ସାଧାରଣ ପ୍ରଶାସନରେ ଉତ୍କର୍ଷତା ପାଇଁ ୧୬ ଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି
ଇ-ପୁସ୍ତକ ବିକଶିତ ଭାରତ - ନାଗରିକଙ୍କୁ ସଶକ୍ତିକରଣ ଏବଂ ଶେଷ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିବାର ଭାଗ ୧ ଏବଂ ୨ର ଲୋକାର୍ପଣ
“ଏକ ବିକଶିତ ଭାରତ ପାଇଁ ସରକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ଉଚିତ୍”
“ପୂର୍ବରୁ ଚିନ୍ତା କରାଯାଉଥିଲା ଯେ ସରକାର ସବୁକିଛି କରିବେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ସରକାର ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରିବେ”
“ସରକାରଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି "ଦେଶ ପ୍ରଥମ-ନାଗରିକ ପ୍ରଥମ”, ଆଜିର ସରକାର ବଞ୍ଚିତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଉଛନ୍ତି”
“ଆଜିର ଆଗ୍ରହୀ ନାଗରିକମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ଅଧିକ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହଁନ୍ତି”
“ଯେହେତୁ ବିଶ୍ୱ କହୁଛି ଯେ ଭାରତର ସମୟ ଆସିଛି, ଦେଶର ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୟ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ”
“ତୁମର ସମସ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଆଧାର ସର୍ବଦା ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ହେବା ଉଚିତ୍”
“ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଟିକସଦାତାଙ୍କ ଟଙ୍କାକୁ ନିଜ ସଂଗଠନ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଦେଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି ତାହା ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ”
“ଉତ୍ତମ ଶାସନ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ । ଲୋକକୈନ୍ଦ୍ରିକ ଶାସନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିଥାଏ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଫଳାଫଳ ଦେଇଥାଏ”
“ସ୍ୱାଧୀନତାର ଶତାବ୍ଦୀ ଦେଶର ସୁବର୍ଣ୍
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ପ୍ରଶାସନରେ ଉତ୍କର୍ଷତା ପାଇଁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପୁସ୍ତକ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଥିଲେ ।
ଦେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସାକାର କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାନ୍ଧରେ ଅଛି ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସମୟର ସ୍ୱଳ୍ପତା ଉପରେ ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଦେଶରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ଏବଂ ସାହସର ପ୍ରଚୁରତା ରହିଛି ।
ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଘଟିଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟ ୩ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଭୁଲ ହାତରେ ପଡିବାରୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଇପାରିଛି, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଗରୀବ ଲୋକଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି

ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ମୋର ସହଯୋଗୀ ଡକ୍ଟର ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ, ଶ୍ରୀ ପି.କେ. ମିଶ୍ରା ଜୀ, ଶ୍ରୀ ରାଜୀବ ଗୱା ଜୀ, ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀନିବାସନ ଜୀ ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଜଡ଼ିତ ସମସ୍ତ କର୍ମଯୋଗୀ ବନ୍ଧୁମାନେ, ମହିଳା ଏବଂ ଭଦ୍ର ଲୋକମାନେ! ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସିଭିଲ୍ ସେବା ଦିବସ ଅବସରରେ ବହୁତ ବହୁତ ଶୁଭକାମନା ।

ଚଳିତ ବର୍ଷର ନାଗରିକ ସେବା ଦିବସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ଏହା ହେଉଛି ଏପରି ଏକ ସମୟ, ଯେତେବେଳେ ଦେଶ ନିଜର ସ୍ୱାଧୀନତାର ୭୫ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରିଛି । ଏହା ଏକ ଏମିତି ସମୟ, ଯେତେବେଳେ ଦେଶ ଆଗାମୀ ୨୫ ବର୍ଷର ବୃହତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି । ଦେଶକୁ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଏହି ଅମୃତ କାଳକୁ ଆଣିବାକୁ ସେହି ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଭୂମିକା ରହିଛି, ଯେଉଁମାନେ ୧୫-୨୦-୨୫ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଏହି ସେବାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଏହି ଅମୃତ କାଳରେ ସେହି ଯୁବ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରହିଛି, ଯେଉଁମାନେ ଆଗାମୀ ୧୫-୨୦-୨୫ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଏହି ସେବାରେ ରହିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ, ମୁଁ ଆଜି ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ସେବା ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ଯେ ଆପଣମାନେ ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଟନ୍ତି । ମୋର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ଯେ ମୋ କଥା ଉପରେ ଆପଣମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ହୋଇପାରେ, କିଛି ଲୋକ ଭାବନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ସୌଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ନୁହନ୍ତି । ନିଜ ନିଜ ଚିନ୍ତାଧାରା ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ।

 

ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଦେଶ ସେବା କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଛନ୍ତି । ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅମୃତ କାଳରେ ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ପୂରଣ କରିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ । ଆମ ନିକଟରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସମ୍ଭାବନା ଭରପୂର ରହିଛି । ଆମର ଲକ୍ଷ୍ୟ କଠିନ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଆମର ଉତ୍ସାହ କମ ନାହିଁ । ଆମକୁ ହୁଏତ ପର୍ବତ ପରି ଉଚ୍ଚତାକୁ ଚଢ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ, କିନ୍ତୁ ଆମର ଉଦେଶ୍ୟ ଆକାଶ ଠାରୁ ଅଧିକ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ରହିଛି । ଗତ ୯ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଆଜି ଯେଉଁଠାରେ ପଂହଚିଛି, ସେମାନେ ଆମ ଦେଶକୁ ବହୁତ ବଡ଼ ଲମ୍ଫ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଦେଇଛନ୍ତି । ମୁଁ ପ୍ରାୟତଃ କହୁଛି ଯେ ଦେଶରେ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ତାହା ଅଟେ, ଅଧିକାରୀ-କର୍ମଚାରୀ ସେମାନେ ଅଟନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଫଳାଫଳ ବଦଳିଯାଇଛି । ଗତ ୯ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଯଦି ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଏକ ବିଶେଷ ଭୂମିକାରେ ଆସିଛି, ତେବେ ଏଥିରେ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କର ସହଯୋଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି । ଗତ ୯ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଯଦି ଦେଶର ଗରିବ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ସୁଶାସନର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ପାଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କର ମଧ୍ୟ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଏଥିରେ ରଙ୍ଗ ଆଣି ଦେଇଛି । ଗତ ୯ ବର୍ଷରେ ଯଦି ଭାରତର ବିକାଶ ନୂତନ ଗତି ହାସଲ କରିପାରିଛି, ତେବେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବିନା ସମ୍ଭବ ହୋଇନାହିଁ । କରୋନାର ମହା ସଙ୍କଟ ସତ୍ତ୍ୱେ ଆଜି ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ୫ମ ବୃହତମ ଅର୍ଥନୀତି ଅଟେ ।

 

ଆଜି ଭାରତ ଫିନଟେକ ଦୁନିଆରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଛି, ଡିଜିଟାଲ ପେମେଣ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ଏକ ନମ୍ବର ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି । ଆଜି ଭାରତ ଦୁନିଆର ସେହି ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମୋବାଇଲ ଡାଟା ସବୁଠାରୁ ଶସ୍ତା ଅଟେ । ଆଜି ଭାରତରେ ବିଶ୍ୱର ତୃତୀୟ ବୃହତମ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ ଇକୋ ସିଷ୍ଟମ ଅଛି । ଆଜି ଦେଶର ଗ୍ରାମୀଣ ଅର୍ଥନୀତି ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି । ୨୦୧୪ ତୁଳନାରେ ରେଳ ଲାଇନର ବିଦୁତକରଣ ଆଜି ଦେଶରେ ୧୦ ଗୁଣ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିଛି । ୨୦୧୪ ତୁଳନାରେ ଆଜି ଦେଶରେ ଦୁଇଗୁଣ ବେଗରେ ଜାତୀୟ ରାଜପଥର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି । ୨୦୧୪ ତୁଳନାରେ ଆଜି ଦେଶରେ ବିମାନବନ୍ଦର ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟତଃ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ହୋଇଛି । ଆଜି ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୁରସ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ସଫଳତାରେ ଆପଣଙ୍କର ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ସେବା ଭାବନାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି । ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ସମସ୍ତ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ସହକର୍ମୀଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଉଛି ।

ସାଥୀମାନେ,

ଗତ ବର୍ଷ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ରେ ଲାଲକିଲ୍ଲାରୁ ମୁଁ ଦେଶ ସମ୍ମୁଖରେ ପଞ୍ଚପ୍ରାଣର ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲି । ବିକଶିତ ଭାରତ ନିର୍ମାଣର ଏକ ବିରାଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉ, ଦାସତ୍ୱର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଚିନ୍ତାଧାରାରୁ ମୁକ୍ତି ହେଉ, ଭାରତର ଐତିହାସିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କରିବାର ଭାବନା ହେଉ, ଦେଶର ଏକତା- ଏକତ୍ରୀକରଣର ନିରନ୍ତର ମଜବୁତ କରିବା ହେଉ ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସର୍ବାଗ୍ରେ ରଖିବା ହେଉ, ଏହି ପଞ୍ଚପ୍ରାଣର ପ୍ରେରଣା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ, ତାହା ଆମ ଦେଶକୁ ନୂତନ ଶିଖର ପ୍ରଦାନ କରିବ, ଯାହାର ସବୁବେଳେ ତାହା ହକଦାର ରହିଛି । ମୋତେ ଏହା ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଖୁସି ଲାଗୁଛି ଯେ ଆପଣ ସମସ୍ତେ ଚଳିତ ବର୍ଷ ସିଭିଲ ସେବା ଦିବସର ପ୍ରସଙ୍ଗ ରଖିଛନ୍ତି ‘ବିକଶିତ ଭାରତ’ । ଏକ ବିକଶିତ ଭାରତ ସୃଷ୍ଟି ପଛରେ କ’ଣ ଚିନ୍ତାଧାରା ରହିଛି, ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରକାଶିତ ପୁସ୍ତକରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି । ବିକଶିତ ଭାରତ କେବଳ ଆଧୁନିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି କିମ୍ବା ଆଧୁନିକ ନିର୍ମାଣରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ । ଏକ ବିକଶିତ ଭାରତ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ- ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ, ଦେଶବାସୀଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସାକର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ । ଏକ ବିକଶିତ ଭାରତ ପାଇଁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ- ବିଗତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିବା ସମସ୍ତ ନକରାତ୍ମତାକୁ ସକାରାତ୍ମକାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ, ଆମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଶବାସୀଙ୍କର ସହାୟକ ଭାବରେ ନିଜସ୍ୱ ଭୂମିକାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବ ।

