ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଆଜି ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ବିଜ୍ଞାନ ଭବନରେ, ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ଉପରେ ଆୟୋଜିତ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ମିଳନୀକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅବସରରେ ଉପସ୍ଥିତ ଜନସଭାକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ, ବିଜ୍ଞାନ ଭବନ ଆଜି ଭାରତର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅତୀତର ପୁନରୁତ୍ଥାନର ସାକ୍ଷୀ ହେଉଛି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ମାତ୍ର କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ସେ ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିଶନ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏତେ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ମିଳନୀ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ଏହି ମିଶନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ପୋର୍ଟାଲର ମଧ୍ୟ ଶୁଭାରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଏକ ସରକାରୀ କିମ୍ବା ଏକାଡେମିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ନୁହେଁ ଦର୍ଶାଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିଶନ ଭାରତର ସଂସ୍କୃତି, ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ଚେତନାର ଏକ ଘୋଷଣାରେ ପରିଣତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ସେ ହଜାର ହଜାର ପିଢ଼ିର ଚିନ୍ତନଶୀଳ ପରମ୍ପରା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ। ଭାରତର ଜ୍ଞାନ, ପରମ୍ପରା ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରି ସେ ଭାରତର ମହାନ ଋଷି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଅନୁସନ୍ଧାନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିଶନ ଜରିଆରେ ଏହି ଐତିହ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ କରାଯାଉଛି। ଏହି ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ସେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ଦଳ ତଥା ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଥିଲେ।
ଏକ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଦେଖିବା ସମୟକୁ ଭ୍ରମଣ ଭଳି ଅନୁଭବ କରେ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ବର୍ତ୍ତମାନର ଏବଂ ଅତୀତର ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥିଲେ। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଆଜି, କି-ବୋର୍ଡ ସାହାଯ୍ୟରେ, ଆମେ ଅପସାରଣ ଏବଂ ସଂଶୋଧନ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ସୁବିଧା ସହିତ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଲେଖିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛୁ ଏବଂ ପ୍ରିଣ୍ଟର ମାଧ୍ୟମରେ ଗୋଟିଏ ପୃଷ୍ଠାର ହଜାର ହଜାର କପି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇପାରିବ। ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ପୂର୍ବର ବିଶ୍ୱକୁ କଳ୍ପନା କରିବାକୁ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ସେହି ସମୟରେ ଆଧୁନିକ ଭୌତିକ ସମ୍ବଳ ଉପଲବ୍ଧ ନଥିଲା ଏବଂ ଆମର ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ କେବଳ ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚିଠି ଲେଖିବା ସମୟରେ ଆବଶ୍ୟକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧ୍ୟାନ ଉପରେ ସେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶାସ୍ତ୍ରର ନିର୍ମାଣରେ ଜଡ଼ିତ ଅପାର ପ୍ରୟାସକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ସେହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ଲୋକମାନେ ବିଶାଳ ପାଠାଗାର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ଯାହା ଜ୍ଞାନର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଯେ, ଭାରତ ପାଖରେ ଏବେ ବି ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସଂଗ୍ରହ ରହିଛି ଏବଂ ଭାରତ ପାଖରେ ପାଖାପାଖି ଏକ କୋଟି ପାଣ୍ଡୁଲିପି ରହିଛି।
ଇତିହାସର ନିଷ୍ଠୁର ଜୁଆରରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ, ବଞ୍ଚିଥିବା ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ଞାନ, ବିଜ୍ଞାନ, ପଠନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଆମର ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଗଭୀର ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତତାର ପ୍ରମାଣ ଭାବରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ଭୋଜପତ୍ର ଏବଂ ତାଳପତ୍ର ଉପରେ ଲିଖିତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଦୁର୍ବଳତା ଏବଂ ତାମ୍ର ଫଳକରେ ଖୋଦିତ ଶବ୍ଦରେ ଧାତବ କ୍ଷୟର ଆଶଙ୍କା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଆମର ପୂର୍ବଜମାନେ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଦିବ୍ୟ ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ଏବଂ 'ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମା ଭବ' ର ଆବେଗ ସହିତ ସେଗୁଡ଼ିକର ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ - ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି, ପରିବାରମାନେ ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକୁ ଯତ୍ନର ସହ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିଛନ୍ତି, ଯାହା ଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ଅପାର ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରୁଛି। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ସମାଜ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପ୍ରତି ଥିବା ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। ସେ ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତି ଭକ୍ତିର ଭାବନାକୁ ଦୃଢ଼ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଏଭଳି ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ଏକ ବଡ଼ ଉଦାହରଣ କେଉଁଠି ମିଳିପାରିବ।
