ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ବିଶ୍ୱ ନିବେଶକ ସମ୍ମିଳନୀ ଏକ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ପଦକ୍ଷେପ; ଶିଳ୍ପ, ଉଦ୍ଭାବନ ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଜ୍ୟର ବିପୁଳ ସମ୍ଭାବନାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି : ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ବିଶ୍ୱ ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା ସହ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ମାର୍ଗ ପ୍ରଶସ୍ତ କରି, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଉଦ୍ୟୋଗର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଥିବାରୁ ଖୁସି : ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଭାରତରେ ରହିଛି ବିଶ୍ୱର ଭବିଷ୍ୟତ ! ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ଦେଶରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ସୁଯୋଗ ଖୋଜିବା : ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଏନଡିଏ ସରକାରଙ୍କ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉନ୍ନତିକରଣ ପ୍ରୟାସରୁ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଯଥେଷ୍ଟ ଲାଭବାନ ହେବ : ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ଆମ ସରକାର ଜଳ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯାହା ବିକାଶ ପାଇଁ ବହୁତ ଜରୁରୀ : ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
୨୦୨୫ର ପ୍ରଥମ ୫୦ ଦିନରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି : ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ବିଗତ ଦଶନ୍ଧି ଭାରତର ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ସମୟ : ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଚଳିତ ବର୍ଷ ବଜେଟରେ ଆମେ ଭାରତର ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତପ୍ରେରକକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛୁ : ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଜାତୀୟ ସ୍ତର ପରେ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ସଂସ୍କାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯା
ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀର ଏକ ଚମତ୍କାର ଆୟୋଜନ ପାଇଁ ସେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ

କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଉପସ୍ଥିତ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ରାଜ୍ୟପାଳ ଶ୍ରୀ ମାଙ୍ଗୁଭାଇ ପଟେଲ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ମୋହନ ଯାଦବ ଜୀ,   ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମାନ୍ୟଗଣ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଗଣ, ମହିଳା ଓ ଭଦ୍ରବ୍ୟକ୍ତିମାନେ !

ସର୍ବପ୍ରଥମେ, ଏଠାକୁ ଆସିବାକୁ ବିଳମ୍ବ କରିଥିବାରୁ ମୁଁ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷମା ମାଗୁଛି। ବିଳମ୍ବ ହେଲା କାରଣ ଗତକାଲି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲି, ମୋ ମନରେ ଗୋଟିଏ କଥା ଆସିଲା ଯେ ଆଜି ଦଶମ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଏକା ସମୟରେ ବାହାରିବା ବହୁତ ଭିଡ ହୋଇଯିବ ଏବଂ ସେହି କାରଣରୁ, ଏକ ସମ୍ଭାବନା ଥିଲା ଯେ ଯଦି ସୁରକ୍ଷା କାରଣରୁ ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଯିବାରେ ଅସୁବିଧା ହେବ। ଏବଂ ମୁଁ ଭାବିଲି ଯେ ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା କେନ୍ଦ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ହିଁ ମୁଁ ରାଜଭବନରୁ ବାହାରିବି, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ମୁଁ ମୋର ପ୍ରସ୍ଥାନରେ 15-20 ମିନିଟ୍ ବିଳମ୍ବ କଲି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ହୋଇଥିବା ଅସୁବିଧା ପାଇଁ ମୁଁ ପୁଣି ଥରେ କ୍ଷମା ମାଗୁଛି।

ସାଥିମାନେ

ରାଜା ଭୋଜଙ୍କ ଏହି ପବିତ୍ର ଧରିତ୍ରୀରେ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ମୋ ପାଇଁ ସୌଭାଗ୍ୟର କଥା। ଏଠାରେ ଉଦ୍ୟୋଗ ଜଗତରୁ, ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଅନେକ ବନ୍ଧୁ ଅଛନ୍ତି। ବିକଶିତ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରୁ ବିକଶିତ ଭାରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାତ୍ରାରେ ଆଜିର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଭବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ମୁଁ ମୋହନଜୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମଗ୍ର ଟିମକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଉଛି।

