પ્રધાનમંત્રીએ આજે દક્ષિણ આફ્રિકાના રાષ્ટ્રપતિ મહામહિમ શ્રી સિરિલ રામાફોસા દ્વારા જોહાનિસબર્ગમાં આયોજિત G20 નેતાઓની સમિટમાં ભાગ લીધો હતો. આ પ્રધાનમંત્રીની G20 સમિટમાં 12મી સહભાગિતા હતી. પ્રધાનમંત્રીએ સમિટના ઉદ્ઘાટન દિવસના બંને સત્રોને સંબોધિત કર્યા હતા. તેમણે રાષ્ટ્રપતિ રામાફોસાનો તેમના ઉષ્માભર્યા આતિથ્ય અને સમિટનું સફળતાપૂર્વક આયોજન કરવા બદલ આભાર માન્યો હતો.
પ્રથમ સત્ર: સર્વસમાવેશક અને ટકાઉ આર્થિક વૃદ્ધિ
"સર્વસમાવેશક અને ટકાઉ આર્થિક વૃદ્ધિ કોઈને પાછળ ન છોડે" શીર્ષકવાળા ઉદ્ઘાટન સત્રને સંબોધતા, પ્રધાનમંત્રીએ દક્ષિણ આફ્રિકાના અધ્યક્ષપદ હેઠળ સમૂહ દ્વારા કુશળ સ્થળાંતર, પર્યટન, ખાદ્ય સુરક્ષા, AI, ડિજિટલ અર્થતંત્ર, નવીનતા અને મહિલા સશક્તિકરણના ક્ષેત્રોમાં કરેલા કાર્યની પ્રશંસા કરી હતી. આ પ્રક્રિયામાં, તેમણે નોંધ્યું હતું કે નવી દિલ્હી સમિટ દરમિયાન લેવાયેલા કેટલાક ઐતિહાસિક નિર્ણયોને આગળ વધારવામાં આવ્યા છે. પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વિકાસના નવા માપદંડો જોવાનો સમય આવી ગયો છે, જે વૃદ્ધિના અસંતુલન અને પ્રકૃતિના અતિશય શોષણને સંબોધિત કરે, ખાસ કરીને જ્યારે G20 સમિટ પ્રથમ વખત આફ્રિકામાં યોજાઈ રહી હોય. આ સંદર્ભમાં, તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારતની સભ્યતાના ક્ષમતા પર આધારિત "એકાત્મ માનવવાદ" ના વિચારની શોધ થવી જોઈએ. તેમણે સમજાવ્યું હતું કે એકાત્મ માનવવાદ મનુષ્યો, સમાજ અને પ્રકૃતિનો સર્વગ્રાહી દૃષ્ટિકોણ લે છે અને આ રીતે પ્રગતિ અને ગ્રહ વચ્ચે સંવાદિતા પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.
બધા માટે વૃદ્ધિ, વિકાસ અને સુખાકારી પ્રત્યેના ભારતના અભિગમને વિસ્તૃત કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ G20 ને વિચારણા કરવા માટે છ વિચારો પ્રસ્તાવિત કર્યા હતા. તે આ પ્રમાણે છે:
- G20 ગ્લોબલ ટ્રેડિશનલ નોલેજ રિપોઝિટરીની રચના: આ ભાવિ પેઢીઓના લાભ માટે માનવતાના સામૂહિક ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરશે.
- G20 આફ્રિકા સ્કિલ્સ મલ્ટીપ્લાયરની રચના: આ કાર્યક્રમનો હેતુ આફ્રિકાના યુવાનોને કૌશલ્ય પ્રદાન કરવા માટે એક મિલિયન પ્રમાણિત ટ્રેનર્સનો પૂલ બનાવવાનો છે. આ ખંડમાં સ્થાનિક ક્ષમતાઓનું નિર્માણ કરશે અને લાંબા ગાળાના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપશે.
- G20 ગ્લોબલ હેલ્થકેર રિસ્પોન્સ ટીમની રચના: આમાં G20 દેશોના આરોગ્ય સંભાળ નિષ્ણાતોનો સમાવેશ થશે અને વિશ્વના કોઈપણ ભાગમાં વૈશ્વિક સ્વાસ્થ્ય પડકારોનો સામનો કરવા માટે તેને તૈનાત કરી શકાય છે.
- G20 ઓપન સેટેલાઇટ ડેટા પાર્ટનરશિપની સ્થાપના: આ કાર્યક્રમ દ્વારા G-20 અવકાશ એજન્સીઓનો સેટેલાઇટ ડેટા વિકાસશીલ દેશોને કૃષિ, મત્સ્યઉદ્યોગ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓ માટે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.
- G20 ક્રિટિકલ મિનરલ્સ સર્ક્યુલારિટી ઇનિશિયેટિવની રચના: આ પહેલ રિસાયક્લિંગ, અર્બન માઇનિંગ, સેકન્ડ-લાઇફ બેટરી પ્રોજેક્ટ્સ અને વિવિધ પ્રકારની નવીનતાઓને પ્રોત્સાહન આપશે અને સપ્લાય ચેઇન સુરક્ષાને મજબૂત કરવામાં અને વિકાસના સ્વચ્છ માર્ગો વિકસાવવામાં મદદ કરશે.
- ડ્રગ ટેરર નેક્સસનો સામનો કરવા માટે G20 પહેલની રચના: આ ડ્રગ હેરફેરને સંબોધિત કરશે અને ડ્રગ-ટેરર અર્થતંત્રને તોડશે.
