“স্বাধীনতাৰ ১০০বছৰ পৰ্যন্ত আমাৰ যাত্ৰাত আমি এতিয়া আমাৰ কৃষি-কৰ্মক নতুন প্ৰয়োজনীয়তা আৰু নতুন প্ৰত্যাহ্বানৰ হিচাপত আগুৱাই নিব লাগিব”
“আমি আমাৰ কৃষিক ৰসায়ণৰ পৰীক্ষাগাৰৰ পৰা উলিয়াই আনি প্ৰকৃতিৰ পৰীক্ষাগাৰৰে সংযুক্ত কৰিব লাগিব। মই প্ৰকৃতিৰ পৰীক্ষাগাৰৰ কথা কৈছো মানে ই সম্পূৰ্ণ ৰূপেই বি়জ্ঞান ভিত্তিক”
“আমি প্ৰাচীন কৃষি-পদ্ধতিৰ জ্ঞানকে পুনৰাই আওৰালে নহ’ব বৰঞ্চ আধুনিক সময়ৰ জ্ঞানৰে ইয়াক সান দিবও লাগিব। ইয়াৰ বাবে, আমি প্ৰাচীন জ্ঞানক আধুনিক বিজ্ঞানৰ আধাৰত বান্ধিব পৰাকৈ নতুনকৈ গৱেষণা কৰিব লাগিব”
“প্ৰাকৃতিক কৃষিকৰ্মৰে আটাইতকৈ উপকৃত হ’ব লগা সকল হ’ল দেশৰ প্ৰায় ৮০% খেতিয়ক
“ভাৰত আৰু ইয়াৰ খেতিয়কসকলে একবিংশ শতিকাত ‘লাইফ ষ্টাইল ফৰ এনভাৰ্ণমেণ্ট’ অৰ্থাত্ ‘পৰ্যাৱৰণৰ বাবে জীৱনচৰ্যা’ মিছনৰ নেতৃত্ব দিব”
“এই অমৃত মহোত্সৱৰ কালছোৱাত প্ৰতিটো পঞ্চায়তৰ অন্ততঃ এখন গাঁৱক প্ৰাকৃতিক কৃষি-কৰ্মৰে জড়িত কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা উচিত হ’ব”
“স্বাধীনতাৰ অমৃত মহোত্সৱত মা ভাৰতীক ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশকমুক্ত ভূমি হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পণ লও আহক”

নমস্কাৰ

গুজৰাটৰ ৰাজ্যপাল শ্ৰী আচাৰ্য দেৱব্ৰতজী, গৃহ আৰু সহযোগিতা মন্ত্ৰী শ্ৰী অমিত ভাই শ্বাহ, কেন্দ্ৰীয় কৃষি আৰু কৃষক কল্যাণ মন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ সিং টোমৰজী, গুজৰাটৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভূপিন্দৰ ভাই পেটেলজী, উত্তৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী যোগী আদিত্যনাথজী, আন সকলো গণ্যমান্য ব্যক্তি, মোৰ কৃষক ভাই-ভনী, দেশৰ সকলো কোণৰ পৰা অহা হাজাৰ হাজাৰ লোক, দেশৰ কৃষি খণ্ড, দেশৰ কৃষি খণ্ডৰ হাজাৰ হাজাৰ লোক,  আজিৰ দিনটো কৃষিৰ বাবে এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ দিন। মই সমগ্ৰ দেশৰ কৃষক সহকৰ্মীসকলক প্ৰাকৃতিক কৃষিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনত যোগদান কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিলো। আৰু কৃষি মন্ত্ৰী টোমৰজীয়ে এইমাত্ৰ উল্লেখ কৰাৰ দৰে, প্ৰায় ৮ কোটি কৃষক প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে দেশৰ সকলো কোণৰ পৰা আমাৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।  মই সকলো কৃষক ভাই-ভনীক স্বাগতম জনাইছো আৰু অভিনন্দন জনাইছো। মই আচাৰ্য দেৱব্ৰতজীকো অভিনন্দন জনাইছো। মই আজি তেওঁৰ কথা শুনি আছিলো, যেনেকৈ এজন শিক্ষাৰ্থীয়ে অতি মনোযোগেৰে শুনে। মই নিজে এজন কৃষক নহয়, কিন্তু অতি সহজে মই বুজি পাইছিলো যে প্ৰাকৃতিক কৃষিৰ বাবে কি প্ৰয়োজন, কি কৰিব লাগে, অতি সৰল শব্দত, তেওঁ ব্যাখ্যা কৰিছিল ৷  কাৰণ মই জানিছিলো যে তেওঁলোকে লাভ কৰা সফলতাই পৰীক্ষাটো আগবঢ়াই নিছিল। আমাৰ দেশৰ কৃষকসকলে তেওঁলোকৰ লাভালাভৰ এই বিষয়টোক কেতিয়াও অৱমূল্যায়ন নকৰিব, কেতিয়াও পাহৰিব নোৱাৰিব।

