શેર
 
Comments
  1. ભૂતાનના પ્રધાનમંત્રી ડૉ. લોટે શેરિંગના આમંત્રણ પર ભારતના પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ 17 – 18 ઓગસ્ટ, 2019ના રોજ ભૂતાન ગણરાજ્યની સત્તાવાર મુલાકાત લીધી હતી. મે 2019માં બીજી વખત સત્તા સંભાળ્યા બાદ પ્રધાનમંત્રીએ લીધેલી આ પ્રથમ દ્વિપક્ષીય મુલાકાત હતી.
  2. પારો હવાઈ મથક ખાતે આગમન પર, પ્રધાનમંત્રી ડૉ. શેરિંગ, તેમના મંત્રીમંડળના સભ્યો અને સરકારના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ દ્વારા પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીનું પ્રાસંગિક ગાર્ડ ઑફ ઓનર દ્વારા ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું.
  3. પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ ભૂતાનના રાજા મહામહિમ જિગ્મે ખેસર નામગ્યેલ વાંગચૂક સાથે મુલાકાત કરી હતી. મુલાકાત લેનાર મહાનુભાવના માનમાં ભૂતાનના રાજા અને રાણી દ્વારા ભોજન સમારંભનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ ભૂતાનના રાજા અને રાણીને તેમની અનુકૂળતા અનુસાર ટૂંકાગાળામાં ભારતની મુલાકાત લેવા આમંત્રણ પાઠવ્યું હતું.
  4. પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદી અને પ્રધાનમંત્રી ડૉ શેરિંગે પૂર્વનિર્ધારિત મુદ્દાઓ પર પ્રતિનિધિમંડળ સ્તરની વાટાઘાટો યોજી હતી. પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીના માનમાં પ્રધાનમંત્રી ડૉ. શેરિંગે રાજકીય ભોજન સમારંભનું આયોજન પણ કર્યુ હતું.
  5. પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ ભૂતાનની રાષ્ટ્રીય પરિષદના વિરોધપક્ષના નેતા ડૉ. પેમા જિયામત્શો સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી.
  6. 30મી મે, 2019ના રોજ યોજાયેલા શપથગ્રહણ સમારંભમાં ભાગ લેવા બદલ પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ પ્રધાનમંત્રી ડૉ. શેરિંગનો આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો અને આ પ્રસંગે તેમની વચ્ચે થયેલી ચર્ચા યાદ કરી હતી. બન્ને નેતાઓએ તે બાબત પર સંમત થયા હતા કે ભૂતાન અને ભારત વચ્ચે પરંપરાગત ઉચ્ચ સ્તરીય નિયમિત સંપર્ક તેમની વચ્ચેના વિશિષ્ટ અને ખાસ સંબંધોની મહત્ત્વપૂર્ણ વિશિષ્ટતા છે.
  7. વાતચીત દરમિયાન, બન્ને પ્રધાનમંત્રીઓએ દ્વિપક્ષીય સંબંધોની સાથે-સાથે પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્ત્વ ધરાવતા તમામ પાસાંઓની વિગતવાર સમીક્ષા કરી હતી. બન્ને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય સંબંધોની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ અંગે સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો, જે પરસ્પર વિશ્વાસ અને સન્માન્ન પર આધારિત છે અને બન્ને દેશો વચ્ચેના ઐતિહાસિક, સાંસ્કૃતિક, આર્થિક, વિકાસલક્ષી અને લોકોથી લોકો વચ્ચેના જોડાણનો મજબૂત આધાર ધરાવે છે. આ સંદર્ભમાં બન્ને પક્ષો દ્વારા નજીકના પડોશીઓ વચ્ચે મિત્રતા અને સહકારના આગવા ઉદાહરણ તરીકે સંબંધોને વિકસાવવા બદલ ભૂતાનના દૂરંદેશી રાજાઓએ અને ત્યારબાદ ભારત અને ભૂતાનની અનુગામી નેતાગીરીએ ભજવેલી ભૂમિકાની પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી.
  8. બન્ને પક્ષો દ્વારા તેમની વચ્ચે વહેંચાયેલા સલામતી વિષયક હિતો અગે પુનઃખાતરી આપવામાં આવી હતી અને એક-બીજાની સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય હિતોને અસર કરતી બાબતો ઉપર ગાઢ સહકાર જાળવવા માટે તેમની કટિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કરવામાં આવ્યો હતો.