બીજું સત્ર: સ્થિતિસ્થાપક વિશ્વ
પ્રધાનમંત્રીએ "એક સ્થિતિસ્થાપક વિશ્વ-આપત્તિ જોખમ ઘટાડવામાં G20નું યોગદાન; આબોહવા પરિવર્તન; ન્યાયી ઊર્જા સંક્રમણ; ખાદ્ય પ્રણાલીઓ" પરના સત્રને પણ સંબોધિત કર્યું. તેમણે પ્રશંસા કરી હતી કે ભારત દ્વારા શરૂ કરાયેલ આપત્તિ જોખમ ઘટાડવા માટેનું કાર્યકારી જૂથ આગળ ધપાવવામાં આવી રહ્યું છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આપત્તિ સ્થિતિસ્થાપકતા પ્રત્યેનો અભિગમ ભારતે સ્થાપેલા કોએલિશન ફોર ડિઝાસ્ટર રેઝિલિયન્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (CDRI) માં દર્શાવ્યા મુજબ "પ્રતિભાવ-કેન્દ્રિત" ને બદલે "વિકાસ-કેન્દ્રિત" હોવો જોઈએ. પ્રધાનમંત્રીએ ખાદ્ય સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે આબોહવા કાર્યસૂચિ પર વધુ સામૂહિક કાર્યવાહીનું આહ્વાન કર્યું હતું. આ સંદર્ભમાં, તેમણે પોષણ સુરક્ષા અને પર્યાવરણીય સ્થિરતાને પ્રોત્સાહન આપવામાં બાજરીના મૂલ્યની નોંધ લીધી હતી. ભારતના અધ્યક્ષપદ દરમિયાન અપનાવવામાં આવેલા ખાદ્ય સુરક્ષા પરના ડેક્કન સિદ્ધાંતોને પ્રકાશિત કરતા, તેમણે નોંધ્યું હતું કે આવો અભિગમ ખાદ્ય સુરક્ષા પર G20 રોડમેપ બનાવવા માટેનો આધાર બનવો જોઈએ. તેમણે વિકસિત દેશોને પણ સમયબદ્ધ રીતે વિકાસશીલ દેશોને સસ્તું નાણાં અને ટેકનોલોજી પ્રદાન કરવા અંગેની તેમની આબોહવા કાર્ય પ્રતિબદ્ધતાઓને પૂર્ણ કરવા હાકલ કરી હતી.
પ્રધાનમંત્રીએ વૈશ્વિક શાસન માળખામાં ગ્લોબલ સાઉથ માટે વધુ ભાગીદારીની માંગ કરી હતી. આ સંદર્ભમાં, તેમણે નોંધ્યું હતું કે નવી દિલ્હી સમિટમાં આફ્રિકન યુનિયનને G20 ના કાયમી સભ્ય તરીકે સમાવવો એ એક મોટું પગલું હતું અને આ સર્વસમાવેશક ભાવનાને G20 થી પણ આગળ લઈ જવી જોઈએ. બે સત્રોમાં પ્રધાનમંત્રીના સંપૂર્ણ વક્તવ્ય અહીં જોઈ શકાય છે [સત્ર 1; સત્ર 2]
Spoke at the first session of the G20 Summit in Johannesburg, South Africa, which focussed on inclusive and sustainable growth. With Africa hosting the G20 Summit for the first time, NOW is the right moment for us to revisit our development parameters and focus on growth that is… pic.twitter.com/AxHki7WegR
— Narendra Modi (@narendramodi) November 22, 2025
I proposed a few actionables to realise our dream of all-round growth. First among them is the creation of a G20 Global Traditional Knowledge Repository. India has a rich history in this regard. This will help us pass on our collective wisdom to further good health and wellbeing.
— Narendra Modi (@narendramodi) November 22, 2025
Africa’s progress is vital for global progress. India has always stood in solidarity with Africa. I am proud of the fact that it was during India’s G20 Presidency that the African Union became a permanent G20 member. Taking forward this spirit, India proposes a G20–Africa Skills…
— Narendra Modi (@narendramodi) November 22, 2025
India proposes the setting up of a G20 Global Healthcare Response Team. We are stronger when we work together in the face of health emergencies and natural disasters. Our effort should be to create teams of trained medical experts from fellow G20 nations who are ready for rapid…
— Narendra Modi (@narendramodi) November 22, 2025
To overcome the challenge of drug trafficking, especially the spread of extremely dangerous substances like fentanyl, India proposes a G20 Initiative on Countering the Drug–Terror Nexus. Let us weaken the wretched drug-terror economy!
— Narendra Modi (@narendramodi) November 22, 2025
The second session at the G20 Summit in Johannesburg focussed on building a resilient world in the face of disasters, climate change and ensuring energy transitions that are just as well as robust food systems. India has been actively working on all these fronts, building a… pic.twitter.com/Iqvh81CxUj
— Narendra Modi (@narendramodi) November 22, 2025
India believes that key global challenges can be solved with strong global cooperation. This is what made India establish the Disaster Risk Reduction Working Group during our G20 Presidency. When it comes to disaster resilience, the approach has to be development centric not only…
— Narendra Modi (@narendramodi) November 22, 2025
Proposed the setting up of a G20 Open Satellite Data Partnership whereby satellite data and analysis from G20 space agencies can be made more accessible for countries of the Global South.
— Narendra Modi (@narendramodi) November 22, 2025
India is fully committed to sustainability and clean energy, which is why we propose a G20 Critical Minerals Circularity Initiative to promote recycling, urban mining, second-life batteries and related innovations.
— Narendra Modi (@narendramodi) November 22, 2025
One of the most adverse effects of climate change is on our agriculture sector, thus impacting food security. In this regard, highlighted how India is addressing these challenges through the world’s largest food security and nutrition support programme, the world’s largest health…
— Narendra Modi (@narendramodi) November 22, 2025