 

ସାଥୀମାନେ,

ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଦଶନ୍ଧିର ଆମର ଅଭିଜ୍ଞତା ରହିଛି, ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକ ଯେତେ ଭଲ ହେଉ ନା କାହିଁକି, ରୋଡମ୍ୟାପ କାଗଜରେ ଯେତେ ଚମକ୍ରାର ହେଉ ନା କାହିଁକି, କିନ୍ତୁ ଯଦି ଶେଷ ମାଇଲ ବିତରଣ ଠିକ ନୁହେଁ ତେବେ ଆଶା କରାଯାଉଥିବା ଫଳାଫଳ ହାସଲ କରିହେବ ନାହିଁ । ଆପଣ ବହୁତ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ ପୂର୍ବ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେତୁ ଦେଶରେ ୪ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ନକଲି ଗ୍ୟାସ ସଂଯୋଗ ରହିଥିଲା । ପୂର୍ବ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗୁ ଦେଶରେ ୪ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ନକଲି ରାସନକାର୍ଡ ରହିଥିଲା । ପୂର୍ବ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେତୁ ଦେଶରେ ୧ କୋଟି କାଳ୍ପନିତକ ମହିଳା ଏବଂ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ମହିଳା ଏବଂ ଶିଶୁ ବିକାଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିଲା । ପୂର୍ବ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେତୁ ଦେଶର ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପ୍ରାୟ ୩୦ ଲକ୍ଷ ନକଲି ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତିର ଲାଭ ଦେଉଥିଲେ । ଏବଂ ଏହା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଫଳାଫଳରେ ମନରେଗା ଅଧିନରେ ଦେଶରେ ଏହିପରି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନକଲି ଆକାଉଣ୍ଟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଟଙ୍କା ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହିଁ ନ ଥିଲା । ଆପଣ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର କେବେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ନ ଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ କେବଳ କାଗଜରେ ହିଁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ, ଏମିତି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ - କୋଟି କୋଟି ନକଲି ନାମର ଆଳରେ ଏକ ବିଶାଳ ଇକୋ ସିଷ୍ଟମ ଦୁର୍ନୀତିରେ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା । ଆଜି ଦେଶର ପ୍ରୟାସ ସହିତ, ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରୟାସ ଯୋଗୁ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବଦଳି ଯାଇଛି, ଦେଶର ପ୍ରାୟ ୩ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଭୁଲ ହାତକୁ ଯିବାରୁ ବଂଚିତ ହୋଇପାରିଛି । ଆପଣ ସମସ୍ତେ ଏଥିପାଇଁ ଅଭିନନ୍ଦନ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଅଟନ୍ତି । ଆଜି ଏହି ଟଙ୍କା ଗରିବଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ସହଜ କରୁଛି ।

ସାଥୀମାନେ,

ଯେତେବେଳେ ସମୟ ସୀମିତ ରହିଛି, ସେତେବେଳେ ଆମକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନେବା ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇ ଥାଏ ଯେ ଆମର ଦିଗ କ’ଣ ହେବ, ଆମର କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ କ’ଣ ହେବ । ଆଜି ଆହ୍ୱାନ ତାହା ନାହିଁ ଯେ ଆପଣ କେତେ ଦକ୍ଷ ଅଟନ୍ତି, ବରଂ ଆହ୍ୱାନ ଏହା ରହିଛି ଯେ ଆପଣ କେତେ ଦକ୍ଷ ଅଛନ୍ତି । ଏବଂ ଏହା କିପରି ଦୂର ହେବ? ଯଦି ଆମର ଦିଗ ସଠିକ ହେବ ତେବେ ଦକ୍ଷତାର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ଏବଂ ଆମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିବା । କିନ୍ତୁ ଯଦି ଅଭାବ ଥାଏ ତେବେ ଆମେ ଫଳାଫଳ ପାଇବୁ ନାହିଁ । ଯାହା ପାଇଁ ଆମେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲୁ । ଆପଣମାନେ ମନେ ପକାନ୍ତୁ, ପୂର୍ବରୁ ଅଭାବର ନାମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରର ଛୋଟ ଛୋଟ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଆଜି ସମାନ ଅଭାବକୁ ଦକ୍ଷତା ଦିଗରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଛି । ଆଜି, ସମାନତା ଦକ୍ଷତା ନୀତି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଛୋଟ ଛୋଟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଉଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକ ଅପସାରଣ କରାଯାଇପାରିବ । ପୂର୍ବରୁୂ ଚିନ୍ତା କରାଯାଉଥିଲା ଯେ ‘ସରକାର ସବୁକିଛି କରିବେ’, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ‘ସରକାର ସବୁକିଛି କରିବେ’ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରାଯାଉଛି ।