বন্ধুসকল,

গুজৰাটত এই সন্মিলন হৈ থাকিলেও ইয়াৰ পৰিসৰ, ইয়াৰ প্ৰভাৱ সমগ্ৰ ভাৰতৰ বাবে, ভাৰতৰ প্ৰতিজন কৃষকৰ বাবে প্ৰদৰ্শিত হৈছে । কৃষি, খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, প্ৰাকৃতিক কৃষিৰ বিভিন্ন মাত্ৰা হওক, এই বিষয়বোৰে একবিংশ শতিকাত ভাৰতীয় কৃষিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাত যথেষ্ট সহায় কৰিব। এই সন্মিলনৰ সময়ত হাজাৰ হাজাৰ কোটি টকাৰ চুক্তিৰ বিষয়েও ইয়াত আলোচনা আৰু আলোচনা কৰা হৈছে। ই ইথানল, জৈৱিক কৃষি আৰু খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ উৎসাহৰ সৈতে নতুন সম্ভাৱনাও সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। মই সন্তুষ্ট যে গুজৰাটত প্ৰযুক্তি আৰু প্ৰাকৃতিক কৃষিৰ ক্ষেত্ৰত আমি সমন্বয়ৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰা পৰীক্ষাবোৰে সমগ্ৰ দেশক পথ প্ৰদৰ্শন কৰি আছে। মই আকৌ এবাৰ গুজৰাটৰ ৰাজ্যপাল আচাৰ্য দেৱব্ৰতজীলৈ বিশেষ কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰিব বিচাৰো, যিয়ে নিজৰ অভিজ্ঞতাৰ শব্দৰ জৰিয়তে এনে সৰল শব্দত দেশৰ কৃষকসকলক প্ৰাকৃতিক কৃষিৰ বিষয়ে বিতংভাৱে ব্যাখ্যা কৰিছে।

বন্ধুসকল,

স্বাধীনতাৰ অমৃত মহোৎসৱত, আজি অতীতক অৱলোকন কৰাৰ আৰু তেওঁলোকৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা শিকিবলৈ আৰু নতুন উপায় সৃষ্টি কৰাৰ সময়। স্বাধীনতাৰ পিছৰ দশকবোৰত দেশখনত যিধৰণে কৃষি কাৰ্য সংঘটিত হৈছিল আমি সকলোৱে অতি নিবিড়ভাৱে দেখিছো। এতিয়া, স্বাধীনতাৰ ১০০ তম বৰ্ষলৈ আমাৰ যাত্ৰা হ’ল পৰৱৰ্তী ২৫ বছৰৰ যাত্ৰা, আমাৰ কৃষিক নতুন প্ৰয়োজনীয়তা, নতুন প্ৰত্যাহ্বানৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱা। যোৱা ৬-৭ বছৰত, কৃষকৰ বীজৰ পৰা বজাৰলৈ উপাৰ্জন বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে এটাৰ পিছত এটা কৈ কেইবাটাও পদক্ষেপ লোৱা হৈছে। মাটি পৰীক্ষাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি প্ৰধানমন্ত্ৰী কিষাণ সন্মান নিধিৰ পৰা ব্যয়ৰ ১.৫ গুণ এমএছপিলৈকে, শক্তিশালী জলসিঞ্চন নেটৱৰ্কৰ পৰা কিষাণ ৰে'ললৈকে কেইবাটাও পদক্ষেপ লোৱা হৈছে। আৰু, শ্ৰীযুত টোমৰজীয়ে তেওঁৰ ভাষণত এই বিষয়ে কিবা উল্লেখ কৰিছে। কৃষকসকল নিৰন্তৰে কৃষিৰ সৈতে পশুপালন, মৌপালন, মীন পালন আৰু সৌৰ শক্তি, জৈৱ ইন্ধনৰ দৰে উপাৰ্জনৰ বহুতো বৈকল্পিক উৎসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ আছে।

 

বন্ধুসকল,

গুজৰাটীত এটা প্ৰবাদ আছে, "পানী আৱে তে পাহেলা পাল বন্দে" প্ৰতিখন ঘৰত কোৱা হয়। কৃষিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সমস্যাবোৰ বেয়া হোৱাৰ পূৰ্বে ডাঙৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰায় এয়া সঠিক সময়। আমি আমাৰ কৃষিক ৰসায়ন পৰীক্ষাগাৰৰ পৰা আঁতৰাব লাগিব আৰু ইয়াক প্ৰকৃতি পৰীক্ষাগাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিব লাগিব। যেতিয়া মই প্ৰকৃতিৰ পৰীক্ষাগাৰৰ কথা কও, ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিজ্ঞান আধাৰিত। আচাৰ্য দেৱব্ৰতজীয়েও এইটো কেনেকৈ হয় তাৰ বিশদ ব্যাখ্যা কৰিছে। আমি কেৱল পৃথিৱীত উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰা বেক্টেৰিয়াৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰিব লাগিব। বহু বিশেষজ্ঞই কয় যে দেশী গৰুবোৰেও ইয়াত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। বিশেষজ্ঞসকলে কয় যে গোবৰ, গৰুৰ প্ৰস্ৰাৱ হওঁক, ই এক সমাধানৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে যি শস্য সুৰক্ষিত কৰিব আৰু লগতে উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰিব। বীজৰ পৰা মাটিলৈকে, আপুনি সকলোবোৰ প্ৰাকৃতিকভাৱে চিকিৎসা কৰিব পাৰে। এই খেতিত, সাৰ, কীটনাশক খৰচ কৰিব নালাগে। ই জলসিঞ্চনৰ প্ৰয়োজনীয়তাও হ্ৰাস কৰে আৰু বানপানী আৰু খৰাঙৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈও সক্ষম। কম জলসিঞ্চনভূমি হওক বা উচ্চ পানীৰ ভূমি হওক, প্ৰাকৃতিক কৃষিয়ে কৃষকসকলক বছৰত বহুতো শস্যৰ খেতি কৰিবলৈ সক্ষম কৰিব পাৰে।