  9. પ્રધાનમંત્રીએ ફરી ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભૂતાન ગણરાજ્યની સરકાર અને તેના લોકોની પ્રાથમિકતા અને ઇચ્છાઓ અનુસાર ભારત સરકાર ભૂતાનના આર્થિક અને માળખાકીય વિકાસને ગતિ આપવા માટે કટિબદ્ધ છે. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ ભૂતાનની સરકાર અને તેના લોકોને મધ્યમ-આવક ધરાવતા દેશની શ્રેણીમાં સમાવેશ બદલ અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. તેમણે ભૂતાનની ‘ગ્રોસ નેશનલ હેપિનેસ’ની વિશિષ્ટ વિકાસ માનસિકતાની દિશામાં ભવ્ય સાંસ્કૃતિક વારસા અને કિંમતી પર્યાવરણના સંરક્ષણની સાથે સાથે આ સિદ્ધી પ્રાપ્ત કરવા બદલ ભૂતાનના લોકોને અભિનંદન પાઠવ્યાં હતા.
  10. પ્રધાનમંત્રી ડૉ.શેરિંગે નવેમ્બર 2018માં પદભાર સંભાળ્યા બાદ સૌપ્રથમ વિદેશ મુલાકાત તરીકે તેમણે ડિસેમ્બર, 2018માં ભારતની મુલાકાત સૌહાર્દ પૂર્વક યાદ કરી હતી. તેમણે ભૂતાનની 12મી પંચવર્ષીય યોજનાને મળી રહેલી સહાયતા બદલ ભારત સરકારનો આભાર માન્યો હતો અને છેલ્લા દાયકાઓ દરમિયાન ભૂતાનના વિકાસમાં ભારતે આપેલા યોગદાનની પ્રશંસા પણ કરી હતી.
  11. બન્ને પક્ષોએ પરસ્પર લાભદાયક દ્વિપક્ષીય સહકારના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર તરીકે હાઇડ્રો-પાવરના વિકાસના મહત્ત્વ ઉપર ભાર મુક્યો હતો. બન્ને પ્રધાનમંત્રીઓએ તાજેતરમાં પૂર્ણ થયેલો 720 મેગાવોટનો મેંગ્ડેછુ હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્લાન્ટનું સત્તાવાર ઉદઘાટન કર્યુ હતું. આ પ્રોજેક્ટ સમયસર પુરો થવા પર તેમણે પ્રશંસા કરી હતી અને તે બદલ પ્રોજેક્ટ સત્તામંડળ અને સંચાલકોને તેમના સમર્પણ અને ક્ષમતા બદલ અભિનંદન પાઠવ્યાં હતા. બન્ને પક્ષોએ નોંધ લીધી હતી કે આ પ્રોજેક્ટ કાર્યન્વિત થવાની સાથે, ભૂતાનમાં સંયુક્ત રીતે પેદા કરાતી ઉત્પાદન ક્ષમતા 2000 મેગાવોટને પાર કરી ગઇ છે. આ મહત્ત્વપૂર્ણ સિમાસ્તંભ પ્રાપ્ત કરવા બદલ બન્ને નેતાઓએ તેમનો સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો અને પુનાસાંગછુ- 1, પુનાસાંગછુ-2 અને ખોલોંગછુ જેવા અન્ય કાર્યરત પ્રોજેક્ટ ઝડપથી પૂર્ણ કરવા માટે ભેગા મળીને કામગીરી કરવા અંગે નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો હતો. બન્ને પક્ષોએ સંકોસ જળાશય જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ અંગે ચાલી રહેલી દ્વિપક્ષીય ચર્ચા અંગે પણ સમીક્ષા કરી હતી. આ પ્રોજેક્ટમાંથી બન્ને દેશોને પ્રાપ્ત થનારા અગણિત લાભોને ધ્યાનમાં રાખીને તેઓ બાંધકામ શરૂ કરી શકાય તે માટે વહેલામાં વહેલી તકે પ્રોજેક્ટ માટેની અમલીકરણ પદ્ધતિઓ નિયત કરવા સંમત થયા હતા. હાઇડ્રો-પાવર સેક્ટરમાં ભારત-ભૂતાનના સહકારના પરસ્પર લાભદાયક પાંચ દાયકાઓની ઉજવણી સ્વરૂપે બન્ને પ્રધાનમંત્રીઓએ સંયુક્તપણે ભૂતાનનો સ્ટેમ્પ બહાર પાડ્યો હતો.
  12. બન્ને પ્રધાનમંત્રીઓએ ભૂતાનમાં ભારતમાં ઇસ્યુ થતા રૂપે (RuPay) કાર્ડના ઉપયોગની સુવિધા પણ શરૂ કરી હતી, જે ભારતીય મુસાફરોને ભૂતાનમાં રોકડ સાથે રાખવાની જરૂરિયાત ઘટાડીને વ્યાપક સુવિધા પુરી પાડશેઅને સાથે સાથે ભૂતાનના અર્થતંત્રને ગતિ આપવામાં અને બન્ને દેશોના અર્થતંત્રનો વધુ સમન્વય સાધવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે. બન્ને પક્ષોએ આ પ્રોજેક્ટના આગામી ચરણ એટલે કે ભૂતાનની બેન્કો દ્વારા રૂપે (RuPay) કાર્ડ ઇસ્યુ કરવાની કામગીરી ઝડપથી હાથ ધરવાનો નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો હતો, જે ભારતની મુલાકાતે આવતા ભૂતાનના મુસાફરોને લાભદાયી પુરવાર થશે અને આ રીતે બન્ને દેશોમાં રૂપે (RuPay) કાર્ડની સંપૂર્ણ આંતર-કામગીરી શક્ય બનાવશે. રૂપે (RuPay) કાર્ડના લોન્ચ સાથે તેઓ બન્ને દેશો વચ્ચે કેસલેસ પેમેન્ટને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ભૂતાનમાં ભારત ઇન્ટરફેસ ફોર મની (ભીમ)ના ઉપયોગ અંગે સંભવના અભ્યાસ હાથ ધરવા પણ સંમત થયા હતા.