ସାଥିମାନେ

ଭାରତ ଇତିହାସରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏଭଳି ଏକ ସୁଯୋଗ ଆସିଛି ଯେତେବେଳେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଭାରତକୁ ନେଇ ଏତେ ଆଶାବାଦୀ। ସାରା ବିଶ୍ୱରେ, ସେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ହୁଅନ୍ତୁ, ଆର୍ଥିକ ନୀତି ବିଶେଷଜ୍ଞ ହୁଅନ୍ତୁ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶ ହୁଅନ୍ତୁ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନ ହୁଅନ୍ତୁ, ସମସ୍ତେ ଭାରତଠାରୁ ବହୁତ ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି। ଗତ କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଆସିଥିବା ମନ୍ତବ୍ୟ ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିବେଶକଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବ। କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ କହିଛି, ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇ ରହିବ। OECDର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ  ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ – ଦୁନିଆରେ ଭବିଷ୍ୟତ ଭାରତରେ ଅଛି, କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉପରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ଏକ ସଂସ୍ଥା ଭାରତକୁ ସୌର ଶକ୍ତି ସୁପର ପାୱାର ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଏହି ସଂସ୍ଥା ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛି ଯେ ଅନେକ ଦେଶ କେବଳ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ସେଠାରେ ଭାରତ ଫଳାଫଳ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। ନିକଟରେ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଆସିଛି। ବୈଶ୍ୱିକ ଏରୋସ୍ପେସ୍ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଭାରତ କିପରି ଏକ ବଡ଼ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ଭାବେ ଉଭା ହେଉଛି, ତାହା ଏଥିରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସେମାନେ ଭାରତରେ ବୈଶ୍ୱିକ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ଆହ୍ୱାନର ଉତ୍ତର ଦେଖୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏଠାରେ ଏପରି ଅନେକ ଉଦାହରଣ ଦେଇପାରିବି, ଯାହା ଭାରତ ଉପରେ ଥିବା ବିଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱାସକୁ ଦର୍ଶାଉଛି। ଏହି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ, ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି। ଏବଂ ଆଜି ଆମେ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଏହି ବିଶ୍ୱ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏହା ଦେଖୁଛୁ, ଅନୁଭବ କରୁଛୁ।

 

ସାଥିମାନେ

ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଭାରତର ପଞ୍ଚମ ସର୍ବବୃହତ୍ ରାଜ୍ୟ। କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଭାରତର ଶୀର୍ଷ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଦେଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ-5ଟି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶକୁ ଜୀବନ ଦାୟିନୀ ମାଁ  ନର୍ମଦାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମଧ୍ୟ  ମିଳିଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ. ପାଖରେ ସମସ୍ତ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି, ସମସ୍ତ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି, ଯାହା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶକୁ ଜି. ଡି. ପି. ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ-5ଟି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଣିପାରିବ।

ସାଥିମାନେ

ଗତ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ନୂତନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଖିଛି। ଗୋଟିଏ ସମୟ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଏଠାରେ ବିଜୁଳି, ପାଣିର ଅନେକ ସମସ୍ୟା ଥିଲା। ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ପରିସ୍ଥିତି ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଖରାପ  ଥିଲା। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଏଠାରେ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ଥିଲା। ଗତ 2 ଦଶନ୍ଧି, 20 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଏଠାକାର ବିଜେପି ସରକାର ଶାସନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଥିଲା। ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ନିବେଶ କରିବାକୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ। ଆଜି, ନିବେଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଶର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଶୀର୍ଷ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଖରାପ ରାସ୍ତା କାରଣରୁ କେବେବି ବସ୍ ସୁବିଧା ପାଇ ନ ଥିବା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଆଜି ଭାରତର ଇ. ଭି. ବିପ୍ଳବର ଅଗ୍ରଣୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଜାନୁଆରୀ 2025 ସୁଦ୍ଧା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରାୟ 2 ଲକ୍ଷ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯାନ ପଞ୍ଜିକୃତ ହୋଇଛି। ଏହା ପାଖାପାଖି 90 ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ମଧ୍ୟ ଆଜି ବିନିର୍ମାଣର ନୂତନ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳ ପାଲଟିଛି। ଏବଂ ମୁଁ ମୋହନ ଜୀଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଉଛି, ତାଙ୍କ ଟିମକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଉଛି ଯେ ସେମାନେ ଚଳିତବର୍ଷକୁ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ବର୍ଷ ଭାବେ ପାଳନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି।