বন্ধুসকল,

আজি, পৃথিৱীখন যিমানে আধুনিক হৈছে, ই 'বেক টু বেছিক'ৰ দিশে আগবাঢ়িছে। ইয়াৰ মৌলিক অৰ্থ কি? ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে আপোনাক শিপাৰ সৈতে সংযোগ কৰা!  আপোনালোক সকলো কৃষক সহকৰ্মীতকৈ ভাল ধৰণে ইয়াক কোনে বুজিব পাৰে? আমি শিপাবোৰ যিমানে জলসিঞ্চন কৰো, উদ্ভিদো সিমানেই বিকশিত হয়। ভাৰত এখন কৃষিভিত্তিক দেশ। কৃষিৰ চাৰিওফালে আমাৰ সমাজ বিকশিত হৈছে, পৰম্পৰাবোৰ প্ৰতিপালন কৰা হৈছে, উৎসৱ গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াত, কৃষক সংগীসকল দেশৰ সকলো কোণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। আপুনি মোক কওক, আপোনাৰ অঞ্চলত এনে কিবা আছে নেকি যি আমাৰ কৃষি, শস্য, খাদ্য, জীৱনশৈলী, উৎসৱৰ পৰম্পৰাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত নহয়? যেতিয়া আমাৰ সভ্যতা কৃষিৰ সৈতে ইমান বিকশিত হৈছে তেতিয়া কৃষিৰ বিষয়ে আমাৰ জ্ঞান কিমান সমৃদ্ধ হ'ব লাগিব? কিমান বৈজ্ঞানিক হ'ব লাগিব? সেয়েহে, আজি যেতিয়া বিশ্বই জৈৱিক, প্ৰাকৃতিক বিষয়ৰ বিষয়ে কয়, আজি, যেতিয়া মৌলিক বিষয়লৈ ঘূৰি আহে, ইয়াৰ শিপা ভাৰতৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হোৱা দেখা যায়।

বন্ধুসকল,

কৃষিৰ বিষয়ে আমাৰ প্ৰাচীন জ্ঞান পুনৰ শিকিব লাগিব, কিন্তু আধুনিক যুগতো। এই দিশত, আমি নতুনকৈ কৰিব লাগিব, প্ৰাচীন জ্ঞানক আধুনিক বৈজ্ঞানিক ফ্ৰেমত গঢ়ি তুলিব লাগিব। আমাৰ আই চিএআৰ, কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ, কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানসমূহে এই দিশত এক ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে। আমি তথ্যবোৰ গৱেষণা পত্ৰ আৰু তত্ত্বত সীমাবদ্ধ কৰিব নালাগে, আমি ইয়াক ব্যৱহাৰিক সফলতালৈ পৰিৱৰ্তন কৰিব লাগিব। অৱতৰণ কৰিবলৈ পৰীক্ষাগাৰ এইটো আমাৰ যাত্ৰা হ'ব। এইটো আমাৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ দ্বাৰাও আৰম্ভ কৰিব পাৰি। আপুনি সংকল্প ল'ব পাৰে যে আপুনি যিমান পাৰে সিমান কৃষকৰ ওচৰলৈ প্ৰাকৃতিক কৃষি লৈ যাব। যেতিয়া আপুনি দেখুৱায় যে সফলতাৰ সৈতে এয়া সম্ভৱ, সাধাৰণ মানুহো যিমান সম্ভৱ সোনকালে ইয়াৰ সৈতে জড়িত হ'ব।

বন্ধুসকল,

নতুন শিক্ষাৰ সৈতে, আমি কৃষি পদ্ধতিত কৰি অহা ভুলবোৰ পাহৰিব লাগিব, বিশেষজ্ঞসকলে আঙুলিয়াই দিছে যে পথাৰত জুই লগোৱাটোৱে ইয়াৰ উৰ্বৰতাৰ সম্ভাৱনা হেৰুৱায়। কিন্তু আমাৰ শস্যৰ অৱশিষ্টাংশ জ্বলোৱাৰ পৰম্পৰা আছে। আপুনি জানে যে যেতিয়া মাটি জ্বলে, ই ইটা হৈ পৰে, তথাপিও আমি মাটি জ্বলাই থাকোঁ। একেদৰে, ৰাসায়নিক পদাৰ্থ অবিহনে শস্য ভাল নহ'ব বুলি এক ভ্ৰম আছে। যদিও সত্যটো একেবাৰে বিপৰীত। পূৰ্বে কোনো ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নাছিল, কিন্তু শস্য ভাল আছিল। মানৱতাৰ বিকাশৰ ইতিহাস ইয়াৰ প্ৰমাণ। সকলো প্ৰত্যাহ্বানস্বত্বেও, কৃষি যুগত মানৱতা দ্ৰুতগতিত বিকশিত হৈছিল। কিয়নো তেতিয়া প্ৰাকৃতিক কৃষি সঠিকভাৱে কৰা হৈছিল, মানুহে নিৰন্তৰ শিকিছিল। আজি, ঔদ্যোগিক যুগত, আমাৰ ওচৰত প্ৰযুক্তিৰ শক্তি আছে, আমাৰ ওচৰত কিমান সম্পদ আছে, আমি বতৰৰ বিষয়েও জানো! এতিয়া, আমি কৃষকসকলে একেলগে এক নতুন ইতিহাস গঢ়িব পাৰো। ভাৰতৰ কৃষকে তেওঁৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ জৰিয়তে এটা উপায় বিচাৰি উলিয়াবলৈ ব্যৱস্থা ল'ব পাৰে যেতিয়া বিশ্ব উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ বিষয়ে চিন্তিত হয়। আমি একেলগে কিবা কৰিব পাৰো।