 

ବର୍ତ୍ତମାନ ସରକାର ‘ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ’ କାମ କରିବାର ଭାବନା ସହିତ ସମୟ ଏବଂ ସମ୍ବଳକୁ ଦକ୍ଷତାର ସହ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି । ଆଜିର ସରକାରଙ୍କର ଉଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି- ‘ଦେଶ ପ୍ରଥମ-ନାଗରିକ ପ୍ରଥମ’ ଆଜିର ସରକାରଙ୍କର ଏହା ପ୍ରାଥମିକତା ହେଉଛି ବଂଚିତଙ୍କୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର । ଆଜିର ସରକାର ଆକାଂକ୍ଷୀ ଜିଲ୍ଲା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଛନ୍ତି, ଆକାଂକ୍ଷୀ ବ୍ଲକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଛନ୍ତି । ଆଜିର ସରକାର, ଦେଶର ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଗାଁକୁ, ଦେଶର ସୀମାନ୍ତ ଗ୍ରାମକୁ, ଶେଷ ଗ୍ରାମ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ପ୍ରଥମ ଗ୍ରାମ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଭାଇବ୍ରେଣ୍ଟ ଗ୍ରାମ ଯୋଜନା ଚଳାଉଛନ୍ତି । ବିଗତ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଆମ ସରକାରଙ୍କର ଏହା ଏକ ବଡ଼ ପରିଚୟ ଅଟେ । କିନ୍ତୁ ଆମକୁ ସବୁବେଳେ ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ମନେ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ସାଚୁରେସନ ପାଇଁ ଆମକୁ ଆହୁରି କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମୟରେ ଅଭିନବ ସମାଧାନର ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିବ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଭଳି ଭାବରେ ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆର ଏତେ ବ୍ୟାପକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଆମ ନିକଟରେ ଉପଲବ୍ଧ ରହିଛି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଭାଗ ନିଜର ହିସାବରୁ ସେହି ତଥ୍ୟ, ସେହି ଦସ୍ତାବିଜ ମାଗୁଛି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା କୌଣସି ନା କୌଣସି ଡାଟା ବେସରେ ଉପଲବ୍ଧ ରହିଛି ।

ପ୍ରଶାସନର ବହୁତ ବଡ଼ ସମୟ ଏନଓସି,  ପ୍ରମାଣପତ୍ର, କ୍ଲିୟରାନ୍ସ, ଏହିସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଉଛି । ଆମକୁ ସେମାନଙ୍କର ସମାଧାନର ବାଟ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ସେତେବେଳେ କେବଳ ସହଜ ଜୀବନରେ ସହଜତା ବଢ଼ିବ, ସେତେବେଳେ ବ୍ୟବସାୟର ସହଜତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ । ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ପିଏମ ଗତିଶକ୍ତି ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନର ଉଦାହରଣ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁବି, ଏହା ଅଧିନରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଭିତ୍ତିଭୂମି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଡାଟା ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଛି । ଆମକୁ ଏହାକୁ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉନ୍ନତ ଯୋଜନା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପାଇଁ ଆମକୁ ପିଏମ ଗତିଶକ୍ତି ଯୋଜନାର ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ । ଏହା ଆମକୁ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାରେ ଥିବା ଅସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ । ଏହା ବିଭାଗ, ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ବ୍ଲକ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗକୁ ଆହୁରି ସରଳ କରିବ । ଏହା ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ଅଧିକ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।

 

ସାଥୀମାନେ,

ସ୍ୱାଧୀନତାର ଏହି ଅମୃତ କାଳ, ଏହି ସମୟ, ଭାରତର ସମସ୍ତ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଯେତିକି ସୁଯୋଗ ଆଣିଛି ସେତିକି ଆହ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ ଆଣିଛି । ଏତେଗୁଡ଼ିକଏ ସଫଳତା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦ୍ରୁତ ପ୍ରଗତି ସତ୍ତ୍ୱେ, ମୁଁ ଏହାକୁ କାହିଁକି ଚାଲେଞ୍ଜ ବୋଲି କହୁଛି ଏବଂ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ । ଆଜି ଭାରତର ଲୋକଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା ବହୁତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢୁଛି । ଏକ ବିକଶିତ ଭାରତ ପାଇଁ ଦେଶବାସୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଉ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଆଉ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି । ଦେଶର ସମସ୍ତଙ୍କର ଏହି ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ, ଆପଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ସେହି ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଯଥାଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ଆଜି ଏବଂ ମୁଁ ଏହା କହୁନାହିଁ ଏଥିପାଇଁ କାରର ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହା ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ଆଜି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଭାରତ ନିକଟରୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଅନେକ ଆଶା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ।

 

ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ, ବିଭିନ୍ନ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସଂଗଠନ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ସମୟ ଆସିଛି- ଭାରତର ସମୟ ଆସିଛି । ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭାରତର ଅମଲତାନ୍ତ୍ରକୁ ଗୋଟିଏ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଆଜି ମୁଁ ଭାରତର ଅନେକ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରକୁ, ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ, ତେଣକି ସେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ହୁଅନ୍ତୁ ବା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ଦେଶ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ବହୁତ ବିଶ୍ୱାସ ରଖିଛି । ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ସୁଯୋଗ ଦେଇଛି, ସେହି ବିଶ୍ୱାସ ଆପଣ ବଜାୟ ରଖନ୍ତୁୂ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ । ମୁଁ ପ୍ରାୟତଃ ଆପଣମାନଙ୍କୁ କହିଥାଏ ଯେ ଆପଣଙ୍କ ସେବାରେ, ଆପଣଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକର ଆଧାର କେବଳ ଏବଂ କେବଳ ସ୍ୱାର୍ଥ ହେବା ଉଚିତ। ଏହା ସମ୍ଭବ ଯେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ, ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ । କିନ୍ତୁ ତା’ପରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭାବିବେ ଯେ ମୋର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି, ଯଦିଓ ଏହା ଏକ ଛୋଟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଶ ପାଇଁ କ’ଣ ଭଲ ହେବ? ନିଷ୍ପତ୍ତି? ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମାନଦଣ୍ଡର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଦେଶର ଅର୍ଥ ଏବଂ ଆଜି ମୁଁ ଭାରତର ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏହି ମାନଦଣ୍ଡରେ ଆଉ ଏକ ଜିନିଷ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଛି । ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଯେ, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ମାନଦଣ୍ଡ ଉପରେ ନିଜକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରିପାରିବେ ।

 

ସାଥୀମାନେ,

କୌଣସି ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳର ବହୁତ ମହତ୍ୱ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏବଂ ଏହା ହେଉଛି ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳର ନିଜର ଆଦର୍ଶ ଅଛି, ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳକୁ ଏହି ଅଧିକାର ଦେଇଛି । କିନ୍ତୁ ଜଣେ ଜଣେ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ, ଜଣେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଭାବରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଅବଶ୍ୟ ଧ୍ୟାନରେ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଯେଉଁ ରାଜନୈତିକ ଦଳ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି ସେମାନେ ଟିକସଦାତାଙ୍କ ଟଙ୍କାକୁ ନିଜ ଦଳର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ଦେଶର ହିତ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି? ଏହା ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ହେବ ବନ୍ଧୁମାନେ । ସେହି ରାଜନୈତିକ ଦଳ, ନିଜ ଦଳର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ପାଇଁ ସରକାରୀ ଟଙ୍କାର ଉପଯୋଗ ବା ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି ନା ଦେଶର ବିକାଶରେ ସେହି ଟଙ୍କାକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି? ସେହି ରାଜନୈତିକ ଦଳ ନିଜର ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ କରିବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ଧନକୁ ଲୁଟୁଛନ୍ତି ନା ପୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ କାମ କରୁଛନ୍ତି? ସେହି ରାଜନୈତିକ ଦଳ, ସରକାରୀ ପଇସା ଦ୍ୱାରା ନିଜର ପ୍ରଚାର କରୁଛନ୍ତି, ନା ପୁଣି ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଚେତନ କରୁଛନ୍ତି? ସେହି ରାଜନୈତିକ ଦଳ, ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍ଥାରେ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଉଛନ୍ତି ନା ପୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କର ପାରଦର୍ଶୀ ଭାବରେ ଚାକିରିରେ ଆସିବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଦେଉଛନ୍ତି । ସେହି ରାଜନୈତିକ ଦଳ, ନୀତି ନିୟମରେ ଏଥିପାଇଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁନାହାନ୍ତି, ଯାହାକି ଆଶା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ନୂଆ ପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ? ଆପଣ ନିଜର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ସମ୍ପର୍କରେ ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ, ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲଙ୍କ ଭଳି ବୁ୍ୟରୋକ୍ରାସିଙ୍କୁ ଷ୍ଟିଲ ଫ୍ରେମ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ କହୁଥିଲେ, ଏହି ଅମଲାତନ୍ତ୍ରକୁ ତାଙ୍କର ଆଶା ଉପରେ ନିଜକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରିବାକୁ ହେବ । କାରଣ ଯଦି ବର୍ତ୍ତମାନ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ହ୍ରାସ ପାଇବ, ତେବେ ଦେଶର ସମ୍ପତ୍ତି ଲୁଟ ହେବ, ଟିକସଦାତାଙ୍କ ଟଙ୍କା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ, ଦେଶର ଯୁବକମାନଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯିବ ।