ସାଥିମାନେ

 ବିଗତ ଦଶନ୍ଧିରେ ଭାରତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶର ଏକ ସମୟ ଦେଖିଛି। ମୁଁ କହିପାରିବି, ସାଂସଦମାନେ ଏଥିରୁ ବହୁତ ଲାଭ ପାଇଛନ୍ତି। ଦେଶର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ଦିଲ୍ଲୀ-ମୁମ୍ବାଇ ଏକ୍ସପ୍ରେସୱେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ଗୋଟିଏ ପଟେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶକୁ ମୁମ୍ବାଇ ବନ୍ଦର ସହିତ ଦ୍ରୁତ ସଂଯୋଗ ମିଳୁଛି, ଅନ୍ୟ ପଟେ ଏହା ଉତ୍ତର ଭାରତର ବଜାରକୁ ମଧ୍ୟ ସଂଯୋଗ କରୁଛି। ଆଜି ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ 5ଲକ୍ଷ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ସଡ଼କ ନେଟୱାର୍କ ରହିଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଶିଳ୍ପ କରିଡରଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧୁନିକ ଏକ୍ସପ୍ରେସୱେ ଦ୍ୱାରା ଯୋଡ଼ାଯାଉଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ କ୍ଷେତ୍ରର ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ।

 

ସାଥିମାନେ

ବିମାନ ସଂଯୋଗର କଥା କହିବାକୁ ଗଲେ, ଗ୍ୱାଲିୟର ଏବଂ ଜବଲପୁର ବିମାନ ବନ୍ଦରର ଟର୍ମିନାଲକୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇଛି। ଏବଂ ଆମେ ଏଠାରେ ଅଟକି ନାହୁଁ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              ର ଏକ ବଡ଼ ରେଳ ନେଟୱାର୍କର ମଧ୍ୟ ଆଧୁନିକୀକରଣ କରାଯାଉଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ, 100% ରେଳ ନେଟୱାର୍କର ବିଦ୍ୟୁତକରଣ କରାଯାଇଛି। ଭୋପାଳର ରାଣୀ କମଲାପତି ରେଳ ଷ୍ଟେସନର ଫଟୋ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି। ସେହିଭଳି ଅମୃତ ଭାରତ ଷ୍ଟେସନ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର 80ଟି ରେଳ ଷ୍ଟେସନର ଆଧୁନିକୀକରଣ କରାଯାଉଛି।

ସାଥିମାନେ

ବିଗତ ଦଶନ୍ଧି ଭାରତ ପାଇଁ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାସଲ କରିଛି। ବିଶେଷ କରି ସବୁଜ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯାହା କଳ୍ପନା କରିବା କଷ୍ଟକର ଥିଲା, ଭାରତ ତାହା କରିଛି। ଗତ 10 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାଖାପାଖି 70 ବିଲିୟନ ଡଲାର ବା 5 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ନିବେଶ କରାଯାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା କେବଳ ଗତ ବର୍ଷ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ 10 ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା  ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଲାଭବାନ ହୋଇଛି। ଆଜି ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ହେଉଛି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଳକା। ଏହାର ପାଖାପାଖି 31 ହଜାର ମେଗାୱାଟ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରୁ 30 ପ୍ରତିଶତ ହେଉଛି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି। ରେୱା ସୌର ଉଦ୍ୟାନ ଦେଶର ସର୍ବବୃହତ୍ ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଓମକାରେଶ୍ୱରରେ ଭାସମାନ ସୌର ପ୍ଲାଣ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ବିନା ବିଶୋଧନାଗାର ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସରେ ସରକାର ପ୍ରାୟ 50 ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ନିବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶକୁ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ସ ହବ୍ ରେ ପରିଣତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଏହି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଆଧୁନିକ ନୀତି ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶିଳ୍ପ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସହିତ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ହେଉଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ 300 ରୁ ଅଧିକ ଶିଳ୍ପ ଜୋନ୍ ଅଛି, ପିଥମପୁର, ରତଲାମ ଏବଂ ଦେୱାସରେ ହଜାର ହଜାର ଏକର ନିବେଶର ଜୋନ୍ ମଧ୍ୟ ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି | ଅର୍ଥାତ୍, ଆପଣ ସମସ୍ତ ନିବେଶକଙ୍କ ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ଲାଭର ଅପାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ସାଥିମାନେ

 ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣୁ ଯେ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ପାଇଁ ଜଳ ସୁରକ୍ଷା କେତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଥିପାଇଁ ଗୋଟିଏ ପଟେ ଆମେ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛୁ, ଅନ୍ୟ ପଟେ ଆମେ ନଦୀ ଆନ୍ତଃସଂଯୋଗର ମେଗା ମିଶନ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛୁ। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର କୃଷି, ଏଠାକାର ଶିଳ୍ପ, ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ହିତାଧିକାରୀ। ନିକଟରେ 45 ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର କେନ୍-ବେତ୍ୱା ନଦୀ ଆନ୍ତଃସଂଯୋଗ ପ୍ରକଳ୍ପ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ପାଖାପାଖି 10 ଲକ୍ଷ ହେକ୍ଟର କୃଷି ଜମିର ଉତ୍ପାଦକତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ଜଳ ପରିଚାଳନାକୁ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ଶକ୍ତି ମିଳିବ। ଏଭଳି ସୁବିଧା ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ, କୃଷି ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ବୟନ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିପୁଳ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହେବ।

 

ସାଥିମାନେ

ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ଡବଲ ଇଞ୍ଜିନ ସରକାର ଗଠନ ହେବା ପରେ ବିକାଶର ଗତି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ହୋଇଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ବିକାଶ ଏବଂ ଦେଶର ବିକାଶ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କାନ୍ଧରେ କାନ୍ଧ ମିଶାଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ମୁଁ କହିଥିଲି ଯେ ମୋର ତୃତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ ଆମେ ତିନି ଗୁଣ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କାମ କରିବୁ। 2025 ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ 50 ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଏହି ଗତି ଦେଖୁଛୁ। ଚଳିତ ମାସରେ ଆମର ବଜେଟ୍ ଆସିଛି। ଏହି ବଜେଟରେ ଆମେ ଭାରତର ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତପ୍ରେରକକୁ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଛୁ। ଆମର ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବର୍ଗ ଏବଂ ସର୍ବବୃହତ୍ ଟିକସଦାତା, ଏହା ସେବା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଚାହିଦା ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ଏହି ବଜେଟରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବର୍ଗଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି। ଆମେ 12 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆୟ ଟିକସ ମୁକ୍ତ କରିଛୁ, ଟିକସ ସ୍ଲାବକୁ ପୁନଃ ସଂରଚିତ କରିଛୁ। ବଜେଟ୍ ପରେ ଆରବିଆଇ ମଧ୍ୟ ସୁଧ ହାର ହ୍ରାସ କରିଛି।

ସାଥିମାନେ

ବଜେଟରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ନିର୍ମାଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇପାରିବୁ। ଏକ ସମୟ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଏମ୍. ଏସ୍. ଏମ୍. ଇ. ଗୁଡ଼ିକର ସାମର୍ଥ୍ୟ ପୂର୍ବ ସରକାରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୀମିତ ଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଭାରତରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ସେହି ସ୍ତରରେ ବିକଶିତ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ। ଆଜି ଆମେ ପ୍ରାଥମିକତା ଭିତ୍ତିରେ ଏମ୍. ଏସ୍. ଏମ୍. ଇ. ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳାର ନିର୍ମାଣ କରୁଛୁ। ଏଥିପାଇଁ ଏମ୍. ଏସ୍. ଏମ୍. ଇ. ର ସଂଜ୍ଞାକୁ ଆହୁରି ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଛି। ଏମ୍. ଏସ୍. ଏମ୍. ଇ. ଗୁଡ଼ିକୁ ଋଣ ସହ ଜଡ଼ିତ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଆଯାଉଛି, ଋଣ ପ୍ରାପ୍ତି ସହଜ କରାଯାଉଛି, ମୂଲ୍ୟ ସଂଯୋଜନ ଏବଂ ରପ୍ତାନୀ ପାଇଁ ସହାୟତା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।