 

ভাতৃ আৰু ভগ্নীসকল,

প্ৰাকৃতিক কৃষিত যোগদান কৰা ৰাজ্যসমূহৰ লাখ লাখ কৃষকৰ অভিজ্ঞতা উৎসাহজনক। আমি বহু দিনৰ আগতে গুজৰাটত প্ৰাকৃতিক কৃষিৰ বাবে প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ কৰিছিলো। আজি, ই গুজৰাটৰ বহুতো অঞ্চলত ইতিবাচক প্ৰভাৱ দেখুৱাইছে। একেদৰে, হিমাচল প্ৰদেশও এই খেতিৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে আকৰ্ষিত হৈছে। আজি মই দেশৰ প্ৰতিখন ৰাজ্য, প্ৰতিখন ৰাজ্য চৰকাৰক প্ৰাকৃতিক কৃষিক এক গণ আন্দোলন হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ আগবাঢ়ি আহিবলৈ অনুৰোধ জনাইছো। এই অমৃত মহোৎসৱত প্ৰতিখন পঞ্চায়তৰ কমেও এখন গাওঁ প্ৰাকৃতিক কৃষিৰ সৈতে জড়িত হ'ব লাগিব। আৰু মই কৃষক ভাতৃসকলকো ক'ব বিচাৰো। মই নকও যে যদি আপোনাৰ ২ একৰ মাটি বা ৫ একৰ মাটি আছে, ইয়াক সমগ্ৰ ভূমিত ব্যৱহাৰ কৰক। আপুনি নিজেই এইটো অলপ অনুভৱ কৰে। আহক ইয়াৰ এটা সৰু অংশ লও, আধা পথাৰ লও, পথাৰৰ এক চতুৰ্থাংশ লও, এটা অংশ নিৰ্ধাৰণ কৰোঁ আৰু ইয়াত ব্যৱহাৰ কৰো আহক। যদি লাভালাভটো দৃশ্যমান হয়, তেন্তে অলপ সম্প্ৰসাৰিত কৰক। এবছৰ বা দুবছৰৰ ভিতৰত, আপুনি লাহে লাহে গোটেই পথাৰত এনেদৰে আগবাঢ়িব। তেওঁলোকে পৰিসৰটো সম্প্ৰসাৰিত কৰি থাকিব। মই সকলো বিনিয়োগ অংশীদাৰক জৈৱিক আৰু প্ৰাকৃতিক কৃষিত, তেওঁলোকৰ সামগ্ৰীৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণত যথেষ্ট বিনিয়োগ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছো। ইয়াৰ বাবে, কেৱল দেশতে নহয়, সমগ্ৰ বিশ্বৰ বজাৰে আমাৰ বাবে অপেক্ষা কৰি আছে। আমি আহিবলগীয়া সম্ভাৱনাৰ বাবে আজিয়েই কাম কৰিব লাগিব।

বন্ধুসকল,

এই অমৃতকালত আমি ভাৰতক বিশ্বৰ বাবে খাদ্য সুৰক্ষা আৰু প্ৰকৃতি সমন্বয়ৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সমাধান দিব লাগিব। জলবায়ু প্ৰত্যাহ্বান সন্মিলনত মই বিশ্বক পৰিৱেশ, জীৱন, এক গোলকীয় অভিযানৰ বাবে জীৱন শৈলী গঢ়ি তুলিবলৈ আহ্বান জনাইছো। একবিংশ শতিকাত ভাৰতৰ দ্বাৰা ইয়াৰ নেতৃত্ব দিয়া হ'ব, ভাৰত এখন কৃষক হ'বলৈ গৈ আছে। সেয়েহে, আমি স্বাধীনতাৰ অমৃত মহোৎসৱত ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশকৰ পৰা ভাৰতী মাতৃৰ ভূমি মুক্ত কৰাৰ সংকল্প লওঁ আহক। পৃথিৱীখনক এক স্বাস্থ্যৱান পৃথিৱী, এক স্বাস্থ্যৱান জীৱনৰ পথ দেখুৱাওক। আজি দেশখনে স্বাৱলম্বিতা পূৰ্ণ ভাৰতৰ সপোন কঢ়িয়াই আনিছে। এক স্বাৱলম্বী ভাৰত কেৱল তেতিয়াহে গঠন কৰিব পাৰি যেতিয়া ইয়াৰ কৃষি স্বাৱলম্বী হয়, প্ৰতিজন কৃষক স্বাৱলম্বী হয়। আৰু এইটো তেতিয়াহে হ'ব পাৰে যদি, অপ্ৰাকৃতিক সাৰ আৰু ঔষধৰ পৰিৱৰ্তে, আমি প্ৰাকৃতিক উপাদানৰ সৈতে গোবৰ আৰু ধনেৰে ভাৰতী মাতৃৰ মাটিৰ প্ৰচাৰ কৰা উচিত। আমি প্ৰতিজন দেশৰ স্বাৰ্থত, সকলো জীৱৰ স্বাৰ্থত, সকলো জীৱৰ স্বাৰ্থত প্ৰাকৃতিক কৃষিক এক গণ আন্দোলন হিচাপে গঢ়ি তুলিম বুলি বিশ্বাস কৰি মই গুজৰাটৰ মুখ্যমন্ত্ৰী, গুজৰাটৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ তেওঁৰ সমগ্ৰ দলটোক এই উদ্যোগৰ বাবে সমগ্ৰ গুজৰাটত এক গণ আন্দোলন হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ বাবে আৰু আজি সমগ্ৰ দেশৰ কৃষকসকলক সংযোগ কৰাৰ বাবে অভিনন্দন জনাইছো। বহুত ধন্যবাদ!

