 10 અથવા તો ધોરણ 12 જેવા ચોકકસ ગ્રેડ માટેની પરીક્ષા છે. તેમણે એકત્રિત લોકોને કહ્યું કે એક વાર જો સંદર્ભ સમજાય તો તણાવ ઓછો થઈ જશે.
પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે માતા-પિતાએ પોતાના નહીં સંતોષાયેલા સપનાં સંતોષવા માટે બાળકો પાસે અપેક્ષા ન રાખવી જોઈએ. દરેક બાળકમાં તેની પોતાની ક્ષમતા હોય છે. દરેક બાળકની સકારાત્મકતાને સમજવામાં આવે તે ખૂબ જરૂરી છે.
પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક એમ પણ જણાવ્યું હતું કે, અપેક્ષાઓ આવશ્યક છે. આપણે એવા વાતાવરણ હેઠળ રહી શકીએ નહીં કે જ્યાં હતાશા અને દુઃખ હોય.
માતા-પિતાની ચિંતા અને તેમને અનુભવાતા દબાણ અંગે પૂછવામાં આવેલા કેટલાક સવાલોના જવાબો આપતાં પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું કે, બાળકનું પ્રદર્શન માતા-પિતા માટે કૉલિંગ કાર્ડ બની શકે નહીં. જો તેનો એ ઉદ્દેશ બની જાય તો અપેક્ષાઓ અવાસ્તવિક બની જાય છે. કેટલાક લોકો એવું માને છે કે, મોદીએ પ્રધાનમંત્રી તરીકે અપેક્ષાઓ ઊભી કરી છે. તેમણે કહ્યું કે 1.25 બિલિયન લોકોનાં અભિપ્રાયો એટલે 1.25 બિલિયન અપેક્ષાઓ એવી હોવી જોઈએ. આવી અપેક્ષાઓ વ્યક્ત થવી જોઈએ અને આપણે સૌએ સામૂહિક રીતે આપણી અપેક્ષાઓ પાર પાડી શકીએ તેવી ક્ષમતા કેળવવી જોઈએ.
એક માતા-પિતાએ પોતાનાં બાળક અંગે એવું આકલન વ્યક્ત કર્યું હતું કે, એક સમયે તેમનો દિકરો અભ્યાસમાં સારો હતો. પરંતુ તે હવે ઑનલાઈન ગેમ્સને કારણે તેનું ધ્યાન બીજી તરફ ખેંચાતું થયું છે. આ સવાલનો જવાબ આપતાં પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું કે ટેકનોલોજી અંગેની જાણકારી વિદ્યાર્થીઓને ન હોવી જોઈએ એવું હું માનતો નથી, હું માનું છું કે વિદ્યાર્થીઓ નવી ટેકનોલોજીથી પરિચિત થાય તે સારી બાબત છે. ટેકનોલોજીથી વિચારોનું વિસ્તરણ થવું જોઈએ, તેનો ઉપયોગ નવાચારમાં થવો જોઈએ, પ્લે સ્ટેશન સારી બાબત છે પણ વ્યક્તિએ રમતનું મેદાન ભૂલવું જોઈએ નહીં. એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.
ટાઈમ મેનેજમેન્ટ અને થાક અંગેના એક સવાલના જવાબમાં પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું કે તમામ 1.25 અબજ ભારતીય લોકો તેમનો પરિવાર છે. તેમણે કહ્યું કે હું કઈ રીતે થાકી શકું? દરેક નવો દિવસ મારા માટે નવી ઊર્જા લઈને આવે છે.
એક વિદ્યાર્થીએ પ્રધાનમંત્રીને પૂછ્યું કે અભ્યાસને વધુ આનંદદાયક બનાવી શકાય અને પરીક્ષા વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વમાં કેવી રીતે પરિવર્તન કરી શકે, ત્યારે પ્રધાનમંત્રીએ જવાબ આપ્યો કે, સાચી ભાવનાથી પરીક્ષા આપવી જરૂરી છે. તેમણે કહ્યું કે કસોટી વ્યક્તિને મજબૂત બનાવે છે અને વ્યક્તિએ તેનાથી ડરવું જોઈએ નહીં.