ସାଥିମାନେ

ବିଗତ ଦଶନ୍ଧି ଧରି, ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ, ଆମେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରମୁଖ ସଂସ୍କାରକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିଆସୁଛୁ। ଏବେ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ସଂସ୍କାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଆଯାଉଛି। ରାଜ୍ୟ ଡି-ରେଗୁଲେସନ୍ କମିଶନ ବିଷୟରେ, ଯାହା ବିଷୟରେ ବଜେଟ୍ରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବି। ଆମେ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ନିରନ୍ତର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଜାରି ରଖିଛୁ। ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ମିଶି, ଆମେ ବିଗତ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ 40 ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଅନୁପାଳନ ହ୍ରାସ କରିଛୁ। ବିଗତ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଏଭଳି 1500ଟି ଆଇନକୁ ଉଚ୍ଛେଦ କରାଯାଇଛି, ଯାହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସେହି ନିୟମାବଳୀଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଯାହା ବ୍ୟବସାୟିକ ସୁଗମତା ମାର୍ଗରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସାଜିଥାଏ। ଡି-ରେଗୁଲେସନ୍ କମିଶନ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ନିବେଶ ଅନୁକୂଳ ନିୟାମକ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।

 

ସାଥିମାନେ

ବଜେଟରେ ହିଁ ଆମେ ମୌଳିକ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଢାଞ୍ଚାକୁ ମଧ୍ୟ ସରଳ କରିଛୁ। ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅନେକ ନିବେଶ ଉପରେ ଦର ହ୍ରାସ କରାଯାଇଛି। କଷ୍ଟମ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପାଇଁ ଏକ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର କରାଯାଉଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଘରୋଇ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ଏବଂ ନିବେଶ ପାଇଁ ନୂଆ କ୍ଷେତ୍ର ଖୋଲିବାର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଆମେ ଆଣବିକ ଶକ୍ତି, ଜୈବ ଉତ୍ପାଦନ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ, ଲିଥିୟମ୍ ବ୍ୟାଟେରୀ ଉତ୍ପାଦନ ଭଳି ନିବେଶ ପାଇଁ ଅନେକ ନୂତନ ମାର୍ଗ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିଛୁ। ଏହା ସରକାରଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।

ସାଥିମାନେ

 ଭାରତର ବିକଶିତ ଭବିଷ୍ୟତରେ ତିନୋଟି କ୍ଷେତ୍ର ବହୁତ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ତିନୋଟି କ୍ଷେତ୍ର କୋଟି କୋଟି ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ବୟନଶିଳ୍ପ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା। ଆପଣ ବୟନ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଭାରତ ହେଉଛି କପା, ରେଶମ, ପଲିୟେଷ୍ଟର୍ ଏବଂ ଭିସ୍କୋସ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବବୃହତ୍ ଉତ୍ପାଦକ। ଭାରତର ବୟନ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଭାରତରେ ବୟନଶିଳ୍ପ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ରହିଛି, ଦକ୍ଷତା ମଧ୍ୟ ରହିଛି, ଉଦ୍ୟମୀତା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଏକ ପ୍ରକାରରେ ଭାରତର କପା ରାଜଧାନୀ। ଭାରତର ଜୈବିକ କପା ଯୋଗାଣର ପ୍ରାୟ 25 ପ୍ରତିଶତ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରୁ ଆସିଥାଏ। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ସର୍ବବୃହତ୍ ମଲବେରୀ ରେଶମ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ। ଚନ୍ଦେରୀ ଏବଂ ମାହେଶ୍ୱରୀ ଶାଢ଼ୀ ଏଠାରେ ବହୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ | ସେମାନଙ୍କୁ ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆପଣଙ୍କର ନିବେଶ ଏଠାକାର ବୟନ ଶିଳ୍ପକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ନିଜର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।

ସାଥିମାନେ

 ପାରମ୍ପରିକ ବସ୍ତ୍ର ବ୍ୟତୀତ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ମାର୍ଗ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛି। ଆମେ କୃଷି ବୟନଶିଳ୍ପ, ମେଡ଼ିକାଲ ବୟନଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଜିଓ ବୟନଶିଳ୍ପ ଭଳି ବୈଷୟିକ ବୟନଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଉଛୁ। ଏଥିପାଇଁ ଏକ ଜାତୀୟ ମିଶନର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି। ବଜେଟରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଏହାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଛୁ। ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ସରକାରଙ୍କ ପିଏମ ମିତ୍ର ଯୋଜନା ସହିତ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ। ବୟନ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଦେଶରେ 7ଟି ବଡ଼ ବୟନ ଶିଳ୍ପ ପାର୍କ  ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ  ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି। ଏହା ବୟନ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରର ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ଏକ ନୂତନ ଶିଖରକୁ ନେବାକୁ ଯାଉଛି। ବୟନ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଘୋଷିତ ପିଏଲଆଇ ଯୋଜନାର ଲାଭ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି।