ସାଥୀମାନେ,

ଯେଉଁ ଯୁବକମାନେ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଗତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଦେଶର ନାଗରିକ ସେବା ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ କିଛି କଥା ବିଶେଷ ଭାବରେ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ ଜୀବନ ଜୀଇଁବାର ଦୁଇଟି ଉପାୟ ଅଛି । ପ୍ରଥମ ଉପାୟ ହେଉଛି ‘ଗେଟିଙ୍ଗ ଥିଙ୍ଗସ ଡନ’, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି- ‘ଲେଟିଙ୍ଗ ଥିଙ୍ଗସ ହାପେନ’ । ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ସକ୍ରିୟ ମନୋଭାବର ପ୍ରତିଫଳନ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ମନୋଭାବ। ପ୍ରଥମ ଉପାୟରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବନ୍ତି ଯେ ହଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିପାରେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ୍ଧତିରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କୁହନ୍ତି- ଠିକ ଅଛି, ଏହା ହେଉ, ସବୁକିଛି ଏହିପରି ଚାଲିଛି, ଏହା ଆଗରୁ ଚାଲିଛି, ଏହା ଜାରି ରହିବ, ଏହା ନିଜେ ଘଟିବ, ଠିକ ହେବ । ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ  ସମାପ୍ତରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ସେମାନେ ଆଗକୁ ଯାଇ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଏକ ଦଳରେ କାମ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଆନ୍ତି ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଚାଳକ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ ଏପରି ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଆପଣ ଏକ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଛାଡ଼ିଦେବେ ଯାହା ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଣୀୟ ହେବ । ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ଜଣେ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କର ସଫଳତା ଆପଣ ନିଜ ପାଇଁ ଯାହା ହାସଲ କରିଛନ୍ତି ତାହା ମାପ କରାଯିବ ନାହିଁ । ଆପଣଙ୍କର ସଫଳତା ମାପ ହେବ ଆପଣଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କର କ୍ୟାରିଅର କିପରି ଭାବରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଜୀବନକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଛି । ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଜୀବନ ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ଆପଣ ଦାୟୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ବିଷୟରେ କ’ଣ ଭାବୁଛନ୍ତି? ଏଥିପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଏହାକୁ ମନେ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ- ଉତ୍ତମ ଶାସନ ହେଉଛି ଚାବିକାଠି ।

 

ଯେତେବେଳେ ଲୋକ କୈନ୍ଦ୍ରିକ ଶାସନ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ବିକାଶ ଭିତ୍ତିକ ଶାସନ ଅଛି, ସେତେବେଳେ ଏହା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିଥାଏ ଏବଂ ଭଲ ଫଳାଫଳ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ । ଉତ୍ତମ ଶାସନରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି । ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟରେ ଯଦି ଗୋଟିଏ ଜିଲ୍ଲା ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ତାହା କରେ ନାହିଁ ତେବେ ଏହା ପଛରେ ପ୍ରକୃତ କାରଣ ହେଉଛି ଉତ୍ତମ ଶାସନରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ । ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆକାଂକ୍ଷୀ ଜିଲ୍ଲାର ଉଦାହରଣ ରହିଛି । ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ସାହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶର ଯୁବ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଶାସନ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲୁ, ଫଳାଫଳ ମଧ୍ୟ ଉକ୍ରୃଷ୍ଟ ଥିଲା । ଆଜି ଅନେକ ଆକାଂକ୍ଷୀ ଜିଲ୍ଲା ବିକାଶ ପାରାମିଟରରେ ଦେଶର ଅନ୍ୟ ଜିଲ୍ଲା ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଏହା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବେ, ଲୋକଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବେ, ସେତେବେଳେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାଲିକାନାର ଭାବନା, ତାଙ୍କର ଭାବନା ଆହୁରି ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଜନତା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କୌଣସି ଯୋଜନାର ମାଲିକାନା ନିଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଫଳାଫଳ ଆସିଥାଏ । ଆପଣ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ଅଭିଯାନକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଅମୃତ ସରୋବର ଅଭିଯାନକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଜଳ ଜୀବନ ମିଶନ ଦେଖନ୍ତୁ, ସେମାନଙ୍କର ସଫଳତାର ମୂଳ ଆଧାର ହେଉଛି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ମାଲିକାନା ।

ସାଥୀମାନେ,

ମୋତେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ଜିଲ୍ଲାର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏକ ଜିଲ୍ଲା ଭିଜନଅ୧୦୦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛୁ । ଏମିତି ହିଁ ଭିଜନ ପଞ୍ଚାୟତ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ । ଆମ ଗ୍ରାମ, ପଞ୍ଚାୟତ, ଆମର ବ୍ଲକ, ଆମର ଜିଲ୍ଲା, ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ? ନିବେଶକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯିବ? ଆମ ଜିଲ୍ଲା, ବ୍ଲକ କମ୍ବା ପଞ୍ଚାୟତରେ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ? ଯାହାକୁ ଆମେ ରପ୍ତାନୀ କିମ୍ବା ସେହି ସ୍ତରକୁ ନେଇପାରିବା? ଏଗୁଡ଼କି ବିଷୟରେ ଆମର ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭିଜନ ଆମ ନିକଟରେ ରହିବା ଉଚିତ । ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଉତ୍ପାଦକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଆପଣ ଏମଏସଏମଇ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ି ପାରିବେ। ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରତିଭାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା, ସ୍ଥାନୀୟ ଉଦ୍ୟୋଗକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା, ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ ସଂସ୍କୃତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହା ହେଉଛି ଏହି ସମୟର ବଡ଼ ଆବଶ୍ୟକତା ।