"ଭାରତର ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରା ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଛି କାରଣ ଏହା ସଂରକ୍ଷଣ, ନବସୃଜନ, ସଂଯୋଜନ ଏବଂ ଅଭିଯୋଜନ ଭଳି ଚାରୋଟି ମୌଳିକ ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି", ବୋଲି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ସ୍ତମ୍ଭ-ସଂରକ୍ଷଣ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ବେଦକୁ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ମୂଳଦୁଆ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ବେଦ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରି ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ଯେ ପୂର୍ବରୁ ମୌଖିକ ପରମ୍ପରା-'ଶ୍ରୁତି ମାଧ୍ୟମରେ ବେଦ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିକୁ ହସ୍ତାନ୍ତରିତ ହେଉଥିଲା। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ବେଦକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାମାଣିକତାର ସହ ଏବଂ ତ୍ରୁଟିହୀନ ଭାବେ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଥିଲା। ପରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତମ୍ଭ-ନବସୃଜନ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତ ଆୟୁର୍ବେଦ, ବାସ୍ତୁଶାସ୍ତ୍ର, ଜ୍ୟୋତିଷ ଏବଂ ଧାତୁ ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିରନ୍ତର ନବସୃଜନ କରୁଛି ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ କହିଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଢ଼ି ପୂର୍ବ ପିଢ଼ିଠାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ଞାନକୁ ଅଧିକ ବିଜ୍ଞାନ ଭିତ୍ତିକ କରିଛି। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଏବଂ ବରାହମିହିର ସଂହିତା ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ନିରନ୍ତର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗଦାନ ଏବଂ ନୂତନ ଜ୍ଞାନର ଯୋଗଦାନର ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ। ତୃତୀୟ ସ୍ତମ୍ଭ-ସଂଯୋଜନ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ବୁଝାଇଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଢ଼ି କେବଳ ପୁରୁଣା ଜ୍ଞାନକୁ ସଂରକ୍ଷିତ କରିନଥାଏ ବରଂ ନୂତନ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ସେ ଉଦାହରଣ ଦେଇଥିଲେ ମୂଳ ବାଲ୍ମିକୀ ରାମାୟଣ ପରେ ଆହୁରି ଅନେକ ରାମାୟଣ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପରମ୍ପରାରୁ ବାହାରିଥିବା ରାମଚରିତମାନସ ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ କି ବେଦ ଏବଂ ଉପନିଷଦ ଉପରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଲେଖାଯାଇଥିଲା। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତୀୟ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱୈତ ଏବଂ ଅଦ୍ୱୈତ ପରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।
ଭାରତର ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାର ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତମ୍ଭ-ଅଭିଯୋଜନ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ସମୟକ୍ରମେ ଭାରତ ଆତ୍ମ-ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଛି। ଆଲୋଚନା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥ ପରମ୍ପରାକୁ ଜାରି ରଖିବା ଉପରେ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ସମାଜ ପୁରୁଣା ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲା ଏବଂ ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଥିଲେ ଯେ ମଧ୍ୟଯୁଗରେ ଯେତେବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ କୁପ୍ରଥା ଦେଖାଦେଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସାମାଜିକ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ କରିଥିବା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱମାନେ ଉଭା ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଭାରତର ବୌଦ୍ଧିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ସଂରକ୍ଷିତ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଛନ୍ତି।
