১৬ খন ‘অটল আৱাসিক বিদ্যালয়’ উদ্বোধন কৰে
"কাশী সাংসদ সংস্কৃতিক মহোৎসৱ’ৰ দৰে প্ৰচেষ্টাই এই প্ৰাচীন চহৰখনৰ সাংস্কৃতিক জীৱন্ততা শক্তিশালী কৰিব"
মহাদেৱৰ আশীৰ্বাদত কাশীয়ে উন্নয়নৰ অভূতপূৰ্ব মাত্ৰা স্পৰ্শ কৰিছে"
"কাশী আৰু সংস্কৃতি একে শক্তিৰ দুটা নাম"
তেওঁ কয় যে ‘জি-২০ সন্মিলন’ৰ সফলতাৰ ক্ষেত্ৰতো ভগৱান মহাদেৱৰ আশীৰ্বাদ প্ৰাপ্ত হৈছে।
স্থানীয় উৎসৱ আৰু উদযাপনৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে কয় যে কাশীৰ সকলো বস্তুয়েই সংগীত আৰু কলাত নিমজ্জিত হৈ আছে।
প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে বাৰাণসীৰ কেইবাগৰাকী মহান সংগীতজ্ঞৰ সৈতে বাৰ্তালাপ কৰাৰ সুযোগ পোৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰে।
শ্ৰী মোদীয়ে আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত দেশৰ হাজাৰ হাজাৰ বিদ্যালয়ৰ আধুনিকীকৰণৰ বাবে ‘প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী অভিযান’ সন্দৰ্ভতো আলোকপাত কৰে।

হৰ হৰ মহাদেৱ!

উত্তৰ প্ৰদেশৰ জনপ্ৰিয় মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী যোগী আদিত্যনাথ জী, মঞ্চত উপৱিষ্ট সন্মানীয় অতিথিসকল, কাশী সাংসদ সাংস্কৃতিক মহোৎসৱৰ সতীৰ্থ অংশগ্ৰহণকাৰী আৰু ৰুদ্ৰাক্ষ কেন্দ্ৰত উপস্থিত মোৰ মৰমৰ কাশীৰ সতীৰ্থসকল!

ভগৱান শিৱৰ আশীৰ্বাদত কাশীৰ খ্যাতি আজি নতুন শিখৰত উপনীত হৈছে। জি-২০ সন্মিলনৰ জৰিয়তে ভাৰতে বিশ্ব মঞ্চত নিজৰ ধ্বজা সৰ্বোচ্চ কৰি তুলিছে যদিও কাশী সম্পৰ্কীয় আলোচনা বিশেষ হৈ উঠিছিল। কাশীৰ সেৱা, সোৱাদ, সংস্কৃতি আৰু সংগীত... জি-২০ৰ অতিথি হিচাপে কাশীলৈ অহা প্ৰতিজনেই ইয়াৰ স্মৃতি লগত লৈ গৈছে। মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ভগৱান শিৱৰ আশীৰ্বাদৰ বাবেই জি-২০ৰ অবিশ্বাস্য সফলতা সম্ভৱ হৈছে।

বন্ধুসকল,

বাবাৰ কৃপাত কাশী এতিয়া উন্নয়নৰ অভূতপূৰ্ব মাত্ৰাৰ সাক্ষী হৈ পৰিছে। আপোনালোকে অনুভৱ কৰে নে? মাত দিলেহে মই জানিম। মই কোৱা কথাখিনি সঁচা বুলি ভাবিছেনে? আপোনাসৱ পৰিৱৰ্তনৰ সাক্ষী হৈছে নে? কাশী জিলিকি উঠিছে নে? কাশীৰ খ্যাতি বিশ্বজুৰি বিয়পি পৰিছে নে?