  13. બન્ને પ્રધાનમંત્રીઓએ થિંપુમાં સાઉથ એશિયન સેટેલાઇટના ગ્રાઉન્ડ અર્થ સ્ટેશનનું પણ ઉદઘાટન કર્યુ હતું, જે ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ઇસરો)ની સહાયતાથી બાંધવામાં આવ્યું છે. પ્રધાનમંત્રી ડૉ. શેરિંગે 2017માં દક્ષિણ એશિયાના પ્રદેશોના દેશોને ભેટ તરીકે સાઉથ એશિયા સેટેલાઇટ (SAS)ના લોન્ચિંગ બદલ પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીની દૂરંદેશીતાના વખાણ કર્યા હતા. તેના કારણે ભૂતાન પ્રસારણ સેવાઓની પહોંચ અને કરકસરતા વધારવામાં ભૂતાનને મદદ મળી હતી અને ગણરાજ્યમાં આપતિ સંચાલન ક્ષમતામાં પણ વધારો થયો હતો.
  14. ભૂતાનના સામાજિક-આર્થિક વિકાસ ઉપર SASના સકારાત્મક પ્રભાવને સ્વીકૃતિ આપતા પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ ભૂતાનના લોકોને ભેટ તરીકે ભૂતાનની જરૂરિયાત મુજબ વધારાના ટ્રાન્સપોન્ડર ઉપર વધારાની બેન્ડવિથ પુરી પાડવાની દરખાસ્ત કરી હતી. પ્રધાનમંત્રી ડૉ. શેરિંગે આ દરખાસ્તનું અવકાશના ક્ષેત્રમાં બન્ને દેશો વચ્ચે દ્વિપક્ષીય સંબંધોના નવા અધ્યાયની શરૂઆત ગણાવીનેસ્વાગત કરતાં જણાવ્યું હતું કે જણાવ્યું હતું કે આ મહત્ત્વની સિમાચિહ્નરૂપ દરખાસ્તના કારણે દેશ અને તેના લોકોને લાભદાયક રીતે અવકાશ સ્રોતોનો ઉપયોગ વિકસાવવામાં નામદાર રાજાની દૂરંદેશીતાને આગળ વધારવામાં મદદ મળશે.
  15. બન્ને નેતાઓ ભૂતાન માટે નાના ઉપગ્રહના સંયુક્ત વિકાસમાં સહયોગ આપવા સંમત થયા હતા. તેમણે રિમોટ સેન્સિંગ અને ભૌગોલિક માહિતીનો ઉપયોગ કરીને કુદરતી સ્રોતો અને આપતિ સંચાલન માટે જીયોપોર્ટલ વ્યવસ્થા વિકસાવવા સસહિત પ્રોજેક્ટ અને અન્ય સંબંધિત પ્રવૃતિઓના અમલીકરણ માટે સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથ (JWG)ના ગઠન માટે નિર્દેશ આપ્યાં હતા.
  16. રાષ્ટ્રના સામાજિક-આર્થિક વિકાસને ગતિ આપવામાં જબરજસ્ત ક્ષમતા પ્રદાન કરતી ડિજિટલ અને ઉભરતી તકનિકોની સાથે સાથે અવકાશ તકનિકને સ્વીકૃતિ આપતાં બન્ને પક્ષો આ ક્ષેત્રોમાં સહકાર મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત બાબતે સંમત થયા હતા.
  17. બન્ને પ્રધાનમંત્રીઓએ ભારતના નેશનલ નોલેજ નેટવર્ક અને ભૂતાનના રિસર્ચ એન્ડ એજ્યુકેશન નેટવર્કના પરસ્પર જોડાણનું પણ ઉદઘાટન કર્યુ હતું. બન્ને પક્ષોએ નોંધ લીધી હતી કે આ જોડાણના કારણે ઇન્ફોર્મેશન હાઇવેનું સર્જન થશે, જે બન્ને બાજુના વિશ્વવિદ્યાલયો અને વિદ્યાર્થીઓની વચ્ચે જ્ઞાનના વ્યાપક આદાન-પ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપશે.
  18. મુલાકાત દરમિયાન નીચે મુજબ સમજૂતી/સંમતિ કરારનું આદાન-પ્રદાન કરવામાં આવ્યું છેઃ
  19. i) સાઉથ એશિયા સેટેલાઇટના ઉપયોગ માટે સેટકોમ નેટવર્કની સ્થાપના માટે ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી અને ટેલિકોમ ઑફRGoBઅને ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા વચ્ચે સમજૂતી કરાર.
  20. ii) નેશનલ નોલેજ નેટવર્ક (NKN)અને ભૂતાનના દ્રૂક રિસર્ચ એન્ડ એજ્યુકેશન નેટવર્ક (DrukREN)વચ્ચે જોડાણની વ્યવસ્થા અંગે સમજૂતી કરાર.

