Joint Statement on Enhanced Comprehensive Strategic Partnership between the Republic of India and the Socialist Republic of Vietnam
May 06th, 05:24 pm
At the invitation of Prime Minister of India, H.E. Shri Narendra Modi, the General Secretary of Central Committee of Communist Party of Viet Nam, President of the Socialist Republic of Viet Nam, H.E. Mr. To Lam, paid a State Visit to India from 05 May to 07 May 2026. General Secretary, President H.E. Mr. To Lam was accompanied by a high-level delegation. A strong business delegation also accompanied the dignitary.List of Outcomes: State Visit of President of the Socialist Republic of Vietnam to India
May 06th, 03:44 pm
The state visit of President To Lam of Vietnam to India resulted in the signing of several MoUs/agreements. These cover areas such as rare earth elements, culture, digital payments, technology, medicine, education, audit and tourism. Major announcements include the elevation of bilateral ties to Enhanced Comprehensive Strategic Partnership and the new trade goal of USD 25 billion by 2030.India and Vietnam are emerging as the fastest-growing economies in the world: PM Modi at the India-Vietnam Joint Press Meet
May 06th, 01:00 pm
At the India-Vietnam Joint Press Meet, PM Modi said that President To Lam’s visit to Bodh Gaya reflects the shared civilizational and spiritual traditions between the two countries. He noted that the relations have been elevated to an Enhanced Comprehensive Strategic Partnership. The PM highlighted that Vietnam is a key pillar of India’s Act East Policy and Vision MAHASAGAR and with Vietnam’s cooperation, India will further expand its relations with ASEAN.ભારત-ROK સ્પેશિયલ સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ માટે સંયુક્ત વ્યૂહાત્મક વિઝન
April 20th, 10:53 pm
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના આમંત્રણ પર, રિપબ્લિક ઓફ કોરિયા (ROK) ના રાષ્ટ્રપતિ મહામહિમ લી જે મ્યુંગે 19 થી 21 એપ્રિલ 2026 દરમિયાન ભારતની સત્તાવાર મુલાકાત લીધી હતી, જે કોઈ કોરિયન રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા પદ સંભાળ્યા પછી ભારતની સૌથી વહેલી મુલાકાત છે. રાષ્ટ્રપતિ લી જે મ્યુંગની સાથે મંત્રીઓ, વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને કોરિયન કંપનીઓના અગ્રણી CEOs સહિતનું ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળ આવ્યું હતું.આસામના સિલચરમાં વિવિધ વિકાસ કાર્યોના શુભારંભ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
March 14th, 11:10 am
સંસ્કૃતિ, હિંમત અને જીવંતતાથી ભરપૂર બરાક ખીણના પરિવારના સભ્યો, આપ સૌ વચ્ચે હોવું ખૂબ જ ખાસ અનુભવ છે. સિલચરને બરાક ખીણના પ્રવેશદ્વાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ એક એવી જગ્યા છે જ્યાં ઇતિહાસ, ભાષા, સંસ્કૃતિ અને ઉદ્યોગ એક અનોખી ઓળખ બનાવવા માટે ભેગા થયા છે. અહીં બંગાળી બોલાય છે, આસામી ભાષા ગુંજી ઉઠે છે અને અન્ય આદિવાસી પરંપરાઓ પણ ખીલે છે. આ વિવિધતાને તમારી શક્તિ બનાવીને તમે બધા આ સમગ્ર પ્રદેશને ભાઈચારો અને સંવાદિતા સાથે વિકસિત કરી રહ્યા છો. આ બરાક ખીણની મહાન શક્તિ છે.પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આસામના સિલચરમાં ₹23,550 કરોડના વિવિધ વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સનું ઉદ્ઘાટન અને શિલાન્યાસ કર્યો