বন্ধুসকল,

আজি মই বেনাৰসত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম উদ্বোধন কৰিছো আৰু উত্তৰ প্ৰদেশত ১৬খন অটল আৱাসিক বিদ্যালয় উদ্বোধনৰ সুযোগ পাইছো। এই সকলোবোৰ সাফল্যৰ বাবে কাশীবাসীক অভিনন্দন জনাইছো। উত্তৰ প্ৰদেশৰ ৰাইজ আৰু মোৰ শ্ৰমিক পৰিয়ালসমূহক অভিনন্দন জনাইছো।

মোৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকল,

২০১৪ত ইয়াৰপৰা সাংসদ হোৱাৰ সময়ত কাশীৰ প্ৰতি মোৰ এক দৃষ্টিভংগী আছিল। আজি সেই উন্নয়ন আৰু ঐতিহ্যৰ সপোন ক্ৰমান্বয়ে বাস্তৱত পৰিণত হৈছে। দিল্লীৰ ব্যস্ততাৰ মাজতো মই অনবৰতে আপোনালোকৰ কাশী সাংসদ সাংস্কৃতিক মহোৎসৱৰ অগ্ৰগতিৰ খবৰ লৈ আছিলো আৰু গভীৰ নিশা আহি পোৱাৰ সময়তো মই কেইমিনিটমান সময় উলিয়াই ভিডিঅ’ চাই ইয়াৰ বুজ লওঁ। আপোনালোকৰ উপস্থাপনৰাজি দেখিলোঁ। এইসমূহ অতিশয় আকৰ্ষণীয় আছিল - কল্পনাতীত সংগীত, কল্পনাতীত অভিনয়! মই গৌৰৱান্বিত যে এজন সাংসদ হিচাপে কাশী সাংসদ সাংস্কৃতিক মহোৎসৱৰ জৰিয়তে এই অঞ্চলৰ, এই ভূমিত ইমানখিনি প্ৰতিভাৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ স্থাপনৰ সুযোগ পাইছো। এই অনুষ্ঠান এবাৰেই অনুষ্ঠিত হৈছে যদিও, প্ৰায় ৪০,০০০ লোক, শিল্পী, আৰু লাখ-লাখ দৰ্শকে এয়া ব্যক্তিগতভাৱে উপভোগ কৰিবলৈ আহিছিল। অনাগত বছৰবোৰত এই সাংস্কৃতিক উৎসৱ বাৰাণসীবাসীৰ প্ৰচেষ্টাত কাশীৰ এক সুকীয়া পৰিচয় হৈ উঠিব বুলি মোৰ বিশ্বাস। ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা ইমানেই বৃদ্ধি পাব যে সকলোৱে এদিন ক’ব যে তেওঁলোকে এই প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, তেওঁলোকে ইয়াত পুৰস্কাৰ পাইছিল। আৰু বিশ্বখনেও সুধিব, "অ', তাত তুমি শীৰ্ষৰ ভিতৰত আছিলা? আহক, সাক্ষাৎকাৰৰ প্ৰয়োজন নাই; ইতিমধ্যে নিযুক্তি দিয়া হৈছে।" এনে হ’বলৈ গৈ আছে। অতি শীঘ্ৰে কাশী বিশ্বৰ ভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰ্যটকসকলৰ বাবেও এক নতুন আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিব।

মোৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকল,

কাশী আৰু ইয়াৰ সংস্কৃতি একেটা উপাদানৰ দুটা নাম, একে শক্তিৰ দুটা নাম। আপুনি ইয়াক পৃথক কৰিব নোৱাৰে। আৰু কাশীয়ে দেশৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী হোৱাৰ গৌৰৱ অৰ্জন কৰিছে। কাশীৰ প্ৰতিটো আলিবাটতে গীতৰ অনুৰণন ঘটে। এয়া স্বাভাৱিক কাৰণ এইখন নটৰাজৰ নগৰ আৰু সকলো নৃত্যৰ উৎপত্তি নটৰাজৰ তাণ্ডৱৰপৰাই হৈছে। সকলো সংগীতৰ টোকাৰ জন্ম ভগৱান শিৱৰ ‘দম্বৰু’ৰপৰা। সকলো শিল্পৰ বাবাৰ চিন্তাৰপৰাই সূচনা হৈছে। এই কলা-ৰূপসমূহ মহান ঋষি আৰু আন-আন প্ৰাচীন পণ্ডিতসকলে সংগঠিত আৰু বিকশিত কৰিছিল। কাশীৰ অৰ্থ হৈছে "সাতবাৰ আৰু নটা উৎসৱ।" গতিকে সংগীত আৰু নৃত্য অবিহনে কোনো উৎসৱ সম্পূৰ্ণ হ’ব নোৱাৰে। ঘৰুৱা সমাৱেশেই হওক বা বুধৱা মংগলেই হওক, ভাৰত মিলাপেই হওক বা নাগ নাথাইয়াই হওক, সংকট মোচনৰ সংগীত উদযাপনেই হওক বা দেৱ দীপাৱলীয়েই হওক, ইয়াত সকলো সুৰৰ মাজত নিমজ্জিত হৈ আছে।