iii) હવાઇ અકસ્માતો અને ઘટનાઓની તપાસ માટે હવાઇ અકસ્માત અન્વેષણ સંસ્થા (AAIB),ભારત અને હવાઇ અકસ્માત અન્વેષણ એકમ (AAIU), ભૂતાન વચ્ચે સમજૂતી કરાર.

iv-vii) રોયલ યુનિવર્સિટી ઑફ ભૂતાન અને આઇઆઇટી ખાનપુર, દિલ્હી અને મુંબઇ અને એનઆઇટી સિલ્ચર વચ્ચે શૈક્ષણિક આદાન-પ્રદાન અને STEM સહકારમાં વધારો કરવા ચાર સમજૂતી કરાર.

viii) કાયદાકીય શિક્ષણ અને સંશોધનના ક્ષેત્રમાં બન્ને પક્ષકારો વચ્ચે સંબંધો વધારવા માટે નેશનલ લૉ સ્કૂલ ઑફ ઇન્ડિયા યુનિવર્સિટી, બેંગ્લોર અને જિગ્મેસિંગ્યે વાંગચૂક સ્કૂલ ઑફ લૉ, થિંપુ વચ્ચે સમજૂતી કરાર.

  1. ix) ન્યાયિક શિક્ષણ અને પરસ્પર આદાન-પ્રદાનમાં સહકાર માટે ભૂતાન નેશનલ લિગલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ અને નેશનલ જ્યુડિશિયલ અકાદમી, ભોપાલ વચ્ચે સમજૂતી કરાર.
  2. x) PTC ઇન્ડિયા લી. અને ડ્રુક ગ્રીન પાવર કોર્પોરેશન, ભૂતાન વચ્ચે મેંગ્ડેછુ હાઇડ્રો-ઇલેક્ટ્રિક પાવર પ્રોજેક્ટ માટે વિદ્યુત ખરીદી કરારો.
  3. રોયલ યુનિવર્સિટી ઑફ ભૂતાન ખાતે આયોજિત વિશેષ કાર્યક્રમમાં પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ ભૂતાનના યુવાનોને સંબોધ્યા હતા. તેમણે બન્ને દેશો વચ્ચે દ્વિપક્ષીય જોડાણોના નાગરિકલક્ષી પ્રકારના અને ઊંડા આધ્યાત્મિક અને બૌદ્ધ જોડાણ ઉપર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ભારત-ભૂતાનના સંબંધોને એક નવી ઊંચાઇ પર લઇ જવા માટે શિક્ષણ અને ઊચ્ચ ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં બન્ને દેશોની ભાગીદારીમાં યુવાનોના મહત્ત્વ ઉપર પણ ખાસ ભાર મૂક્યો હતો તેમણે પ્રશંસા કરતા જણાવ્યું હતું કે ભૂતાનમાં, વિકાસ, પર્યાવરણ અને સંસ્કૃતિ એક-બીજાના સંઘર્ષમાં નથી પરંતુ એક-બીજાના સમન્વયમાં છે. આ સુસંવાદિતતાની સાથે સાથે‘હેપિનેસ’પર મુકાયલો ભાર ભૂતાનનો માનવતાને સંદેશ છે. તેમણે અવકાશ અને ડિજિટલ અને ઉભરતી ટેક્નોલોજીમાં દ્વિપક્ષીય જોડાણના નવા પ્રકરણને મહત્ત્વપૂર્ણ ગણાવીને આવિષ્કાર અને ટકાઉ વિકાસ માટે કૌશલ્ય વિકસાવવા યુવાનોને અપીલ કરી હતી. આ કાર્યક્રમમાં પ્રધાનમંત્રી ડૉ. શેરિંગ અને ભૂતાનની નેશનલ એસેમ્બલી અને નેશનલ કાઉન્સિલના માનનીય સભ્યોએ હાજરી આપી હતી.
  4. પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ ભૂતાનના નાગરિકોની આરોગ્ય વિષયક ગુણવતા અને ઉપલબ્ધતા સુધારવા પ્રધાનમંત્રી ડૉ.શેરિંગની વ્યક્તિગત કટિબદ્ધતાની પ્રશંસા કરી હતી. આ સંદર્ભમાં બન્ને પક્ષોએ નોંધ્યુ હતું કે ભારતમાંથી નિષ્ણાતોની ટીમે તાજેતરમાં ભૂતાનની મુલાકાત લીધી હતી અને ભૂતાનમાં નવી મલ્ટી-ડિસિપ્લનરી સુપર-સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલના આયોજન માટે ટેક્નિકલ સહાયતા પુરી પાડવાની દરખાસ્ત કરી હતી.