વિદ્યાર્થીઓએ કારકિર્દી અને ભવિષ્ય પસંદ કરવા અંગે પ્રધાનમંત્રીનું માર્ગદર્શન માગ્યું હતું ત્યારે તેમણે કહ્યું કે દરેક વિદ્યાર્થીની ક્ષમતા અલગ-અલગ હોય છે, આથી એ આવશ્યક નથી કે દરેક વિદ્યાર્થી ગણિત અને વિજ્ઞાનમાં સારો હોય. પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું કે, વિચારોમાં સ્પષ્ટતા અને દ્રઢતા આવશ્યક છે. હા, વિજ્ઞાન અને ગણિત આવશ્યક છે, પરંતુ અન્ય વિષયો પણ ભણવા જેવા છે. પ્રધાનમંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું કે હવે ઘણાં ક્ષેત્રોમાં તકો રહેલી છે.
એક વિદ્યાર્થીએ ગયા વર્ષના ટાઉનહૉલ વાર્તાલાપના સમાન વિષયની યાદ અપાવીને કહ્યું કે હવે જ્યારે પરીક્ષા અને કારકિર્દીની વાત આવે છે ત્યારે મારાં માતા-પિતા ખૂબજ હળવાશ અનુભવતાં હોય છે. તેણે વધુમાં જણાવ્યું કે માતા-પિતાનો હકારાત્મક અભિગમ બાળકોના જીવનમાં વ્યાપકપણે યોગદાન આપે છે.
વિદ્યાર્થીઓએ પ્રધાનમંત્રી સાથે બાળકોને પ્રોત્સાહન આપવા અંગે પ્રશ્નો કર્યા હતા. તેના પ્રતિભાવમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે, સ્પર્ધા અન્ય કોઈની સાથે નહીં પણ પોતાના ભૂતકાળનાં પ્રદર્શન સાથે જ હોવી જોઈએ. એવું બનશે તો નિરાશા અને નકારાત્મકતા આપોઆપ પરાજિત થઈ જશે.
વિદ્યાર્થીઓએ શિક્ષણમાં વધુ સુધારા કરવા અંગેની વાત કરી તો તેના જવાબમાં પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે, એ બાબતની ખાતરી રાખો તો પરીક્ષા એ શિખેલું ગોખવાનો વિષય નથી. પરંતુ વિદ્યાર્થી શું શિખ્યો તે દર્શાવવાનો પ્રસંગ છે.
પ્રધાનમંત્રીએ ઉમેર્યું હતું કે, ભણતર પરીક્ષા પૂરતું જ સિમિત રહેતું નથી. આપણા શિક્ષણે આપણને જીવનના વિવિધ પડકારો ઉપાડી લેવા માટે સજ્જ થતાં પણ શિખવવું જોઈએ.
હતાશાનાં વિષય અંગે વાત કરતાં પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું કે, આપણા દેશમાં આ બાબત ચિંતાજનક છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતીય સંસ્કૃતિમાં આવી સમસ્યાઓનાં સમાધાન અંગે વ્યવસ્થા છે. આપણે હતાશા અને માનસિક આરોગ્યની વિવિધ બાબતો અંગે જેમ ખુલીને બોલીશું તેમ તેની સ્થિતિ બહેતર બનતી જશે.
તેમણે કહ્યું કે વ્યક્તિ એકદમ ઓચિંતાં જ હતાશ થઈ જતો નથી. એવા લક્ષણો હોય છે, જે દર્શાવે છે કે, વ્યક્તિ હતાશા તરફ સરકી રહ્યો છે. આવાં લક્ષણોને અવગણવા ન જોઈએ. હકિકતમાં આપણે એ બાબતે વાત કરવી જોઈએ, આવા સમયે માર્ગદર્શન મદદરૂપ બની શકે છે અને તેને કારણે વ્યક્તિ પોતાની સમસ્યા અંગે વાત કરતો થાય છે.
This #ParikshaPeCharcha2 Townhall is a mini-India. It is also a place where we have in our midst the future of India.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
I am happy parents and teachers too are part of the programme: PM @narendramodi
A teacher from Kolkata, Rulee Dutta Ji asks PM @narendramodi what teachers should tell parents who are stressed about the exams of their children and have unreal expectations.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
A student from Kerala who is in Delhi preparing for the UPSC exam also asks a similar question.
I can not say- do not be totally relaxed before an exam....
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
But, ask yourselves if this an exam of your life or is it just an exam for a particular grade like Class X or XII?