ସାଥୀମାନେ,

ମୁଁ ସରକାରର ମୁଖ୍ୟ ହେବାର ୨୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ବିତିଗଲାଣି । ଆପଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ମୋ’ ସହିତ କାମ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ମୁଁ କହିବି ଯେ ମୁଁ ଭାଗ୍ୟବାନ ଯେ ଆପଣମାନଙ୍କ ଭଳି ସହକର୍ମୀମାନଙ୍କ ସହିତ କାମ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଛି । ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ସର୍ବଦା କେତେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛି । ମୁଁ ଖୁସି ଯେ ଆଜି ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ନାଗରିକ ସେବା ମଧ୍ୟରେ ‘ମିଶନ କର୍ମଯୋଗୀ’ ଏକ ବଡ଼ ଅଭିଯାନରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି । ମିଶନ କର୍ମଯୋଗୀର ଉଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି- ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ଭାବନାକୁ ଉପଯୋଗ କରିବା । ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଆୟୋଗ ଏହି ଅଭିଯାନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିର ସହିତ ଆଗକୁ ନେଉଛି । ମୋର ଏହା ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ ତାଲିମ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା କିଛି ମାସ ପାଇଁ ଔପଚାରିକତା ହୋଇ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ତେଣୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଗୁଣାତ୍ମକ ସାମଗ୍ରୀ ସବୁ ସମୟରେ, ସବୁ ସ୍ଥାନରେ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି, ଏଥିପାଇଁ ଆଇଗଟ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଇଗଟରେ ‘କର୍ମଯୋଗୀ ପ୍ରାରମ୍ଭ’ର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ମଡୁଲ ସହିତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯାଉଛି ।

 

ସାଥୀମାନେ,

ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ସରକାର ଅମଲାତନ୍ତ୍ରକୁ ଆଉ ଏକ ସିଙ୍କୁଳିରୁ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ବନ୍ଧନ ହେଉଛି- ପ୍ରୋଟକଲ ଏବଂ କ୍ରମବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ । ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି ଯେ କ୍ରମବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ ଶିକୁଳି ଭାଙ୍ଗିବା ଆରମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିଜେ କରିଛି । ମୁଁ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ସଚିବମାନଙ୍କ ଠାରୁ ସହକାରୀ ସଚିବମାନଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ କରୁଛି । ମୁଁ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ କରୁଛି । ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା ପାଇଁ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଆମେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଭାବନାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛୁ । ଆମର ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି । ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବା ପରେ ଅଧିକାରୀମାନେ କେବଳ ଡେପୁଟେସନରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଅଭିଜ୍ଞତା ପାଇଥିଲେ । କେହି ଭାବିନାହାନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଏହି ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କର କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଅଭିଜ୍ଞତା ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ କେନ୍ଦ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ଲୋକମାନଙ୍କ ନିକଟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବେ? ସହକାରୀ ସଚିବ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଏହି ଦୂରତାକୁ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲୁ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁବ ଆଇଏଏସଙ୍କୁ ନିଜର କ୍ୟାରିଅର ଆରମ୍ଭରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ଏହାର ଅଭିଜ୍ଞତା ହାସଲ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଛନ୍ତି । ଅଧିକାଂଶ ବରିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ରହି କିଛି ଶିଖିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥାନ୍ତି । ଆମକୁ ଏହିପରି ଉଦ୍ଭାବନକୁ ଆଗକୁ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏହି ପ୍ରୟାସକୁ ଫଳାଫଳର ଶିଖରକୁ ନେବାକୁ ଆମକୁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ସାଥୀମାନେ,