  5. બન્ને પક્ષોએ દ્વિપક્ષીય વેપાર અને રોકાણમાં હજુ વધારો કરવા સંમત થયા હતા. ભૂતાનની શાહી સરકારે (RGoB)દ્વિપક્ષીય વેપાર અને આર્થિક સહકાર વધુ મજબૂત બનાવવા માટે ડિસેમ્બર, 2018માં પ્રધાનમંત્રી ડૉ.શેરિંગ દ્વારા ભારતની મુલાકાત દરમિયાન ભારત સરકાર દ્વારા પુરી પાડવામાં આવેલી રૂ.4 અબજની વેપાર સહાયતા સુવિધા માટે તેમની પ્રશંસાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો અને તેના પ્રથમ ભાગ તરીકે રૂ.800 મિલિયન પુરા પાડવા માટે ભારત સરકારનો આભાર માન્યો હતો. પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ સાર્ક ચલણના અદલા-બદલી માળખા અંતર્ગત ચલણની અદલા-બદલીમાં વધારો કરવા માટે ભૂતાનની વિનંતી ઉપર સકારાત્મક વિચારણા કરવાની ખાતરી આપી હતી. વચગાળાના પગલા તરીકે, પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ સ્ટેન્ડબાય સ્વેપ એરેજમેન્ટ હેઠળ 100 મિલિયન ડોલરના વધારાના ચલણની અદલા-બદલી પુરી પાડવાની દરખાસ્ત કરી હતી.
  6. ભૂતાનની શાહી સરકારની વિનંતી ઉપર પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ સબસિડી ધરાવતા LPGનો જથ્થો પ્રતિ માસ 700 MTથી વધારીને 1000MT કરવાની જાહેરાત કરી હતી, જે વધેલી ઘરેલું જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં LPGનો વ્યાપ વધારવા RGoBને સક્ષમ કરશે.
  7. પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ થિંપુમાં ઐતિહાસિક સેમતોખાઝોંગ પ્રાર્થના કરી હતી, જ્યાં ભૂતાન રાજ્યના સ્થાપક ઝેબદ્રુંગ નાગવાંગ નામગ્યાલની મૂર્તિ આવેલી છે, જે ભારત દ્વારા ભૂતાનને પવામાં આવી હતી. આપણા ગાઢ સાંસ્કૃતિક અને નાગરિક જોડાણને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીએ ઋણના સમયગાળો વધુ પાંચ વર્ષ સુધી વધારવાની જાહેરાત કરી હતી. તેમણે નાલંદા યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કરવા માટે ભૂતાનના વિદ્યાર્થીઓની શિષ્યવૃતિ 2થી વધારીને 5 કરવાની પણ જાહેરાત કરી હતી.
  8. બન્ને પક્ષોએ સહકારના પરંપરાગત ક્ષેત્રોમાં તેમનુ જોડાણ વધુ મજબૂત કરવા પોતાની કટિબદ્ધતા વ્યક્ત કરવાની સાથે સાથે ભારત અને ભૂતાનના યુવાનો વચ્ચે વ્યાપક આદાન-પ્રદાન ઉપર ખાસ ભાર મૂકીના નવા અને ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં વિસ્તૃત સહકાર સાધવા પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.
  9. પ્રધાનમંત્રી શ્રી મોદીની મુલાકાત દરમિયાન આત્મીય અને મૈત્રીપૂર્ણ દાનપ્રદાન વિશ્વાસ, સહકાર અને પરસ્પર સન્માન્નની ભાવનાનું પ્રતિબિંબ રજૂ કરે છે, જે ભારત અને ભૂતાન વચ્ચે વિશિષ્ટ અને ખાસ મિત્રતાની લાંબી વિરાસત ધરાવે છે.

 

Explore More
પ્રધાનમંત્રીએ 76મા સ્વતંત્રતા દિવસના પ્રસંગે લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી દેશને કરેલાં સંબોધનનો મૂળપાઠ

લોકપ્રિય ભાષણો

પ્રધાનમંત્રીએ 76મા સ્વતંત્રતા દિવસના પ્રસંગે લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી દેશને કરેલાં સંબોધનનો મૂળપાઠ
‘Never thought I’ll watch Republic Day parade in person’

Media Coverage

‘Never thought I’ll watch Republic Day parade in person’
...