Once you know the answer to this, your pressure will reduce: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
I would request parents- do not expect your children to fulfil your unfulfilled dreams.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Every child has his or her own potential and strengths...it is important to understand these positives of every child: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
Expectations are essential....we can't be living in an atmosphere of despair and unhappiness.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
When people have aspirations from a person, it is good: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
Krishna Kumar Sharma from Jammu is asking PM @narendramodi on parents being tension free during exams. Pebam Nila Kumari from Manipur also asks a similar question.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Lavanya, a viewer of @TimesNow asks PM- how can we overcome parental pressure during exam time. #ParikshaPeCharcha2
I hope parents do not make the report card of their children their own visiting cards...because if that is the aim then the expectations from children become unreal: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
लोग कहते हैं मोदी ने बहुत aspirations जगा दिए हैं, मैं तो चाहता हूं कि सवा सौ करोड़ देशवासियों के सवा सौ करोड़ aspirations होने चाहिए: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
हमें उन aspirations को उजागर करना चाहिए देश तभी चलता है। अपेक्षाओं के बोझ में दबना नहीं चाहिए। हमें अपेक्षाओं को पूरा करने के लिए अपने आपको सिद्ध करना चाहिए: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Madhumita Sen Gupta from Assam (living in Delhi) says- my son is in Class IX...earlier he was good in studies but now he is too distracted by online games. #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
I will not say exposure to technology is a bad thing for students.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
It is good students are getting acquainted with new technology: PM @narendramodi
Technology should lead to expansion of the mind and as a means to innovate: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
The PlayStation is good but never forget the playing field: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Naren from Tamil Nadu asks PM @narendramodi on aspects relating to time management. #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
मेरे लिए सवा सौ देशवासी मेरा परिवार है। जब सवा सौ करोड़ देशवासी मेरा परिवार है तो मैं थकान महसूस नहीं करता हूं।
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
हर पल मैं सोचता हूं, रात को जब सोने जाता हूं तो सुबह का सोच कर जाता हूं, और नई उमंग, नई ऊर्जा के साथ आता हूं: PM @narendramodi
Amit from Pathankot is asking PM @narendramodi during #ParikshaPeCharcha2 on how to make studies more fun.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
A student from Kathmandu asks the PM on how exams help improve one's personality.
कसौटी बुरी नहीं होती, हम उसके साथ किस प्रकार के साथ deal करते है उसपर depend करता है। मेरा तो सिद्धांत है कि कसौटी कसती है, कसौटी कोसने के लिए नहीं होती है: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Mohammed Salim, a student from the Aligarh Muslim University asks PM @narendramodi - what must be our considerations while picking subject choices and career choices.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Shambhavi from Banaras Hindu University asks- how can one pick a good career and prepare well for exams.
A viewer of @NewsNationTV comments that every child has different strengths. How can we expect that every student will be good in mathematics or science.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Clarity of thought and conviction are essential.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Yes, science and maths are essential but there are other subjects too worth exploring. There are opportunities in so many areas now: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
Zenith from Moscow tells PM @narendramodi that after last year's Townhall programme, her parents became a lot more relaxed when it came to subjects like exams and career. #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
अभिभावकों का सकारात्मक रवैया बच्चे की जिंदगी की बहुत बड़ी ताकत बन जाता है: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Jairpeet Singh is a student based in Tehran, Iran. He is asking PM on the need on encouraging our children constantly and how constant encouragement makes children very happy. #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
आप अपनी तुलना अपने पुराने रिकॉर्ड से कीजिए, आप competition अपने रिकॉर्ड से कीजिए, आप अपने रिकॉर्ड ब्रेक कीजिए, आप अगर खुद के रिकॉर्ड ब्रेक करेंगे तो आपको कभी भी निराशा के गर्त में डूबने का मौका नहीं आयेगा: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Sara Sadaf from Kuwait makes a few points on the need to further improve education systems and ensure that exams are not only reduced to rote learning but also showcase what students have learnt. #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Our learning cannot be reduced to exams only. Our education must equip us to face various challenges of life as well: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
In a nation like ours, the subject of depression is very worrying.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Our culture has mechanisms to cope with this.
The more we talk openly about aspects relating to depression and mental health, it is better.
We must always express, never suppress: PM @narendramodi
A person does not always get depressed all of a sudden. There are signs that show a person is heading into depression.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Ignoring these signs is not a good idea. On the contrary, we must talk about this: PM @narendramodi #ParikshaPeCharcha2
Counselling is not bad thing.
— PMO India (@PMOIndia) January 29, 2019
Talking about ones problems is very good: PM @narendramodi