ବିକଶିତ ଭାରତ ପାଇଁ ୨୫ ବର୍ଷର ଅମୃତ ଯାତ୍ରାକୁ ଦେଶ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ସମୟ ବୋଲି ବିବେଚନା କରିଛି । ସ୍ୱାଧୀନତାର ଶତାବ୍ଦୀ ଦେଶର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶତାବ୍ଦୀ ସେତେବେଳେ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବୁ। କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ଏକ ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ସଂକଳ୍ପ ଅଟେ । ଏହି ସମୟ ଦ୍ରୁତ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସମୟ ଅଟେ । ଆପଣଙ୍କର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର ଅଧିକାର ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଆପଣଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର ପାଳନ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବ । ନୂତନ ଭାରତରେ ଦେଶର ନାଗରିକ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଭାରତର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଏହି ନୂତନ ଉଦୟୀମାନ ଭାରତରେ ଆପଣ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଛନ୍ତି । ସ୍ୱାଧୀନତାର ୧୦୦ ବର୍ଷ ପରେ ଯେତେବେଳେ ଇତିହାସ ଆକଳନ କରିବ, ସେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ସୁଯୋଗ ଥିବ ଯେ ସେଥିରେ ଆପଣଙ୍କର ନାମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ । ଆପଣ ଗର୍ବର ସହିତ କହିପାରିବେ ଯେ ମୁଁ ଦେଶ ପାଇଁ ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉନ୍ନତିରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି । ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଯେ ଆପଣ ସମସ୍ତେ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାଣରେ ଆପଣଙ୍କର ଭୂମିକାକୁ ବିସ୍ତାର କରିବେ । ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆମର ପ୍ରୟାସ ହେବା ଉଚିତ । ନିଜ ପାଇଁ, ଆମର ସହକର୍ମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ, ଆମକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ନୂତନ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ମୋର ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ଯେ ନାଗରିକ ସେବା ଦିବସ ଏହା କେବଳ ବାର୍ଷିକ ରୀତିନୀତି ନୁହେଁ, ଏହି ନାଗରିକ ସେବା ଦିବସ ହେଉଛି ସମାଧାନର ସମୟ । ଏହି ନାଗରିକ ସେବା ଦିବସ ହେଉଛି ନୂତନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ସମୟ । ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଏକ ଅବସର ଆସିଛି । ଏହି ଅବସରରୁ ଏକ ନୂତନ ଉର୍ଜା, ନୂତନ ପ୍ରେରଣା, ନୂତନ ଶକ୍ତି, ନୂତନ ସାମର୍ଥ୍ୟ, ନୂତନ ସଂକଳ୍ପକୁ ନେଇ ଆମେ ଚାଲିବା, ତେବେ ଯେଉଁ ସଫଳତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ ସେହି ସଫଳତାକୁ ଆମେ ନିଜେ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଦେଖିବୁ, ଏହି ବିଶ୍ୱାସର ସହିତ ମୋର ଆପଣମାନଙ୍କୁ ବହୁତ ବହୁତ ଶୁଭକାମନା ।

ଧନ୍ୟବାଦ ।

 

Explore More
ଶ୍ରୀରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ମନ୍ଦିର ଧ୍ଵଜାରୋହଣ ସମାରୋହରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ

ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଭିଭାଷଣ

ଶ୍ରୀରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ମନ୍ଦିର ଧ୍ଵଜାରୋହଣ ସମାରୋହରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ
India's pace of economic growth shows that its Viksit Bharat dream is not out of reach

Media Coverage

India's pace of economic growth shows that its Viksit Bharat dream is not out of reach
NM on the go

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
PM chairs valedictory session of National Departmental Summit on Water
September 02, 2026
This marks the first in a series of Summits envisioned by PM to strengthen spirit of Team India and deepen cooperative federalism
PM stresses adoption of a continuous process of review and follow up to act on actionable and time-bound outcomes
Emphasising Jan Bhagidari, PM calls for promoting Jal Utsav to deepen public awareness on water conservation
PM calls for greater adoption of water-saving technologies and learning from global best practices
PM calls for robust water data governance through effective use of AI
PM suggests structured inter-State Study-visits involving public representatives, officials and farmers on water related issues

Prime Minister Shri Narendra Modi today chaired the valedictory session of the two-day National Departmental Summit on Water, organised by the Ministry of Jal Shakti. The Summit is the first in a series of Departmental Summits envisioned by Prime Minister to strengthen the spirit of Team India, deepen cooperative federalism and foster collective ownership of national priorities through closer collaboration between the Centre and the States. It brought together Ministers and senior officials from States and Union Territories for focused deliberations on various dimensions of India’s water security.

Prime Minister appreciated the intensive two-day deliberations and emphasised that the actionable and time-bound action points emerging from the Summit should be pursued through a continuous process of review and learning. He suggested that the Summit should not remain a one-time exercise and called for a continuous process of review and follow-up.

Prime Minister called for sensitising Urban Local Bodies to the challenges arising from urbanisation, including population growth and future water requirements, and suggested organising similar Chintan Shivirs for Urban Local Bodies. He called for greater adoption of water-saving technologies. He also suggested dedicated exhibitions and workshops, including exposure to global best practices, to enable Indian manufacturers and stakeholders to develop and scale efficient solutions.

Emphasising Jan Bhagidari, Prime Minister suggested promoting “Jal Utsav” to create greater awareness among people. Prime Minister called for making de-silting a regular programme and developing clear criteria and SOPs for de-silting. On dam safety, he stressed rigorous preparedness before every monsoon, adherence to prescribed precautions and creating awareness among school students, including through suitable incorporation in educational curricula.

Prime Minister further called for strengthening knowledge and capacity on water management and governance in universities and higher educational institutions. He suggested structured inter-State study-visits involving public representatives, officials and farmers to facilitate practical learning and replication of successful interventions.

Prime Minister called for robust water data governance, with water-sector data brought together, systematically managed, analysed and effectively utilised. He recommended the use of AI for data collection and analysis through a uniform format. He also stressed anticipatory and integrated planning to address water scarcity through suitable utilisation of treated water for agriculture and industrial purposes.

Drawing upon his experience as Chief Minister of Gujarat, Prime Minister noted that instances of water scarcity could be transformed into opportunities through systematic planning, commitment and deployment of adequate resources and capable officers.

Union Minister for Jal Shakti Shri C. R. Patil highlighted four key outcomes of the summit: accelerated completion of water infrastructure projects; strengthening water conservation as a sustained people’s movement; ensuring long-term sustainability of drinking-water sources; and institutionalising effective operation and maintenance of rural drinking-water schemes.