March 14th, 10:45 am
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે આસામના સિલચરમાં અનેક વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સનું ઉદ્ઘાટન અને શિલાન્યાસ કર્યો હતો. સભાને સંબોધતા, પીએમ મોદીએ કહ્યું કે તેની સંસ્કૃતિ અને જીવંતતા માટે જાણીતી બરાક ખીણની મુલાકાત હંમેશા તેમના માટે ખૂબ જ ખાસ અનુભવ રહ્યો છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે સિલચર આ ખીણના પ્રવેશદ્વાર તરીકે સેવા આપે છે, જ્યાં ઇતિહાસ અને ભાષા એક અનોખી પ્રાદેશિક ઓળખ બનાવવા માટે એકસાથે આવે છે. શ્રી મોદીએ કહ્યું કે આ પ્રદેશની તાકાત તેની વિવિધતામાં રહેલી છે, જ્યાં બંગાળી, આસામી અને આદિવાસી પરંપરાઓ સુમેળમાં ખીલે છે. શ્રી મોદીએ જણાવ્યું કે, બરાક ખીણની વિવિધતા તેની સૌથી મોટી સંપત્તિ છે, જે તેના નાગરિકોમાં ભાઈચારાની ભાવનાને પ્રોત્સાહન આપે છે.આસામમાં કાઝીરંગા એલિવેટેડ કોરિડોર પ્રોજેક્ટના ભૂમિ પૂજન દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
January 18th, 11:30 am
સાથીઓ, મને હંમેશા આસામ આવીને એક અલગ જ ખુશી મળે છે. આ ધરતી વીરોની ધરતી છે. દરેક ક્ષેત્રમાં પોતાની પ્રતિભા બતાવનારા દીકરા-દીકરીઓની ધરતી છે. કાલે જ હું ગુવાહાટીમાં 'બાગુરુમ્બા દહોઉ' ના કાર્યક્રમમાં સામેલ થયો હતો. ત્યાં આપણી બોડો સમુદાયની દીકરીઓએ બાગુરુમ્બાની પ્રસ્તુતિ આપીને નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો. બાગુરુમ્બાની એવી અદ્ભુત પ્રસ્તુતિ, દસ હજારથી વધુ કલાકારોની ઊર્જા, ખામની થાપ, સિફુન્ગની ધૂન, તે મનોરમ ક્ષણોએ દરેકને મંત્રમુગ્ધ કરી દીધા. બાગુરુમ્બાની અનુભૂતિ આંખોથી થઈને દિલમાં ઉતરતી રહી. આસામના આપણા કલાકારોએ ખરેખર કમાલ કરી દીધી. તેમનો પરિશ્રમ, તેમની તૈયારી, તેમનું તાલમેલ, બધું જ બહુ અદ્ભુત રહ્યું. હું બાગુરુમ્બા દહોઉમાં સામેલ તમામ કલાકારોને આજે ફરીથી એકવાર ખૂબ-ખૂબ અભિનંદન આપીશ, અને હું દેશભરના સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સરને પણ અભિનંદન આપું છું, હું કાલથી જોઈ રહ્યો છું કે આ બોડો પરંપરાનું ઉત્તમ નૃત્ય સોશિયલ મીડિયા પર છવાયેલું છે. મને પૂરો વિશ્વાસ છે દેશ અને દુનિયાના લોકો, કલા અને સંસ્કૃતિના આ ભારતના દ્રષ્ટિકોણને, તેની તાકાતને ઓળખશે અને આ કામને વધારનારા તમામ સોશિયલ ઇન્ફ્લુએન્સર પણ અભિનંદનને પાત્ર છે. મીડિયાના મિત્રો માટે તે કાલનો સાંજનો સમય જરા બહુ પેક રહે છે, પરંતુ આજે સવારથી કેટલાય ટીવી મીડિયાવાળાઓએ પણ આ કાર્યક્રમનું પુનઃ પ્રસારણ શરૂ કરી દીધું છે. તમે કલ્પના કરી શકો છો, આ કાર્યક્રમ કેટલો ભવ્ય રહ્યો હશે.પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આસામના કાલિયાબોરમાં ₹6,950 કરોડથી વધુના ખર્ચે બનેલા કાઝીરંગા એલિવેટેડ કોરિડોર પ્રોજેક્ટનો શિલાન્યાસ કર્યો
January 18th, 11:00 am