 

Explore More
শ্ৰী ৰাম জনমভূমি মন্দিৰৰ ধ্বজাৰোহণ উৎসৱত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সম্বোধনৰ অসমীয়া অনুবাদ

Popular Speeches

শ্ৰী ৰাম জনমভূমি মন্দিৰৰ ধ্বজাৰোহণ উৎসৱত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সম্বোধনৰ অসমীয়া অনুবাদ
IIT Delhi tops India in QS Rankings 2027; 52 Indian institutions feature

Media Coverage

IIT Delhi tops India in QS Rankings 2027; 52 Indian institutions feature
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Text of Prime Minister addresses the Indian Community in Paris
June 18, 2026

नमस्ते!

बों जू!

ऐसा लग रहा है, आप सब छुट्टी के मूड में हैं।

साथियों,

ये पेरिस शहर, Lights का शहर है, रंगों का शहर है, यहां Art है, Ideas हैं, और innovation की प्रेरणा भी है। इस शहर को भारत के अलग-अलग राज्यों से आए आप सभी लोग और भी खूबसूरत बना देते हैं। नए नए रंगों से भर देते हैं।

कोई तमिल है, कोई पंजाबी है, कोई गुजराती है, तो कोई मराठी है, और कोई बंगाली है। भारत के हर कोने का प्रतिनिधित्व यहां दिखाई देता है।

साथियों,

मैं जब 14 जून को नीस पहुंचा था तो सबसे पहले भारत इनोवेट्स कार्यक्रम में शामिल हुआ था। आज जब मैं फ्रांस से वापसी की तैयारी में हूं तो लग रहा है जैसे भारत कनेक्ट्स कार्यक्रम में आ गया हूं।

फ्रांस में रहने वाले आप लोगों ने 21वीं सदी के भारत-फ्रांस रिश्तों को जिस तरह कनेक्ट किया है, वो हमारी Strategic Partnership की बहुत बड़ी ताकत बन रही है। मैं आप सभी के लिए भारत से 140 करोड़ देशवासियों की शुभकामनाएं लेकर आया हूं। इस आत्मीय स्वागत के लिए, मैं आप सभी का हृदय से आभार व्यक्त करता हूं।

साथियों,

आज मैं ऐसे समय में फ्रांस आया हूं जब कुछ ही दिन पहले हमारी सरकार के 12 वर्ष पूरे हुए हैं। चुने हुए प्रधानमंत्री के रूप निरंतर 12 साल तक देश की सेवा करना मेरे जीवन का बहुत बड़ा सौभाग्य रहा है। यह भारत के लोकतंत्र की शक्ति है जिसने एक चायवाले को यहां तक पहुंचा दिया।

साथियों,

बीते 12 वर्ष, 140 करोड़ भारतीयों के अद्भुत सामर्थ्य के रहे हैं। 12 साल के इस कालखंड में भारत का GDP दोगुना हुआ है। Airports की संख्या दोगुनी हुई है। Universities की संख्या भी दोगुनी हो गई है। Highway Construction की स्पीड तीन गुना बढ़ गई। और Metro Network, चार गुणा बड़ा हो गया है।

मैं आपको कुछ और फैक्ट्स दूंगा, उससे आप अंदाजा लगा पाएंगे कि भारत किस स्पीड और कितने बड़े स्केल पर काम कर रहा है। पिछले 12 वर्षों में भारत का Defence Export 35 गुणा यानि Thirty Five Times बढ़ गया है।

औऱ एक फैक्ट सुनिए भारत में मोबाइल मैन्यूफैक्टरिंग यूनिट्स में, 100 गुणा की बढ़ोतरी हुई है। 100 times. भारत अब दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा mobile phone manufacturer है। इसी गति, इसी प्रगति का नतीजा है कि आज भारत दुनिया की Fastest Growing Major Economy है।

साथियों,

आज भारत की कहानी सिर्फ Economic Progress की कहानी नहीं है। सिर्फ यहाँ अटक नहीं जाती है। ये Social Transformation की भी कहानी है।

पिछले 12 साल में देश में 25 करोड़ लोग गरीबी से बाहर निकले हैं। यानि एक ऐसी प्रगति जिसका लाभ समाज के अंतिम व्यक्ति तक पहुंच रहा है। फ्रांस में जितने घर हैं, उससे भी अधिक पक्के घर बीते 12 वर्ष में हमने जरूरतमंदों के लिए बनाए हैं।