 

ସାଥିମାନେ

ବୟନଶିଳ୍ପ ଭଳି ଭାରତ ମଧ୍ୟ ନିଜର ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂତନ ଦିଗ ଯୋଡ଼ିଚାଲିଛି। ଏକଦା, ଏମ୍. ପି. ପର୍ଯ୍ୟଟନର ଏକ ଅଭିଯାନ ଥିଲା, ଏମ୍. ପି. ଅଜବ ହୈ, ସବସେ ମଜବୂର ହୈ। ଏଠାରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ନର୍ମଦା ଜୀଙ୍କ ଆଖପାଖର ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବହୁତ ବିକାଶ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ କେତେଗୁଡ଼ିଏ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ସୁସ୍ଥତା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିପୁଳ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଭାରତରେ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତୁ, ଏହାର ମନ୍ତ୍ରକୁ ସାରା ବିଶ୍ୱ ପସନ୍ଦ କରୁଛି। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ସୁସ୍ଥତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିବେଶର ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ସେଥିପାଇଁ ଆମ ସରକାର ଏଥିରେ ସରକାରୀ-ଘରୋଇ ଭାଗିଦାରୀକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି। ଭାରତର ପାରମ୍ପରିକ ଚିକିତ୍ସା, ଆୟୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଆଯାଉଛି। ଆମେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆୟୁଷ ଭିସା ମଧ୍ୟ ଦେଉଛୁ। ଏହି ସବୁରୁ ସାଂସଦଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଲାଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।

ସାଥିମାନେ

ଯଦି ଆପଣ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ତେବେ ଉଜ୍ଜୟିନୀର ମହାକାଳ ମହାଲୋକକୁ ଦେଖିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଯାଆନ୍ତୁ, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ମହାକାଳର ଆଶୀର୍ବାଦ ମଧ୍ୟ ମିଳିବ, ଏବଂ ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିବେ ଯେ ଦେଶ କିପରି ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ଆତିଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରୁଛି।

ସାଥିମାନେ,

 ମୁଁ ଲାଲକିଲ୍ଲାରୁ କହିଥିଲି-ଏହା ହେଉଛି ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ, ସଠିକ ସମୟ। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ନିବେଶ କରିବା ଏବଂ ନିବେଶ ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ହେଉଛି ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ। ପୁଣି ଥରେ, ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋର ବହୁତ-ବହୁତ ଶୁଭକାମନା ।

ବହୁତ-ବହୁତ ଧନ୍ୟବାଦ।  

 

Explore More
ଶ୍ରୀରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ମନ୍ଦିର ଧ୍ଵଜାରୋହଣ ସମାରୋହରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ

ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଭିଭାଷଣ

ଶ୍ରୀରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ମନ୍ଦିର ଧ୍ଵଜାରୋହଣ ସମାରୋହରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ
Assam will now be known for 'chai' and 'chip': PM Modi

Media Coverage

Assam will now be known for 'chai' and 'chip': PM Modi
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Prime Minister shares Sanskrit Subhashitam, prays to Lord Hanuman
April 02, 2026

The Prime Minister, Shri Narendra Modi stated that Lord Hanuman Ji is the unparalleled symbols of devotion, strength, and unwavering dedication. “May the grace of the mighty one infuse courage and positivity into all his devotees”, Shri Modi said.

The Prime Minister shared a Sanskrit verse-

“मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम्।

वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शिरसा नमामि॥”

The Prime Minister wrote on X;

“भगवान हनुमान जी भक्ति, शक्ति और अटूट समर्पण के अद्वितीय प्रतीक हैं। महाबली की कृपा से उनके सभी भक्तों में साहस और सकारात्मकता का संचार हो।

मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम्।

वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शिरसा नमामि॥”