Nm on the go

Always be the first to hear from the PM. Get the App Now!
...
Text of PM's speech at NCC Rally at the Cariappa Parade Ground in Delhi
January 28, 2023
શેર
 
Comments
“You represent ‘Amrit Generation’ that will create a Viksit and Aatmnirbhar Bharat”
“When dreams turn into resolution and a life is dedicated to it, success is assured. This is the time of new opportunities for the youth of India”
“India’s time has arrived”
“Yuva Shakti is the driving force of India's development journey”
“When the country is brimming with the energy and enthusiasm of the youth, the priorities of that country will always be its young people”
“This a time of great possibilities especially for the daughters of the country in the defence forces and agencies”

केंद्रीय मंत्रिमंडल के मेरे सहयोगी श्रीमान राजनाथ सिंह जी, श्री अजय भट्ट जी, सीडीएस अनिल चौहान जी, तीनों सेनाओं के प्रमुख, रक्षा सचिव, डीजी एनसीसी और आज विशाल संख्या में पधारे हुए सभी अतिथिगण और मेरे प्यारे युवा साथियों!

आजादी के 75 वर्ष के इस पड़ाव में एनसीसी भी अपनी 75वीं वर्षगांठ मना रहा है। इन वर्षों में जिन लोगों ने एनसीसी का प्रतिनिधित्व किया है, जो इसका हिस्सा रहे हैं, मैं राष्ट्र निर्माण में उनके योगदान की सराहना करता हूं। आज इस समय मेरे सामने जो कैडेट्स हैं, जो इस समय NCC में हैं, वो तो और भी विशेष हैं, स्पेशल हैं। आज जिस प्रकार से कार्यक्रम की रचना हुई है, सिर्फ समय नहीं बदला है, स्वरूप भी बदला है। पहले की तुलना में दर्शक भी बहुत बड़ी मात्रा में हैं। और कार्यक्रम की रचना भी विविधताओं से भरी हुई लेकिन ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ के मूल मंत्र को गूंजता हुआ हिन्दुस्तान के कोने-कोने में ले जाने वाला ये समारोह हमेशा-हमेशा याद रहेगा। और इसलिए मैं एनसीसी की पूरी टीम को उनके सभी अधिकारी और व्यवस्थापक सबको हृदय से बहुत-बहुत बधाई देता हूं। आप एनसीसी कैडेट्स के रूप में भी और देश की युवा पीढ़ी के रूप में भी, एक अमृत पीढ़ी का प्रतिनिधित्व करते हैं। ये अमृत पीढ़ी, आने वाले 25 वर्षों में देश को एक नई ऊंचाई पर ले जाएगी, भारत को आत्मनिर्भर बनाएगी, विकसित बनाएगी।

साथियों,

देश के विकास में NCC की क्या भूमिका है, आप सभी कितना प्रशंसनीय काम कर रहे हैं, ये हमने थोड़ी देर पहले यहां देखा है। आप में से एक साथी ने मुझे यूनिटी फ्लेम सौंपी। आपने हर दिन 50 किलोमीटर की दौड़ लगाते हुए, 60 दिनों में कन्याकुमारी से दिल्ली की ये यात्रा पूरी की है। एकता की इस लौ से ‘एक भारत, श्रेष्ठ भारत’ की भावना सशक्त हो, इसके लिए बहुत से साथी इस दौड़ में शामिल हुए। आपने वाकई बहुत प्रशंसनीय काम किया है, प्रेरक काम किया है। यहां आकर्षक सांस्कृतिक कार्यक्रम का आयोजन भी किया गया। भारत की सांस्कृतिक विविधता, आपके कौशल और कर्मठता के इस प्रदर्शन में और इसके लिए भी मैं आपको जितनी बधाई दूं, उतनी कम है।

साथियों,

आपने गणतंत्र दिवस की परेड में भी हिस्सा लिया। इस बार ये परेड इसलिए भी विशेष थी, क्योंकि पहली बार ये कर्तव्य पथ पर हुई थी। और दिल्ली का मौसम तो आजकल ज़रा ज्यादा ही ठंडा रहता है। आप में से अनेक साथियों को शायद इस मौसम की आदत भी नहीं होगी। फिर भी मैं आपको दिल्ली में कुछ जगह ज़रूर घूमने का आग्रह करुंगा, समय निकालेंगे ना। देखिए नेशनल वॉर मेमोरियल, पुलिस मेमोरियल अगर आप नहीं गए हैं, तो आपको जरूर जाना चाहिए। इसी प्रकार लाल किले में नेताजी सुभाष चंद्र बोस म्यूजियम में भी आप अवश्य जाएं। आज़ाद भारत के सभी प्रधानमंत्रियों से परिचय कराता एक आधुनिक PM-म्यूजियम भी बना है। वहां आप बीते 75 वर्षों में देश की विकास यात्रा के बारे में जान-समझ सकते हैं। आपको यहां सरदार वल्लभभाई पटेल का बढ़िया म्यूजियम देखने को मिलेगा, बाबा साहब अंबेडकर का बहुत बढ़िया म्यूजियम देखने को मिलेगा, बहुत कुछ है। हो सकता है, इन जगहों में से आपको कोई ना कोई प्रेरणा मिले, प्रोत्साहन मिले, जिससे आपका जीवन एक निर्धारत लक्ष्य को लेकर के कुछ कर गुजरने के लिए चल पड़े, आगे बढ़ता ही बढ़ता चला जाए।