अब हर परिवार के पास, गरीब से गरीब क्यों न हो, Bank Account है। Financial Inclusion एक सरकारी कार्यक्रम नहीं, बल्कि सामाजिक परिवर्तन का अभियान बना है।

साथियों,

इन 12 वर्षों की उपलब्धियों में, एक उपलब्धि ऐसी भी है जिसे किसी आंकड़े से, या अंकों से, नहीं मापा जा सकता। वह है 140 करोड़ भारतीयों का आत्मविश्वास।

आज का भारत और आज के भारत का युवा बहुत बड़े सपने देख रहा है। भारत का किसान नई संभावनाओं के साथ आगे बढ़ रहा है। भारत की महिलाएं नए नेतृत्व का परिचय दे रही हैं। इसलिए ये सिर्फ Achievements के 12 साल नहीं हैं, ये भारत की एस्पिरेशन्स को नई बुलंदी देने का कालखंड रहा है।

साथियों,

एक समय था जब दूर-दराज के गांवों तक आधुनिक सुविधाएं पहुंचाना वाकई बहुत मुश्किल भरा था। आज उन्हीं गांवों में बिजली भी है, इंटरनेट भी है, और डिजिटल सेवाओं की पूरी दुनिया भी है। आज एक क्लिक पर, कभी भी, कहीं भी बैंकिंग सेवाएं उपलब्ध हैं।

आज मोबाइल फोन, भारत के नागरिकों को अनेक सुविधाओं से कनेक्ट कर रहा है। हमारे किसान, हमारे मछुआरे, हमारे dairy farmers, हमारी महिलाएं, हमारे स्टूडेंट्स, सभी टेक्नोलॉजी के माध्यम से सशक्त हो रहे हैं, और अपने लिए नए अवसर बना रहे हैं।

साथियों,

आपने 125 करोड़ से अधिक Aadhaar IDs के बारे में सुना है। लेकिन आज भारत सिर्फ पहचान को डिजिटल नहीं बना रहा। आज करीब 90 करोड़ भारतीयों की Unique Digital Health IDs बनाई जा चुकी हैं। जिससे मेडिकल रिकॉर्ड सुरक्षित और accessible बन गए हैं। इससे हेल्थकेयर डिलीवरी और अधिक आसान और efficient हो रही है।

साथियों,

इन उपलब्धियों की सबसे बड़ी विशेषता यह है कि इनमें से अधिकांश चीजें कुछ वर्ष पहले तक कल्पना जैसी लगती थीं। कौन सोच सकता था कि गांव-गांव तक हाई-स्पीड इंटरनेट पहुंचेगा ? कौन सोच सकता था कि दूर-सुदूर के गांवों में भी QR code जीवन का हिस्सा बन जायेगा ? गांव में कोई बहन, ड्रोन से खेती करने में मदद करेगी, ये भी असंभव लगता था।

लेकिन आज यह सब, भारत के करोड़ों लोगों के जीवन का सामान्य हिस्सा बनता जा रहा है। और आपको गर्व होगा साथियों, यही नए भारत की पहचान है।

जो कभी सपना था, वह आज सच्चाई है। जो कभी नामुमकिन लगता था, वो आज मुमकिन हुआ है, औऱ ये करने के पीछे सबसे बड़ी ताकत क्या है? किसकी वजह से ये सब संभव हुआ है? यह मोदी के कारण नहीं, वो ताकत है- भारत का लोकतंत्र, भारत की डेमोक्रेसी। इस डेमोक्रेसी में सबका साथ है, सबका विकास है।

साथियों,

आज से 50 या 100 साल बाद जब भारत के इस कालखंड की समीक्षा होगी, तो ये बात उभरकर सामने आएगी कि इस कालखंड को भारत की Aspirations ने ड्राइव किया। यह भारत के एस्पिरेशन्स का नया युग है।

जहां बिजली पहुंची है, वहां लोग सिर्फ बिजली नहीं चाहते, वे Smart Living चाहते हैं। जहां ट्रेन पहुंची है, वहां लोग High-Speed Connectivity चाहते हैं। जहां हाईवे बने हैं, वहां लोग World-Class Expressways चाहते हैं। जहां इंटरनेट पहुंचा है, वहां लोग AI और Digital Innovation में नेतृत्व चाहते हैं।

यानि आज भारत के लोग अपने जीवन को भी Next Level पर ले जाना चाहते हैं, और भारत को भी Next Level पर ले जाना उनका मकसद है, उनका संकल्प है, उनके सपने है।

और साथियों,

यही Aspirations आज भारत की विकास यात्रा की सबसे बड़ी शक्ति हैं। मैं आपको भारत की Space Journey का उदाहरण दूंगा।

भारत ने चंद्रयान को चंद्रमा के South Pole पर उतारा। दुनिया ने इसे एक बहुत बड़ी उपलब्धि माना। लेकिन भारत इसे अपनी मंजिल मानकर रुका नहीं। आज देश गगनयान की तैयारी कर रहा है। भारत अंतरिक्ष में अपना Space Station बनाने की दिशा में आगे बढ़ रहा है।

हमारे Space Startups Global Space Economy में अपनी जगह बनाने के लिए पुरजोश काम कर रहे हैं, आगे बढ़ रहे हैं।