 

বন্ধুসকল,

কাশীত শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ পৰম্পৰা যিমানেই গৌৰৱময়, ইয়াৰ লোকসংগীতো সমানেই অসাধাৰণ। ইয়াত তবলা, শ্বেহনাই আৰু চিতাৰো পোৱা যায়। ইয়াত সৰোদৰ সুৰবোৰ গুঞ্জৰিত হয় আৰু বীণা বাজি উঠে। কাশীয়ে যুগ-যুগ ধৰি খায়াল, থুমৰি, দাদৰা, চৈয়তি, কাজৰী আদি ভিন্ন ৰূপ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছে। প্ৰজন্ম আৰু গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰাৰ মাজেৰে পৰিয়ালসমূহে ভাৰতৰ এই মধুৰ আত্মাক জীয়াই ৰাখিছে। ইয়াত বাৰাণসীৰ তেলিয়া, পিয়াৰী আৰু ৰামাপুৰা-কবীৰ চৌৰা মহল্লাৰ সংগীতজ্ঞসকল অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। এই ঐতিহ্য ইমান যে চহকী! বাৰাণসীয়ে এনে বহু শিল্পীৰ জন্ম দিছে যিয়ে বিশ্বত নিজৰ পৰিচয় স্থাপন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। যদি মই তেওঁলোক সকলোৰে নাম লওঁ, তেন্তে হয়তো এদিন লাগিব। আমাৰ ঠিক আগতেই ইয়াত একাধিক বিশ্ববিখ্যাত লোক উপস্থিত আছে। মই সৌভাগ্যৱান যে বাৰাণসীৰ এনে বহু সাংস্কৃতিক গুৰুক লগ পোৱাৰ লগতে তেওঁলোকৰ সৈতে সময় কটোৱাৰ সুযোগ পাইছো।

বন্ধুসকল,

আজি ইয়াত কাশী সাংসদ খেল প্ৰতিযোগিতা পৰ্টেল মুকলি কৰা হৈছে। সাংসদ খেল প্ৰতিযোগিতাই হওক বা সাংসদ সাংস্কৃতিক মহোৎসৱেই হওক, এয়াই কাশীৰ নতুন পৰম্পৰাৰ আৰম্ভণি। এতিয়া, আমি কাশী সাংসদ জ্ঞান প্ৰতিযোগিতাৰো আয়োজন কৰিম। কাশীৰ ইতিহাস, ইয়াৰ চহকী ঐতিহ্য, ইয়াৰ উৎসৱ, ইয়াৰ খাদ্য সম্ভাৰৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধিৰ প্ৰচেষ্টা কৰিম। বাৰাণসীৰ নগৰ আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলতো ভিন্ন পৰ্য্যায়ত অনুষ্ঠিত হ’ব এই সাংসদ জ্ঞান প্ৰতিযোগিতা।