मेरे युवा साथियों,

किसी भी राष्ट्र को चलाने के लिए जो ऊर्जा सबसे अहम होती है, वो ऊर्जा है युवा। अभी आप उम्र के जिस पड़ाव पर है, वहां एक जोश होता है, जुनून होता है। आपके बहुत सारे सपने होते हैं। और जब सपने संकल्प बन जाएं और संकल्प के लिए जीवन जुट जाए तो जिंदगी भी सफल हो जाती है। और भारत के युवाओं के लिए ये समय नए अवसरों का समय है। हर तरफ एक ही चर्चा है कि भारत का समय आ गया है, India’s time has arrived. आज पूरी दुनिया भारत की तरफ देख रही है। और इसके पीछे सबसे बड़ी वजह आप हैं, भारत के युवा हैं। भारत का युवा आज कितना जागरूक है, इसका एक उदाहरण मैं आज जरूर आपको बताना चाहता हूं। ये आपको पता है कि इस वर्ष भारत दुनिया की 20 सबसे ताकतवर अर्थव्यवस्थाओं के समूह, G-20 की अध्यक्षता कर रहा है। मैं तब हैरान रह गया, जब देशभर के अनेक युवाओं ने मुझे इसको लेकर के चिट्ठियां लिखीं। देश की उपलब्धियों और प्राथमिकताओं को लेकर आप जैसे युवा जिस प्रकार से रुचि ले रहे हैं, ये देखकर सचमुच में बहुत गर्व होता है।

साथियों,

जिस देश के युवा इतने उत्साह और जोश से भरे हुए हों, उस देश की प्राथमिकता सदैव युवा ही होंगे। आज का भारत भी अपने सभी युवा साथियों के लिए वो प्लेटफॉर्म देने का प्रयास कर रहा है, जो आपके सपनों को पूरा करने में मदद कर सके। आज भारत में युवाओं के लिए नए-नए सेक्टर्स खोले जा रहे हैं। भारत की डिजिटल क्रांति हो, भारत की स्टार्ट-अप क्रांति हो, इनोवेशन क्रांति हो, इन सबका सबसे बड़ा लाभ युवाओं को ही तो हो रहा है। आज भारत जिस तरह अपने डिफेंस सेक्टर में लगातार रिफॉर्म्स कर रहा है, उसका लाभ भी देश के युवाओं को हो रहा है। एक समय था, जब हम असॉल्ट राइफल और बुलेट प्रूफ जैकेट तक विदेशों से मंगवाते थे। आज सेना की ज़रूरत के सैकड़ों ऐसे सामान हैं, जो हम भारत में बना रहे हैं। आज हम अपने बॉर्डर इंफ्रास्ट्रक्चर पर भी बहुत तेज़ी से काम कर काम रहे हैं। ये सारे अभियान, भारत के युवाओं के लिए नई संभावनाएं लेकर के आए हैं, अवसर लेकर के आए हैं।

साथियों,

जब हम युवाओं पर भरोसा करते हैं, तब क्या परिणाम आता है, इसका एक उत्तम उदाहरण हमारा स्पेस सेक्टर है। देश ने स्पेस सेक्टर के द्वार युवा टैलेंट के लिए खोल दिए। और देखते ही देखते पहला प्राइवेट सैटेलाइट लॉन्च किया गया। इसी प्रकार एनीमेशन और गेमिंग सेक्टर, प्रतिभाशाली युवाओं के लिए अवसरों का विस्तार लेकर आया है। आपने ड्रोन का उपयोग या तो खुद किया होगा, या फिर किसी दूसरे को करते हुए देखा होगा। अब तो ड्रोन का ये दायरा भी लगातार बढ़ रहा है। एंटरटेनमेंट हो, लॉजिस्टिक हो, खेती-बाड़ी हो, हर जगह ड्रोन टेक्नॉलॉजी आ रही है। आज देश के युवा हर प्रकार का ड्रोन भारत में तैयार करने के लिए आगे आ रहे हैं।