साथियों,

Green Energy के क्षेत्र में भी भारत की यही एस्पिरेशंस दिखाई देती है। Solar Power में भारत की उपलब्धियों की दुनिया भर में लगातार चर्चा हो रही हैं। लेकिन भारत अगली छलांग की तैयारी कर रहा है।

Green Hydrogen में बड़े निवेश हो रहे हैं। Advanced Nuclear Energy पर तेजी से काम हो रहा है। आपने भारत के Fast Breeder nuclear Reactor से जुड़ी प्रोग्रेस के बारे में भी सुना ज़रूर होगा। ये भारत के न्यूक्लियर एनर्जी लैंडस्केप में क्रांतिकारी परिवर्तन करने का बहुत बड़ा अचीवमेंट हमारे सीसेन्टिस्टों ने किया है।

साथियों,

आज का भारत भविष्य का पूरा Ecosystem बना रहा है। भारत एक साथ हर उस क्षेत्र में निवेश कर रहा है, जो आने वाले दशकों की दिशा तय करेगा।

अभी आपने कुछ दिन पहले ही देखा है नीस में भारत इनोवेट्स का एक आयोजन किया। ये इवेंट भारत के डीप टेक सामर्थ्य को दुनिया तक पहुंचाने का एक और माध्यम था। इसमें भारत के 120 Deep-Tech Startups उपस्थित थे। Bharat Innovates में करीब एक हजार चार सौ B2B Meetings हुईं है। कई Startups के लिए Investment Commitments आगे बढ़ीं, Commercial Orders के लिए रास्ते खुले। French और European Universities तथा Incubators के साथ Engagements बढ़ रही हैं।

Student Exchanges, Joint Research, और Innovation Support के नए रास्ते बने। इसलिए Bharat Innovates सिर्फ एक Summit नहीं रहा। यह Innovation Diplomacy का एक नया मॉडल बना है।

और आज ही पेरिस में VivaTech इवेंट के जरिए, इस यात्रा को हमने और आगे बढ़ाया। नीस में हमने Ideas को Capital से जोड़ा और पेरिस में Indian Innovation को Global Scale से जोड़ा। आज दुनिया देख रही है भारत केवल भविष्य के लिए तैयार नहीं हो रहा है। भारत भविष्य को आकार दे रहा है।

साथियों,

एक समय था, जब देशों के बीच रिश्ते केवल व्यापार से तय होते थे। आज व्यापार के साथ-साथ Trust यानि भरोसा भी उतना ही महत्वपूर्ण हो गया है।

हर देश Reliable Supply Chains चाहता है। हर देश Stable Partnerships चाहता है। हर देश ऐसे साथियों की तलाश में है, जिन पर लंबे समय तक भरोसा किया जा सके। और ऐसे समय में, भारत विश्व में एक Trusted Partner के रूप में उभर रहा है।

एवियां में G7 बैठक के दौरान मैंने trust based partnerships बनाने पर ज़ोर दिया। ग्लोबल साउथ के देशों के साथ equal पार्टनर्स के रूप में आगे बढ़ने का आह्वान किया। भारत का G7 समिट में संदेश था Global Governance तभी प्रभावी होगी जब वह Inclusive होगी। Global Growth तभी Sustainable होगी जब वह शेयर्ड होगी। और Global Technology तभी मानवता के लिए उपयोगी होगी जब वह Trusted होगी।

साथियों,

भारत और दुनिया के बीच व्यापारिक रिश्तों में नई ऊर्जा नज़र आ रही है। फ्रांस के साथ भारत का ट्रेड लगतार बढ़ रहा है। पिछले कुछ वर्षों में भारत ने दुनिया के अनेक देशों के साथ Free Trade Agreements किए हैं। यूरोपियन यूनियन हो, यूनाइटेड किंगडम हो दुनिया के हर देश, हर रीजन के साथ भारत समझौते कर रहा है।

अगले महीने से भारत और UK के बीच ट्रेड एग्रीमेंट भी लागू हो जाएगा। यह एग्रीमेंट भारत के farmers, workers और innovators को अनेक नए अवसर प्रदान करेगा।

साथियों,

आज दुनिया Uncertainty और Disruption के दौर से गुजर रही है। ऐसे समय में भारत और फ्रांस की साझेदारी विश्वास, स्थिरता और सहयोग का एक मजबूत स्तंभ बन रहा है।

इस वर्ष हमने भारत और फ्रांस के संबंधों को Special Global Strategic Partnership का दर्जा दिया था। नीस में मेरे मित्र President Macron और मैंने हमारे संबंधों को force for global good बनाने पर चर्चा की। Defence से लेकर space और नुक्लियर तक AI और क्रिटीकल मिनरल्स से लेकर high speed railway तक, हर क्षेत्र में हम मिलकर आगे बढ़ेंगे।

साथियों,

Solar energy हो, या AI के क्षेत्र में सहयोग हो, भारत और फ्रांस मिलकर ऐसे समाधान विकसित कर रहे हैं जो पूरी मानवता के हित में हैं। पिछले वर्ष पेरिस में और इस वर्ष दिल्ली में हमने AI Summit को Co-chair किया।

अब हम साथ मिलकर अगले वर्ष “तृष्णा” satellite को लॉन्च करने जा रहें हैं। यह “तृष्णा” satellite जो विश्व में फूड और वाटर सिक्युरिटी सुनिश्चित करने में योगदान देगा।