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ભૂમિપૂજન કર્યું આજે આસામના કાલિયાબોરમાં ₹6,950 કરોડથી વધુના કાઝીરંગા એલિવેટેડ કોરિડોર પ્રોજેક્ટ (NH-715ના કાલિયાબોર-નુમાલીગઢ સેક્શનનો 4-લેનિંગ )નું પૂજન કરવામાં આવ્યું. આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત લોકોને સંબોધતા શ્રી મોદીએ લોકોનો આભાર વ્યક્ત કર્યો, નોંધ્યું કે આટલી મોટી સંખ્યામાં લોકો તેમને આશીર્વાદ આપવા આવ્યા હતા અને કહ્યું કે તેઓ ખૂબ આભારી છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે કાઝીરંગાની ફરી મુલાકાત લેતા, તેમની પાછલી યાત્રાની યાદો જીવંત થઈ ગઈ, યાદ કરતા કે બે વર્ષ પહેલાં કાઝીરંગામાં વિતાવેલી ક્ષણો તેમના જીવનના સૌથી ખાસ અનુભવોમાંના એક હતા. પીએમ મોદીએ ભાર મૂક્યો કે તેમને કાઝીરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં રાત્રિ વિતાવવાની તક મળી અને બીજા દિવસે સવારે હાથી સફારી દરમિયાન તેમણે પ્રદેશની સુંદરતાનો નજીકથી અનુભવ કર્યો.ગુવાહાટીમાં બોડો સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ 'બાગુરુમ્બા દ્વૌઉ' દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
January 17th, 06:30 pm
આસામના રાજ્યપાલ લક્ષ્મણ પ્રસાદ આચાર્યજી, મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાજી, કેન્દ્રમાં મારા સહયોગી સર્બાનંદ સોનોવાલજી, પવિત્રા માર્ગરીટાજી, આસામ વિધાનસભાના અધ્યક્ષ બિશ્વોજીત દોઈમારીજી, બોડોલેન્ડ ટેરિટોરિયલ કાઉન્સિલના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ મેમ્બર હાગ્રામા મોહીલારી જી, રાજ્ય સરકારના મંત્રીગણ, તમામ મહાનુભાવ નાગરિક બંધુ-ભગિનીઓ અને આસામના મારા ભાઈઓ અને બહેનો.પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આસામના ગુવાહાટીમાં 'બાગુરુમ્બા દ્વૌ' કાર્યક્રમને સંબોધિત કર્યો
January 17th, 06:00 pm
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ગુવાહાટીના સરુસજાઈ સ્ટેડિયમ ખાતે બોડો સમુદાયના સમૃદ્ધ વારસાની ઉજવણી કરતા ઐતિહાસિક સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ 'બાગુરુમ્બા દ્વૌ 2026' ને સંબોધિત કર્યો હતો. આ પ્રસંગે બોલતા પ્રધાનમંત્રીએ ટિપ્પણી કરી હતી કે આસામની સંસ્કૃતિના સાક્ષી બનવું અને બોડો સમુદાયની પરંપરાઓને નજીકથી નિહાળવી એ તેમનું સૌભાગ્ય રહ્યું છે. કોઈ પણ પ્રધાનમંત્રીએ આસામની એટલી વાર મુલાકાત લીધી નથી જેટલી તેમણે લીધી છે તે વાત પર ભાર મૂકતા શ્રી મોદીએ તેમની સતત ઈચ્છા પર ભાર મૂક્યો હતો કે આસામની કળા અને સંસ્કૃતિને મોટું પ્લેટફોર્મ મળે અને ભવ્ય ઉજવણીઓ દ્વારા સમગ્ર દેશ અને વિશ્વમાં તેને ઓળખ મળે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ દિશામાં સતત પ્રયત્નો કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં મોટા પાયે બિહુ ઉત્સવો, ઝુમૈર બિનોદિનીની અભિવ્યક્તિ, સવા વર્ષ પહેલા નવી દિલ્હીમાં આયોજિત ભવ્ય બોડો મહોત્સવ અને અન્ય સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. પ્રધાનમંત્રીએ રેખાંકિત કર્યું કે તેઓ આસામની કળા અને સંસ્કૃતિના અનોખા આનંદનો અનુભવ કરવાની કોઈપણ તક ક્યારેય ગુમાવતા નથી. તેમણે જણાવ્યું કે ફરી એકવાર બાગુરુમ્બા ઉત્સવનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે તેને બોડો ઓળખની જીવંત ઉજવણી અને આસામના વારસા પ્રત્યેની શ્રદ્ધાંજલિ તરીકે વર્ણવે છે. શ્રી મોદીએ આ કાર્યક્રમ સાથે જોડાયેલા તમામ લોકો, ખાસ કરીને કલાકારોને તેમની શુભેચ્છાઓ અને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા.આસામના ગુવાહાટીમાં લોકપ્રિય ગોપીનાથ બારડોલોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથકના ઉદ્ઘાટન દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