साथियों,

मुझे एहसास है कि आप में से अधिकतर युवा हमारी सेनाओं से, हमारे सुरक्षा बलों से, एजेंसियों से जुड़ने की आकांक्षा रखते हैं। ये निश्चित रूप से आपके लिए, विशेष रूप से हमारी बेटियों के लिए भी बहुत बड़े अवसर का समय है। बीते 8 वर्षों में पुलिस और अर्धसैनिक बलों में बेटियों की संख्या में लगभग दोगुनी वृद्धि हुई है। आज आप देखिए, सेना के तीनों अंगों में अग्रिम मोर्चों पर महिलाओं की तैनाती का रास्ता खुल चुका है। आज महिलाएं भारतीय नौसेना में पहली बार अग्निवीर के रूप में, नाविक के रूप में शामिल हुई हैं। महिलाओं ने सशस्त्र बलों में लड़ाकू भूमिकाओं में भी प्रवेश करना शुरू किया है। NDA पुणे में महिला कैडेट्स के पहले बैच की ट्रेनिंग शुरु हो चुकी है। हमारी सरकार द्वारा सैनिक स्कूलों में बेटियों के एडमिशन की अनुमति भी दी गई है। आज मुझे खुशी है कि लगभग 1500 छात्राएं सैनिक स्कूलों में पढ़ाई शुरु कर चुकी हैं। यहां तक की एनसीसी में भी हम बदलाव देख रहे हैं। बीते एक दशक के दौरान एनसीसी में बेटियों की भागीदारी भी लगातार बढ़ रही है। मैं देख रहा था कि यहां जो परेड हुई, उसका नेतृत्व भी एक बेटी ने किया। सीमावर्ती और तटीय क्षेत्रों में एनसीसी के विस्तार के अभियान से भी बड़ी संख्या में युवा जुड़ रहे हैं। अभी तक सीमावर्ती और तटवर्ती क्षेत्रों से लगभग एक लाख कैडेट्स को नामांकित किया गया है। इतनी बड़ी युवाशक्ति जब राष्ट्र निर्माण में जुटेगी, देश के विकास में जुटेगी, तो साथियों बहुत विश्वास से कहता हूं कोई भी लक्ष्य असंभव नहीं रह जाएगा। मुझे विश्वास है कि एक संगठन के तौर पर भी और व्यक्तिगत रूप से भी आप सभी देश के संकल्पों की सिद्धि में अपनी भूमिका का विस्तार करेंगे। मां भारती के लिए आजादी के जंग में अनेक लोगों ने देश के लिए मरने का रास्ता चुना था। लेकिन आजाद भारत में पल-पल देश के लिए जीने का रास्ता ही देश को दुनिया में नई ऊंचाइयों पर पहुंचाता है। और इस संकल्प की पूर्ति के लिए ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ के आदर्शों को लेकर के देश को तोड़ने के कई बहाने ढूंढे जाते हैं। भांति-भांति की बातें निकालकर के मां भारती की संतानों के बीच में दूध में दरार करने की कोशिशें हो रही हैं। लाख कोशिशें हो जाएं, मां के दूध में कभी दरार नहीं हो सकती। और इसके लिए एकता का मंत्र ये बहुत बड़ी औषधि है, बहुत बड़ा सामर्थ्य है। भारत के भविष्य के लिए एकता का मंत्र ये संकल्प भी है, भारत का सामर्थ्य भी है और भारत को भव्यता प्राप्त करने के लिए यही एक मार्ग है। उस मार्ग को हमें जीना है, उस मार्ग पर आने वाली रूकावटों के सामने हमें जूझना हैं। और देश के लिए जीकर के समृद्ध भारत को अपनी आंखों के सामने देखना है। इसी आंखों से भव्य भारत को देखना, इससे छोटा संकल्प हो ही नहीं सकता। इस संकल्प की पूर्ति के लिए आप सबको मेरी बहुत-बहुत शुभकामनाएं हैं। 75 वर्ष की यह यात्रा, आने वाले 25 वर्ष जो भारत का अमृतकाल है, जो आपका भी अमृतकाल है। जब देश 2047 में आजादी के 100 साल मनाएगा, एक डेवलप कंट्री होगा तो उस समय आप उस ऊंचाई पर बैठे होंगे। 25 साल के बाद आप किस ऊंचाई पर होंगे, कल्पना कीजिये दोस्तों। और इसलिए एक पल भी खोना नहीं है, एक भी मौका खोना नहीं है। बस मां भारती को नई ऊंचाइयों पर ले जाने के संकल्प लेकर के चलते ही रहना है, बढ़ते ही रहना है, नई-नई सिद्धियों को प्राप्त करते ही जाना है, विजयश्री का संकल्प लेकर के चलना है। यही मेरी आप सबको शुभकामनाएं हैं। पूरी ताकत से मेरे साथ बोलिए- भारत माता की जय, भारत माता की जय! भारत माता की जय।

वंदे-मातरम, वंदे-मातरम।

वंदे-मातरम, वंदे-मातरम।

वंदे-मातरम, वंदे-मातरम।

वंदे-मातरम, वंदे-मातरम।

बहुत-बहुत धन्यवाद।