বন্ধুসকল,

কাশীৰ জনসাধাৰণে কাশীৰ বিষয়ে আটাইতকৈ বেছি জানে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিজন ব্যক্তি, প্ৰতিটো পৰিয়াল সঁচা অৰ্থত কাশীৰ বাবে ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ। কিন্তু সমান্তৰালভাৱে কাশীৰ বিষয়ে সকলোৱে নিজৰ জ্ঞান ফলপ্ৰসূভাৱে আলোচনা কৰিব পৰাটোও অতি প্ৰয়োজনীয়। সেইবাবেই হয়তো দেশত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মোৰ মনত এটা হেঁপাহ আছে যে ইয়াত কিবা এটা আৰম্ভ কৰিম। এতিয়া, সকলোৱে যোগদান কৰিবনে? আজি যিকোনো পৰ্যটন স্থান, যিকোনো তীৰ্থস্থানৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ গাইডৰ প্ৰয়োজন হয়। গাইডজন জ্ঞানী, তথ্যৰ ক্ষেত্ৰত নিখুঁত হ’ব লাগে, অস্পষ্ট নহয়। এনেকুৱা হ’ব নালাগে যে এজনে ক’ব যে কাশীৰ বয়স ২০০ বছৰ, আনহাতে আন কোনোবাই ক’ব যে ইয়াৰ বয়স ২৫০ বছৰ আৰু আন এজনে ক’ব যে ইয়াৰ বয়স ৩০০ বছৰ, আনহাতে ই আচলতে ২৪০ বছৰ। এই ক্ষমতা কাশীৰ হ’ব লাগে। আৰু আজিকালি টুৰিষ্ট গাইড হোৱাটোও কৰ্মসংস্থাপনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হৈ পৰিছে, কাৰণ ইয়ালৈ অহা পৰ্যটকজনে সকলো জানিব বিচাৰে আৰু তেওঁ টুৰিষ্ট গাইডজনকো ধন দিব বিচাৰে। গতিকে, সেইবাবেই মোৰ এটা ইচ্ছা আছে আৰু মই সেয়া আৰম্ভ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছো। আমি এতিয়া কাশী পৰ্যটন গাইড প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰিম। এইদৰে জনসাধাৰণে জানিব যে এই চহৰখনত গাইডৰ সংস্কৃতি গঢ় লৈ উঠিছে। মই এই কামটো কৰিব বিচাৰো কাৰণ মই বিচাৰো মোৰ কাশীৰ নামটো বিশ্বজুৰি প্ৰতিধ্বনিত হওক। মই বিচাৰো বিশ্বৰ যিকোনো ঠাইতে কোনোবাই গাইডৰ কথা ক’লে কাশীৰ গাইডৰ নামটো উচ্চাৰিত হোৱাতো। কাশীবাসী সকলোকে এতিয়াৰপৰা প্ৰস্তুতি আৰম্ভ কৰিবলৈ আৰু এই পদক্ষেপত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছো।

মোৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকল,

যুগ-যুগ ধৰি শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ আহিছে বাৰাণসী। বাৰাণসীৰ শৈক্ষিক সফলতাৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ভেটিটো হ’ল ইয়াৰ সৰ্বাংগীন স্বৰূপ। পঢ়া-শুনাৰ বাবে ইয়ালৈ দেশ-বিশ্বৰ ভিন্ন প্ৰান্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আহে। আজিও বহু দেশৰ লোক ইয়ালৈ আহে সংস্কৃত শিকিবলৈ আৰু জ্ঞান আহৰণ কৰিবলৈ। আজি এই আৱেগক লৈ আমি ইয়াত অটল আৱাসিক বিদ্যালয় উদ্বোধন কৰিছো। এই অটল আৱাসিক বিদ্যালয়সমূহ প্ৰায় ১১০০ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে স্থাপন কৰা হৈছে। এই বিদ্যালয়সমূহ আমাৰ সমাজৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল শ্ৰেণী আমাৰ শ্ৰমিকসকলৰ পুত্ৰ-কন্যাৰ বাবে সমৰ্পিত। এই পদক্ষেপৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে উন্নত শিক্ষা, মূল্যবোধ, আধুনিক শিক্ষা লাভ কৰিব। এই অটল আৱাসিক বিদ্যালয়সমূহত ক’ভিড-১৯ত প্ৰাণ হেৰুওৱাসকলৰ সন্তানকো বিনামূলীয়া শিক্ষা প্ৰদান কৰা হ’ব। মোক জনোৱা হৈছে যে নিয়মীয়া পাঠ্যক্ৰমৰ উপৰিও এই বিদ্যালয়সমূহত সংগীত, কলা, শিল্পকলা, কম্পিউটাৰ আৰু ক্ৰীড়াৰ প্ৰশিক্ষকো থাকিব। অৰ্থাৎ অভাৱগ্ৰস্ত শিশুসকলেও এতিয়া গুণগত আৰু সামগ্ৰিক শিক্ষাৰ সপোন পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব। আৰু একেদৰে আমি জনজাতীয় সমাজৰ ল’ৰা-ছোৱালীৰ বাবে একলব্য আৱাসিক বিদ্যালয় নিৰ্মাণ কৰিছো। নতুন ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা নীতিৰ জৰিয়তে আমি শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ পুৰণি চিন্তাধাৰাও সলনি কৰিছো। এতিয়া আমাৰ স্কুলবোৰ আধুনিক হৈ পৰিছে। ক্লাছবোৰ স্মাৰ্ট হৈ আহিছে। দেশৰ হাজাৰ-হাজাৰ বিদ্যালয় আধুনিকীকৰণৰ বাবেও চৰকাৰে আৰম্ভ কৰিছে পিএম-শ্ৰী অভিযান। এই অভিযানৰ অধীনত দেশৰ হাজাৰ-হাজাৰ বিদ্যালয়ক আধুনিক প্ৰযুক্তিৰে সজ্জিত কৰা হৈছে।

বন্ধুসকল,

এজন সাংসদ হিচাপে কাশীত আৰম্ভ কৰা সকলো নতুন পদক্ষেপতে মই পূৰ্ণ সমৰ্থন লাভ কৰিছো। এই অটল আৱাসিক বিদ্যালয়সমূহ নিৰ্মাণ শ্ৰমিকসকলৰ সন্তানৰ বাবে উদ্দেশ্য কৰা হৈছে, যিসকলৰ পিতৃ-মাতৃয়ে জীৱিকাৰ বাবে এখন গাঁৱৰপৰা আন এখন গাঁৱলৈ যোৱাৰ লগে-লগে তেওঁলোকৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰে। তেওঁলোকৰ সন্তানৰ মংগলৰ বাবে বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। যিসকলৰ তাৎক্ষণিক ৰাজনৈতিক সুবিধা লাভ কৰাৰ কোনো উদ্দেশ্য নাই, যিসকলৰ স্বাৰ্থপৰ উদ্দেশ্য নাই, তেওঁলোকে এনেকৈ কাম কৰে। আৰু যিসকলে সদায় নিৰ্বাচনত ব্যস্ত হৈ যিকোনো প্ৰকাৰে ভোট নিশ্চিত কৰাৰ খেল খেলে, তেওঁলোকে এই ধন অপচয় কৰে। এই সন্দৰ্ভত তথ্য সংগ্ৰহ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে আপোনাসৱে জানিব পাৰিব। এই পুঁজি সকলো ৰাজ্যলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছে আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে তেওঁলোকক সম্পূৰ্ণ স্বায়ত্তশাসন প্ৰদান কৰিছে। কিন্তু বেছিভাগ ৰাজ্যই ভোট লাভৰ স্বাৰ্থত এই ধন ব্যৱহাৰ কৰিছে। এই বিষয়ে মই যোগী জীৰ লগত বহু আগতেই আলোচনা কৰিছিলোঁ। অটল আৱাসিক বিদ্যালয়ৰ একাংশ ল’ৰা-ছোৱালীক লগ পাইছিলো, তেওঁলোক শ্ৰমিক পৰিয়ালৰ, যিসকলে আগতে কেতিয়াও পকী ঘৰ দেখা নাছিল। কিন্তু ইমান কম সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁলোকৰ আত্মবিশ্বাস দেখি আচৰিত হ’লোঁ। লগতে তেওঁলোকৰ শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীসকলক অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰিলোঁ। তেওঁলোকে যি আত্মবিশ্বাসেৰে কথা কৈছিল আৰু যিদৰে প্ৰধানমন্ত্ৰীক সম্বোধন কৰিছিল, প্ৰশ্ন কৰিছিল, মই এই শিশুসকলৰ মাজত থকা আভা আৰু সম্ভাৱনা দেখিবলৈ সক্ষম হৈছিলো। মোৰ দৃঢ় বিশ্বাস আৰু ১০ বছৰৰ ভিতৰত এই বিদ্যালয়সমূহৰ জৰিয়তে উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু কাশীৰ ৰূপান্তৰ আৰু অগ্ৰগতিও আপোনালোকে দেখিব।