December 20th, 03:20 pm
આસામના રાજ્યપાલ લક્ષ્મણ પ્રસાદ આચાર્ય જી, મુખ્યમંત્રી હિમંત બિસ્વા શર્મા જી, કેન્દ્રમાં મારા સાથીઓ, આપણા ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રીઓ સર્બાનંદ સોનોવાલજી, રામ મોહન નાયડુજી, મુરલીધર મોહોલજી, પવિત્રા માર્ગરીટા જી, આસામ સરકારના મંત્રીઓ, અન્ય મહાનુભાવો, ભાઈઓ અને બહેનો.પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આસામના ગુવાહાટીમાં લોકપ્રિય ગોપીનાથ બારડોલોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથકના નવા ટર્મિનલ બિલ્ડિંગનું ઉદ્ઘાટન કર્યું
December 20th, 03:10 pm
આસામની કનેક્ટિવિટી, આર્થિક વિસ્તરણ અને વૈશ્વિક જોડાણમાં એક પરિવર્તનકારી સીમાચિહ્ન સ્થાપિત કરતા, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે ગુવાહાટીમાં લોકપ્રિય ગોપીનાથ બારડોલોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથકના નવા ટર્મિનલ બિલ્ડિંગનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. આ પ્રસંગે સભાને સંબોધતા શ્રી મોદીએ જણાવ્યું હતું કે આજનો દિવસ આસામ અને ઉત્તર-પૂર્વના વિકાસ અને પ્રગતિના ઉત્સવ સમાન છે. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે જ્યારે પ્રગતિનો પ્રકાશ લોકો સુધી પહોંચે છે, ત્યારે જીવનનો દરેક માર્ગ નવી ઊંચાઈઓને સ્પર્શવા લાગે છે. પ્રધાનમંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું કે આસામની ધરતી પ્રત્યેનો તેમનો ઊંડો લગાવ, ત્યાંના લોકોનો પ્રેમ અને ખાસ કરીને આસામ અને ઉત્તર-પૂર્વની માતાઓ અને બહેનોની હૂંફ તેમને સતત પ્રેરણા આપે છે અને પ્રદેશના વિકાસ માટેના સામૂહિક સંકલ્પને મજબૂત બનાવે છે. તેમણે હાઇલાઇટ કર્યું કે આજે આસામના વિકાસમાં ફરી એકવાર નવું પ્રકરણ ઉમેરાઈ રહ્યું છે. ભારતરત્ન ભૂપેન હજારિકાની પંક્તિઓનો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આનો અર્થ એ છે કે શક્તિશાળી બ્રહ્મપુત્રા નદીના કિનારા ચમકશે, અંધકારની દરેક દીવાલ તૂટી જશે અને આવું ચોક્કસપણે થશે કારણ કે તે રાષ્ટ્રનો સંકલ્પ અને પવિત્ર પ્રતિજ્ઞા છે.22મા આસિયાન-ભારત શિખર સંમેલન દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીની પ્રારંભિક ટિપ્પણી
October 26th, 02:20 pm
હું આસિયાનના સફળ અધ્યક્ષપદ બદલ પ્રધાનમંત્રી અનવર ઇબ્રાહિમને હૃદયપૂર્વક અભિનંદન આપું છું. હું ભારતના 'રાષ્ટ્ર સંયોજક' તરીકે કાર્યક્ષમ રીતે સેવા આપવા બદલ ફિલિપાઇન્સના રાષ્ટ્રપતિ માર્કોસનો આભાર માનું છું. અને હું આસિયાનના નવા સભ્ય તરીકે તિમોર-લેસ્ટેનું સ્વાગત કરું છું.કુઆલાલંપુરમાં 22મા આસિયાન-ભારત સમિટમાં પ્રધાનમંત્રીની ભાગીદારી
October 26th, 02:06 pm
22મું આસિયાન-ભારત સમિટ 26 ઓક્ટોબર 2025 ના રોજ યોજાયું હતું. પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ સમિટમાં વર્ચ્યુઅલી ભાગ લીધો હતો. પ્રધાનમંત્રી અને આસિયાન નેતાઓએ સંયુક્ત રીતે આસિયાન-ભારત સંબંધોમાં પ્રગતિની સમીક્ષા કરી અને વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને મજબૂત બનાવવા માટેની પહેલોની ચર્ચા કરી. ભારત-આસિયાન સમિટમાં પ્રધાનમંત્રીની આ 12મી ભાગીદારી હતી.22મા આસિયાન-ભારત સમિટમાં પ્રધાનમંત્રીની ભાગીદારી