और साथियों,

यह सभी गवर्नमेंट टू गवर्नमेंट पहलो में आप सभी का योगदान बहुत महत्वपूर्ण है। ये आप हैं जो भारत और यूरोप के बीच सबसे मजबूत सेतु हैं। आप दोनों समाजों को समझते हैं। दोनों बाजारों को समझते हैं। आने वाले समय में Talent, Trade, Technology, Tourism और Investment के नए अवसरों को आगे बढ़ाने में आपकी भूमिका लगातार बढ़ने वाली हैं।

साथियों,

भारत और फ्रांस के रिश्तों को साझा इतिहास, साझा मूल्यों और साझा विश्वास ने आगे बढ़ाया है। विश्व युद्धों के दौरान फ्रांस की धरती पर बलिदान देने वाले भारतीय सैनिकों की स्मृतियां आज भी हमें जोड़ती हैं।

मुझे पहले नव शापेल में श्रद्धांजलि देने का अवसर मिला, पिछले वर्ष प्रेसिडेंट मैक्रों के साथ मार्सेय के वॉर मेमोरियल जाने का अवसर भी मिला। ये हमारी साझा विरासत है।

फ्रांस, भारतीयों के योगदान को संजोता भी है और सराहता भी है। भारतीय मूल की नूर इनायत खान हों, जिन्होंने फ्रांस की Resistance के लिए अपना जीवन बलिदान किया, या महाराजा रणजीत सिंह के साथ काम करने वाले जनरल जां फ्रांस्वा अलार हों ये सभी भारत और फ्रांस की साझा विरासत के प्रतीक हैं।

भारत के राज्य पुडुचेरी में भी फ्रेंच विरासत की झलक दिखाई देती है। वहां का Architecture, वहां की कला-संस्कृति और खान-पान सभी में हमारे संबंधों की महेक है।

साथियों,

इस समय फ्रांस समेत पूरी दुनिया में International Yoga Day की तैयारी भी चल रही है। इस अवसर पर मैं, फ्रांस में योग को आगे बढ़ाने वाले श्रीमान महेश घाट्राड्याल जी को भी आदरपूर्वक श्रद्धांजलि देता हूं। मैं पद्म पुरस्कार से सम्मानित, शार्लोत शोपां जी को भी प्रणाम करता हूं। जिन्होंने सौ वर्ष की आयु में भी, योग के माध्यम से फ़्रांस को भारत की विरासत से जोड़ा है। उनका जीवन यह सिद्ध करता है: Yoga does not add years to life, it adds life to years.

साथियों,

मैं फ्रेद नेग्री जी को भी आदरपूर्वक श्रद्धापूर्वक याद करता हूं। भारतीय विरासत को संरक्षित करने में उनका योगदान अतुल्य रहा है।

साथियों,

भारत और फ्रांस को कनेक्ट करने वाली एक और चीज है, और वो है फुटबॉल। इस वक्त यहां फुटबॉल फीवर पूरे जोर पर है। फ्रांस में इसकी दीवानगी, चप्पे-चप्पे पर दिखती है। लेकिन भारत में भी फुटबॉल का क्रेज़ सिर चढ़कर बोलता है।

खासतौर पर फ्रांस की टीम के फैन्स भारत में बहुत अधिक हैं। फ़्रांस ने इस वर्ल्ड कप की शुरुआत एक जोरदार जीत से शुरू की है। मैं फ्रांस की टीम को बहुत-बहुत शुभकामनाएं देता हूं।

साथियों,

जाने से पहले, आप सभी के लिए कुछ और अच्छी खबरें भी लेकर के आया हूँ। वो आपके लिए हैं। पिछले वर्ष, मार्सेय में कॉन्सुलेट खोला गया, इससे काफी अधिक सुविधा मिल रही है। कुछ हफ्ते पहले, Indian Nationals के लिए French Airports पर Visa-free Transit की व्यवस्था शुरू हो गई है।

Students और Professionals की Mobility बढ़ाना हो, या Educational Qualifications की Mutual Recognition की बात हो, या फिर French Universities के भारत में Campus खोलना हो, इन सभी पर हम मिलकर आगे बढ़ रहें हैं।

अब फ्रांस में UPI के उपयोग का दायरा भी और बढ़ने जा रहा है। यानि भारत-फ्रांस कनेक्ट भी Instant और आपसी Payment भी Instant!

साथियों,

इन सभी पहलों से, हम भारत और फ़्रांस को और करीब ला रहें हैं। और मैं फिर कहूंगा इस साझेदारी की नींव, इस रिश्ते की असली ताकत आप सभी हैं। आप सब मेरे देशवासी हैं।

आज जब भारत तेज़ी से विकसित भारत के लक्ष्य की ओर बढ़ रहा है, तो मैं आप सभी से भारत के साथ और गहराई से जुडने का आग्रह करूंगा। इससे भारत की विकास यात्रा को नई शक्ति मिलेगी, और आपको अपनी पुरखों की धरती की सेवा करने का अवसर भी मिलेगा।

इन्हीं शब्दों के साथ आप सभी के प्रेम आपके उत्साह और इस आत्मीय स्वागत के लिए मैं एक बार फिर आप सभी का आभार व्यक्त करता हूं।

भारत माता की जय!

बहुत बहुत धन्यवाद।