মোৰ মৰমৰ কাশীৰ বাসিন্দাসকল,

আপোনাসৱে মোক এইদৰে আশীৰ্বাদ প্ৰদান কৰি থাকিব! এই হেঁপাহেৰে আপোনালোক সকলোকে অলেখ ধন্যবাদ জনালোঁ!

হৰ হৰ মহাদেৱ!

 

Explore More
শ্ৰী ৰাম জনমভূমি মন্দিৰৰ ধ্বজাৰোহণ উৎসৱত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সম্বোধনৰ অসমীয়া অনুবাদ

Popular Speeches

শ্ৰী ৰাম জনমভূমি মন্দিৰৰ ধ্বজাৰোহণ উৎসৱত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সম্বোধনৰ অসমীয়া অনুবাদ
India’s auto production nears 31 million units as PLI boosts component ecosystem: H.D. Kumaraswamy

Media Coverage

India’s auto production nears 31 million units as PLI boosts component ecosystem: H.D. Kumaraswamy
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
PM to inaugurate Seva Teerth and Kartavya Bhavan-1 & 2 on 13th February
February 12, 2026
Inauguration marks a transformative milestone in India’s administrative governance architecture
Seva Teerth houses the Prime Minister’s Office, the National Security Council Secretariat, the Cabinet Secretariat
Kartavya Bhavan-1 & 2 house several key ministries, including the Ministry of Finance, Defence, Health & Family Welfare, Education among others

Prime Minister Shri Narendra Modi will unveil the name of the building complex Seva Teerth on 13th February, 2026 at around 1:30 PM. Prime Minister will thereafter formally inaugurate Seva Teerth and Kartavya Bhavan-1 & 2 and also address a public programme at Seva Teerth at around 6 PM.

The inauguration marks a transformative milestone in India’s administrative governance architecture and reflects the Prime Minister’s commitment to building a modern, efficient, accessible and citizen-centric governance ecosystem.

For decades, several key government offices and ministries functioned from fragmented and ageing infrastructure spread across multiple locations in the Central Vista area. This dispersion led to operational inefficiencies, coordination challenges, escalating maintenance costs and sub-optimal working environments. The new building complexes address these issues by consolidating administrative functions within modern, future-ready facilities.

Seva Teerth houses the Prime Minister’s Office, the National Security Council Secretariat, the Cabinet Secretariat, all of which were previously located across different locations.

Kartavya Bhavan-1 & 2 accommodate several key ministries, including the Ministry of Finance, Ministry of Defence, Ministry of Health & Family Welfare, Ministry of Corporate Affairs, Ministry of Education, Ministry of Culture, Ministry of Law & Justice, Ministry of Information & Broadcasting, Ministry of Agriculture & Farmers Welfare, Ministry of Chemicals & Fertilizers and Ministry of Tribal Affairs.

Both building complexes feature digitally integrated offices, structured public interface zones and centralized reception facilities. These features will foster collaboration, efficiency, seamless governance, improved citizen engagement and enhanced employee well-being. Designed in accordance with 4-Star GRIHA standards, the complexes incorporate renewable energy systems, water conservation measures, waste management solutions and high-performance building envelopes. These measures significantly reduce environmental impact while enhancing operational efficiency. The building complexes also include comprehensive safety and security frameworks, such as smart access control systems, surveillance networks and advanced emergency response infrastructure, ensuring a secure and accessible environment for officials and visitors.