October 25th, 09:48 am
મલેશિયાના પ્રધાનમંત્રી અનવર ઇબ્રાહિમના આમંત્રણ પર, પ્રધાનમંત્રી મોદી 26 ઓક્ટોબર, 2025ના રોજ 22મા આસિયાન-ભારત સમિટમાં વર્ચ્યુઅલી ભાગ લેશે. પ્રધાનમંત્રી મોદી આપણી એક્ટ ઇસ્ટ પોલિસી અને ઇન્ડો-પેસિફિક વિઝન અનુસાર, આસિયાન નેતાઓ સાથે આસિયાન-ભારત સંબંધોમાં પ્રગતિની સંયુક્ત રીતે સમીક્ષા કરશે.મિઝોરમમાં વિકાસ કાર્યોના ઉદ્ઘાટન અને શિલાન્યાસ પ્રસંગે પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ
September 13th, 10:30 am
મિઝોરમના રાજ્યપાલ વી.કે. સિંહ જી, મુખ્યમંત્રી શ્રી લાલદુહોમા જી, કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળમાં મારા સાથી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ જી, મિઝોરમ સરકારના મંત્રીઓ, સાંસદો અને અન્ય ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ, મિઝોરમના અદ્ભુત લોકોને મારી શુભેચ્છાઓ.પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ મિઝોરમના આઈઝોલમાં 9,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુના વિકાસ કાર્યોનું ઉદ્ઘાટન અને શિલાન્યાસ કર્યો હતો
September 13th, 10:00 am
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે મિઝોરમના આઈઝોલમાં 9000 કરોડ રૂપિયાથી વધુના વિકાસ કાર્યોનું ઉદ્ઘાટન અને શિલાન્યાસ કર્યો હતો. આ પ્રોજેક્ટ્સથી રેલવે, રોડ, વીજળી, રમતગમત સહિત અનેક ક્ષેત્રોને ફાયદો થશે. વિડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા સભાને સંબોધતા પ્રધાનમંત્રીએ બ્લૂ પર્વતોની આ સુંદર ભૂમિ પર રાજ કરતા પરમેશ્વર પઠિયનને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. તેમણે દુ:ખ વ્યક્ત કર્યું હતું કે તેઓ મિઝોરમના લેંગપુઈ એરપોર્ટ પર હાજર હતા અને ખરાબ હવામાનને કારણે આઈઝોલમાં લોકોને મળી શક્યા નહીં. આ પરિસ્થિતિઓ હોવા છતાં પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે તેઓ આ માધ્યમ દ્વારા પણ લોકોનો પ્રેમ અને સ્નેહ અનુભવી શકે છે.ભારત સિંગાપોર સંયુક્ત નિવેદન
September 04th, 08:04 pm
સિંગાપોર પ્રજાસત્તાકના પ્રધાનમંત્રી મહામહિમ શ્રી લોરેન્સ વોંગની ભારત પ્રજાસત્તાકની સત્તાવાર મુલાકાત પ્રસંગે ભારત અને સિંગાપોર વચ્ચે વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી માટેના રોડમેપ પર સંયુક્ત નિવેદનસિંગાપોરના પ્રધાનમંત્રી સાથે સંયુક્ત પ્રેસ નિવેદન દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીનું પ્રેસ નિવેદન
September 04th, 12:45 pm
હું પદ સંભાળ્યા પછી પ્રધાનમંત્રી વોંગનું તેમની પ્રથમ ભારત મુલાકાત પર હાર્દિક સ્વાગત કરું છું. આ મુલાકાત વધુ ખાસ છે. કારણ કે આ વર્ષે આપણે આપણા સંબંધોની 60મી વર્ષગાંઠ ઉજવી રહ્યા છીએ.પ્રધાનમંત્રી શ્રીએ SCO સમિટ દરમિયાન મ્યાનમારના રાજ્ય સુરક્ષા અને શાંતિ આયોગના અધ્યક્ષ સિનિયર જનરલ મિન આંગ હ્લેઇંગ સાથે મુલાકાત કરી
August 31st, 04:50 pm
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે તિયાનજિનમાં શાંઘાઈ સહયોગ સંગઠન સમિટ દરમિયાન મ્યાનમારના રાજ્ય સુરક્ષા અને શાંતિ આયોગના અધ્યક્ષ સિનિયર જનરલ મિન આંગ હ્લેઇંગ સાથે મુલાકાત કરી હતી.