ଭାରତର ଇତିହାସ କେବଳ ବଂଶଗତ ବିଜୟ ଏବଂ ପରାଜୟର ରେକର୍ଡ ନୁହେଁ ବୋଲି ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ, "ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦର ଆଧୁନିକ ଧାରଣା ତୁଳନାରେ ଭାରତର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ, ନିଜର ଚେତନା ଏବଂ ନିଜର ଆତ୍ମା ରହିଛି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ସମୟକ୍ରମେ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଭୂଗୋଳ ବଦଳିଛି, କିନ୍ତୁ ହିମାଳୟଠାରୁ ଭାରତ ମହାସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତ ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି। ସେ ଦୃଢ଼ତାର ସହ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ହେଉଛି ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଧାରା, ଯାହା ନିଜର ବିଚାର, ଆଦର୍ଶ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ। "ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ଏହି ସଭ୍ୟତାଗତ ଯାତ୍ରାର ନିରନ୍ତର ପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି", ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ବିସ୍ମୟ ପ୍ରକାଶ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବିବିଧତା ମଧ୍ୟରେ ଏକତାର ଘୋଷଣା। ସେ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସାରା ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୮୦ଟି ଭାଷାରେ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ରହିଛି। ସେ ସଂସ୍କୃତ, ପ୍ରାକୃତ, ଆସାମୀ, ବଙ୍ଗଳା, କନ୍ନଡ, କାଶ୍ମୀରୀ, କୋଙ୍କଣୀ, ମୈଥିଲୀ, ମାଲାୟାଲମ୍ ଏବଂ ମରାଠୀ ଭଳି ଅନେକ ଭାଷାକୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତର ଜ୍ଞାନର ବିଶାଳ ଭଣ୍ଡାର ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଛି। ଗିଲଗିଟ୍ ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ କାଶ୍ମୀର ବିଷୟରେ ପ୍ରାମାଣିକ ଐତିହାସିକ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ବିଷୟରେ ଭାରତର ଗଭୀର ବୁଝାମଣାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଭଦ୍ରବାହୁଙ୍କ କଳ୍ପସୂତ୍ର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଜୈନ ଧର୍ମର ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ଞାନର ସୁରକ୍ଷା କରିଥାଏ ଏବଂ ସାରନାଥର ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ରହିଛି। ସେ ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ରସମଞ୍ଜରୀ ଏବଂ ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ଭଳି ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ଭକ୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସାହିତ୍ୟର ବିବିଧ ରଙ୍ଗକୁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିଛନ୍ତି।
"ଭାରତର ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ମାନବତାର ସମଗ୍ର ବିକାଶ ଯାତ୍ରାର ପଦଚିହ୍ନ ରହିଛି", ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ଦର୍ଶନ ଏବଂ ବିଜ୍ଞାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଔଷଧ ଏବଂ ଅଧିବିଦ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏବଂ କଳା, ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଛି। ଗଣିତ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦୁଇଗୁଣ ଆଧାରିତ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବିଜ୍ଞାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନର ମୂଳଦୁଆ ଶୂନ୍ୟର ଧାରଣା ଉପରେ ଆଧାରିତ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଅସଂଖ୍ୟ ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଇପାରିବ। ଶୂନ୍ୟର ଆବିଷ୍କାର ଭାରତରେ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ଦୃଢୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଥିଲେ ଯେ ବଖସାଲି ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରର ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ୟବହାରର ପ୍ରମାଣ ରହିଛି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଯଶୋମିତ୍ରଙ୍କ ବୋୱର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ ବିଷୟରେ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କରେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଚରକ ସଂହିତା ଏବଂ ସୁଶ୍ରୁତ ସଂହିତା ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥର ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆୟୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନକୁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିଛନ୍ତି। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସୁଲଭ ସୂତ୍ର ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ୟାମିତିକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବାବେଳେ କୃଷି ପରାଶର ପାରମ୍ପରିକ କୃଷି ଜ୍ଞାନ ଉପରେ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ସେ ଆହୁରି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ନାଟ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥର ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ମାନବ ଆବେଗିକ ବିକାଶର ଯାତ୍ରାକୁ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିଜର ଐତିହାସିକ ସମ୍ପଦକୁ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମୁଖରେ ସଭ୍ୟତାର ମହାନତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ପାଣ୍ଡୁଲିପି କିମ୍ବା କଳାକୃତି ମଧ୍ୟ ଜାତୀୟ ସମ୍ପଦ ଭାବେ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିଛନ୍ତି। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତରେ ପାଣ୍ଡୁଲିପିର ବିପୁଳ ଭଣ୍ଡାର ରହିଛି, ଯାହା ଜାତୀୟ ଗୌରବର ବିଷୟ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ କୁଏତ ଗସ୍ତର ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅନୁଭୂତି ବାଣ୍ଟିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଜଣେ ଭଦ୍ରବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଐତିହାସିକ ଦସ୍ତାବିଜ ସଂଗ୍ରହ ଥିଲା। ସେ କହିଥିଲେ ଏହି ଭଦ୍ରବ୍ୟକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବର ସହ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ଏପରି ସାମଗ୍ରୀ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଯାହା ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତ କିପରି ସମୁଦ୍ର ଭିତ୍ତିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରୁଥିଲା ତାହା ଦର୍ଶାଇଥିଲା। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଏଭଳି ସଂଗ୍ରହ ଭାରତର ବୈଶ୍ୱିକ ସମ୍ପର୍କର ଗଭୀରତା ଏବଂ ସୀମାପାର ଭାରତର ସମ୍ମାନକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ। ଏହି ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଭଣ୍ଡାରଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟାପକ ଜାତୀୟ ପ୍ରୟାସରେ ସଂରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଏକୀକୃତ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। ସେ ଦୃଢ଼ତାର ସହ କହିଥିଲେ ଯେ, ଏହି ରେକର୍ଡଗୁଡ଼ିକ-ଯେଉଁଠି ବି ମିଳିପାରିବ-ତାହା ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ, ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ ଏବଂ ଭାରତର ସଭ୍ୟତା ଐତିହ୍ୟର ଅଂଶବିଶେଷ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱାସ ଅର୍ଜନ କରିଛି। ଆଜି, ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଭାରତକୁ ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଛନ୍ତି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ପୂର୍ବରୁ କେବଳ ଅଳ୍ପ କିଛି ଚୋରି ହୋଇଥିବା ଭାରତୀୟ ମୂର୍ତ୍ତି ଫେରାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଶହ ଶହ ପ୍ରାଚୀନ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଉଛି। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଏହି ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଆବେଗ କିମ୍ବା ସହାନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ-ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଯେ ଭାରତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟକୁ ସଂରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଉନ୍ନତ କରିବ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦୋହରାଇଥିଲେ ଯେ ବିଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭାରତ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ରକ୍ଷକ ହୋଇପାରିଛି। ସେ ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗୋଲିଆ ଗସ୍ତର ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅନୁଭୂତି ବାଣ୍ଟିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସଂଗ୍ରହକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ। ସେ ସେହି ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ମାଗିବା କଥା ମନେ ପକାଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ପରେ ଭାରତକୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା, ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସମ୍ମାନର ସହ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଯେ ସେହି ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ବର୍ତ୍ତମାନ ମଙ୍ଗୋଲିଆ ପାଇଁ ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହୋଇପାରିଛି।
ଭାରତ ଏବେ ଏହି ଐତିହ୍ୟକୁ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମୁଖରେ ଗର୍ବର ସହ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଛି ବୋଲି ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିଶନ ଏହି ବିଶାଳ ପଦକ୍ଷେପର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶବିଶେଷ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ସାରା ଦେଶରେ ଅନେକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଜନ ଭାଗିଦାରୀ ଭାବନାରେ ସରକାରଙ୍କ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ସେ କାଶୀ ନଗରୀ ପ୍ରଚାରିଣୀ ସଭା, କୋଲକାତାର ଏସିଆଟିକ୍ ସୋସାଇଟି, ଉଦୟପୁରର 'ଧରୋହର', ଗୁଜରାଟର କୋବାର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରୀ କୈଳାସସୁରୀ ଜ୍ଞାନମନ୍ଦିର, ହରିଦ୍ୱାରର ପତଞ୍ଜଳି, ପୁଣେର ଭଣ୍ଡାରକର ଓରିଏଣ୍ଟାଲ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଏବଂ ଥାଞ୍ଜାଭୁରର ସରସ୍ୱତୀ ମହଲ ଲାଇବ୍ରେରୀର ନାମ ରଖିଥିଲେ। ସେ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଏଭଳି ଶହ ଶହ ଅନୁଷ୍ଠାନର ସହାୟତାରେ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୦ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ପାଣ୍ଡୁଲିପିର ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ କରାଯାଇଛି। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ ଅନେକ ନାଗରିକ ସେମାନଙ୍କ ପାରିବାରିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ଦେଶ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବା ପାଇଁ ଆଗେଇ ଆସିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ତଥା ଏହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କ ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ କେବେ ବି ନିଜର ଜ୍ଞାନକୁ ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆକଳନ କରିନାହିଁ । ଭାରତୀୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ଞାନକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି, ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ, ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଭାରତର ଲୋକମାନେ ଉଦାରତାର ଭାବନା ସହିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଦାନ କରୁଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ଚୀନର ପର୍ଯ୍ୟଟକ ହୁଏନ୍ ସାଙ୍ଗ୍ ଭାରତ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ୬୦୦ରୁ ଅଧିକ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ନେଇ ଫେରି ଯାଇଥିଲେ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଚୀନ୍ ଦେଇ ଜାପାନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ଜାପାନର ହୋରିଉ-ଜୀ ମଠରେ ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଭାବେ ସଂରକ୍ଷିତ ଥିଲା ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ରହିଛି। ସେ ଆହୁରି କହିଥିଲେ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିଶନ ଅଧୀନରେ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ମାନବତାର ଏହି ସହଭାଗୀ ଐତିହ୍ୟକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିବ।
ଜି-୨୦ର ସାଂସ୍କୃତିକ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ ସମୟରେ ଭାରତ ଏହି ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ସହିତ ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଅଭିଯାନରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ନିୟୋଜିତ ହେଉଛନ୍ତି। ସେ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ମଙ୍ଗୋଲୀୟ କଞ୍ଜୁରର ପୁନଃମୁଦ୍ରିତ ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ମଙ୍ଗୋଲିଆର ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତଙ୍କୁ ଉପହାର ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ଏହି ୧୦୮ ଖଣ୍ଡକୁ ମଙ୍ଗୋଲିଆ ଏବଂ ରୁଷିଆର ମଠଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥିଲା। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ଥାଇଲାଣ୍ଡ ଏବଂ ଭିଏତନାମ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ପାଣ୍ଡୁଲିପିର ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ ପାଇଁ ତାଲିମ ଦିଆଯାଉଛି। ଏହି ପ୍ରୟାସର ଫଳସ୍ୱରୂପ ପାଲି, ଲନ୍ନା ଏବଂ ଚାମ୍ ଭାଷାରେ ଅନେକ ପାଣ୍ଡୁଲିପିର ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଦୃଢୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିଶନ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକୁ ଆହୁରି ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରିବ।
ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିଶନ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନର ମୁକାବିଲା କରିବ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତର ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅନେକ ଉପାଦାନ-ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବ୍ୟବହୃତ-ପ୍ରାୟତଃ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନକଲ ଏବଂ ପେଟେଣ୍ଟ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ପ୍ରକାରର ନକଲିକରଣକୁ ରୋକିବା ଉପରେ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଏବଂ କହିଥିଲେ ଯେ ଡିଜିଟାଲ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଏଭଳି ଅପବ୍ୟବହାରର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ ନକଲକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଦୃଢ଼ତାର ସହ କହିଥିଲେ ଯେ ବିଶ୍ୱ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରାମାଣିକ ଏବଂ ମୂଳ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ହାସଲ କରିବ।
ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିଶନର ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ଏବଂ ଗବେଷଣା ଏବଂ ନବସୃଜନର ନୂତନ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିବାରେ ଏହାର ଭୂମିକା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ବିଶ୍ୱ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳ ଶିଳ୍ପର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୨.୫ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଡିଜିଟାଲ୍ ହୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଶିଳ୍ପର ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପୋଷଣ କରିବ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି କୋଟି କୋଟି ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ନିହିତ ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ଞାନ ଏକ ବିଶାଳ ତଥ୍ୟ ଭଣ୍ଡାର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ଏବଂ ଏହା ତଥ୍ୟ-ଚାଳିତ ନବସୃଜନକୁ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବ। ବୈଷୟିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁବକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୂତନ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ ଅଗ୍ରଗତି ସହିତ ଶିକ୍ଷା ଅନୁସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ନୂତନ ସମ୍ଭାବନା ମଧ୍ୟ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହେବ।
ଏହି ଡିଜିଟାଲ୍ ପାଣ୍ଡୁଲିପିକୁ ପ୍ରଭାବୀ ଢଙ୍ଗରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପାଇଁ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ଭଳି ଉନ୍ନତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ସହାୟତାରେ ପ୍ରାଚୀନ ପାଣ୍ଡୁଲିପିକୁ ଅଧିକ ଗଭୀରତାର ସହ ବୁଝିହେବ ଏବଂ ଅଧିକ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇପାରିବ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନକୁ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରାମାଣିକ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଢଙ୍ଗରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ମଧ୍ୟ ସହାୟତା କରିପାରିବ।
ଦେଶର ସମସ୍ତ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆସି ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିଶନରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିବେଦନ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ଅତୀତର ଅନ୍ୱେଷଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରମାଣ ଆଧାରିତ ମାନଦଣ୍ଡ ଆଧାରରେ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ମାନବଜାତି ପାଇଁ ସୁଲଭ କରିବା ଲାଗି ପ୍ରୟାସ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଦିଗରେ ନୂତନ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସାରା ଦେଶର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ସମଗ୍ର ଦେଶ ସ୍ୱଦେଶୀ ଭାବନା ଏବଂ ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତର ସଂକଳ୍ପ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଦୃଢୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ମିଶନ ସେହି ଜାତୀୟ ଭାବନାର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତକୁ ନିଜର ଐତିହ୍ୟକୁ ନିଜର ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ବଦଳାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିଶନ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭ କରିବ ବୋଲି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରକାଶ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶେଷ କରିଥିଲେ।
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଶେଖାୱତ, ଶ୍ରୀ ରାଓ ଇନ୍ଦରଜିତ ସିଂହ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମାନ୍ୟଗଣ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
‘ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍’ ବିଷୟରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ମିଳନୀ ୧୧ରୁ ୧୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ‘ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଐତିହ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତର ଜ୍ଞାନ ଐତିହ୍ୟ ପୁନରୁଦ୍ଧାର’ ବିଷୟକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଆୟୋଜିତ ହେଉଛି। ସମ୍ମିଳନୀରେ ଅଗ୍ରଣୀ ବିଦ୍ୱାନ, ସଂରକ୍ଷଣବାଦୀ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ନୀତି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଭାରତର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସମ୍ପଦକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବାର ଉପାୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା-ବିମର୍ଶ କରିବେ ଏବଂ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଜ୍ଞାନ ଆଲୋଚନାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ରଖିବେ। ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବିରଳ ପାଣ୍ଡୁଲିପିମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଯିବ, ସେହିପରି ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସଂରକ୍ଷଣ, ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ମେଟାଡାଟା ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ, ଆଇନଗତ ଢ଼ାଞ୍ଚା, ସାଂସ୍କୃତିକ କୂଟନୀତି ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ଲିପିର ଅର୍ଥୋଦ୍ଧାର ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟରେ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବେ।
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିଭାଷଣ ପଢିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ କ୍ଲିକ କରନ୍ତୁ
#GyanBharatam Mission is set to become the voice of India's culture, literature and consciousness. pic.twitter.com/zanqx4stxs
— PMO India (@PMOIndia) September 12, 2025
Today, India has the world's largest collection of about one crore manuscripts. pic.twitter.com/vnSXJAa2Kc
— PMO India (@PMOIndia) September 12, 2025
Throughout history, crores of manuscripts were destroyed, but the ones that remain show how devoted our ancestors were to knowledge, science and learning. pic.twitter.com/pQQ0JnlRv5
— PMO India (@PMOIndia) September 12, 2025
India's knowledge tradition is built on four pillars... pic.twitter.com/10gpfDBOrA
— PMO India (@PMOIndia) September 12, 2025
India's history is not just about the rise and fall of dynasties. pic.twitter.com/792omip0Tq
— PMO India (@PMOIndia) September 12, 2025
India is itself a living stream, shaped by its ideas, ideals and values. pic.twitter.com/WKUev33svO
— PMO India (@PMOIndia) September 12, 2025
India's manuscripts contain footprints of the development journey of the entire humanity. pic.twitter.com/zAat3MzdQn
— PMO India (@PMOIndia) September 12, 2025
